Казах.ру
поиск по сайту и Казнету
rus / eng / kaz
Форумы
На русском языке
Қазақша сөйлесу
English talk
Правила
Поиск по разделу
Словарь-переводчик

Введите русское или казахское слово. Для ввода казахских символов нажмите цифры:
Ә2, I3, Ң 4, Ғ5, Ү8, Ұ 9, Қ0, Ө-, һ+


полная версия












Общение

Общение: Список форумов
Форум: Дін - діңгек
Тақырып: Дарын Мубаров.Ол кім?

страницы:    « в конец    90-81    80   79    78    77    76    75    74    73    72    71    70-61    60-51    50-41    40-31    30-21    20-11    10-1    в начало »   

Авторы Xабарлама
nurmuslim
12-07-08 23:17
Ассаламалейкум уа рахматуллахи уа баракатух !!! Бауырлар сиздер Дарын Мубаровтын лекцияларын тындайсыздар ма? Кейбір бауырлар маған оның ақидасы дұрыс емес екенін айтқан. Және де ол білдіртпей Вахаббизмді насихаттаушы деген естуім бар. Көмектесіңіздерші!!! Джазакаллаху хайран!!! Аллах сіздерге разы болсын және де иншалла сауаптан жазсын !!!


Авторы Жауап
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:19
Бисмиллах!
Құран Кәрім осы сүремен басталғандығы себепті бұл сүре «Фатиха»[1] деп аталды. Және «Масани» деп те аталады, өйткені ол намаздың әрбір рәкағатында оқылады. Сондай-ақ, бұл сүренің басқа да бірнеше есімдері бар.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
1. Аллаһтан сәттілікті және істің жүзеге асуын тілеп, әрі қабыл етуін сұрай отырып Аллаһтың атымен бастаймын
Аллаһ – Жалғыз Өзі құлшылыққа лайықты болған жаратушы Ұлы Раббымыздың есімі. Ол Аллаһ Таъаляның есімдерінің ішіндегі ең ерекшесі. Бұл есіммен Аллаһ Таъалядан басқа ешбір зат аталмайды.
﴾Ар-Рахмаан мен Ар-Рахиим﴿ Аллаһ Таъаляның көркем есімдерінен. ﴾Ар-Рахмаан﴿ – Бүкіл жаратылысты қамтиды, ал (Ар-Рахиим) — тек мүмин-мұсылмандарға арналған Аллаһтың мейірімділігі.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
2. Бүкіл мадақтар барша әлемдердің Раббысы Аллаһқа тән
Бұл аятта Аллаһ Таъаля Өзіне мақтау айтты. Бұның мазмұнында пенделеріне де соны бұйыратындығы білінеді. Аллаһ Таъаля сол мадақтарға Өзі ғана лайықты. Ол Аллаһ Таъаля бүкіл жаратылысты Жаратушы, істерін атқарушы, барлық жаратқандарын сан алуан нығметтерімен қамқорына алушы. Сондай-ақ, әулиелерін иманмен, салихалы амалдармен тәрбиелеуші.
الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
3. Аса Қамқор, ерекше Мейірімді
﴾Ар-Рахмаан﴿ мен ﴾Ар-Рахиим﴿ Аллаһ Таъаляның көркем есімдерінен. ﴾Ар-Рахмаан﴿ – бүкіл жаратылысты қамтиды. ﴾Ар-Рахиим﴿ – тек мүмін-мұсылмандарға арналған Аллаһтың мейірімділігі.
مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
4. Қиямет күнінің Иесі!
Ол жалғыз Өзі Қиямет күнінің Иесі. Ол күн – амалдарға сәйкес жаза беру күні. Қиямет күнінде иелік тек Аллаһқа ғана тән. Өйткені ол күні ешкім ешнәрсеге ұмтыла алмайды және Оның рұқсатынсыз ешкім тіл қата алмайды.
Мұсылманның бұл аятты намаздың әр ракағатында оқуы, оған ахирет күнін еске түсіреді. Сонымен қатар күнәлардан тыйылып, салихалы амалдармен сол күнге әзірленуіне түрткі болады.
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
5. Тек Саған ғана құлшылық қыламыз және тек Сенен ғана жәрдем тілейміз!
Расында біз бойұсынумен құлшылық атаулының барлығын тек Өзіңе ғана арнаймыз және барлық ісімізде тек Өзіңнен жәрдем тілейміз. Себебі, істің барлығы Сенің қолыңда, онда ешкімге шаңның тозаңындай үлес жоқ. Әрі онда Аллаһтан өзгеге байлану дертіне ұшыраған жүректерге шипа және де рия, өзін сүйушілік, тәкаппарлық ауыруларына ем бар.
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ
6. Бізді тура жолға бастай гөр!
Бізге тура жол нұсқап, соған бастап, сәтті қылып, Өзіңе жолыққанға дейін сол жолда бекем қыл.
Ол жол – елшілер мен пайғамбарлардың соңы Мухаммад (солляЛлаһу ъалайһи уа саллям) көрсеткен, Аллаһтың ризалығы мен жәннатына жеткізетін анық, айқын Ислам жолы. Демек, осы жолда берік тұрудан басқа пендеге бақытты жол жоқ.
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ
7. Өзің нығметке бөлегендердің жолына, ашуға ұшырағандардың және адасқандардың жолдарына емес!
Өзің нығметке бөлегендеріңнің – пайғамбарлар, шыншылдар, шаһидтер және игілердің жолына. Себебі, олар дұрыс бағыт пен туралық иелері.
Ақиқатты біле тұра, оған амал қылмай ашуға ұшыраған яһудтер мен олардың кейіпіндегілердің жолын ұстанушылардан қыла көрме. Және бұрыс бағытқа бет алып, жолдан адасқан християндар мен олардың соңынан ілесушілерден қыла көрме.
Бұл дұғада қарсылық, надандық, адасу ауыруларынан мұсылманның жүрегіне шипа бар. Сондай-ақ нығметтердің ең ұлысы – Ислам нығметі екеніне нұсқау бар. Өйткені, кім хақты артығырақ танып, оны бекем ұстанса, сонда ол тура жолға ең лайықты адам болып табылады. Олай болса күнәсіз сахабалар пайғамбарлардан кейінгі сол жолға ең лайықты жандар.
_____
[1] Фатиха – мағынасы «ашушы»

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:16
Аса Мейрімді және ерекше Рахымды Аллаһтың атымен!
Жерді мекендеушілердің ішіндегілерінің ең абзал (игі) ісі
Әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ, пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және барлық сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен игілігі болсын!
Содан соң:
Аллаһтың Елшісінің (оған Аллаһтың сәлемі мен игілігі болсын): «Кім: “Лә иләһә иллә-Ллаһ уахдаһу лә шәрикә ләһ, ләһуль-мульку уә ләһуль-хамд, юхьи уә юмит, биядиһиль-хайр уә һууә ‘алә кулли шәй-ин қадир”, – деп айтса. Кім бұл сөздерді таң намазынан кейін, өз аяғында отырып, жүз рет айтса, сол адам сол күні жерді мекендеушілердің ішіндегілерінен ең абзал (игі) іс істегендерден болады, сонымен қатар осыны бұдан да көп айтқандар да!», – деп айтқан Абу Умамнан (оған Аллаһ разы болсын) жеткізілген.
Бұл хадисті әт-Табарани “әл-Кабир” 8/336 кітабында, Ибн әс-Сунни “Амаль әл-яум уа-лләйлә” (142) кітабында келтіреді. Хафиз әл-Мунзири хадистің иснадын күшті деген. Қз.: “әт-Тарғиб уә-т-тархиб” 1/168.
Хафиз аль-Хайсами хадисті жеткізушілер сенімді адамдар деген. Қз.: “Мәжма’у-з-зауаид” 10/108. Ал шейх әл-Әлбани жақсы хадис деп атаған. Қз.: “әс-Сильсилә әс-сахиха” № 2664.
Және соңында әлемдердің Раббысы (Иесі) – Аллаһқа мадақ!

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:13
Ислам рүкіндерінің екіншісі — намаз
Аса рақымды, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын.
Расында Аллаһ Тағаланың өз пенделерін бір нәрсеге бұйыруында немесе бір нәрседен қайтаруында көптеген сыр-хикметтер бар. Аллаһ Тағала өзінің құлдарын бір нәрсеге бұйырса, оның оларға бір қажеті бар, немесе Аллаһ оларға мұқтаж болғандықтан бұйырады деген емес. Керісінше пенделердің сол бұйырылған немесе қайтарылған нәрсеге мұқтаж болғандықтары үшін, олардың діндерінде және дүние істерінде олар үшін көптеген пайдалар болғандығы үшін бұйырады. Аллаһтың бізге бұйырған құлшылықтарында біздің әрқайсымыз үшін, біздің жамағатымыз бен от басымыз және жалпы еліміз үшін және біздің дене мүшелеріміз әрі жүректеріміз үшін көптеген пайдалар бар. Өйткені егер жүректер түзелсе, басқа денелер де түзеледі. Пайғамбарымыз хадисінде айтады:
"ألا و إن في الجسد مضغة إذا صلحت صلح الجسد كله و إذا فسدت فسد الجسد كله ألا و هي القلب"
«Байқаңдар, расында денеде бір түйір ет бар, егер ол түзелсе, дене мүшелердің барлығы түзеледі, ал егер ол бұзылса дене мүшелердің барлығы бұзылады, ол жүрек .”
Құрметті жамағат! Сіздер Раббыларыңызға мұқтажсыздар, сіздердің оған деген қажеттіліктеріңіз қас қағым сәтке де үзілмейді. Сондықтан оған құлшылық етіңіздер, оған шүкірлік-тәубе етіп оны зікір етуді тоқтатпаңыздар!
Аллаһ Тағала сіздердің оған жақын болуларыңыз үшін және сіздерді сауапқа бөлендіру үшін сіздерге бес уақыт намазды парыз етті. Ол намаздар жүректерді күнәлардан тазартады және пендені өзінің талап ететін ең жоғарғы мақсаты— жәннатқа жеткізеді. Бұл намаздар — пенде мен оның жаратушасы әрі ризықтандырушы болған Раббысының арасындағы бір байланыс. Адам намазға тұрарда өзінің сыртқы және ішкі дүниесін тазартады. Өйткені ол дәрет алуымен өзінің беті-қолын және аяқтарын жуады және дәреттен кейін:
"أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدا عبده ورسوله اللهم اجعلني من التوابين واجعلني من المتطهرين"
«Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның құлы әрі елшісі деп куәлік етемін. Иә Аллаһ! Мені өте көп тәубе етушілерден және тазаланушылардан ете гөр!»- деп өзінің иманын жаңартумен және тәубе етумен ішкі дүниесін тазартады. Сөйтіп ол ең таза болған күйінде «Аллаһу акбар» деп тәкбір айтып, оған мойынсұнған және одан қорыққан күйінде Раббысының алдында тұрады. Намазда тұрғанда жүрегімен де денесімен де ешқайда алаңдамайды, оның жүрегі Аллаһпен байланыста, ал жүзі Аллаһтың үйі қағбаға жөнелтіледі. Сөйтіп ол іштей және сырттай Аллаһқа қараған болады. Намазда Аллаһтың кітабын оқиды және оқығанын көңіліне тоқиды. Құранда келген бұйрықтар мен тыйым салынған нәрселер жайлы ойланады, және онда айтылған қиссалардан ғибрат-үлгі алады. Егер Аллаһтың рақымдылығы жайындағы аяттар келсе, соған жетуді тілейді, ал егер азап жайлы аяттар келсе, одан сақтанып Аллаһтан пана тілейді.
Кейін белін бүгіп рүкүғ қылады. Рүкүғте тұрғанда Аллаһты ұлықтап:
سبحان ربي العظيم
«Аса Ұлы Раббым кемшіліктен пәк» -деп Аллаһтың ұлықтығын есіне алады. Оның ұлықтығының алдында.Оны ұлы, мықты күш иесі деп жүргендердің барлығы бастарын иеді. Оның ұлықтығының алдында асқар таулар түтілген жүн сияқты болып ауада ұшып жүрсе, басқасының жағдайы не болмақ?
Адам намазда осы зікірлерді айтып Раббысын ұлықтайды және ол Аллаһтың:
{فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ}
«Ұлы Раббыңды дәріпте» деген аятқа амал қылған болады.
Кейін Раббысына мадақтар айтқан күйінде, оның берген нығметтеріне шүкірлік еткен күйінде:
"سمع الله لمن حمده"
«Аллаһ өзін мадақтағанның дұғасын қабыл етті»-деп рүкүғтен басын көтереді.
Содан кейін тәкбір айтып өзінің денесіндегі ең шарапатты әрі ең биік мүшесі маңдайын жерге қойып сәждеге жығылады. Сәждеде оның дене мүшелерінің барлығы; басы екі қолы және аяқтары бір деңгейде жерге жабысқан қалпында болады. Сол кезде ол Раббысының барлық төмен нәрседен пәк екенін, оның бйіктігін және ұлықтығын есіне алып, оның сипаттары ең жоғары әрі кәміл екендігін есіне алып:
"سبحان ربي الأعلى"
«Аса жоғары Раббым кемшілік атаулыдан пәк»-деп Раббысына мадақтар айтып,оған дұға етіп жалбарынады. Адам өзінің ең жоғары жері маңдайын бойұсынған күйінде Раббысының алдында сәждеге қойғаны үшін, адам баласының оған ең жақын болатын уақыты осы сәжде қылынды. Сондықтан пайғамбарымыз хадисінде:
"و أما السجود فاكثروا فيه من الدعاء فقمن أن يستجاب لكم"
«Ал сәжде болса, онда дұғаны көбейтіңдер, онда дұғалар көбірек қабыл болады» -деген.
Кейін сәждеден басын көтеріп Раббысының алдында екі қолын сандарына қойып бойұсынған күйінде отырып Аллаһтан өзінің күнәләрінің кешірілуін тілеп, одан рақымдылық пен амандық тілейді. Кейін Аллаһты ұлықтап, әт-тахиатты айтып, пайғамбарымызға салауат айтып және Аллаһтан дүние-ақыреттің зиянынан, тозақ азабы, қабір фитнасынан және мәсіх дәжжал фитнасынан пана тілеп және басқа өзі қалаған дұғаларды айтып намазын аяқтайды.
Құрметті жамағат! Намаздағы адам құлшылықтың бағында серуендеп жүргендей; қиям, рүкүғ, сәжде, құран оқу және зікір ету сияқты құлшылықтың арасында болады. Барлық жағдайда оның жүрегі Раббысымен байланыста. Бұл нығметтен артық қандай нығмет бар? Бұл жағдайдан артық қандай жағдай бар? Сондықтан намаз мүмінге көзінің қарашығындай етілді, намаз уқыты келсе қуанады, таң намазын оқыса бесін қашан болады екен деп намазды сағынышпен күтеді, бесінді оқыса екінтіні, екінтіні оқыса ақшамды, ақшамды оқыса құптанды күтумен болады. Оның жүрегі әр-дайым намазды іздеп тұрады. Өйткені намаз жүректерді тірілтеді, сондықтан адам намаздан шыққанда оның жүрегі нұрланған, қуанышқа толған және өзінің жәйін тапқан күйінде шығады. Сондықтан намаз оқитын адам жақсылықты, итағат-құлшылықты жақсы көреді және жамандықты, күнәні жек көреді. Аллаһ Тағала құранда былай дейді:
{ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ }
«Намаз оқы. Расында намаз арсыздықтан және жамандықтан тыяды».


