Казах.ру
поиск по сайту и Казнету
rus / eng / kaz
Форумы
На русском языке
Қазақша сөйлесу


Словарь-переводчик

Введите русское или казахское слово. Для ввода казахских символов нажмите цифры:
Ә2, I3, Ң 4, Ғ5, Ү8, Ұ 9, Қ0, Ө-, һ+


полная версия










Общение

Реклама: PEPE.kz — интернет-бутик детской обуви. Бренды: VERSACE, PUMA, CAVALLI, VANS, CULT, NEW BALANCE.
Общение: Список форумов
Форум: Шежipe
Тақырып: Көлеген руының азаматтары? хабарласайық!


Авторы Xабарлама
Қабыл
kabulbek84@mail.ru
11-10-10 15:03
Менің руым көлеген, Өзбекістанның Нұрата ауданында тұрамын, бауырлар болса хабарласайық!

Авторы Жауап
Төлеген Ердәуіт
erduitt@gmail.com
29-03-20 14:06
87713142902
Менде көлегенмін көлегендердің группасы болса қосып жіберіңіздер
Төлеген Ердәуіт
29-03-20 13:58
Менде көлегенмін көлегендердің группасы болса қосып жіберіңіздер 87713142902
Мақсет
27-03-20 01:37
"Көлеген қудығы", "Көлегентөбе", "Көлегенсай" деген жерлер Бухара қарақалпақларының тарийхый мәканларында да сақданып қалған. Бухара қарақалпақлары қурамында көлеген деген тийре де бар.
Едиге
26-03-20 05:04
Қарақалпақстанда жети жерде "КӨЛЕГЕН" деген жер-суў атамалары бар екен.

1) Нөкис қаласы ишинде. Ол жер СССР пайытында "Квадрат" деп орысшаға өзгертилген. Ҳәзир "Истиқлол" деп өзбекшеленген. Балалар китапханасы турған жер. Сол жерлиң де, көлдиң де тарийхый аты - Көлеген.
2) Нөкис қаласының арқа тәрепинде: көл және төбе;
3) Қаңлыкөл районы орайы орналасқан аймақ алдын "Көлеген" болған.
4) Хожели районында көлшик;
5) Нөкис районы Тақыркөл аўылы қасында: көлшик, аўыл орны;
6) Төрткүл қаласы ишинде;
7) Төрткүл районында "Көлегентоғай" деген жер.

Қарақалпақстаннан 1990-жыллары Хорезм ўәлаятына берилген Байырқум жазығында да "Көлеген" деген жер бар. Ол жер Хазарасп районына қарайтуғын еди. Бирнеше күн болды - өз алдына "Топыраққала районы" болып қайта ашылды. Ол жердиң тийкарғы халқының 90 пайызы қарақалпақлар. Бирақ, паспорт бойынша "өзбек". Оларды "Питнек қарақалпақлары" дейди.
Сипатдин НУРАТДИНОВ
sipatdin@nursat.kz
11-03-20 10:04

БIР ШЫНАРДЫҢ ҚОС БҰТАҒЫ:
қазақ hәм қарақалпақ

Олжас Сүлейменовтың «АЗ и Я» атты танымдық еңбегi жарық көрген кезде бүкiл түркi дүниесi дүр сiлкiндi. Түркiлiк Азия қайта оянды. Олжастың өрелi ойларын Қап тауындағы құмық жұртынан шыққан мәскеулiк ғалым Мұрат Әжi одан әрi өрбiтуде. Осылайша төрткүл әлемде көп ғасырлар билiк жүргiзген көне түркiлер, қыпшақтар тарихы қайта жазыла бастады. Осынау сарабдал ағалар салған сара жолды таңдаған iзденiмпаз жас, қарымды қаламгер Табысқан Елсүйерұлы (Сейдiн ӘМІРЛАН) мырзаның ғылыми еңбектерi, бiрегей концепциясы – түркiлер тарихына түбегейлi өзгерiстер енгiзудi талап етiп отыр. Осы орайда қарақалпақ, қазақ тарихы бойынша да жаңаша көзқарастар жүзеге келуде. Мұндай тың зерттеулердiң шет-жағасын болса да қалың қауымға таныстыра кету ниетiнде көңiлге түйген кейбiр пiкiрлердi оқырман назарына ұсынуды құп көрдiк.
__________________________