Намаз куәліктен кейінгі ең маңызды рүкін. Өйткені ол діннің тірегі және адамның қиямет күні ең бірінші сұралатын амалы да намаз болады. Егер намазы дұрыс болса құтылады, ал егер дұрыс болмаса өкінішке әрі зиянға ұшырайды.
Намаз басқа ғибадаттардан өте көп нәрселермен ерекшеленеді. Өйткені Аллаһ Тағала оны пайғамбарымызға тікелей парыз қылды. Ал басқа ғибадаттарды Жебірейіл періште арқылы парыз еткен еді. Аллаһ Тағала намазды адам баласының қадамы жеткен ең биік орында парыз етті, өйткені намазды парыз қылу үшін Аллаһ Тағала пайғамбарымызды жетінші аспанға арнайы көтерген еді. Аллаһ Тағала намазды ең артық түнде парыз етті, ол миғраж түні. Сондықтан намаз ең бйік орында және ең шарапатты уақытта парыз етілген болды. Аллаһ Тағала ең бірінші намазды елу рет қылып парыз етті, кейін пайғамбарымыздың сұранысымен бес уақытқа кемейтілді. Бұл Аллаһтың намазды жақсы көретінін және пендесінің әр дайым намазда болуын ұнататынын білдіреді. Намаздың артықшылықтарының бірі — намаз оқу әр күні парыз. Ал басқа ғибадаттар; қажылық, зекет және ораза жылына бір рет қана парыз етілген. Бұл да Аллаһтың намазды жақсы көретініне делел болады. Намаз сияқты пенденің Аллаһқа мінәжат ететін ғибадат жоқ, бұл намаздың артықшылығын білдіреді. Сондай-ақ намаз бен қажылық сияқты басқа ғибадаттар үшін мұсылмандардың бір жерге жиналулары шариғатталмаған. Намаз қандай жағдай болмасын парыздығы түспейді. Өйткені намаздың кейбір шарттары жоғалса да, оны оқу парыз болады.

Намаз өзінің белгіленген уақытында оқылатын ғибадат. Аллаһ Құранда:
{ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا}
"Өйткені, намаз мүміндерге белгілі уақытта парыз қылынды" – деді. (Ниса. 103)
Аллаһ Тағала бізге намазға сақ болуымызды бұйырып былай деді:
{حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ}
"Намаздарға, сондай-ақ орта намазға сақтық істеңдер және Аллаһқа бой ұсынған түрде тұрың-дар." (Бақара. 238)
(Аллаһ Тағала бұл аятта намаздарға жалпы сақ болуды және орта намазға (аср намазына) ерекше сақтық қылуды бұйырды. Намазға сақтық қылу — оларды өз уақытында, оның шарттарын, рүкіндерін, намаздағы Аллаһтан қорқуды және барлық уәжіптерімен мустахабтарын өтеу. Намазға сақ болу себепті басқа ғибадаттағра сақтық қылу және жаманшылықтармен күнәлардан тыйылу пайда болады. Әсіресе оны Аллаһ мына сөздерімен бұйырғанындай орындаса:"Аллаһқа бой ұсынған түрде тұрыңдар".
Яғни Аллаһтан қорқып, бой ұсынған түрде тұру. Бұл аятта Аллаһ Тағала бізге намазда қиямға тұруға және Оған бойұсынуға бұйырды, әрі намазда сөйлеуден қайтарды. Бұның барлығы намаздағы асықпаушылықпен болады.)
Аллаһ Тағала басқа аятта намазға жеңілдік білді-ріп,оны уақытынан кешіктірген адамға қияметте азап уәде етілгенін айтты:
{فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا }
"Бұл пайғамбарлардан кейін орындарына, намазды қойып, нәпсілеріне ергендер келді. Олар жақында (қияметте) адасуларының сазайын тартады", (Марям. 59)
{فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ (4 ) الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ }
"Намздарын немқұрайлы оқитындарға нендей өкініш". (Мағұн. 4-5)
Намаз — Исламның және күпірлікпен шірктің арасын айырушы белгі. Имам Муслим өзінің "Сахих" атты кітабында Жәбирден риуаят еткен хадисінде ол кісі былай дейді: «Мен пайғамбарымыз-дың былай дегенін естідім:
" إن بين الرجل وبين الشرك و الكفر ترك الصلاة"
"Расында адаммен ширктің және күпірліктің арасындағы айырмашылық – намазды тастау"-деді.
Бурайданың хадисінде пайғамбарымыз :
"العهد الذي بيننا و بينهم الصلاة, فمن تركه فقد كفر"
"Бізбен олардың арасындағы уәде – намаз, кім оны тастаса кәпір болды" – деді. Бұл хадисті имам Ахмад және әһлі сунан сахих иснадпен риуаят еткен.
Намаз жамағатпен мешіттерде өтелуі тиіс, өйткені жамағатпен өтелген намаздың артықшылығы өте үлкен болады. Ибн Омардан риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз былай дейді:
"صلاة الجماعة أفضل من صلاة الفذ بسبع و عشرين درجة"
"Жамағат намазы жеке намаздан жиырма жеті есе артығырақ". Бухарйи, Муслим риуаяты.
Пайғамбарымыз жамағат намазынан қалатын еркектердің үйлерін өртеп жіберуге ниеттеніп былай деген еді:
"من سمع النداء فلم يأت فلا صلاة له إلا من عذر"
"Кімде-кім азанды естіп намазға келмесе, оның үзірінен басқа намазы намаз емес".
Бұл намаздың жамағатта өтелуінің өте ұлы іс екендігін білдіреді.
Намаздың толық болуының және оның Аллаһ-тың алдында қабыл етілуінің бірі: ондағы қорқыныш пен асықпаушылық. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді:
{قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (1) الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ}
«Шынында иман келтіргендер құтылды. Олар сондай мүміндер, намаздарында (қорқы-нышпен) іштей жалбарынады». (Мүминұн. 1-2)
Пайғамбарымыз намазын асығыспен оқыған адамға оны қайта оқуға бұйырған.
Намаз — адамдар арасындағы теңдіктің, бауыр-машылықтың, тәртіптің, сондай-ақ барлықтарының бір болып жүздерін мұсылмандардың қыбласы болған қасиетті Қағбаға бұратын көріністердің бірі. Сондай-ақ намаз — пайғамбарымыз айтқанындай мүміннің рахаты әрі қуанышы: «Менің қуанышым намазда» .
Пайғамбарымызды бір іс қинаса намазға тұрып жәрдем тілейтін, өйткені Аллаһ Тағала:
{ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ }
"Сабыр және намазбен (Аллаһтан) жәрбем тілеңдер!"- деді. Және Біләлға : "Әй Біләл, бізді намазбен қуандыр"–дейтін еді. Өйткені мұсылман адам намазға тұрса өзінің жаратушысы Аллаһтың алдында тұрады, сондықтан оның жүрегі жібіп, жаны тыныштық табады және дене мүшелері Аллаһқа бағынады сондай-ақ ол өзінің Раббысы әрі иесі Аллаһ болғанына қуанады.
Намаздың артықшылықтары өте көп. Оның басқа ғибадаттардан ерекшеленетін артықшылық-тары және намаздың өзара бір-бірінен артық боладын жерлері бар. Мысалы парыз намаздары нәпіл намаздардан артық. Пайғамбарымыз хадисінде бес уақыт намаз жайлы сахабаларына былай деген:
"أرأيتم لو أن نهرا بباب أحدكم يغتسل منه كل يوم خمس مرات، هل يبقى من درنه شيء؟ قالوا: لا يبقى من درنه شيء، قال: فكذلك مثل الصلوات الخمس، يمحو الله بهن الخطايا"
«Қалай ойлайсыңдар, егер сендердің біреулеріңіздің есігінің алдында өзен болса, ол онда күніне бес рет жуынатын болса, оның денесінде кірі қала ма?» Сахабалар: «Жоқ, кірінен еш нәрсе қалмайды» -деді. Пайғамбарымыз : «Сол сияқты бес уақыт намаз, Аллаһ олармен қателерді өшіреді» -деді.
Ал парыздардың ішінде таң намазы мен асыр намазының сауаптары ерекше.
Таң намазының ерекшеленетін себебі: Аллаһ Құранда:
{أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا}
«Күн ауғаннан түннің қараңғысына дейін намазды толық орында, әрі таң намазын оқы. Өйткені таңғы оқуға (күндізгі және түнгі періштелер) қатысады». -деді.
Таң намазына Аллаһ Тағла және перштелер күә болады. Бұл таң намазының дәрежесі өте биік екенін білдіреді. Сондай-ақ таң намазы басқа намаздардан бөлінуімен ерекшеленеді. Өйткені онымен иша намазының арасын түннің ақырғы бөлігі бөледі және онымен бесін намазының арасын күндіздің бірінші жартысы бөледі. Өйткені иша намазының уақыты түннің жартысы болғанда бітеді де ол уақытта парыз намазы жоқ тек тахажжуд намазы бар. Ал күн шыққаннан түс ауғанға дейін де парыз намазы жоқ, ол уақытта тек дұха намазы бар, осыған орай таң намазы өзінен алдыңғы және кейінгі намаздармен байланысы жоқ, тек өзіне арналған жеке уақытта оқылуымен ерекшеленген.
Жоғарыдағы аяттан алынатын пайдалардан —
намаздың дұрыс болуының шарттарына уақыттың кіруі жатады, және ол намаздың парыз болуының себебі, өйткені Аллаһ намазды осы аталған уақыттарда өтеуге бұйырды. Сондай-ақ үзірлі жағдайда бесін мен асыр және ақшам мен құптан намаздарын қосып оқуға рұқсат етіледі, өйткені Аллаһ Тағала олардың уақыттарын барлығын қосып айтты. Сондай-ақ бұл аят таң намазында құранды ұзағырақ оқуға дәлел етеді, өйткені Аллаһ тағала таң намазын таңғы оқу деп атады, және намаздағы құран оқу—оның бір рүкіні екенін білдіреді. Өйткені егер ғибадат оның кейбір бөліктерімен аталса, ол оның парыз екендігін білдіреді.
Асыр намазының артықшылығына келер болсақ, Аллаһ Тағала оны жалпы намаздардан ерекшелен-діріп орта намазы деп ататы:
{حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى }
«Жалпы намаздарға және орта намазына сақтық қылыңдар». Бұл асыр намазының басқа намаздардан көре артықшылығы мол екенін білдіреді.
Таң намазы мен асыр намазының артықшылықтары көп жерде бірге айтылған:
1/Пайғамбарымыз бұл екі намазды оқыған адам жәннатқа кіреді деді:
"من صلى البردين دخل الجنة"
«Кім әл-бардайнды (асыр мен таң намазын) оқыса жәннатқа кіреді». Бұл екеуінің «әл-бардайн», яғни суық деп аталу себебі, екеуі де күннің суыған кезінде оқылады. Таң намазы түннің суыған ақырғы уақытында келсе, асыр намазы күннің ыстығы азайып салқындаған уақытында кейін келеді.
2/Пайғамбарымыз басқа хадисінде бұл екі намаз жайында:
"لا يلج النار أحد صلى قبل طلوع الشمس و قبل غروبها"
«Күннің шығуынан және оның батуынан бұрын намаз оқыған адам тозаққа кірмейді»-деді. Яғни таң намазы мен асыр намаздары.
Бірінші хадисте бұл екеуін оқыған адам жаннатқа кіретін болса, екінші хадисте ол тозақтан құтылады делінді. Бұл нәтиже Аллаһ Тағала Құранда айтқан аятына тура келеді:
{ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ }
«Кім оттан құтқарылып, жәннатқа кіргізілсе ақиқат бақытқа жетеді».
Аллаһ Тағала барлығымызды намаздарға, асыр мен таң намаздарына сақ болуымызды пәсіп етсін! Жүзімізді тозақтан сақтап жәннатқа кіргізсін!
Парыздан кейін нәпіл намаздарының орны ерекше. Нәпіл намаздар екіге бөлінеді:
1-белгілі уақытқа байланысты намаздар.
2-белгілі уақытқа байланысы жоқ намаздар.
Белгілі уақытқа байланысты намаздар бірнеше түрге бөлінеді. Оларға күсуф намазы, истисқо, тарауих және үтір намаздары және тағы басқалары жатады.
Белгілі уақытқа байланысы жоқ намаздарға жалпы нәпіл намаздар кіреді. Олардың ішінде түнгі намаздарының сауабы күндізгі намаздардың сауабынан артығырақ. Ал түнгі намаздардың ішінде түннің ақырғы үштен бір бөлігі қалғандағы оқылатын тахажжауд намаздары артығырақ.
Жалпы мұссылман адам барлық намаздарға ұқыпты болуы керек. Өйткені намаздарға немқұрайлы қарау — мұнафықтардың сипатына жатады. Аллаһ Тағала құранда олар жайында былай дейді:
{إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا}
«Әлбетте мұнафықтар Аллаһты алдамақшы болады. Негізінде Аллаһ оларды алдайды. Олар қашан намазға тұрса жалқауланып, адамдар көрсін деп тұрады және Аллаһты кемде-кем еске алады. Олар осы екі арада дел-салда, не олардан емес, не бұлардан емес» .
Пайғамбарымыз хадисінде:
"أثقل الصلاة على المنافقين صلاة العشاء وصلاة الفجر ولو يعلمون ما فيهما لأتوهما ولو حبوا"
«Мұнафықтар үшін ең ауыр намаз — иша мен таң намазы. Егер олар ол екеуінде не бар екенін білсе, оларға еңбектеп болсын келер еді».
Имам Ахмад Абдуллаһ ибн Амр ибн Әл-Астың былай дегенін риуаят етті: « бірде пайғамбарымыз сахабаларының арасында намаз туралы айтып былай деді:
"من حافظ عليها كانت له نورا وبرهانا ونجاة يوم القيامة ومن لم يحافظ عليها لم يكن له نور ولا برهان ولا نجاة وحشر يوم القيامة مع فرعون وهامان وقارون وأبي بن خلف"
«Кімде-кім намаздарға сақ болса ол ол үшін нұр, дәлел және қиямет күні оттан құтылу болады, ал кім де-кім намаздарға сақ болмаса ол оған нұр да, дәлел де және құтылу да болмайды. Әрі ол қияметте Перғауынмен, Һаманмен, Қорунмен және Убай ибн Холафпен бірге тіріледі».
Кейбір хұламалар бұл хадистің шархында былай деген:намазға немқұрайлы болған адам бұлармен бірге тозақта тірілуінің себебі—егер ол намазды әмірлік пен патшалық үшін тастаса ол жер бетінде патшалығы себепті бұзақылық қылған Перғауынға ұқсаған болады. Ал кім намазды мәртебелі жұмыс және уәзірлік себепті тастаса, ол Перғауынның уәзірі Һаманмен бірге тозақта тіріледі. Ол да Перғауын сияқты жер бетінде уәзірлігін қолданып қаншама жаманшылықтар істеген еді. Бірақ қияметте оның уәзірлігі де мәртебесі де оны тозақтан құтқара алмайды. Ал кім намазды мал-дүние, ақша және шаһуаттарына егесу себепті тастаса, ол Исрайл ұрпақтарынан болған Қорунмен бірге тозақта тіріледі. Ол мал-дүниесіне еріп Мұса пайғамбарға ергесуден бас тартқан еді. Аллаһ Тағала ол жайлы құранда:
{إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ}
«Расында Қорун Мусаның қаумынан еді, бірақ ол оларға тәкаппарлық көрсетті». -деді. Сонда Аллаһ оны оның мал-мүлкісімен бірге жерге жерге батырып жіберді. Ол қалай Аллаһтың пенделеріне тәккәппарланып, өзін ең бйікпін деп санаса, солай Аллаһ Тағала оны ең төменге батырып жіберді. Ол қияметке дейін жердің төменніне қарай бата береді және қияметте ол оған қосымша от азабымен азапталады.
Төртіншісі: Намазды сауда-саттықпен шұғылданып, ақшасын санауы сепепті тастаған адам— Мекке мүшріктерінің саудагерлерінен болған Убай ибн Холафпен бірге тозақта тіріледі. Оны пайғамбарымыз Ұхуд соғысында өзінің шарапатты қолдарымен өлтірген еді.
Сондықтан қандай жағдай болмасын намаздарға өте сақ болу керек. Шама келгенше уақытында, жамағатпен оқуға тырысу керек. Өйткені намазға немқұрайлы қарасақ, жоғарыда айтылғандарға ұқсап қаламыз, ал кім біреуге ұқсаса ол қияметте сонымен бірге тіріледі. Алаһ Құранда:
{احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ}
«Залымдарды және оған ұқсаған сыбайластарын жинаңдар» -деп періштелерге бұйырады.


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:12
الحمد لله و الصلاة والسلام على نبيينا محمد و على آله أصحابه أجمعين
Барлық мақтау Аллаһқа тән! Пайғамбарымыз Мұхаммедке, оның жанұясы мен барлық сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
Исламның екінші рүкіні намаз. Кімде-кім намазға сақ болса — дініне сақ болғаны. Кімде-кім намазға немқұрайлы болса, немесе оны тастаса— дінін тастағаны. Ақыретте амалдардың ішіндегі ең бірінші сұралатын амал—намаз, егер ол толық болса, басқа ғибадаттар да толық болады. Ал егер ол кем болса, басқасы да кем болады. Содықтан намазға өте сақ болуларыңыз керек. Аллаһ құранда:
{حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ}
«Намаздарға және орта намазға сақ болыңдар әрі намазда Аллаһқа мойынсұнған күйде тұрыңдар»-деді.[1]
Мұсылман адам намаздарын кешіктірмей өз уақытында орындайды. Өйткені Аллаһ намаздың өз уақытында оқылғанын жақсы көреді. Бір күні Ибн Масғұд деген сахаба пайғамбарымыздан: Аллаһ амалдардың қай бірін көбірек жақсы көреді?-деп сұрайды. Сонда пайғамбарымыз : «Өз уақытында оқылған намаз»-деп жауап береді. Әлгі сахаба: Одан кейін ше?- дегенде: «Әке-шешеге жақсылық»-деп жауап береді. Бұл хадистен сахабалардың әрдайым жақсы амалдарды істеуге ұмтылып тұғандарын көреміз. Сондай-ақ Аллаһ Тағала әке-шешенің ақысын өзінің ақысынан кейін қойғанын және исламда әке-шешенің ақысы өте жоғары екенін білуге болады.
Намаз адамға барлық дүние-ақыреттік істеріне жәрдем болады. Өйткені Аллаһ Тағала бізге намазбен және сабырлықпен жәрдем тілеуімізді бұйырып:
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ}
«Ей иман келтіргендер, сабырлықпен және намазбен Аллаһтан жәрдем тілеңдер! Расында Аллаһ сабыр етушілермен бірге»[2]-деді.
Намазды тастау—дүниеде қорлыққа, ақыретте тозаққа апарады. Өйткені намаз дүниедегі мүміннің қуанышы, ақыреттегі жәннаты. Жәннатқа кірген адамдар тозаққа түскен адамдардан: «Сендерді не нәрсе сақарға[3] (тозаққа) кіргізді?»-деп сұрайды. Сонда олар: «Біздер намаз оқушылардан болмадық, кембеғалы бейшараларды тамақтандырушы да болмадық. Біздер бос сөз айтушылармен бірге құран және пайғамбар туралы жалған жала тоқитын едік. Бізге өлім келгенше қиямет күнін өтірік дейтін едік»[4]-дейді.
Міне, құрметті жамағат! Намазды тастаудың, оған немқұрайлы болудың нәтижесі осындай! Бұл аятта тозаққа апаратын себептер айтылған, бұның барлығынан адам ұзақ болуы керек, өйткені бұл істер оны тозаққа апарады.
Аллаһ Тағала баршамызды тозақтан сақтап, жәннатқа кіргізсін! Құлшылық–ғибадаттарымызды қабыл етіп қияметте амал дәптерлерімізді оң қолымыздан берсін! Елімізге, жерімізге, әке-шешемізбен бала-шағамызға тыныштық-береке берсін!
Дайындаған: Абдуррахим Сабиев
[1] Бақара.238
[2] Бақара.153
[3] Тозақтың бір аты
[4] Мүддәссір. 42-47