Әрбiр ұлттың (этностың) халықтық атауында көп сыр жасырынып жатады. Осыны жiтi зерттемейiнше анық бiр пiкiрге келу қиын. Мәселен, осы уақытқа дейiн ғалымдар «қазақ» деген атаудың төркiнiн түрлiше түсiндiрiп келдi. Көпшiлiк зерттеушiлер оны тотемдiк мағынаға ие «ақ қаз» түсiнiгi негiзiнде «қаз+ақ» болған деп болжам жасайды. Тарихи деректерге көз жүгiрткен академик жазушы С.Мұқанов өзiнiң «Халық мұрасы» атты кітабында «қазақ» сөзiнiң негiзi «қашақ» («қашқын») деген ұғымнан шыққандығын құптайды. Ал iрi ғалым М.Ақынжанов «қазақ» атауы алғашқыда «қас сақ» («нағыз сақ») аталса керек, деген пiкiрдi ұсынған едi. Әрине, осы болжауда жылт еткен шындықтың ұштығы көрiнгенiменен әлi де болса оның нақты да тиянақты дәлелдi талап етiп тұрғаны айқын. Сондықтан әл-әзiр ол сәл сенiмсiздiк туғызады.
«Қарақалпақ» атауы жөнiнде де осындай бiрiне-бiрi қарама-қайшы көзқарастар баршылық. Бiрқатар ғалымдар бұл атаудың осы халық өкiлдерiнiң басына қара баскиiм кигендiгiне қарап, оны оп-оңай «қара қалпақ» деген ұғымнан шығара салады. Тiптi мұны О.Сүлейменовтың өзi де қостаған. Мұның қисынсыз екендiгi бүгiнгi кемел ойлы оқырманға айтпай-ақ аян. Өйткенi, қарақалпақтар да әр маусымға сай жалпы баскиiм атаулысының (тек қалпақтың ғана емес) ақ түрлiсiн де, сары түстiсiн де, қоңыр өңдiсiн де киедi. Бұған қарап, жылдың әр мезетiнде бұл халықтың аты да түрлiше өзгерiп отырмайтындығы белгiлi. Қазiр Мәскеуде тұратын қарақалпақ оқымыстысы, ақиық ақын Д.Айтмұратов «Түркi этнонимдерi» деген iргелi еңбегiнде осы халықтың бұрын тас төбесiне айдар қалдырып, бұрым қоятындығына орай этнонимнiң түп-мәнi – «қара ғұлпақ» (ғұлпақ – төбе шаш) ұғымынан алынған болар, деп оған бiрнеше фактiлер келтiредi. Тағы бiр қарақалпақ ғалымы Б.Қалымбетов бұл атаудың «қара қол ұлпақ», яғни «ұлы сарбаздар ұрпағы» деген ұғымнан шыққан, деген ойды ортаға тастайды. Себебi, «қара» деген сөз әу баста « ұ л ы», « е р е с е н » деген мағынаны да аңғартқан.
«Қара» сын есiмiмен қосарлана айтылатын «қара күш», «қара шаңырақ», «қара жұрт» сияқты ұғымдар осының айғағы iспеттi. «Қара» сөзiнiң мағыналарын жан-жақты талдаған зерттеушi Елсүйерұлы «қарақалпақ» атауының түп-төркiнiн «қара алпақ», дұрысы «қара алп оқ» түсiнiктерiмен байланыстырған болатын. Ертедегi жазба ескерткiштерде (түркi руна жазуларында) «алп» сөзi – «батыр», «қаhарман» дегендi бiлдiрген. «Тұлғалы», «тұрпатты» мағынасындағы «алып» ұғымы да осыдан туындаған. Ал «оқ» түсiнiгi ол уақытта «қауым», «ел» мағынасына да ие болған. Мысалы, «үш оқ», «бес оқ», «он оқ» және с.с. Осылайша «қара алп оқ» яки «қара алпақ» атауы жүзеге келген. Ол айтылу ыңғайына қарай «қарақалпақ» болып өзгерген. Шынтуайтында қарақалпақтар қазiр де өз ұлттық атауын «қара алпақ», «қаралпақ», «қарылпақ» т.б. деп атайды. Елсүйерұлы осыған қосымша «қарақалпақ» ұғымынан қысқарған «қалпақ» атауын мысалға алып, тiптен оның «қапақ», «қабақ», «қаба» немесе «қарпақ», «қарпық» секiлдi ондаған варианттары қалыптасқандығын алға тартады. Жас ғалымның бұл зерттеуiнiң үзiндiлерi кезiнде жұртшылық арасында қолма-қол тарап жүрдi. Оның көшiрмелерi зиялылар ортасында қолдан-қолға өтiп, жаңа пiкiрлердiң өрiстеуiне де қозғау салды.
Асылы, Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесiнiң төрағасы Ү.Әшiрбековтың нұсқауымен оның жәрдемшiсi Ә.Сейiтназаров сол зерттеу жұмысының түпнұсқасын автордан алдырып, осының қолжазба түрiнде таралуына себепкер болған едi. Қарақалпақ тарихы бойынша анық, дәл, мол мәлiмет беретiн осынау материалдың орыс тiлiндегi ықшамдалған нұсқасын редакциядағы басшы iнiмiзден сұрап алып, оны «Вести Каракалпакстана» газетiне бастыруға берген едiм. Алайда автордың өзi осы еңбегiнiң сол тұста жарық көруiне қарсы болғаны үшiн газет бас редакторының орынбасары қолжазбаны маған қайтарып бердi.
Арадан бiраз уақыт өтсе де ендi мiне сол еңбектiң үлкен бiр тарауы қысқартылып, «Қарақалпақ тарихының кең жиектерi» деген атпен «Әмудария» журналында жарияланды. Өкiнiшке орай, автордың сонау сақ заманынан да арыдан бастаған зерттеулерi мұнда толық қамтылмапты.
Зерттеушiнiң нысанасына iлiккен «қара» сөзi менде де өте қызығушылық тудырды. Өйткенi оның өзi туынды сөз тәрiздi көрiндi. Табысқан маған «қара» ұғымы «қа» және «ра» түрiнде де бөлек-бөлек жеке мағыналар аңғартқандығын, «қа» – тарихи тұбiр екендiгiн айтты. Мен «қа» – «бұл» есiмдiгi болса керек деп болжаған едiм. Дұрысында «қа» сөзi «ұлкен», «ұлы» деген ұғымды аңғартады екен. Оның бiр мысалы «қахан» («қаған») сөзi. Ол о баста «қа хан», яғни «ұлы хан» дегендi бiлдiрген.
Зерттеушiлер осы сөзге онша мән бермеген сияқты. Тiлшi ғалымдар «қахан» – бұл ханзуша (қытайша) «ке хан» («үлкен хан») деген деп дәлел етедi. Бiз бұл пiкiрлерге қосылмадық. Елсүйерұлы болса, «қа» түбiр сөзiнiң «ке» секiлдi жiңiшке вариантының да бар екендiгiн көрсетедi. Осыдан келiп шығып, «кен» («мол қазына»), «кең» («ауқымды») деген сөздердiң ескi түркi тiлiнiң заңдылығына сай өз орын тәртiбiн өзгертiп, «ке+ен» («йен үлкен»), «ке+ең» («ең үлкен») мағыналарынан туындағанын айтады. «Үлкен» сөзiнiң өзiн де осылар қатарына жатқызады. Олай болса, «үлкен» түсiнiгiн аңғартатын «ке» сөзi де ханзуларға түркi тiлiнен кiрген болуы шүбәсiз.
Қарақалпақ тiлiнде «зық» не «зиық» деп ұшы сүйiр және өткiр темiрдi айтады. Осының ұзыны әрi үлкенi – қазық. «Қа зық» дегенiмiз сонда «үлкен зық» болып шығады. Зық – қатерлi жазалау құралы болып келген.
«Қара» сөзiнiң екiншi компонентi болған «ра» ұғымы «күн» және «күн құдай» дегендi бiлдiрген екен. Орыс тiлiндегi «радуга» («кемпiрқосақ») – «күннiң доғасы» («ра+дуга») деген сөз. Қарақалпақ халқының м ү й т е н елi ертеде «Ра – құдай» деп күнге сиынып келген. Бұқара уәлаятындағы Рамитан (жергiлiктi халық тiлiнде – Рамыйтан, Арамүйтен) қаласы атында да сол ұғым сақталған (Бұқараның төңiрегiнде Нәумүйтен, Өрмүйтен, Сумүйтен деген жер-су атаулары да кездеседi – Н.Ө.).
«Ра» сөзi қарақалпақ, қазақ тiлдерiнде қазiр «рай» болып қалыптасқан. «Күннiң райы қалай екен, бүгiн» дегенде, тегiнде күннiң өзi сөз болып тұр. «Ауа райы» дегенде, жалпы «күн мен ауа» жағдайы түсiнiледi (Зерттеушi «арай» сөзiнiң төркiнiн де осы «райдан» шыққан деп топшылайды – Н.Ө.). Рай деген адам аты, ру атауы да «күн», «құдай» мағыналарымен байланысты келiп шыққаны даусыз. Әрине, бiз мұны талдап отырмақшы емеспiз. Зерделеп көрсек, Бұқара қаласы атының да, «бұқара» немесе «қара бұқара» деген сөздердiң де «қара» ұғымына қатысты екенi сезiледi. Олардың этимологиясын (келiп шығуын) өзге тiлдерден iздегенше, түркi тiлдерiнiң өз iшiнен қарастырып көрсек, көп жайдың басы ашылар едi. Елсүйерұлы түркi этнонимi болған «Қытай» атауының да Цзинь (Шин) мемлекетiнiң атына айналғандығын мысалға алады. Бiрақ, ханзулар (қытайлықтар) өздерiн де, мемлекет атын да «Қытай» деп атамайтындығын, тiптi ол сөзге түсiнбейтiнiн де ескертедi. Тегi, қарақалпақтың осы аттағы тайпалық одағының Орта Азиядағы қандастары ортасына келiп қосылуы нәтижесiнде (қырғыз секiлдi көршiлес халықтардың түсiнiгiнде) олардың бұрынғы қоныстары да бастапқы атауларымен «Қытай» аталып қала берген. Терең пiкiрлi зерттеушiнiң бұл пайымдауын тарихи деректер де растай түседi. Түркиялық ғалым З.Куртердiң «Қарақалпақ түркiлерi» атты кiтабында да осы қ ы т а й елi (қабиласы) IV–XI ғасырлар денiнде Мәуереннаhрға қарай толассыз көшiп өтiп отырғандығы баяндалған. Қарақалпақ ғалымы О.Бекбаулов бұл қабиланың Қап тауын жайлағаны үшiн ол өңiрде Мәжек (Межек) сияқты ру аттарынан қалыптасқан топонимдердiң сақталғандығын жазған-тын. Бақы (Баку қаласының негiзгi аты) атауының да осылай пайда болғандығын Елсүйерұлы егжей-тегжейлi түсiндiредi.
Жалпы, тарихты таразылағанда да, тiлдiң төркiнiне зер салғанда да осындай түркiлiк негiздерге көбiрек көңiл бөлген жөн.
Осылай болғанда, тiлдегi «қа» секiлдi сын есiм мен «ра» (ауызша «ыра») тәрiздi жұрнақтардың тарихи қалпын тап басып айтуға болады. Ендеше « қ а з а қ » атауы да М.Ақынжанов айтпақшы «қас сақ» емес, ал «қа сақ» – «ұлы сақ» деген сөзден құралған болуы қонымды емес пе?!
Ұ л ы д а л а н ы ң ұ л ы с а қ т а р ы !
Осының өзгеруiнен «қайсақ» ұғымы туса ғажап емес. Қалмақтардың қазақты «қасақ» немесе «хасах» деуiнiң тегiн еместiгi де осыдан айқын көрiнедi. Сiбiрдегi түркi жұрттары да осы атауды қолданған.
Ежелгi сақтар үшке бөлiнген. Соның кең далаға тарқалған көпшiлiк бөлегi: үлкен сақтар (қа сақтар – қазақтар) болса, ал олардың айдынды аймақтарға жайыла қоныстанған қауымдастары: суат сақтары (су сақтар – созақтар). Созақ (су+сақ) атауы ескi грек деректерiндегi «апасака» (ап – су, сак – сақ) немесе «апасиак» халқының аударма аты. Оның тағы бiр атауы қаңар // қаңғар (қаң – су, ар – адамдар). Н.Наушабаев шежiресiндегi:
Созақтан қарақалпақ бөлiнедi,
Шежiреден дәл осылай көрiнедi, – деген деректiң мәнi де осы арада анықтала түскендей. Бұған еш те шәк келтiруге болмайды.
Осы сабақтастықты дұрыс көрсеткен Елсүйерұлының зерттеулерiн одан әрi дамытсақ, дала сақтары немесе ұлы сақтар – қ а з а қ т а р, олардың қандастары болмыш суат сақтары – қ а р а қ а л п а қ т а р екендiгiне көзiмiз жетедi. Шынында бұлар – бiр шынардың қос бұтағы десек әсте қателеспеймiз.

Нарымбет қажы Өтембетұлы,
Өзбекстан, Қарақалпақстан, Қазақстан
Журналистер одақтарының мүшесi,
ұлтаралық ақын, халықаралық
дәрежедегi саяхатшы, заңгер.

_________________

© «Айдын жол» газеті. – Ақтау. 2007. – №1.
БЕК
Түркістан облысы, Арыс ауданы
07-02-20 22:51
Сәлем ағайындар!