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:11
Құлшылықтағы ықыластың уәжібтігі (Шейх Ибн Баз).
Барлық мақтау бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһқа тән, оның құлы әрі елшісі пайғамбарымыз Мұхаммедке және оның отбасы мен сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
Бұл насихатты мұсылман бауырларыма Аллаһтың ақысын ескерту және оған бойұсынуға шақыру үшін, Аллаһтың:
﴿وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ﴾


«Үгіт-насихат етіңіз, өйткені ол үгіт-насихаттар мүміндерге пайда береді»[1],-деген сөзіне амал етіп, содай-ақ:
﴿وَتَعَاوَنُواْ عَلَى الْبرِّ وَالتَّقْوَى وَلاَ تَعَاوَنُواْ عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ﴾
«(Ей, момындар) жақсылық және тақуалық жолын-да бір-бірлеріңе жәрдемдесіңдер, күнә және шектен шығу жолында жәрдемдеспеңдер!»[2]-деген сөзіне және
﴿وَالْعَصْرِ, إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ, إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ﴾
«Асрға серт, барлық адамзат зиян шегуде. Тек иман келтірген және игі амалдар істеген, бір-бірлеріне шындықты үгіттескен және осы шындық жолында сабыр етуді үгіттескендер ғана зиян шекпейді»[3],-деген сөзіне және пайғамбарымыздың :
" الدين النصيحة" قيل لمن يا رسول الله؟ قال:" لله ولكتابه ولرسوله ولأئمة المسلمين و عامتهم"
—«Дін — насихат». Сахабалар: кім үшін иә Аллаһтың елшісі?- дегенде:
—«Аллаһ үшін, оның кітабы және елшісі әрі мұсылмандар мен олардың басшылары үшін»[4] -деген сөзіне амал қылып жаздым.
Өзіме және сендерге өсиет ететін ең ұлық нәрсе — барлық жағдайда Аса пәк Аллаһқа тақуалық қылу. Бұл Аллаһ және Оның елшісінің өсиеті. Аллаһ Құранда:
﴿وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُواْ اللّهَ ﴾
«Сендерден бұрын кітап берілгендерге де, сендерге де: «Аллаһтан қорқыңдар»-деп әмір еттік»[5]- деді.
Пайғамбарымыз көп хұтбаларында сахабаларға: «Сендерге Аллаһқа тақуалық қылуды және басшыларыңа құлақ салып бойұсынуды өсиет етмін»[6] - дейтін.
Тақуалықтың негізгі мағынасы: Аллаһтың бұйырғанын істеу және харам еркен күналардан сақтанып, одан ұзақ болу.
Аллаһ пенделерін тақуалыққа бұйырды және тақуалардың қиыншылықтарын кетіріп, істерін жеңілдетуді, күналарын кешіруді және оларға күтпеген жерлерінен сауаптары мен ризықтарын көбейтуді уәде етіп былай деді:
﴿يَاأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ﴾
«Ей, адамдар, Раббыларыңнан қорқыңдар! Өйткені (Қиямет) сағатының (алдындағы) сілкініс — өте қорқы-нышты нәрсе»[7],
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا, يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا﴾
«Ей, момындар, Аллаһтан қорқыңдар да тура сөз сөйлеңдер! (Сонда) Аллаһ істеріңді түзетеді және күнәләріңді жарылқайды. Кім Аллаһқа және Оның пайғамбарына бойұсынса, ұлы бақытқа жетеді»[8],
﴿وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا, وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ﴾
«Кім Аллаһтан қорықса, Аллаһ оған (қиыншылық-тан) шығатын жол жасайды да, оны ойламаған жерінен ризықтандырады және кім Аллаһқа тәуекел ететін болса, Аллаһ оған жетерлі»[9],
﴿وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَيُعْظِمْ لَهُ أَجْرًا﴾
«Кім Аллаһтан қорықса, оның күналарын өшіреді және оның сыйын ұлы қылады»[10],
﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَأَنفِقُوا خَيْرًا لِّأَنفُسِكُمْ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾
«Шамаларың келгенше Аллаһтан қорқыңдар, (сендерге насихат етіліп жатқан кеңеске) құлақ салыңдар да, бойұсыныңдар және де қайыр-садақа істеңдер, өздерің үшін жақсырақ болады. Кім өз нәпсісінің сараңдығынан сақтанса, солар құтылушылар»[11]
Тақуалыққа бұйыратын, оған шақыратын және тақуалар үшін көптеген жақсылықтар әзірленгенін баяндайтын аяттар өте көп. Сондықтан, құрметті ағайындар, барлы-ғымызға жасырын және әшкере, қиыншылық пен жеңілдік жағдайлардың барлығында Аллаһтан қорқуымыз уәжіп болады. Мұның барлығы Аллаһтың сіздерге бұйырған намаз, зекет және одан басқа да әмірлерін орындаумен және қайтарған барлық күналардан қайтумен болады. Кімде-кім осы бұйрықтарды Аллаһтан сауп үміт етіп және азабынан қорқып орындаса, сол сияқты тыйым салған харам істерден Аллаһтың сауабын үміт етіп, азабынан қорқып сақтанатын болса, Аллаһтың оларға дүние-ақыретте нәжәт табатын және бақытқа бөленетін уәдесімен уәделенген тақуалардың қатарына кіреді.
Адамға уәжіп болған ең ұлы іс — жалғыз Аллаһ үшін болған құлшылықта ықыласты болу және барлық ширкті[12] тастау. Аллаһ Құранда:
﴿وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ ﴾
«Раббың тек бір өзіне ғана құлшылық етуіңді бұйырды»,[13]
﴿ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّينَ ألا لِلَّهِ الدِّينُ الخَالِصُ﴾
«Аллаһқа ықыласпен құлшылық қыл, естеріңде бол-сын, таза дін Аллаһқа тән»[14],
﴿وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ ﴾
«Негізінде, олар дінді тек Аллаһқа арнаған, тура жолдан аумаған күйлерінде құлшылық етуге, намазды орындауға және зекет беруге бұйырылған еді»[15]- дейді.
Міне осы — «Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешбір тәңір жоқ»,- деген сөздің мағынасын білдіреді. Өйткені Аллаһ айтқанындай және білім иелерінің келісімі бойынша Аллаһтан басқа ақиқат құлшылық қылынуға лайықты ешбір тәңір жоқ.
﴿ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ ﴾
«Міне, күдіксіз Аллаһ — ол хақ, олардың Аллаһтан өзгеге құлшылық еткендері — ол бекер»[16].
Сондықтан кімде-кім Аллаһтан басқа біреу үшін намаз оқыса, ораза тұтса, немесе сәжде қылса, немесе бір қабірден, не тас, теректен және тағы басқалардан сұрайтын болса, Аллаһқа серік қосқан әрі «Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ» - деген сөзді өтірікке шығарған болады. Сол сияқты кім Аллаһтан басқа біреу үшін құрбан шалса; жындар мен әулиелерге жақындаймын деп немесе олардың зиян тигізуінен қорқып солар үшін құрбан шалатындар сияқты, мұның барлығы Аллаһ оны харам еткен және оны істеген адамға тозақ уәде еткен ширкке жатады. Аллаһ Тағала:
﴿قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾
«(Мұхаммед ) «Әлбетте, намазым, ғибадаттарым (яғни бауыздайтын құрбандықтарым), өмірім мен өлімім бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһ үшін. Оның ешбір серігі жоқ», - де»,[17]
﴿فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ﴾
«Раббың үшін намаз оқы және (мал сойып) құрбандық шал»[18],
﴿إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء ﴾
«Әлбетте, Аллаһ Өзіне (ешбір нәрсенің) серік қосылуын кешірмейді. Осыдан басқа күналарды Өзі қалаған пенделері үшін кешіреді»,[19]
﴿إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ﴾
«Әлбетте, кімде-кім Аллаһқа серік келтірсе, Аллаһ оған жәннатты арам етеді және (олардың) барар жері тозақ болады. Зұлымдық етушілер үшін ешбір жәрдемші болмайды»[20] - деді.
Пайғамбарымыз : «Кім Аллаһтың алдына Оған еш-нәрсені серік келтірмеген күйде келсе, жаннатқа кіреді, кім Аллаһтың алдына Оған бір нәрсені серік келтірген күйде келсе, тозаққа кіреді»[21] - деді. Тағы бір хадисте: «Кім Аллаһқа серік келтірген күйде өлсе, тозаққа кіреді»[22]- деді. Басқа хадисте: «Аллаһ Өзінен басқа біреуге арнап құрбан шалған адамды лағынеттеді»[23] - деді.
Сондай-ақ рия[24], Аллаһтан басқа біреумен қасам ішу, мысалы: Қағбамен немесе пайғамбармен қасам ішу, немесе аманатпен, не тағы басқа жаратылғандармен қасам ішу — кіші ширкке[25] жатады. Өйткені пайғамбарымыз сахабаларына: «Мен сендер үшін ең қатты қоқатын нәрсе — кіші ширк» - деді. Сахабалар: «Ол не, иә Аллаһтың елшісі?» дегенде: «Рия» - деп жауап берді[26]. Тағы бір хадисте :«Кімде-кім қасам ішетін болса, Аллаһпен қасам ішсін, немесе үндемесін!»-деді. Басқа хадис-те:«Кімде-кім Аллаһтан басқа біреумен қасам ішсе, күпірлік немесе серік келтірген болды»[27]-деді. Имам Ахмад Омар ибн Әл Хаттабтан (оған Аллаһ разы болсын) пайғамбарымыздың былай дегенін риуаят етті: «Кім Аллаһтан өзге біреумен қасам ішсе, ақиқатында серік келтірді»[28], «Кім аманатпен қасам ішсе, ол бізден емес»[29].
Аллаһтан өзге біреумен қасам ішуден қайтаратын хадистер өте көп. Сондықтан барлық мұсылмандарға одан сақ болу, әрі басқаларды да сақтандыру және қасам ішуді тек қана аса пәк Аллаһқа шыншылдық білдірумен арнау уәжіп болады. Өйткені бір нәрсемен қасам ішу — оны ұлықтауды білдіреді, ал ұлықтауға тек қана Аллаһ лайықты.
Сондай-ақ кіші ширкке: «Аллаһ және пәленше қаласа», «Бұл Аллаһтан және сізден», «Егер Аллаһ және сіз болмасаңыз», «Егер Аллаһ және пәленше болмаса», - деген сөздер жатады. Өйткені пайғамбарымыз : «Аллаһ және пәленше қаласа деп айтпаңдар, бірақ Аллаһ кейін пәленше қаласа деңдер!»[30] - деді. Ибн Аббас (оған Аллаһ разы болсын) бір адамның өз досына: «Аллаһ және сен қаласаң», «Аллаһ және пәленше болмаса» - деген сөзіне: бұның барлығы Аллаһқа ортақ қосу - деді. Сол сияқты бір адам пайғамбарымызға : «Аллаһ және сіз қаласаңыз» - дегенде, ол кісі: «Мені Аллаһқа серік қылдың ба?, жалғыз Аллаһ қаласа (деп айт)»[31] - дейді.
Сондықтан әр мұсылманға өз дінін үйренуі және ширктің барлығынан, кішісінен де үлкенінен де, көбінен де азынан да сақтануы уәжіп болады, содай-ақ білмеген нәрселерін білім иелерінен сұрауы уәжіп болады, өйткені Аллаһ Құранда:
﴿فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ﴾
«Егер білмейтін болсаңдар, білім иелерінен(яғни ғалымдардан) сұраңдар»,[32]
﴿وَاتَّقُواْ اللّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّهُ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ﴾
«Аллаһтан қорқыңдар! Аллаһ сендерге (тура жолын) білдіреді»[33]- дейді.
Пайғамбарымыз : «Аллаһ кімге жақсылық қаласа, оны дінде білімді қылады»[34] - деді.
Тағы да бұлардан басқа қайтарылған ширк істеріне сиқыр қылу, бал ашу, құс ұшыру ырымы, немесе тұмар тағу; ол Құраннан не басқа нәрседен болса да, сол сияқты оған ширк араласқан немесе мағынасы белгісіз дем салулар жатады. Пайғамбарымыз өз хадисінде: «Құрдымға апаратын жеті нәрседен шеттеніңдер» - деді. Сахаба-лар: «Олар нелер, иә Аллаһтың елшісі?» – деп сұрағанда пайғамбарымыз : «Аллаһқа серік келтіру, сиқыр, Аллаһ арам еткен кінәсіз біреуді өлтіру (ал жазықты болса, жазасын тартады), өсім жеу[35], жетімнің малын жеу, (соғыста) жаумен беттескен күні артқа қашу және мұнтаздай, бейқам иманды әйелдерге жаман ат тағу» - деп жауап береді.[36] Имам Ән-Насаи Абу Һурайрадан(оған Аллаһ разы болсын) пайғамбарымыздың былай дегенін риуаят етті: «Кімде-кім түйіншек түйетін болса, содан соң оған үрлеп түкіретін болса, онда ол сиқыр жасаған болады, ал сиқыр жасаған адам ақиқатында ортақ қосқан болады. Кімде-кім бір нәрсеге жармасса, соған тапсырылады(яғни, Аллаһтың көмегінен мақрұм қала-ды)»[37]. Тағы бір хадисте пайғамбарымыз : «Кімде-кім құс ұшуын жорып ырымдайтын болса, немесе ол үшін құс ұшуы жорылса, немесе бал ашып, не өзіне бал аштыратын болса, немесе сиқыр жасап, не өзі үшін сиқыр жасататын болса, ол бізден емес»[38], «Кім балшыға барып, оның айтқанын растайтын болса, ол Мұхаммедке түсірілген нәсеге күпірлік білдірген болады»[39]-деді. Имам Муслим өзінің «Сахих» атты кітабында пайғамбарымыздың былай дегенін риуаят етті: «Кімде-кім балшыға барып, одан бір нәрсе жайлы сұраса, оның қырық күн бойы намазы қабыл етілмейді». Басқа хадисте пайғамбарымыз : «Расында дем салу, тұмарлар тағу және тәнті қылу (тиуәлә[40]) — ортақ қосу болып табылады»,[41] - деді. Басқа хадисте пайғамбрымыз : «Аллаһқа ортақ қосуы болмаған дем салуда ешқандай зиян жоқ»[42] - деді.
Мағынасы белгісіз дем салуларда шірктің болып қалуынан қорыққандықтан оларды тастау және басқаларды да одан сақтандыру уәжіп болады. Имам Ахмад Ұқбату ибн Амрден(оған Аллаһ разы болсын) пайғамбарымыздың былай дегенін риуаят етті: «Кімде-кім тұмар ілсе, онда Аллаһ оның істерін оңдамас, Ал кім моншақ (айқұлақ) ілсе, Аллаһ оған тыным бермес»[43]. Имам Ахмадтың тағы бір риуаятында пайғамбарымыз : «Кім тұмар тағатын бола, серік келтірген болды», - деді. Ибн Масғұд (оған Аллаһ разы болсын) пайғамбарымыздың : «Құстың ұшуын жору — ортақ қосу, құстың ұшуын жору — ортақ қосу»[44] - деп үш рет қайталағанын айтты. «Муснад» атты кітапта Абдуллаһ ибн Амр ибн Әл-Астан пайғамбарымыздың былай дегені риуаят етілді: «Кімді құстың ұшқанын жору ырымы қажеттілігінен қайтаратын болса, ол серік қосқан болды» - деді. Сахабалар: «Оның кәфәрәті не?» - деп сұрағанда, пайғамбарымыз : « Оның кәфәрәті: «Иә, Аллаһ, сенің жақсылығыңнан басқа жақсылық жоқ, сенің құсыңнан басқа құс жоқ[45], Сенен басқа құлшы-лыққа лайықты ешкім жоқ» - деп айту»[46] - деді.
Бал ашу, сиқыр, құс ұшуын жору ырымынан қайтаратын әрі балгер мен сиқыршылардан сұраудан және оларды растаудан қайтаратын, оларға қатаң тыйым салатын хадистер өте көп. Сондықтан әр мұсылманға Аллаһтың азабынан қорғанып, Одан сауап үміт етіп және Аллаһ және оның елшісінің әміріне бой ұсынғандықтан, бұл қатаң тыйым салынған істерден ұзақ болу әрі осындай істермен шұғылданған адамдарды бұдан қайтару міндет болады.
Аллаһтан барлығымызға амандық тілейміз! Аллаһ барлығымызды Оның разы болатын істерін істеуге нәсіп етсін, әрі жүректеріміз бен амалдарымызды түзетіп, әрдайым Одан қорқатын құлдарынан қылсын! Сондай-ақ Өзінің дініне жәрдемін төгіп, оның жауларына қарсы жеңіс ке жеткізсін! Патшамызды және барлық мұсылмандардың басшыларын Өзінің разы болатын істеріне бастап, олардың айналасындағыларды да туралыққа салсын және барлығы-мызды адастыратын фитналардан сақтасын! Әмин!
Сауд Арабия мемлекетінің бас муфтиі
Абдуль Азиз ибн Абдурахман ибн Баз.


_____
[1] Зәрият. 55
[2] Мәидә. 2
[3] Аср. 1-2-3
[4] Имам Муслим риуаяты.
[5] Ниса. 131
[6] Абу Дауд. Хадис сахих (4607)
[7] Хаж. 1
[8] Ахзаб. 70-71
[9] Талақ. 2-3
[10] Талақ. 5
[11] Тағабұн. 16
[12] Ширк: Аллаһқа ортақ қосу
[13] Исра. 23
[14] Зүмәр. 2
[15] Бәйинә. 5
[16] Хаж. 62
[17] Әнғам. 162
[18] Кәусәр.2
[19] Ниса. 48
[20] Мәида.72
[21] Муслим риуаяты, хадис сахих (152).
[22] Бухарий риуаяты, хадис сахих (4227)
[23] Муслим риуаяты, хадис сахих (43)
[24] Көз бояушылық.
[25] Кіші ширк (Аллаһқа ортақ қосу) деп: Құран және сүннетте аталуы ширк деп келген нәрселерді айтады. Ширктің бұл түрі адамды діннен шығармайды және оны тозақта мәңгі қалдырмайды, бірақта уәжіп болған Аллаһты бірлеу кемелдігін азайтады.
[26] Имам Ахмад риуаяты, хадис хасан, «Муснад» атты кітаб (23680).
[27] Бұл хадисті Абу Дауд пен имам Тирмизий ибн Омардан сахих иснадпен риуаят етті.
[28] Хадис сахих.
[29] Абу Дауд риуаяты, хадис сахих (2353)
[30] Абу Дауд риуаяты, хадис сахих (4980)
[31] Ибн Хузайма р-ты, хадис сахих.
[32] Нахыл. 43
[33] Бақара. 282
[34] Бухарий, Муслим р-ты.
[35] процент
[36] Бухарий, Муслим.
[37] Хадистің иснады әлсіз,(4079)
[38] Әл Баззар риуаяты, хадис сахих.
[39] Имам Ахмад р-ты, хадис сахих,(9532)
[40] Тиуәлә - деп күйеуге тағылатын нәрсені айтады. Адамдар сол себепті ердің әйеліне ғашықтығы артады және әйелдің еріне ғашықтығы артады деп ойлайды, мұның барлығы Аллаһқа ортақ қосу болып табылады, өйткені бұл ешқандай себепке жатпайды.
[41] Имам Ахмад р-ты, хадис хасан, (3615)
[42] Муслим риуаяты.
[43] Хадис хасан, (17440)
[44] Абу Дауд р-ты, хадис сахих, (3910)
[45] Сенен басқа жол көрсетуші жоқ.
[46] Хадис хасан (7045)