Осы форумға Көлеген аталығы жайлы қызықты әңгімелерді, ескі сөздерді жазып барыңыздаршы.
Бізде өз іні-қарындастарымызға, жиендерімізге өз тарихымыз, ата-баба аңыздары жайлы айтып отырайық.
Тимур
07-02-20 00:48
Ассаламуағалекум менде Көлеген руынан болам Көлеген руының шежіресі барма болса айтып жібересіздерма
Кімнің ұрпақтары қайдан шыққанымызды білгім келет.Өйткен бұл руды көбісі естімеген
8770798 9591білетіндер болса хабарласын
Ink
ink_1990@inbox.uz
12-01-20 07:17
АРАЛ баязы

Бел байладық гүресиўге дуз бенен,
Қай саҳра бәслесе алар – биз бенен,
Қутқармасақ әўладларды дуз қумнан,
Қараймыз биз оларға, қайсы жүз бенен?!

Теңиз тәрк әйледи қутлы жағысын,
Дәрьялар тоқтатты пәтли ағысын,
Көриң бүгин – сол дәрьялар толқынлы,
Мәўиж урып кеўилимизде ағысын.

Кемелер гудогы жаңламай қойған,
Адамзат миннетин аңламай қойған,
Бүгин тек – елге өрнек ис керек,
Халық қуры сөзди тыңламай қойған.

Шөл шегинеди ҳәм ашады жамал,
Сайранлар ылағын ерткен бир марал,
Шақырады уллы үмит гудогы,
Иншалла, изге қайтады АРАЛ!

Аллаяр ДӘРМЕН,
Әжинияз атындағы Нөкис мәмлекетлик педагогикалық
институты студенти,
Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан Жазыўшылар аўқамлары ағзасы
10.01.2020.
Байбосын
22-12-19 02:17
Жаңа жылды жақсы күтип алыңызлар, ағайинлер! Бәрше баўырларымызға жалынлы сәлем!!!
Шерзат
20-12-19 04:19
Көлеген қаналасларымызға сәлемлер болсын!
Маржан
marjan_1990_26@mail.ru
28-11-19 09:20
мен колеген 87756096990
КӨЛЕГЕН
28-08-19 04:46
Мен КӨЛЕГЕН перзентимен. ҚАРАҚАЛПАҚ халқынанман!
Қудияр
21-08-19 04:09
Көлегендерді Арыс Қоңыраттан тарайды дегенді есіткенбіз. Көлегенмен еншілес Сарытон деген ру болған. Олар Айдос бидің қауымына қосылды дейді.
Батыр
29-05-19 16:32
"Көлеген - Ханкелдіден тарайды" деген дерек бар. Кейін ала қарашаңырақ иесі болып қалған ұлы жеке ата болып ру құрамында қайта аталады. Ханкелді - Қазаяқ ұлы.
Мурат
30-04-19 14:25
Көлегенлер жөнинде "Арыслы-Қоңырат" деген дәрек те айтылады. Арыслылар қайсыбир урыста оғада азайып қалғаннан кейин олардың бир бөлеги Қазаяқлыларға, айырым аталары Қолдаўлыларға қосылған деседи. Бул еки тайпа да қарақалпақ ишиндеги ең саны көп қәўимлер.
Нөкис
30-03-19 23:36
Ағамыздың ийманын берсин! Жақсы, жайдары киси еди...
... Өткенниң бәрине салаўат!
Баўыржан ағамыз да ертерек кетип қалды. Ақкөкирек азамат еди.
Эл.-почтаң арқалы хабарласамыз.
Нөкис
30-03-19 23:32
Дәўлетжан, сәлем!Үй иши, ағайин-баўырлар тегис аман ба? Иншалла, солай болсын!Биз Арысқа көп бардық. Бир барғанымызда Әширбек яки Әширбай аға деген ақсақалдың да тойына кире кеткенбиз. Бәлким, ол киси Байырқумда болар.Мен 2008-жылдан берли Шымкент жаққа шыға алмадым. Бизде жағдай сондай еди. Енди жағдай биршама өзгерди. Табысқан ағаңыз.
Даулет Камбаров
daulet_197777@mail.ru
21-03-19 10:55
Ия ага Табыскан Канаатов болсаныз биздин уйде болгансыз. Каракалпак олендеринин китабы бизде али бар. Кал жагдайларыныз калай? Жумыс истеп журсиздер ма? Казакстанга конакка келуге жоспарларыныз бар ма? электрондык почтага хабарласып турыныз
Қарақалпақстан
20-03-19 06:49
Lшамасы Сизиң үйге барған болармыз. Тойға кейин бардық. Жеңгеме мен қарақалпақша қосық (өлең) айтып бердим. Мен сол жерде отырып Таманы да қарақалпақтан шығардым. Сонда қасымда Қасымбеков Бауыржан Қабылбек улы бар еди.
+99861 223 1972
Қарақалпақстан
20-03-19 06:43
Діўлетжан, мен Табысқан деген ағаңман. Ким ол десе, бул десин Сизлер шын қарақалпақсызлар. Мен Арыста бир тойға барып едим, сол жердеги көлегенлер "қарақалпақпыз" деп мениң менен көристи. Мен олардан сәлемди сорап алған жоқпан.
Даулет Камбаров
daulet_197777@mail.ru
12-03-19 11:08
Ассаламу алейкум? ағайындар! Менің есімім Даулет. Арыс қаласындағы Қамбаров Сапарәлі Қарыұлының баласымын. Өзім Арыс қаласында тұрамын. Әкем 2009 жылы қайтқан. Анам Хусаинова Сәттігүл Қасымқызы кіші жүз тама руынан. Екі бауырларым бар - Дәурен мен Абай. Барлығымыз жанұялымыз. Таныстырғанда өздерінді толық мәләмет беруді сұранамын.
Bekzat
Bekzat@inbox.ru
11-03-19 19:41
Mende kolegenmin temirlanda turamin
Данияр
iztileuov_daniyar@mail.ru
10-03-19 09:43
Мен Шардара ауданынын колегенимин.ux94
мМИРБЕК
05-03-19 23:41
Біздің шежіреміз: Созак - Қара - Қоңырат - Арыс - Көлеген - Аққара. Ұранымыз - Жайылқан! Жайлауымыз - Ұлытау! Тамғамыз - тұғыр.
Абылай
abilai72@mail.ru
21-01-19 04:37
Руым көлеген, хангельды. Мен көлеген екендигімді 26жасымда билдим. Жумыста көшік ақсақал, иманын берсин, маған айтқан сөзі: Жандардын жиені, көшік пен көбек... қыз алыспайды. Сол әнгімені Қасқыр деген көлеген ақсақалдан естидим. Сол жолмен келе жатырмын. Мырзакент кенті. Мақтаарал ауданы. Туркістан облысы.
Көлеген мамат
Dirtulbas2
25-12-18 16:53
Туысқандар көлеген руы Ақсуйектерден шыккан екен.
Мажит
25-12-18 08:14
Ханкелдиден тараган колегенбиз. Ханкелди - барлык колегеннин бабасы. Содан сон барып Кенжебай баба тарайды.
Нұрдәулет Тоймов
Kolegen_90@mail.ru
30-11-18 04:02
Ассалямуалейкум бауырлар мен Кенжебай бабаның ұрпағы көлеген боламын Арыс қаласынан
Орынбасар
ompa0098@gmail.com
18-11-18 21:42
87479375735 ватсапта группа ашайык ном калдырындар бауырлар
Полат Өтениязов
09-09-18 09:49
Қарақалпақта Ес, Дос деген ағайинли еки батыр болған дейди.
Солар көлеген бе екен?

Бизлер бексыйықпыз (қарақалпақ-қытай-көбес-бексыйық). Бексыйыққа не қатнасы бар екен, бул батырлардың?
Соны анықлаңызшы, билгенлер бар болса...
Мырза
08-09-18 15:34
Көлеген-қарақалпақ Ес батыр туралы кiм не биледi?
Комм. қалдырсаңыз.
Махсет
06-09-18 08:18
Айнанайын кулегенлерим-ай!
Кай-кайларда журсизлер, я?!
Рустик
04-09-18 06:56
Көлегенлер қарақалпақ ғой! Қайдағы қазақ?
Қазақтың арасында жасағанның бәри қазақ бола бере ме?
Көлегенниң қарақалпақ екенлиги бесенеден белгили емес пе?
Көлеген туқымы Жайыл бийдиң төл урпағы ғой.
Гүлжайна
02-09-18 19:28
Көлегендер қазақ болып саналады ма сонда?)
Есжан Долынхожа
Газли қаласы
02-09-18 09:25
Мамат па, Мәмет пе?
Биз жақта "Мәмет-Көлеген" деп айтылады.
Мамат Көлеген
31-08-18 15:31
Төре емес, Қарамыз,
Қарадан туўған дарамыз,
Түп-тегимди билсеңиз,
Қарақалпақ боламыз!
Көлеген
kolegen@list.ru
30-08-18 04:23
Биз Төре емес, Қарамыз! Биз Жайыл бабадан тарағанбыз! Биз Арыс урпағымыз!
Жәнібек
20-08-18 14:07
Мақаладан едәуір тың маңлұматтар алдым. Осы мәселені әлі де болса індете зерттеу қажет.
Yмбет
07-08-18 01:57
КӨЛЕГЕН МИКРОЭТНОСЫ ЖАЙЛЫ
(қарақалпақтың қоңырат арысы мысалында)

Хайдаров Б.Қ.