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:10
Адамдардың жаратылуынан болған мақсат
Аса рақымды ерекше мейірімді Аллаһтың атымен
бастаймын.
Барлық мақтау бүкіл әлемдердің жаратушысы Аллаһқа тән, Оның құлы әрі елшісі пайғамбарымыз Мұхаммедке Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
Шындығында Аллаһ Тағала адамдарды Оның серігі болмаған жалғыз өзіне құлшылық етулері үшін жаратты және пайғамбарларды адамдардың жаратылуынан болған хикметті оларға баяндаулары үшін, оған шақыру үшін және құлшылықтың түрлері мен оның қателіктерін, оған қарама қайшы келетін нәрселерді адамдарға баян етулері үшін жіберді.
Аллаһ Тағала осы өмірді, осы дүниені ақыретке кесіп өтетін бір жол қылды. Кімде кім өмірін Аллаһқа бой ұсынумен, Оған құлшылық етумен және құлшылықтың барлық түрінде Аллаһты бірлеумен әрі оның жіберген пайғамбарларына ергесумен өткізсе, амал қылу майданынан (осы өмірден) зор сыйлықтар мен табыстарға ие болатын майданға (ақыретке) аттанып, ондағы нығметтер мен қуаныштарға, ондағы құрмет пен бақытқа бөленеді. Ол сондай сыйлық, оның нығметі ешқашан таусылмайды, онда адамдар өлмейді, олардың кйімдері тозбайды, олардың жастық шақтары өтпейді, керісінше олар әрдайым нығметте, әрдайым амандықта, әрдайым жастық шақта бақытты өмір сүреді. Оларға Аллаһ тарапынан былай делінеді: «Әй, жәннәт иелері! Сендер бұнда өмір сүресіңдер де, ешқашан өлмейсіңдер, сендердің дендерің сау болады да ешқашан ауырмайсыңдар, сендер әрдайым жас боласыңдар да ешқашан қартаймайсыңдар, сендер нығметке бөленесіңдер де, ешқашан қорлық көрмейсіңдер»[1].
Міне, Аллаһқа құлшылық еткен және пайғамбарына бой ұсынғандардың халдері осындай, олар жәннәтта қалаған нәрселерінің барлығына қол жеткізеді. Олар осы өмірде жалбарынып дұға қылып сұрағандарына жетеді. Олар жәннәтта Ұлы Аллаһ Тағаламен қалағандарынша жолығада да, Оның құрметті, аса ұлы жүзін көреді. «Бұл аса жарылқаушы, тым меірімді Аллаһ тарапынын болған бір сыйлық»[2].
Ал кімде кім өмірін Аллаһқа құлшылық етусіз, оның пайғамбарына қарсы келіп, өзінің ойына, нәпсісіне және шайтанға ергесумен өткізсе, шындығында ол осы дүниеден жаза дүниесіне, қорлық, қайғы қасырет, азап пен қиыншылық дүниесіне, онда адамдар әрдайым бақытсыздықта, азапта болтын тозаққа аттанады. Бұл жайында Аллаһ Тағала былай дейді: «Ал енді қарсы келушілер үшін тозақ оты бар. Оларға өлім үкімі берілмейді, олардан азап жеңілдетілмейді. Әрбір қарсы келушілерді осылай жазалаймыз»;[3]
«Күдіксіз кім Раббысына күнақар болып келсе, рас оған тозақ бар; онда ол өлмейді де тіршілік өмір де сүрмейді»;[4]
«Расында біз залымдар үшін дуалдары қоршап алатын тозақ отын әзірледік. Егер олар су сұрап жалбарынса, оларға еріген кен тәрізді беттерін қуыратын бір су беріледі. Ол нендей жаман сусын, әрі нендей жаман орын».[5]
Басқа аятта Аллаһ Тағала тозақтағы азап туралы: «Оларға қайнар су ішкізіліп, ішектері туралады»[6] -дейді.
Міне, Аллаһқа қарсы келушілердің жағдайлары осындай болады. Бұдан мақсат, шындығында бұл дүние амал қылу дүниесі, Аллаһ Тағала разы болатын істерді істеу арқылы Оған жақындайтын дүние. Өзінің амалдарын есеп, хисап қылып, қылған амалдарым дұрыс па, әлде бұрыс па деп ойланатын дүние. Дініміз Ислам үшін қызмет ететін, оны үйренетін, бір бірімізге жақсылыққа және тақуалыққа жәрдем ететін дүние. Адамдарға Аллаһтың ақиқат дінін жеткізетін және осы ақиқат жолында бір бірімізге сабыр сақтауды өсиет ететін және білім, амал әрі құлшылық дүниесі. Аллаһ Тағала айтады: «Жын мен адамдарды өзіме құлшылық қылулары үшін жараттым. Олардан бір несібе тілемеймін әрі олардан мені тамақтандыруларын да қаламаймын, шүбасыз Аллаһ ризықтандырушы және мықты күш иесі».[7]
Аллаһ Тағала адамдар мен жындарды өзіне құлшылық етулері үшін жаратты. Аллаһтың оларға бір қажеттілігі болғандықтан жаратпады, өйткені Аллаһ Тағала ешкімге мұқтаж емес. Бұл жайлы Аллаһ Тағала былай дейді: «Әй адамдар! Сендер Аллаһқа мұқтажсыңдар. Аллаһ Тағала ешкімге мұқтаж емес, ол өте мақтаулы. Қаласа сендерді жоқ етеді де, орындарыңа жаңа ел әкеле алады, бұл Аллаһқа қиын емес».[8]
Аллаһ Тағала адамдарды аздан көп қылу үшін немесе төмен жағдайдан жоғары жағдайға көтеру үшін жаратпады, керісінше оларды ұлы хикмет үшін жаратты. Ол хикмет: жын мен адамдардың Аллаһқа құлшылық етіп оны ұлықтаулары, одан қорқулары және оны мадақтаулары, оның көркем есім, сипаттарын біліп сонымен оған мадақтар айтулары. Аллаһ Тағала жақсы көретін істерді істеу әрі ол жақсы көретін сөздерді айту арқылы Аллаһқа қарай жүз бұрулары. Аллаһтың оларға берген нығметтеріне шүкірлік етіп, сынаған сынақтарына сабыр сақтаулары, сондай ақ дін үшін қызмет көрсетіп Аллаһтың ұлылығы жайында пікір жүргізулері. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді: «Ол сондай Аллаһ, жеті көкті жаратқан және жерді де сол сияқты жаратқан, күмәнсіз Аллаһтың әр нәрсеге күші толық жететіндігін білулерің үшін әмірлері жер мен көктің арасына түсіп тұрады. Сондай ақ Аллаһтың білімі әр нәрсені өз ішіне алады»;[9]
«Ең жақсы атаулар Аллаһқа тән. Оған сол аттарымен жалбарыныңдар»;[10]
«Шәксіз көктердің және жердің жаратылуында, түннің және күндіздің өзгеруінде әлбетте ақыл иелері үшін дәлелдер бар. Олар тіке тұрып, отырып, жанбасынан жатып (әр халде) Аллаһты еске алады. Сондай ақ олар көктер мен жердің жаратылысы жайында ойланады да: «Раббымыз! Сен бұны босқа жаратпадың, Сен пәксің, бізді от азабынан сақта дейді»».[11] Әй, Аллаһтың пенделері! Сіздер бұл дүниеде жаратылғансыздар, бірақ бұнда мәңгілікке қалмайсыздар. Кейбір адамдар осы өмірде әр түрлі амалдар қылып, ұзақ өмір сүрсе де, қаншама мал жиса да, қаншама ұрпақ қалдырса да соңында оған өлім жетіп, осы өмірден ақыретке аттанады. Ал кейбіреулері дүниеге келіп, санаулы сағаттар ғана өмір сүріп, ешқандай амал қылмастан ақыретке аттанып кетеді. Бұл дүниеде барлық нәрсе бірдей емес, бұл жақсылық пен жамандық, қайғы мен қуаныш, пайда мен зиян, бай мен кедей, әдемі ман құбыжық, ауру мен сау, тақуа мен күнақар, кәпір мен мүмін араласқан дүние. Бірақ сіздердің жаратылыстарыңыздан болған мақсат: ол аса пәк болған Аллаһты бір деп білу, оған ешкімді серік қоспау, оның бұйрығы мен тыйымдарын ұлықтау, өз қажеттеріңізді тек қана Аллаһтан тілеу, діни және дүние істеріңізде тек одан жәрдем сұрау, Аллаһтың пайғамбарыәкелген Құран мен сүннетке ергесу, оларға өз еріктеріңізбен бой ұсыну, пайғамбарбұйырған нәрселерді жақсы көру, қайтарған нәрсесін жек көру. Сондай ақ Рабыларыңыздың рақымын үміт ету және азабынан қорқу![1] Абу Хурайрадан имам Муслим, Тирмизий және имам Ахмад риуаят еткен.
[2] Фуссилат.32
[3] Фатыр.36
[4] Таха.74
[5] Кәф.29
[6] Мумтахина.15
[7] Зәриат.
[8] Фатыр.15-16
[9] Талақ.12
[10] Ағраф.180
[11] Әлі Имран.190-191

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:09
Иманға берік болу
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
والصلاة و السلام على أشرف الأنبياء و المرسلين
نبيينا محمد و على آله و أصحابه أجمعين.
Барлық мақтау бүкіл әлемнің раббысы, ерекше мейірімді, аса рақымды, қиямет күнінің патшасы Аллаһқа тән! Пайғамбарлар мен елшілердің ең шарапаттысы болған пайғамбарымыз Мұхаммедке және оның от басына әрі сахабаларының барлығына Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ}
«Әй иман келтіргендер, Аллаһтан шынайы түрде қорқыңдар және тек мұсылман болған күйде ғана өліңдер!»
{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلا سَدِيدًا يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا }
«Әй иман келтіргендер, Аллаһтан қорқыңдар және тура сөз сөйлеңдер! Сонда Аллаһ сендердің амалдарыңды түзейді әрі күналарыңды кешіреді, кім Аллаһқа және оның елшісіне бойұсынса шынайы жеңіске жетеді!»
Құрметті жамағат! Расында мұсылман үшін осы дүниедегі ең қымбат нәрсесі иман. Өйткені иман — біздің бақытты болуымыздың себебі. Қияметте барлық адамзат зиян шегуде болғанда тек қана иман келтірген, игі амал істеген, ақиқатты және сабырлықты бір-біріне өсиет еткендер ғана зиян шекпейді. Аллаһ Тағала Асыр сүресінде айтады:
﴿وَالْعَصْرِ (1) إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ (2) إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ (3)﴾
"Асырға серт! Адамзат зиян шегуде, тек иман келтіргендер, салиқалы амал істегендер және ақиқатты өзара өсиет еткендер әрі сабырлықты өсиет еткенде ғана зиянға ұшырамайды"[1]-деді.
Яғни кімде осы төрт сипат болса, солар бақыттылар. Ол сипаттардың ең біріншісі — иман. Сондықтан мұсылман адам өзінің иманына қатты көңіл бөлуі керек. Өйткені егер иманымыз түзу болса, одан шыққан амалдар да түзу болады, әрі қабыл етіледі. Қашан иманымызда бір шикілік болса, одан шыққан сөз де, амал да дұрыс болмайды әрі қабыл етілмейді. Сондай-ақ иман келтіргеннен кейін дінде, тура жолда берік болуымыз керек. Өйткені пайғамбарымыздың өз үмметіне осыны бұйырған еді.
Абу Амр немесе Абу Амрота[2] Суфян Ибн Абдулла айтады: Мен пайғамбарымызға :
"يا رسول الله، قل لي في الإسلام قولا لا أسال عنه أحدا غيرك"
«Иә Аллаһтың елшісі, маған исламдағы бір сөз айтыңыз мен оны сізден басқа ешкімнен сұрамайын!»-дедім.
Сонда пайғамбарымыз :
"قل آمنت بالله ثم استقم"
«Аллаһқа иман келтірдім деп айт та соған берік бол!»-деп бұйырды дейді.
Хадистегі сахабаның: «Маған Исламда бір сөз айтыңыз, мен оны сізден басқа ешкімнен сұрамаймын»-деген сөздің мағынасы: «Маған барлық жақсылықты қамтитын, мағынасы толық баян етілген, оны сізден кейін басқа біреуден сұрауды қажет еткейтін сөзді айтыңыз» дегені.
Сонда пайғамбарымыз ол адамның сұрағына толық қанағаттандыратын жауапты екі ауыз сөзбен қайтарды. Ол екі ауыз сөз өзі қысқа болғанымен сахабидің сұрағанындай мағынасы анық, әр барлық жақсылықты қамтыды.
Оның біріншісі: «Аллаһқа иман келтірдім» деп айт-деді. Пайғамбарымыз оған біріншіден тілмен Аллаһқа иман келтірдім деп айтуды бұйырды. Бұл жердегі «Иман келтірдім» деуі Құранда және сүннетте қалай келген болса, солай иман келтіру. Демек Аллаһты жаратуда, ризық беруде, істерді басқаруда бір деп білу. Сондай-ақ Аллаһқа ғана құлшылық ету және ең көркем есім-сипаттар Аллаһ Тағалаға тән деп иман келтіру. Сонымен бірге бұған ішкі және сыртқы амалдардың барлығы кіреді. Өйткені Ислам мен Иман егер бірге айтылса онда Ислам намаз, қажылық сияқты сыртқы амалдарды, ал Иман Аллаһқа, оның періштелеріне, және елшілері мен кітаптарына сену сияқты ішкі амалдарды білдіреді. Ал егер осы хадистегі сияқты жеке айтылса, онда ол ішкі де сыртқы да амалдарды қамтиды.
Аһлу-Сунна ақидасы бойынша иман деген не?
Иман ол: «Тілмен айту, жүрекпен сену және дене мүшелермен амал қылу».
Екіншісі: «Кейін соған берік бол!»-деді.
Демек «Иман келтірдім» дегеннен кейін адам дінді түзу ұстануы керек. Дінде тура болу — ол жүректегі иманға берік болу, сондай-ақ бұйырылған амалды істеуге, қайтарылған күнәлардан қайтуға берік болу.
Иманға қалай берік болады?
Білім алып, Аллаһты танып, ақыретті еске алып иманын жаңарту арқылы, сондай-ақ құлшылықты тек бір Аллаһқа арнап таухидті ұстанумен және ширк пен рия-атақтан сақтанумен иманына берік болады.
Амалдарға қалай берік болады?
Амалды тек сүннетте қалай кеген болса және сахабалар қалай оны істеген болса тура солай істеумен және барлық бидағаттардан ұзақ болумен берік болады.
Пайғамбарымыз «Иман келтірдім деп айт та кейін берік бол»-деген екі ауыз сөзбен сахабиге және өзінің үмметіне барлық жақсылықты айтып жеткізді.
Осыған орай адамның жүрегімен иман келтіріп тілімен айтпауы немесе тілімен айтып жүрегімен сенбеуі жетпейді. Міндетті түрде үш нәрсе бірге болуы керек:
1-Тілмен айту.
2-Жүрекпен сену.
3- Дене мүшемен амал қылу.
Бұл хадисте иманның анықтамасы айтылған. Өйткені иман тілмен айту, жүрекпен сену және дене мүшемен амал қылу. Демек тілмен айтқаннан кейін оған берік болу жүрекпен және дінде дене мүшемен амал қылу арқылы болады. Жүрегінің тура болуына амалының тура болғаны белгі болады, ал амалының бұзылуы жүректің бұзылғанына белгі болады.
Аллаһ Тағала бізге өзінің кітабінда иман келтірген және имандарында тура болғандар үшін қандай сауаптар мен сыйлықтар әзірленгендігін баяндайтын айттар түсірген:
{ إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلا تَخَافُوا وَلا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}
«Расында Раббымыз Аллаһ деген кейін тура жолда мықты тұрғандарға (өлім уақытында) оларға періштелер түсіп: «Қорықпаңдар, кейінмеңдер! Сендерге уәде етілген жәннәттың қуанышты хабарымен қуана беріңдер!»»[3]- дейді.
Оларға періште қайта қайта түседі, бір періште ғана түсіп қоймайды, бәлкім көп періштелер оларға қуанышты хабарды бірінен соң бірі жеткізеді.
Аяттағы: «Қорықпаңдар!»-дегені: Алдағы нәрсеге қорықпаң-дар, алдарыңда жәннәт.
«Өкінбеңдер»-дегені: Өткен нәрсеге өкінбеңдер дегені.
Басқа аятта айтады:
{ إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ}
«Расында Раббымыз Аллаһ деген, сосын тура жолда мықты тұрғандар үшін қауып-қатер жоқ. Әрі олар қайғырмайды. Міне солар жәннәт иелері, олар онда мәңгі қалады»[4]-дейді.
Мұсылман адам үшін бұдан артық қандай сауап керек? Осы екі аятта әрбір мүміннің армандаған мақсаты уәде етілді. Ал оған жетудің жолы — Аллаһқа иман келтіру және дінде тура болу.
Хадистегі «Истиқома-Дінде тура болу»-деген сөздің мағынасы не?
Оның мағынасы: «Адамның шариғатты ұстануында қаттылық қылып шектен шықпауы және жеңілдік білдіріп әлсіздік танытпауы». Демек ортаны ұстануы. Яғни бұйырғанға артық қоспайды немесе бір нәрсені алып тастамайды. Сол үшін Аллаһ пайғамбарымызға айтады:
{ فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ }
«Өзің және сенімен бірге тәубе еткендер тура жолды қалай ұстануды бұйылғаныңдай ұстан және шектен шықпаңдар!»[5]-деді.
Аяттағы «Қалай бұйырылғаныңдай» дегені: бұйырылған іске байланысты, яғни қалай шариғатталған болса тура солай, еш нәрсе қосусыз немесе кемітусіз істеу. Сол үшін аяттың жалғасында: «Және шектен шықпаңдар!»-деді. Демек қатты кетпеңдер, еш нәрсе қоспаңдар дегені. Өйткені туралықтан ауытқу екі нәрсенің бірімен болады:
1-Қосу. Шариғатта көрсетілген құлшылыққа бір нәрсені қосу себепті.
2-Кемейту.Шариғатта көрсетілген құлшылықтан бір нәрсені алып тастау себепті.
Егер бір нәрсе қосқан болса, оны тастау керек. Ал кемейткен болса Аллаһтан кешірім тілеу керек болады. Өйткені адам баласы кемшіліктен аман қалмайды. Бірақ Аллаһ Тағала өзінің рақымдылығынан бізге Истиғфарды берді. Аллаһ айтады:
{فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ}
«Аллаһқа құлшылықта тура болыңдар да одан жарылқау тілеңдер!»[6]-дейді.
Пайғамбарымыз айтады:
"استقيموا ولن تحصوا واعلموا أن خير أعمالكم الصلاة ولا يحافظ على الوضوء إلا مؤمن"
«Тура жолда берік болыңдар, қаншама амал қылсаңдар да дінді толық қамти алмайсыңдар. Біліңдер расында ең жақсы амалдарың намаз. Және дәретке тек мүмін адам ғана сақ болады»[7]-деді.
Демек діннің амалдары көп, сондықтан міндетті түрде адамда кемшілік болады, өйткені пенде өте әлсіз болып жаралған. Сол үшін адам тілінен истиғфарды тастамауы керек, өйткені истиғфар мен тәубе өткен күнәларды өшіреді.
Аллаһ Тағала баршамызды пайғамбарымыздың бізге қалтырған өсиеттерін бұлжытпай орындауымызға жәрдем берсін!
Ақырғы демеміз қалғанша хақ дін Исламда берік болуымызды нәсіп етсін! Әмин!
Дайындаған Сабиев Талғат.