Қарақалпақ халқының алты ірі тайпалық одақтан құралғаны ғылыми ортада мойындалған мәселелерден бірі. Бұл құрылым Бұқар қарақалпақтары құрамында да осындай ерекшеліктерімен ажыралып тұрады. Алтай тілдік семьясына жататын түркілер – макроэтнос болса, түркі халықтары бірлігіне енген елдер субэтнос, ал рулар мен рулық топтар микроэтнос саналады. Бүкіл түркі жұрттарының ішінде өте ертеден қалыптасқан, бірнеше мемлекеттік формациялардан өткен ескі халықтардың бірі – қарақалпақтар. Түркі макроэтносы бірлігіндегі ежелгі ұлт болуына қарамастан, қарақалпақтар этнос болып есептеледі. Қарақалпақтар әлемдегі ең көне, тарихи қалыптасу басқышында сан қилы үдерістерді басынан кешірген Еуроазияның байырғы халқы есебінде аса көп белгілерді өзінің этникалық ерекшеліктерінде сақтап қалды. Сондықтан Дешті Қыпшақтың көшпелі халықтары мен қауымдары қарақалпақтарды «сап ұлт» («минтаз миллет»), «ақ мүслім» («шын мусылман»), «ақсүйек» («ҳасылзада») т.б. жоғары дәрежелерде атап, айрықша құрмет еткен. Осындай ерекше микроэтностың бірі – көлегендер.
Қарақалпақ халқының этностық құрылымында көрнекті орынды иелейтін көлеген микроэтносы бірнеше өлкеге шашырап кеткен. Қарақалпақтар арасынан шыққан зиялылардың, ғұламалардың іслам дінін насихаттаудағы белсенділігі және олардың шыққан тегі секілді көлегендер де «ақсүйек» деп дәріптеліп, осы атаумен шежірелерге енген [1: 4]. Көлеген микроэтносының қарақалпақ халқының қоңырат арысы құрамына кіретіні ғылыми зерттеулерде әлдеқашан ескеріліп, кестеге түсірілген [2; 3: 36]. Көлегендер тарихының ертеден бастау алатыны, олардың рулық атына «қарақалпақ» ұғымының қосып айтылатындығы бұл бойынша жарық көрген генеаологиялық сызбаларда да нақты көрсетіліп өтілген [4: 8]. Көлеген микроэтносының қарақалпақ халқының құрамдас бөлігі екендігі арнайы шежірелік еңбектерде де баяндалып, олардың түп-тегінің Аралбойы өлкесінен шыққанына ауызша деректер негізінде зерттеу жасалған [5]. Әрине, тізе берсек көлегендер жайлы жазылған зерттеу жұмыстары да баршылық екендігі байқалады. Сол мәнбелердің барлығында көлеген атты этнографиялық топтың қарақалпақтар екеніне басты назар аударылып, олар тарихының қатпарлы кезеңдеріне тиісінше зер салынған.
Қазаяқлы тайпасы,
Көптеңгі ру көлеген,
Айла басы бір алпар,
Алпыс алты би дөреген…, – деген фольклорлық деректің өзі көп жәйтке көзімізді жеткізе түседі. Өйткені, көлеген микроэтносы қоңырат арысының қазаяқлы тайпасына жатады. Қанша алпар (баҳадыр), қаншама билер шыққан бұл шағын топтың ұлттық ерешеліктерін жоғалтпай келуінің өзі – терең зейін қойып үйренетін тарихи құбылыс. Халық шежіресіне қарағанда қоңыраттың бір биінің отыз екі ұлы болып, сол ұландардан өсіп-өнген ұрпақтар көлегендер екен. Қазаяқлы тайпасынан өрбіген ханкелді, жанкелді, мырзакелді, хожакелді деген топтар ішінде саны жағынан басымы да, тарихы бойынша жасамысы да көлегендер.
Көлегендердің аса үлкен абыройға ерісіп, кең танымал болуына әсер еткен жағдай олар арасынан талай атпал азаматтардың, батырлардың шығуы, сондай-ақ қарақалпақ халқының локаль топтарын біріктіруінен деп білеміз. Сырбойы халқы қазірге дейін қарақалпақ десе, көлегенді, көлеген десе, қарақалпақты түсінеді. Тіпті, осы атауларды синоним немесе балама деп қараушылар да бар. Мұның осылай қалыптасқанына себеп, әлгі аталғанындай батыр-билердің көп болып, халық намысын ұстап қалуы және өзге қандастарын да өз айналасына топтауы болып саналады.
Сондықтан «найман-көлеген», «шымыр-көлеген» т.с.с. атаулар күні бүгінге дейін жиі айтылады. Жалпы, микроэтностарды үйрену көп мәселені айғақтай алады. Көлеген микроэтносы да арнайы зерттеуді талап ететін тақырып. Бұқар және Шымкент қарақалпақтары арасында аса көпшілікті құрайтын бұл микроэтнос бүгінде кең етек жайып, бүкіл Орталық Азия бойынша таралып отыр. Олардың өткенін үйрену, келешегін зерделеу ғылым үшін өте маңызды және ескірмейтін проблемалардан бірі. Бұл күрделі мәселе әрі қарақалпақ халқының ескі тамырларын тану, hәм табу ісін де тереңдете түседі.
______________

1. Шежире. – Алматы: Дастан, 1990.
2. Толстова Л.С. Каракалпаки за пределами Хорезмского оазиса в XIX начале ХХ века. – Ташкент: Фан, 1963. ген. таблица. – C. 42.
3. Толстова Л. Некоторые сведения о бухарских каракалпаках // Вестник ККФАН РУз. – Нукус, 1961. - №1.
4. Шежіре // Ақтолғай. - 1990. - №1.
5. Жаңбыров М. Кенжебай баба – Көлеген-Қазаяқ шежіресі. – Шымкент: Алтын алқа, 1997.
Айбек
28-07-18 08:26
Мен де көлеген руынан боламын. Арғы аталарымыз Хиуа хандығының Қарақалпақ өлкесінде жасаған. Әлдебір себептермен хандықтан қысым көріп Бұқар әмірлігі жеріне көшір өткенбіз. Соңынан Жызақ жағына қоныс өзгерткен екенбіз. Қазір Алматыда тұрамын.
Бізді "Қарадан шыққан хан тұқымы" дейді. Және "ұлама тұқым" деп те айтады.
Қуаныш Бектаев
Quanish979@gmail.com
25-05-18 19:50
Куаныш Бектаев wk
87781524104
87478975837
Wk дағы сүйреттердің арасында мен танитын адамдарды жазғанмын қосымша жазатындар болса ...........
Маметжан
mako_342@mail.ru
05-03-18 18:31
Ағайындар ассаламуалейкум !87477833434 хабарласыңдар Шымкенттемін
Сымбат
symabakhitova93gmail.com
21-12-17 17:40
Саламатсыздарма мен де көлпген руынан боламын Абат сіз айтып отқан Ынтымақ менің атамның туған інісі менің атам Кентаев Бақыт
Қуагыш
kuka_98_98.kz
04-03-17 06:00
Асааламуалекум бауырлар сіздерде өтінішім бар вкантактіде група ашып сол жерде сойлессек болама
Менің вкдегі сайтым Қуаныш Қайратұлы друэба тастаңыздар кутем
Кентаев Нурсултан
nuraga.8417@mail.ru
27-11-16 20:42
Абат, Ассалаумағалейкум, Ия туыскандық бар, менің атаммен ол кісінің әкесі бауыр
Абат
abat_1987@bk.ru
27-11-16 09:49
Мен негізі Қарақалпақстаннанмын. Қазір Қазақстанға көшіп келдім.
Атам Шымкенттен Кентаев Ынтымақ деген кісімен танысып, ағайын болып қалған екен. Сұраса келе, бір туысқан болып шығыпты.
Нұреке, Сіздің фамилияңызда Кентаев екен. Сол кісіге жақын емессіз бе?

Сəлеммен, Абат.
Кентаев Нурсултан
nuraga.8417@mail.ru
26-11-16 07:23
Ассалаумағалейкум ағайындар,,,,,,, Анадан шыккан мынадан шыккан дей бермей нөмерлерді жазып осында жазып откандар бас коссак калай карайсындар, 2017 жылдың коктемге карай?
Жанқожа
23-11-16 07:33
Нағашыларым қарақалпақ, осы рудан, Аққара. Аққарадан бiр ақын шыққан, аты жадымда қалмапты.
Perdebaev Esimhan
Esko_7-say@mail.ru
13-11-16 12:19
Menin Ruim Kolegen Mamati bolam.Kolegender ewkandai juzge kirmidi.burin taipa bolganbiz kazaktar asirap algan.bizdin wikkan jerimiz Shingisxan urpaginnan taraganbiz.
Аянхан
arnold_strong@mail.ru
22-05-16 18:31
Мен Аққарадан тарағанмын. Аққара-Әлмәмбет-Жантақбай-Байзақ-Тобақабыл-Омар-Ахмет-Серікбай-Аянхан
Дәуітхан
davidxan.zhaidarkhanovzhaidarkhanov@mail.ru
11-04-16 13:30
Ассалаумағалейкум!Мен көлегеннің маматымын,жасым 16да,Шымкенттенмін,ақсақалдар руымныңиқайдан шыққанын сұрағанда қиналып қалам,бұл өміріме қатты әсер етуде..Бізді хан ұрпағы дейді,қарақалпақ дейді,қазақ дейді.Өз руымның қайдан шыққанын білгім келеді.Неге бізді хан ұрпағы дейтінін білгім келеді.Егерде руымыз туралы нақты мәліметтер болса менімен байланысуларыңызды сұраймын.
Вконтакте Dake Zh
bakitzhan
akmi2323
20-01-16 20:11
Ассалаумагалейкум! Колегендер каракалпак емес нагыз казак, колеген бабамыздын кесенесы Казакстанда, Арыс ауданында. Озбекстандагы колегендер каракалпактарга сынып кеткен, сол себепты каркалпакпыз деп шатасып жатады. Тарихынды билгин келсе Арыс ауданы Колеген тогай манындагы Кенжебай бабамыздын кесенесыне барып зиарат етыныздер. Колегендер аксуйекке жатады.
Ысқақ
20-01-16 05:11
Мен де осы руданмын. Арғы бабаларым Қарақалпақстаннан. Ханкелдi тобына жатамыз. Қазiр Қазақстанда жасаймыз. Алдын Ташкент облысында жасадық.
мадияр
19-01-16 16:25
Калайсыздар бауырлар шежрени жаксы блетин колеген болса айтсыншы кай жузге жатамыз мынажерде калпакпыз дедма
bakitzhan
akmi2323
20-12-15 18:17
Жадик дегендер бул жерде жок ау. Баска топтан издеп корыныз. Бунда Колегендер
Serik
abixan2424@gmail.com
19-12-15 23:11
Ассалаумалейкум агаиын туыс бауырлар меним елим жадик ол каисы жузге жаттады алдынгы атасы ким мен соны билгим келеди жадиктер болса хабарласындар мен казыр турцииядамын ват сап 87054222160 отиниш
Балтабай
19-12-15 16:54
Жiбектi алғанын ешкiм бекер демейдi. Солай айтылады.
bakitzhan
akmi2323
19-12-15 16:46
Колегендердын уйыткыган кут мекены сол Арыс манында Колеген тогай жанында. Кенжебай бабамыздын кесенесы де казиргы Коксарай колынын касында орналаскан. Колегендер нагыз казактар. Алга казак агайындар
bakitzhan
akmi2323
19-12-15 16:41
Каракалпактардын жеры сыр бойынын томенгы жагы шыгар Кашкадария Сурхандария мандары, ал Арыс Шардара мандары Тащкентке дейын казак хандыгын жерлеры болган Балтабай.
Перизат
18-12-15 23:09
Мен де осы ру қызымын. Руымды, тегiмдi мақтаныш етемiн. Мамытбек атам арнауын жақсы жазған. Халық арасында басқа да жырлар бар.
bakitzhan
akmi2323
18-12-15 19:42
Темуге Кенжебай сыр бойында кайтыс болганы Жайлы Кытай деректемелерынде анык жазылган. Бул да конырат тайпасынын кызына уйленып сыр бойында калган делынген. Жандар тайпасынын кызы Жибекке уйленген.
Балтабай
18-12-15 09:05
Сырбойы - ежелгi қарақалпақ жерлерi. Егер дерек болса, кез келген тарихи кiтаптан ол жайында табуға болады.
bakitzhan
akmi2323
15-12-15 02:54
Онда неге Кенжебай бабамыздын кесенесын Каракалпак республикасына апарып коймаган, жаугершылык заманда согыста каза болгандарды оз мекендерыне барып жерлеген гой. Онын устыне Кенжебай батыр адам болган. Сырдын бойындагы конырат Жандар елымен коралас мекендегенсон кесенесын де осы жерге койган. Кенжебай бабамыз казак жерынде коп батырлык жасаган адам.
Алмас
12-12-15 21:38
Биз узбекистанда жасаушы кулегенбиз. Кулеген руы Чынгыз хан келместен де бурыннан бар. Кенжебай баба - Тайлақ батыр тухымы. Тайлақ батыр - қарақалпақ қолбасысы болған. Кенжебай баба жунғар урысынан кейин Сыр бойында қалған деп айтады. Негизи қарақалпақ журты ол жерлер.
Есимхан
esko_7-say@mail.ru
12-12-15 19:33
Kolegender turali kim magulmat bilet.magan xabarlasindarw vk Perdeaev Esimhan nomirim 87029196322 osigan xabarlasip aitindarw Kolegen bauirlar
bakitzhan
akmi2323
06-12-15 21:33
Ассалаумагалейкум агайындар! Колегендер Кенжебай бабамыздан тараган ел. Кенжебай бабамыздын кесенесы Арыс ауданындагы казиргы Коксарай манында орналаскан. Ертеде Колеген тогай аралы Тимуген тогай деп аталган. Тимуген Шынгысханнын ен кенже ынысы, Кенжебай аталуынын себебы сол. Шынгысханнын акесы Есугей батырдын айелы конырат тайпасынын болган, Шынгысханнын айелы Борте де конырат тайпасынан болган. Шынгысхан кайтыс болганнан кейын онын урпактары азияда хандык курып, бирнеше батырлар шыгады. Оларга Торе, Толенгут, Сунак, Колегендер жатады. Тарихта Шынгысхан урпактары Сырдария бойын жагалап мекендеген, сол сатте сыр бойы суы мол, аншылыкка колайлы, кысы жылы болып, мыкты мекен болып саналган. Сыр бойы Озбекыстан мен Каракалпакстан мемлекетыне дейын созылып жатыр. Ал Озбекыстан мемлекетынде туратын колегендер оздерын Каракалпакпыз деп шатасатыны содан, олар сол елде калып койгандыктан сынысып кеткен сол жерге. Ал егер Кенжебай бабамыз каракалпак болса неге кесенесын Каракалпак мемлекетыне апарып коймаган. Ягни колегедердын шыккан жеры, шыккан тегы казак даласында орбыген. Колегендер хан тукымы, торелер сиякты хан урпагы. Кенжебай Коныратта жандар руынын кызы Жибек анамызга уйленип, тараган урпактары сыр бойын мекендеп омир сурген. Колеген нын Шынгысхан урпактарына жаткызган далелдеры Хамза Коктанды китабында толык жазылган, Шынгысханнын казак халкынан жасырган акикаттары деп ат алады. Сол китаптан окысаныздар болады
bakitzhan
akmi2323
08-11-15 17:59
Рахмет Нурполат бауырым! Сыздын уялы телефоныныз бар ма? Бар болса жазып жиберсеныз, конырау шалып хабарлассак бола ма?
Нұрполат
08-11-15 03:10
Менің жақын қатысатын ағаларым – көлегендер. Бір әжеміз көлегеннің қызы. Көлегеннің ұраны – Ұлытау. Таңбасы – қазтамға. Ортақ таңбасы – шөміш. Бұл жайында басқа бауырларымыз да жазған екен ғой.
Маған бірнеше азаматтар «көлегендер туралы дерек жина» деп өтініш жасаған еді. Өзімнің жұмысыма қосымша деректер жинап жүрмін.
Көлеген де хан тұқымы. Шыңғысханның емес, Оғыз ханнан тараған. Оғыз ханның Қытай (шежиреде Қытайбек) деген ұрпағынан тарайды. Шыңғысхан маңғұл емес, Қара баласы. Арғы атасы Жайылқан.
bakitzhan
akmi2323
07-11-15 11:14
Нурполат сыз озыныз колегенсыз ба? Колегендер Шынгысханнын урпагы деп айтады, оган не дейсыз? Шынгысханнын екыншы айелы Кулен Меркыт тайпасынын кызы болган, сол Куленнен бир ул Колеген туылган дейды.
Нұрполат
07-11-15 02:55
Сол жерде көлегеннің бір келіні істейді. Оны Сәтбай Халықов деген ағаңнан сұрап көр. Сәтбай аға қазір Шымкенттегі қарақалпақтардың көсемі, көлегендердің биі. Өзі де жақында Шымкентке көшіп келді. Бұрын Шардарада тұратын. Егер, Сәтбай ағамен сөйлесу ретін таба алмасаң, баласы Ұланға хабарлас.
bakitzhan
akmi2323
05-11-15 17:35
Нурполат Казакстан орталык архивы кай жерде орналаскан? Толык мекен жайын? Кай калада екенын толык жазып жиберсенызшы
Нурполат
04-11-15 03:30
Көлегендер туралы Қазақстан Орталық архивінде тамаша мәліметтер бар. Сонда олардың Үргеніш деген жерден көшіп келгені, не себеп келгені жөнінде жазылған.
Кенжебек
03-11-15 03:51
Мен Колеген руынан болам Кенжебаи бабадан тараганбыз Арыс қаласынна қарасты Кабылсай ауылында турам.
Қайсар
26-09-15 07:00
Мен көлегенмін. Ұлы руданмын. Түбім Жайыл би, бергі бабам Кенжебай, сүйегім қарақалпақ, руым көлеген. Ұраным – Ұлытау, тамғам – шөміш. Осыған уәж айтарларың бар ма? Егер, кімде-кім өз ұранын білмесе, ата-бабасының тарихын білмесе, Арыс ауданындағы Құлтеке қорымына барып, Кенжебай бабаны зиянат етсін. Сол жерде бәрін біліп алады. Түп бабамыздың асыл сүйегі сонда жатыр.
akmi2323
@mail.ru
25-09-15 23:18
Колегендер сыр бойында мекендеген ел. Ал сыр бойы коныраттардын ен шогырланган жеры. Ертеде жаугершылык заманда коныратта Жандар деген бакуатты адамнын Жибек деген сулу кызын жау урлап кетеды. Сол кезде Жандар деген кысы ким де ким менын кызымды жаудан алып келип берсе кун жетпес байлык жане кызымды калындыкка беремын депты. Сол ангимены естип жан жактан батырлар жиналып, ишинен ырыктелип Колеген бабамыз барып, Жибек анамызды алып келип, ерлыгыне сыйакысын берип Жандар кызын калындыкка берип казиргы Такыркол Коксарай манайында уй тигип берген екен. Ал ол кезде сыр бойы Озбекистан Казакстан деп болинбеген. Ал Шынгысханнын тукымына жаткызатыны Шынгысханнын анасы Конырат тайпасынын кызы, ягни коныратка жиен, айелы Борте Конырат тайпасынан болган, балалары коныраттан туылган. Ал Колегенды екыншы айелы Кулен туган, Кулен меркит тайпасынын кызы болган. Шынгысхан кайтыс болганнан кейын такка байбишенын улдары отырады, ал Колегендер шетте калып кояды, бирак сыр бойында мекендейды. Ал сыр бойы Каракалпак республикасына дейын созылып жатыр, сол себепты сол жакта мекендейтыны. Шынгысханнын урпактары ол кайтыс брлганнан кейын, оздерын Шынгысхан урпагымыз деп айтуга корыккан заман болган, себебы Шынгысхан каншама елды жаулап жаулары коп болган. Сол себепты Колегендер ашып аныз кылып жазбаган. Колегендер аксуйек хан урпагы. ал Шынгысхан коныратка жакын болган сол кезде. Сол бир тал баладан тараган Колегендер казиргы танда ОКО аумагында турады жане де баска КР аумагында да турып жатыр. Колегендер алга Осиндер кобейындер
Айдос
25-09-15 05:05
Дурыс, негизи қарақалпақты "хан тухымы", "ақсуйек" дейди ғой. Шежире дурыс жазады.
akmi2323
@mail.ru
24-09-15 22:38
Салем колегендер. Колегендер аксуйек кандай каракалпак тектерынызды шатастырманыздар. Жузге кирмейтын аксуйектер Торе, Сунак, Толенгут, Коленгендер, булар Шынгысханнын тукымдары. Накты далел бар келесы жолы киргенде айтып берем
akmi2323
@mail.ru
24-09-15 22:23
Колегендер аксуйек. Жузге кирмейтын Кожа, Торе, Толенгут, Сунак, Колегендер. Неге аксуйек екенын келесы жолы киргенде айтып берем. Накты далел бар
Жандос
16-09-15 02:45
Бауырлар бiздер СЫРБОЙЫ қарақалпақтарымыз. Таоихты бiле журейiк!
Баубек
07-09-15 05:23
Оны Жолымсопы деп те айтады.
Азамат
02-09-15 15:02
Биз де колегеннен боламыз. Жолымбет. Бауырлар хабарлас!
Bakytzhan
akmi2324
01-09-15 16:39
Салем агайындар! Сонда кологендер каракалпак па?
Қалабай қожа
Тараз
18-08-15 03:50
Тарихта Майлықожа есiмдi екi кiсi болыпты, бiрi - атақты қазақ ақыны - Майлықожа (XIX ғ.). екiншiсi - ХVIII ғасырда жасаған қарақалпақ шешенi. Мына жердегi Майлықожа екiншiсi болса керек. Ол кiсi ерте қайтыс болған деседi. Жанкелдi ақынға замандас екен.
Қуат
16-08-15 12:14
СӘЛЕМ, бауырлар!