_____
[1] Асыр сүресі
[2] Сахабидің аты осы екеуінің бірі болуы мүмкін. Бірақ бұда ешқандай айырмашылық жоқ.
[3] Фуссилат.30
[4] Ахқоф.13
[5] Һуд.112
[6] Фуссилат. 6
[7] Ибн Мәжжә р-ты.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:08
Таухидтың маңыздылығы және одан бет бұрудың нәтижесі.
(Шейх Солих ибн Фаузан ибн Абдуллаһ Әл-Фаузан)
"Біреулер айтуы мүмкін, айтылыпта жүр ғой, "Несіне таухид жайында сөзді көбейтіп жүрсіңдер, оданша қәзіргі уақытта кәпір елдерінен зиян шегіп, олардың қуғын-сүргініне ұшырап жүрген мұсылмандардын жағдайын ойламайсындарма?"
Біз былай деп жауап береміз:
"Таухид - ол Ислам дінің негізі, оған көңіл аударып мән беру негізге мән беру боп саналады. Егер Құран Кәрімге қарайтын болсақ онда басынан аяғына дейін таухид жайлы айтқанын көреміз, тіпті қай сүре болмасын таухдты ішіне қамтып, баяндап, оның қарсы мағнасы, яғни ширктен қайтарғанын білеміз. Имам Ибн Аль-Қойюм былай дейді: "Расында Құранның бәрі таухид, өйткені ол Аллаһ Тағала және Оның есім-сыйпаттары жайлы хабар береді, бұл - ғылыми таухид, яғни таухид рубубийя, немесе серігі жоқ жалғыз Аллаһқа құлшылық қылуға және ширктен аулақ болуға бұйырады, бұл - ғамали таухид, яғни таухид улуһийя, немесе Аллаһ және Пайғамбарының әміріне бойұсынып, тыйым салғандарынан қайтарады, бұл - таухидтің құқықтары, немесе таухид иелеріне екі дүнйеде де болатын Аллаһтың нығметтері туралы және мушріктерге бұл дүнйедегі жазалар, ақырет күнінде дайындалған мәңгілік тозақ азабы туралы хабар береді, бұл - таухдты жүзеге асырғандар және одан бет бұрғандар жайлы".
Сонымен Құранның бәрі таухид айналасында. Егер сен Меккелік сүрелерге қарасаң олардың басым бөлігі таухид жайлы, өйткені Пайғамбарымыз он үш жыл Меккеде таухидке шақырып ширктен қайтарды. Парыз амалдардың көбі: зекет, ораза, хажылық, харам-халал , қарым-қатынас істері Мединаға хижрат қылғаннан кейін ғана түскен, тек намаз ғана Меккеде Миғраж түні парыз болған, бірақ ол хижраттың алдында ғана болған. Сондықтан пайғамбарымызға хижраттың алдында түскен Меккелік сүрелердің басым бөлігі таухид жайында еді, міне бұл - оның ерекше маңыздылығын көрсетеді және басқа парыз амалдар жүректерге таухид орнығып бекіген соң ғана түсірілгенін көрсетеді, өйткені амалдар таухидпен болса ғана дұрыс негізделген болып саналады.
Расында Пайғамбарлар дағуаттарын ең бірінші таухидпен бастайтынын Құран Карімде ашық баяндаған, Аллаһ тағала айтады: "Шындығында Біз әр үмбетке "бір Аллаға құлшылық қыл, тағуттан аулақ бол" - деп елшілер жібердік." (Наһл 36); "Сенің алдыңда жіберілген елшілерге:"Менен басқа құлшылық қылуға лайықты тәңір жоқ, Маған ғана құлшылық қылыңдар" - деп уахи қылып жібердік." (Анбийя 25).
Барлық елшілер өз қауымына мынаны айтқан: "Ей, жұртым,сендер үшін Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты тәңір жоқ, Оған ғана құлшылық қылыңдар." (Ағраф 59). Міне бұл - таухидпен бастау, елшілердің жолы.
Сондай-ақ елшілерге ілескендер де ең әуелі таухидке мән береді, өйткені таухидке негізделмеген дағуат бекер, мақсаты жүзеге аспайды, және нәтижесі болмайды. Таухидке мән берілмеген әр-бір дағуат нәтижесінде пайдасыз болмақ, бұл тарихтан белгілі нәрсе.
Ал, таухидке негізделіп құралған дағуаттың барлығы, Аллаһтың қалауымен, жақсы жеміс, дұрыс нәтиже береді, қоғамға пайда әкеледі, бұл да бізге тарихтан белгілі жағдай.
Біз мұсылмандардың жағдайын қалдырып қойған жоқпыз, керісінше оған мән беріп, шамамыз келгенше олардан зияанды кетіруге тырысып, жәрдемдесеміз, олардың зиян шегіп, өлтіріліп жатқандары бізге жеңіл тиіп жатқан жоқ. Бірақ мұсылмандардың жағдайына мән беру дегеніміз, ол - жылап, көз жасын төгіп, айқайлап шулау емес, өйткені ол еш пайда бермейді, бірақ мұсылмандардың жағдайын емдеуінің дұрыс жолы ол - мұсылмандардың басына қиыншылық түсіріп, оларға жауларын басым кылып қойған нәрсенің себебін анықтау.
Мұсылмандарға жауларының үстем болуының себебі не?
Егер Ислам әлеміне қарайтын болсақ, өздерін Исламға жатқызатындардың басым бөлігі Исламды ұстанбайды, бәлкім атауларында ғана мұсылман, себебі көбінің ақидалары бұзылған: Аллаһтан өзгеге құлшылық қылады, әулиелерге, салихалы ізгілерге, мазарларға, қабірлерге табынады, намаз оқымайды, зекет бермейді, ораза тұтпайды, Аллаһ уәжіп қылған бұйрықтарды орындамайды. Соның ішіне мұсылмандардың күш-қуатын көбейту де кіреді. Міне бұл - өздерін Исламға жатқызатындардың казіргі жағдайы, діндерінен алыстады да, Аллаһ олардан алыстады.
Оларды осы қиыншылыққа түсірген себептердің ең маңыздысы таухидтан алыстаулары, үлкен ширкке түсулері, бір-біріне тыйым салмаулары, біреулері қайтарылған бір істі істеп жатса оны қайтармай, тіпті ширк деп есептемеулері. Бұлардың барлығы сол басына түскен қиыншылықтардың ең маңызды себептері болып саналады. Ал егерде олар діндерін мықты ұстанғандарында, ақидаларын, таухидты құран және сүннет арқылы жүзеге асырғанда, және Алланың жібінен бекем ұстанғандарында — сол қиыншылықтарға түспеген болар еді. Аллаһ Құранда айтады: "Кім Аллаһқа жәрдем етсе, Аллаһ оған жәрдем етеді. Шәксіз Аллаһ аса көруші, тым үстем. Егер оларды жер жүзіне орналастырсақ,олар намазды орындар, зекет берер, жақсылыққа бұйырып жамандықтан қайтарар еді. Негізінде істердің соңы Аллаһқа тән." (Хаж 40-41). Аллаһ Тағала мұсылмандарға жәрдем осы нәрселерді орындаумен болатынын баяндады, ол - намаз оқу, зекет беру, жақсылыққа бұйырып жамандықтан қайтару.
Ал қазіргі мұсылмандарда осы істер барма?! Намаздарын толық орындайды ма?! Тіпті өздерін исламға жатқызатындардың ақидалары дұрыс па?!
Аллаһ Тағала айтты: "Аллаһ сендерден иман келтіріп, ізгі іс істегендерге, өздерінен бұрынғы өткендердей жер жүзіне мұрагер қылуды уәде етті. Сондай-ақ олар үшін өзі разы болған дінін нығайтып, қауіп - қатерден кейін бейбітшілікке айналдырады." Бірақ бұл уәденің шарты не? "олар Маған ғана құлшылық қылады, Маған еш нәрсені серік қоспайды. Кім бұдан кейін қарсы келсе міне солар бұзақылар." (Нұр 55). Аллаһ тағала мұрагерлік пен бекемділік айтылған шартты орындаумен ғана болатынын баяндады, ол шарт - оның еш серігі жоқ жалғыз Аллаға құлшылық ету, бұл таухит, ал таухиттті бір Аллаға құлшылық қылып жүзеге асырған адам сол уәдеге ие болады. Аллаға құлшылық қылу дегеніміз намаз. ораза, зекет, қажылық және барлық итағаттарды өз ішіне қамтиды.
Аллаһ Тағала Маған құлшылық қыл деп қана қоймады, сонымен қатар "Маған еш нәрсені серік қоспайды" - деп жалғастырды, өйткені ширк араласқан құлшылық еш пайда бермейді, керісінше ширктің қандай түрі болмасын, қандай пішіні болмасын, қандай аты болмасын одан аулақ болуымыз керек. Ширк дегеніміз - ол құлшылықтың кез-келген түрін Алладан өзгеге арнау.
Міне бұл жер жүзінде бекем болудың, Алланың жәрдеміне ие болудың және жеңістің себептері, ол — түзу ақида әрі ізгі амал. Осы нәрселер болмаса Аллаһ айтқан шарттарды бұзғандарға қиыншылық, қайғы - қасірет, жазалар бола бермек. Бұл қиыншылықтар, жауларының үстем болулары себептері, мұсылмандардың осы айтылған шарттарды орындамауларынан, ақида, діндерінен алыстауларынан және тек аталуында мұсылман болып жүргендіктерінен." (Шейх Фаузан)

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:07
ТАУХИД — АЛЛАҺТЫ БІРЛЕУ


Аллаһ Тағала Құранда : «Жын мен адамзатты тек өзіме құлшылық етулері үшін жараттым»-деді. Бұл аяттағы: «құлшылық етулері үшін»-деген сөзді тәпсіршілер: «Аллаһты бірлеу үшін»-деп тәпсірлейді.