Мына жерде Мамытбек Жаңбыров жайлы сөз болған екен. Ол кісі – Қазақстан, Қарақалпақстан және Өзбекстан Жазушылар одағының мүшесі.
Ташкентке келгенінде, Мамытбек ағамен мен жақын таныс болған едім. Сонда ол кісі өзінің 1997-жылы Сарыағаш өңірінде өткен ағайындардың бір басқоспасы кезінде мына өлеңін оқып бергенін айтқан болатын. Бұл арнау өлең 2000-2002 жылдарда бірнеше басылымдарда жарық көрді. Ағамыздың сол өлеңін жариялап отырмын.

Ұ Р П А Қ Қ А Ү Н Д Е У
(Көлеген әулетіне)

Бабама кең Түркістан өріс болған,
Кент салып Сыр өңірін қоныс қылған,
Атанып «алты арыс қарақалпақ»,
Жау келсе, ат беліне тегіс қонған.

Созақтан қарақалпақ болғаны анық,
Су жайлап, егін еккен, қазып арық,
Аушылық, шаруашылық – ата кәсіп,
Өнерімен өрлеген бұл бір халық.

Есімі шежіреде бейнеленген,
Елім бар: екі жұртты телі емген,
Көлеген – қарақалпақтың төл ұрпағы,
Ежелден Сыр бойында өсіп-өнген.

Көлегеннен шығады Ер Кенжебай,
Батырлық онда болды – он ерге сай,
Жоңғарды жұрт асырып қуғанында,
Ерлігіне тән берген Хан Абылай.

Жыраудан Мүйтен және Жиен өткен,
Айтқан сөзі тас кескен, үні өктем,
Жанкелді, Майлықожа ақындардың,
Ділмарлығын ел тілге тиек еткен.

Сөз қалған Ақмәнжулі Әжі Ахметтен,
Даналар нақыл қылар «Хикметтен»,
Сағасы Арыслан бап, Ер Қорасан,
Халыққа ілім беріп, дін үйреткен.

Қаратау, Түркібасы – тарихы кең,
Ескіден бұл хикаят айқын екен,
Қараның алты ұлына енші болған,
Ұлытау – байтақ жатқан дарқан өлкем.

Түркістан – атамекен, менің Меккем,
Бабалар билік құрып, байрақ тіккен,
Басқыншы дұшпандармен сан айқасып,
Жері үшін жанын беріп, қанын төккен.

Шежіре көп елімде – болар өрнек,
Шешендерден мұраз-ды hақ сөйлемек,
Ұрпаққа үндеу салып, сөз арнайды,
Баласы Балабектің – Би Мамытбек.

Сәлеммен, ҚУАТ.
Көпжан
kopjan_95@mail.ru
09-08-15 17:31
Ассалаумағалеикүм көлегендер мен Жетісайданмын көлегеннің маматысы руымның шежіресін білмим білетіндер болса жазып жіберіңіздер Көлегендер?
Кентаев Нурсултан
nuraga.8417@mail.ru
04-05-15 08:35
Агайындар хабарласайык,танысайык,арласайык. 87782829090


Bakytzhan
akmi2323@mail.ru
30-04-15 20:19
жузге киремыз Жадыра
jadira
baimbetova_91
27-04-15 07:31
Mende kolegenmin juzge kirema kirmima soni bilgim kelet
Нұрбек 1993 ж
nurbek_01_93@mail.ru
22-04-15 14:40
Ассалаумагалейкум ағайындар менде Көлегеннің ішіндегі Маматы руынан болам.
Біржан
dj_1zhan@mail.ru
15-04-15 11:23
Көлегеннің ішінде нелер мысалы
Маматы, Ханкелді, Ақ-қара т.б. қандай бар
Байгали Куандыков
baigali_94_94@bk.ru
12-04-15 12:26
Ассаламалейкум агайындар калайсындар менде Колегенмин ишинде Хангелдысымын Жетысайдан болам танысып арласайык?? 8 701 625 48 38осы номер де болам!!
Bakytzhan
akmi2323@mail.ru
26-03-15 16:01
салем колегендер! Базарбай колегендерды казак халкымен аралас турганбыз деп жазыпсыз, оныныз кате айтасыз, колегендер нагыз казак сырдын бойында мекендеген ру болган. колегендер нагыз конырат! Шынгыс ханнын урпагы деген де ангиме бар алайды Шынгыс хан да коныраттан туылган(анасы конырат болган), урпактары да коныраттан коныраттан туылган(айелы Борте коныраттын кызы)сол себепты тубынде кай жагынан карасак та коныратка табынбыз. ал каракалпакпыз дейтындер оздерыныз шешыныздер ким екендерынызды.Мамытбек Жанбыров агамыз колегендерды Арыс коныраты деп жазган.Колеген батыр адам болган Жандардын кызын Жибек анамызды жаугершылык заманда жаудан куткарган, сол себепты ерлыгы ушын Жандар байлар кызын калындыкка берген деген аныз бар.
Базарбай
Ташкент
10-03-15 04:33
Мен де колегенмин. Биз қазақ халқымен аралас жасағанбыз. Тегимиз Қарақалпақ жақтан. Шымкентте Мамытбек Жанбыров деген журналист атамыз барлық жаққа барып, ақыры тегимиз тарихын Қарақалпақстаннан тапқан еди. Бирақ, ол киси қайтыс болып кетти. Сол сапарында Ташкентке де келген еди.
оралай
oralai_1994_18@mail.ru.
04-03-15 13:56
Salemetsizderme againdar mende kolegenmin iwindegi xangeldisi bizdin ru wewire turali malimetter bolsa xabarlasularinuzdi suraimin87787118572 ote manizdi
Қасым
06-07-14 06:45
Ия, бiз де сол Улытау жақта жасағанбыз. Бiзде де тарихымыз солай айтылады.
Cержан
04-07-14 04:01
Салам, бауырлар! Мен Улутауданмын. Колегенмин. Биздин аталарымыз "суйегимиз каракалпак, руымыз колеген, уранымыз Улутау!" деп айтып кеткен. Осыны барлык колеген баласы билетин болар. Ата-бабаларымыз да былайгы журт та каракалпактарды "аксуйек" деп билген. Каракалпактан молда-ишандар, абыздар коп шыккан екен. Биздин аргы бабамыз Тенкожа да айгили адам болыпты. Сиздерден осы Тенхкожа бабамыз жайлы малиметтер кутемин.
Мейрхан Нышанов Қуанышұлы
03-07-14 19:25
Сәлем Асылхан ағамның кызы Шолпан әпше және Абдуллаев Қабыл аға
Мейрхан Нышанов Қуанышұлы
03-07-14 19:20
Айгерим
aigerim_pak@mail.ru
15-04-14 07:36 осы тәтем яғни апкем тура мәлімет тапқан. Менде көлегенмін.
Жанна
zhanna_aitleuova@mail.ru
16-06-14 18:27
мен көлегенмін, бірақ мен осы күнге дейін өзімді қазақпын, қоңыраттың ішіндегі көлегенмін деп айтатынмын...."(орысша тәрбиеленіп кетіппіз) қазір мына мағлұматтарды оқып таң қалдым, мен Шымкент қаласында тұрамын. Әкем руым жайлы ештеме айтпаған. Бұл алған мағлұматтар ештеме өзгерте қоймайды деп ойлаймын.Мен қазақпын, әке анамды және сүйікті жалғызымды сүйемін. Анам Дулат, жалғызым Жалайыр!барлықтарыңызға сәттілік тілеймін!
DJ 1zhan
dj_1zhan@mail.ru
29-04-14 15:30
Менің де руым Көлеген ішіндегі Маматысы боламын, Жетісайда Сырдария университетінде Информатикада І - курс оқимын!!!
Қара бала
28-04-14 06:16
Жақ, жузге кирмейди!
Асем
27-04-14 18:55
көлеген руы жүзге жата ме екен
Манат
15-04-14 07:56
Кулегендер Yргениш жақтан келген деп айтады. Сол жақта Кулеген деген жер де бар екен.
Айгерим
aigerim_pak@mail.ru
15-04-14 07:36
Википедиядан алынған мәлімет - Байлар-Жандар — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре деректері бойынша, Орта жүздің Қоңырат тайпасының Көктіңұлының (Тәңірберген) үш баласы болған, олар (Абатқұл, Жабатқұл, Қара). Жабатқұлдан Байыс, Боғыз, Тайыс, ал Боғыздан Байлар-Жандар тарайды.Байлар (Байдербіс) — Көшік, Көбек, Құланшы, Елбақ-Қойбақ-Қибақ, Жауғашты деген аталарға бөлінеді. Жандардан (Жандербіс ) - Қарабала, Жолдербіс, Шорапал Шоралар), Мама-Сүйіндік, Қазаяқты, Көлеген, Байжігіт,Баймұрат аталары тарайды. «Жандарлар» Евразия құрлығында, Түркі халықтарының құрамында көптеп кесдеседі. «Жандарлар» тіл үндестігіне байланысты, әр халықта әр қалай аталады. Мысалға: Жандар, Яндар, Чандар, Шандар, Түркия мемлекеті Анадолы да Жандароғұллары деген атпен белгілі. Жандароғұллары Түркия (Осман ) империясын құруда маңызды рөл атқарған тайпалардың бірі, (Исфандиярогуллары деп те айтылады). Солтүстік Кавказ, Дағестан республикасында Құмық халқының құрамында 40-мыңдай Джандар тайпасының өкілдері Каякент,Кайтағ аудандарында тұрады. Қарақалпақ халқының құамындағы Жандарлар, Жанлар деген атпен белгілі. Ресей, Башқұрт халқының құрамында Байлар-Жандар тайпасының, Байлар руы жасайды. “Жандар” тайпасы қытай деректемелерінде Янтор, Янто деген атпен белгілі. Қытай деректерінен алынған мәліметтерге сүйенсек Қыпшақ мемлекетінің негізін қалаушы қуатты екі Сир (Сыр) мен Янтор(Жандар) тайпалары болған. Атақты Шынғысханның анда дос дала баты,гурхан Жамуха осы жандар тайпасының өкілі болған.
Айгерим
aigerim_pak@mail.ru
15-04-14 07:29
менің руым да көлеген? оның ішінде ханкелдісі
фариза
fary_9201@mail.ru
05-04-14 06:22
Менін де руым Колеген бірак накты малімет білмеймін.
Жайылқан
08-03-14 05:08
Колеген - Арыс баласы. Арыс жузге кирмейди. Жалпы алғанда қазаққа да қосылмайды. Арыс - Жайылқан туқымы. Жайылқанды Созақ деп те айтады.
Сундет Манапбек
sundet_12.24@mail.ru
07-03-14 19:01
Ассалаумагалейкум Көлеген руының азаматтары, мен ақ-қарасымын,,, бар боса хабарласайық
Ардақ
amanbekova1995@mail.ru
13-02-14 13:59
Барлыктарынызга жалынды сәлем!!! Менде колегенмин сиздердей бауырларым бар екеніне өте қуаныштымын)))) Менин атамды ашаршылық уакытында балалар үйіне тастап кеткен екен бирак атам биз колегенбиз деп ар кашан айтын отыратын)) уакыт келген сайын озинин ким екенинди..... кай жузге жататынынды билгин келеди екен..... мен шымкент каласынанмын.....кимде кандай мәлімет немесе шежире китап болса жіберулерінизди отинемин.....
Шолпан Муртазаева
shol_pan_01_01@inbox.ru
06-02-14 21:44
Айтпакшы менде Нураталыкпын
Шолпан Муртазаева
shol_pan_01_01@inbox.ru
06-02-14 21:42
Менинде руым КОЛЕГЕН.Бул руды кобиси мулде естимеген,бирак мен ески шежиреде коргенмин Колеген Аксуйектерге жатады,бул накты дерек,бирак барлыгы орта жуз деп айтып кеткен,негизи КОЛЕГЕН АКСУЙЕК
Биржан
birzhan_02@list.ru
09-11-13 15:13
ассалаумалейкум агаиын менин руым хангелді болады хангелді болса жазсын
Қабыл
08-11-13 21:33
Айналайын бауырларым! көлегендер! Менің нақты естігенім де, көргенім де, КӨЛЕГЕН руы қазаяқты мен туысқан. Ешқандай қарақалпақ емес, қазақ, яғни қазақтың жүзге кірмейтін руларынан. Жоғарыда айтып өтілген Қосым деген кісі менің ң атам, яғни атамның атасы болған, ол кісі жомарттықпен елге танылып Қосым сақы дегп аталып кеткен!
dakenzi
daulet_197777@mail.ru
30-10-13 19:13
Блин, почитаешь комменты, полный апокалипсис для Колегенов!!! Активнее братья! Общение выведет нас на новый уровень генеологического древа
Сауирхан
10-08-13 07:11
Менин анам колеген. Генжебай бабадан тарайды.
Нурсултан
Nuraga.8417@mail.ru
06-08-13 12:51
Menin ruim kolegen. Wikkan jerim Bairkum eldi mekeni.
ЖАНДОС
29-05-13 06:44
Руым колеген, тегим қарақалпақ, ураным Улытау. Осыны маған атам айтып кеткен, арғы жағын бiлмеймiн.
Абжан
28-05-13 07:53
Қосым (Қазаяқлы) деген деген кiсi Нурата деген жерде жасаган.
nurgali
nurgali_95kz@mail.ru
27-05-13 18:07
әйтеуір таптын ғой ағайындарды

nurgali
nurgali_95kz@mail.ru
27-05-13 18:06
ассалмуғалейкум меніңде руым көлегеннің хангелдісі ағайындардан барсыңдар ма

Данияр
daniyar.shylmurza@mail.ru
09-05-13 21:05
Қалайсындар бауырлар! Меніңде руым колеген.Қоңырат Арыс деген кысының 6 баласы болган.6-шы баласы Кенжебай бабанын орпагынан тараганбыз! Колеген жузге жатпайды. Бырак казакпа, карапалпакпа, айсуйекпа оны былмедым.
ҚАСЕН
17-02-13 20:19
Мен де Көлеген әулетіненмін. Біздің бабамыз атышулы Қосым Қазаяқлы деген кісі болған. Ол өз жомарттығымен даңқ шығарған.
Ренат
15-02-13 05:08
Колеген жузге де, қазаққа да жатпайды. Буларды қытай-қарақалпақ дейдi. Қытай болғанда ханьзу емес, туркiлер. Қытайлықтар "Қытай" деген атауды бiлмейдi. Ол Жунго мемлекетi.
азамат
azamat_aziko@mail.ru
14-02-13 09:14
Көлегенмін бірақ тарихын білмеймін. әкем қайтыс болып кеткен 2 жасымда көлеген қай жүзге жатады әлде жатпайды ма? кеңірек мағұлымат керек
Акнур
aknur1.96@mail.ru
27-12-12 19:25
Аман болыңдар бауырлар, мен Көлегеннің ішіндегі Хангелді атасынанмын, оның ішіндегі жүзге кірмейтіні боламын онда.
Сағит
27-12-12 06:09
Колеген руы - маргинальды топ. Олар негiзгi қауымдастарынан ажыралып қалған ежелгi бесенелер (печенегтер).
Жомарт
26-12-12 04:57
Ия, бiз жақта да сондай хикая бар. Байырқумдағы бауырлар солай деп айтады.
Акнур
aknur1.96@mail.ru
25-12-12 19:32
Енді қытайды қосты ма бізге? Қазақтарда қытайдан шыққан шығар? Жүзге кірмейтіндердің, Қожа, Төре, Сұнақ, КӨЛЕГЕН, Төленгіттердің ішінде неғып жүрміз сонда? Мен шежіреден көркем. Көлегендер Қоңыраттың жерінде болғандықтан, солармен қыз алысып қыз берісіп туыс болып кеткенбіз, олың рас Қоңырат түп нағашы. Бірақ біз қоңыратқа и қарақалпаққа да жатпаймыз. Аман бол бауырым. Ешкімнің сөзіне ере берме. Ақсүйектің ұрпағысың.
Асылбек
24-12-12 05:59
Кулегендер қазақ та емес, қонрат те емес. Кезiнде атам "Кулегендер қытай-қарақалпақ" деп айтушы едi. Оны бiлетiн себебi, бiз де қонратпыз, ал олар бiзге туп нағашы болып келедi.
Акнур
aknur1.96@mail.ru
23-12-12 19:41
Ешқандай да ру өзінің щыққан жерін білмейді, себебі қазақтардың тарихтары бұзылып кеткен. Мысалы, басқа рулар қайдан шыққан? Оларда өздерінің аталарын біледі мысалы Қоңырат, Дулат, Найман, Адай, деген сияқты, но сол аталарының одан ары қайдан шыққанын білмейді.
Акнур
aknur1.96@mail.ru
23-12-12 19:31
Қазақтарда жүзге жатпайтындар: Қожа, Төре, Сұнақ, КӨЛЕГЕН, Төленгіт. Көлегеннің қарақалпақтан шықты дегендері біздің тарихымызға тура келмейді. Сонда Көлегендер, қарақалпақтарда да және қазақтарда да барма? Ақсүйектің бір атасына жатамыз, себебі Төленгіт, Сұнақ рулары, Көлеген сияқты көп елдер естімеген ел болғандықтан, білмейтін тарихшылар солай айтқан. Ал, шынында да, Қаз-Аяқты Көлеген деген ру бар, олардың арғы атасы қарақалпақ, бізді солармен кезінде туыс деп ойлаған. Көлеген, үш атаға ғана бөлінеді: Хангелді, Самат және Аққара. Бізге бір-бірімізбен қыз алысып-берісуімізге болмайды. Ал, Қаз-Аяқты Көлегендермен бізге қыз алысып берісуге болады. Көлегендерден Хандар, Билер, Болыстар, Батырлар және данышпан адамдар шыққан деседі, сонда сол аталарымыз қазақ тарихында не істеп жүрген? Біз шынында да Ақсүйектердің қасындағы араб елінен келген көмекшілері болып табыламыз. Барлық елдің ақсүйегі бар, олардың көмекшілері болған, сондықтан бауырлар білмейтін тарихшыларды көп тыңдап не істейсіңдер, тек қана алға, өздеріңді кім екендеріңді өздерің дәлелдеп, көрсете білулерің керек. Мен Хангелді атасынан боламын.
Бауыржан
baur2586@mail.ru
09-05-12 01:43
сонда сіздер казахтарға жатпайсыздар ма ?
FАНИ
19-03-12 06:56
Мен де қарақалпақпын. КӨЛЕГЕН- ХАНКЕЛДI.
Serik
Tashpolov.mail.ru
19-03-12 06:18
Менің әкемнің інісі көлеген шежіресін жақсы біледі хабарласыңдар. Менің номерім 8701 132 79 02 8705 375 20 12 8700 370 03 28
Болысбай
16-03-12 05:32
Қара - (Қарақалпақ) - Қонырат - Қазаяқ - Колеген - Мамат - Ес - Есберди - Атай - Самат (Санмырза) - Қожантай - Байбосын - Темирбай - Естемис - Абзел - Ажимурат- Талғат
Бексеиіт
K_bek_k94
13-03-12 18:02
көлеген-- хангеді-төлеміс-төлебай-аткелтір-шаңбатыр-жалмырза-есалы-спанқұл-сосын атам өз атам.
Бексеиіт
K_bek_k94
13-03-12 17:56
мен көлегеннің ішінен хангелдісімін
САБЫР
05-01-12 05:40
Ата-тегимизди жасырып кайтемиз, кайда барсак та каракалпакпыз. Мен Онтустиктеги акасакалдардын барлыгынан сурап шыктым. Казирги жастар гой, тегин жасыратын, каракалпак- деуге уялатын. Колеген - каракалпак. Ал каракалпак - аксуйек. Каракалпактын бас арысы - конырат. Орта жуздегилер де содан тарайды, болды ма? Тарихты озгертип жургендер - кейингилер.
Айнур
ainur85_30
02-01-12 17:46
киын накты деректер болмаса колеген деген создин кайдан шыккан маниси не екен сол жайлы деректер болса
Еркабыл
er_edige
01-06-11 23:07
Менин руымда колеген, каракалпакта колеген деген ру жок жалпы колеген руы Аксуек ким айтса ол айтсын тарихи кателике коз жибермесин,соны угып алайык курмети агайын Накты малиметке суенсин
акжан
www.akjan.89@mail.ru
11-05-11 23:09
ал мунда Азамат атты кисинин жазуына карасак,Конырат руынан екен,ал конырат руы орта жузге жатады емеспе???накутырак айтып берсениз
акжан
www.akjan.89@mail.ru
11-05-11 23:06
Ассалаумаалейкум,колеген бауырлар,маган колеген руынын накты жане сенимди шыгу тарихы, колеген руы туралы айтып бериниздерши,себеби арким артурли айтады,биреулер каракалпактардан тардындар дейд,биреулер аксуйексиндер дейд,биреулер бир кишкентай баланын (колеген руынын аргы атасы) кошинен уйктап калады екен содан тардындар дейд,ал биреулер сендер кошпели озбектерден тарагансындар дейд накты дерек жок,кайбыр жылы онтустик казаксан облысында колегендердин шежиреси жасалыпты,нактысын билмейм,сонымен кайдан калай тараганымыз туралы акпарат барма?нактысын айтсаныз,мен озим колеген руынанмын онын ишиндеги Ханкелдисимин.хабарласыныздар
А з а м а т
Ташобл
14-12-10 13:24
Менiн де руым Колеген. Онын iшiнде Жiгiтек. Жалпы былай тартылады: Кара - Конырат - Казаякулы - Жанкелдi - Колеген - Жiгiтек. Естуiмше, Жiгiтек пен Сэтек деген аталар туысады. Каракалпактан келгенде Колегендер аз ата болыпты. Кейiн баска калпак рулары да колегендер жанына жиналыпты.



Сіздің жауабыңыз
Есіміңіз:
Сіздің e-mail:
Мәтін:
Кескіндегі код:

Кодты жаңарту
 




© 2002—2017   | info@kazakh.ru   | Блог  | О проекте  | Реклама на сайте | Вакансии 
Группа Вконтакте Страница в Фейсбуке Микроблог в Твиттере Сообщество на Мейл.ру Канал пользователя kazakhru - YouTube