Аллаһты бірлеу — арап тілінде «Таухид» деп аталады. Аллаһ Тағала өзінің пайғамбарларын осы таухидті адамдарға жеткізу үшін жіберген және адамзат пен жын да осы үшін жаратылған. Адам баласына ең біріші парыз болған нәрсе де таухид болып табылады және шариғаттың басқа үкімдері осыдан кейін келеді. Жоғарыдағы аятта айтылғандай Аллаһ Тағала жын мен адамзатты тек өзіне ғана құлшылық етулері үшін жаратты, бұның мағынасы: аса пәк Аллаһты құлшылықта бірлеу, оны жалғыз деп білу, тек Оған ғана құлшылық ету. Адамдар осы дүниеге бекерден-бекер жаратылмаған, тек қана ішіп-жеу үшін немесе үлкен ғимараттар салу үшін, өзендер ағызып теректер өсіру үшін ғана, не басқа дүниенің маңызды істерін атқару үшін ғана жаратылмаған. Керісінше олар өздерінің Раббыларына құлшылық етулері үшін, оны ұлықтау үшін, Раббыларының бұйрықтарын орындап, қайтарғанынан қайту үшін, оның қойған шектеріне тоқтап, басқа пенделерді де олардың Раббыларына шақырулары үшін жаратылған. Жер бетіндегі әр-түрлі нығметтер адамдарға Раббыларына итағат етулері үшін жәрдем болсын деп жаратылған. Аллаһ Тағала Құранда: «Ол содай Аллаһ, жер жүзіндегі барлық нәрселерді сендер үшін жаратты»-деді. (Бақара.29) Басқа аятта: « Ол өз қалауымен сендерге көктердегі әрі жердегі нәрселерді бағындарды»-деді. (Жасия. 13)

Адамдардың Аллаһқа құлшылық етулері оңай болуы үшін Аллаһ Тағала аспаннан жаңбыр жаудырып, өзендер ағызды және олар үшін жерден әр-түрлі ризық шығарды. Бұл жайында Құранда былай делінген: «Ол сондай Аллаһ, сендерге жерді төсек, аспанды төбе етіп жаратты. Әрі көктен жаңбыр жаудырып, сол арқылы сендер үшін әр-түрлі өсімдіктен ризық шығарды. Сондықтан біле тұра Аллаһқа серік қоспаңдар!». (Бақара.22)

Аллаһ Тағала адамдар қиямет күні және осы өмірде «біз білмедік» - деп сылтау етпеулері үшін оларға Аллаһтың бірлігін және тек оған ғана құлшылық ету керек екенін жеткізетін пайғамбарлар жіберді. Аллаһ Тағала Құранда: «Расында әр үмметке: «Аллаһқа құлшылық етіңдер де тоғуттан сақ болыңдар» дейтін елші жібердік» - дейді. (Нахыл. 36). Басқа аяттарда: « (Мұхаммед), Сенен бұрын бір пайғамбар жіберсек, оған: «Күдіксіз менен басқа ешбір тәңір жоқ, онда Маған ғана құлшылық етіңдер!»-деп уахи етіп жібердік» - деді (Әнбиә.25),

«Раббың тек өзіне ғана құлшылық етуді бұйырды» (Исра.23),

«(Иә Аллаһ!) Саған ғана құлшылық қыламыз, әрі сенен ғана жәрдем тілейміз»-деді. (Фатиха. 5)

Қасиетті Құран Кәрімде Аллаһ Тағала адамдарды тек оған ғана құлшылық етулері үшін жаратқандығын және соған бұйырып, сол үшін пайғамбарлар жіберіп, адамдарды бір Аллаһқа шақырғандарын баяндайтын аяттар өте көп. Содықтан білім иелеріне, пайғамбарлардың мирасқорларына және имамдарға осы ұлық нәрсені; таухидті халыққа баяндау, олардан бір Аллаһқа құлшылық етуді талап қылу уәжіп болады. Міне осы мәселеге басты назарды аудару керек, өйткені егер адам қылған құлшылығында Аллаһқа ортақ қосатын болса оның амалдары жойылып кетеді де ол ақіретте оған еш пайда бермейді. Аллаһ Тағала бізді оған ортақ қосудан ескертіп былай дейді: «Егер олар ортақ қосса еді, әлбетте олардың істеген амалдары жойылып кетер еді» (Анғам.88), «Олар бір іс істеген болса, (қиямет күні) рас оны қолға алып, шашылған тозаңға айналдырамыз» (Фұрқан. 23), «(Мұхаммед!) Расында саған да, сенен бұрыныларға да: «Егер ортақ қоссаң, әлбетте амалың жойылып кетеді де, анық зиянға ұшыраушылардан боласың» деп уахи етілді»-деді. (Зүмәр.65)

Осы жайлы аяттар өте көп. Таухидтің ең басты мәселе екенін пайғамбарымыздың өмірінен де байқауға болады. Өйткені пайғамбарымыз Меккеде намаз және басқа ғибадаттар парыз болудан бұрын он жыл бойы адамдарды бір Аллаһқа құлшылық етуге және оған ортақ қосуды тастауға шақырды. Пайғамбарымыз он жыл бойы осы таухидті баяндады. Бұдан мақсат: шындығында бұл таухид — Исламдағы ең ұлық негіз. Қашан адамдар осы негізді жоғалтса, немесе оған жеңілдік білдіретін болса, Аллаһтың алдындағы ең үкен әрі оны ешкімге кешірмейтін күнәға тап болады. Ол күнә — Аллаһқа ортақ қосу. Қазіргі күнде көптеген адамдар өлілердің қабірлеріне табынып, оларды тауаф етіп, олардан жәрдем тілейді, олардан ауруларына шипа сұрайды. Мұның барлығы ол адамдардың діннен ұзақ, надан болғандықтарынан және Исламның ең басты негізі таухидті білмегендіктерінен. Сол себепті олар ширкке жолығып, оны өздеріне дін қылып, Аллаһқа өлілердің аруақтары бізді жақындастырады, бізге олар Аллаһтың алдыңда шапағатшы болады және біздің дұғаларымызды Аллаһқа жеткізеді деп ойлайды. Бұның барлығы дінде жоқ нәрсе, пайғамбарымыз өлілердің аруақтарына емес, Аллаһқа құлшылық етуге жақырған.

Аллаһ Тағала баршамызды өзінің ықыласты, тақуа құлдарынан қылсын! Әмин!

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:06
Аса рақымды, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын.
Кіріспе
Ислам діні: Аллаһ Тағала оны өзінің елшісі пайғамбарымыз Мұхаммедке түсірген және пайғамбарымызды жіберіп сол арқылы барлық діндерге мөр басқан дін. Сондай-ақ, пенделері үшін оны еш кемшіліксіз, толық қылған, әрі олар үшін Ислам дінімен разы болып, одан басқа ешқандай дінді қабыл етпеймін деген дін.
Аллаһ Тағала Құранда:
{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ}
«Бүгін діндеріңді толықтастырдым және нығметімді тамамдадым, содай-ақ сендерге Ислам дінін қоштап ұнаттым»;[1]
{وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ}
«Кім Исламнан басқа бір дін іздесе, әсте одан қабыл етілмейді де, ол ақіретте зиянға ұшырау-шылардан болады»[2]- деді.
Ислам — өзінен бұрынғы өткен діндер қамтыған адам баласына деген жақсылықтар мен пайдалы нәрселердің барлығын өз ішіне алады. Исламның басқа діндерден ерекшелігі — ол оның барлық заманға, мекенге және үмметке жарамдылығы. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді:
{وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ }
«(Мұхаммед): Саған шынайы түрде Құранды өзінен бұрынғы кітаптарды растаушы және оларды қорғаушы түрінде түсірдік».[3]
Аллаһ Тағала осы үмметке көптеген жеңілдіктер беріп олардан көптеген ауырпалықтарды түсірді. Бұл жайында Құранда:
{ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلاَلَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ }
(Ол пайғамбар, яғни Мұхаммед ) «Олардың үстерінде болған жүктері мен кісендерін алып тастайды» - деді.
Яғни, Ислам дінінен алдыңғы діндерде болған ауыр, қиын ғибадаттарды алып тастап, олардың орнына жеңілдерін келтіреді.
Аллаһ Тағала пайғамбарымызды жеңіл, адам баласына ауыртпалық тигізбейтін шариғатпен жіберді, Аллаһ Құранда:
{ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ }
«(Аллаһ) Сендерге дінде қиындық қылмады» -[4]деді.
Ислам келуінен бұрынғы шариғатқа ерген адамдар су жоқ болса таяммум қылмайтын еді, олар су тапқанға дейін намаздарды кешіктіріп, кейін су табылған соң дәрет алып, барлығын жинап оқитын болған. Ал пайғамбарымыз Мұхаммедтің шариғатында таяммум келді. Сондықтан кім-де кім су таба алмаса немесе оны қолдануға шамасы келмесе, топырақпен таяммум алып, намазын оқиды. Исламда осыған ұқсас көптеген жеңілдіктер бар.
Бұрынғы пайғамбарлар тек өз қауымдарына ғана жіберілетін, ал пайғамбарымыз Мұхаммед жалпы адамдарға, адамдар мен жындарға, араптар мен арап емес барлық адамдарға жіберілді. Аллаһ Тағала пайғамбарымызды барлық пайғамбарлардың мөрі қылды, одан кейін ешқандай пайғамбар болмайды.
Бізден бұрынғы үмметтер тек өздерінің арнайы жерлерінде ғана намаз оқитын еді, ал біздің үммет жердің кез келген жерінде, шөлде не басқа жерде болғанында намаз уақыты келсе, сол жерде намазды оқи береді. Өйткені Пайғамбарымыз :
"جُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورً"
«Маған жер мешіт әрі таза қылынды»[5] - деді.
Пайғамбарымыз Мұхаммед әкелген Ислам шариғаты өте кең және өте жеңіл шариғат, онда ешбір адам баласына деген қиыншылығы жоқ. Сол жеңілдіктердің бірі: адам егер ауырып қалса, оған ораза тұтуы лазым етілмейді, керісінше ол оразада аузын ашады да, жазылғаннан кейін оның қазасын өтейді. Сол сияқты сапарда болған адам сапарда намазын қысқартып оқиды және егер сапары Рамазанда болса, аузын ашады да үйіне оралғаннан кейін оның қазасын өтейді. Аллаһ Тағала Құранда былай деді:
{ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ }
«Ал біреу науқас не сапарда болса, басқа күндерде санын толтырсын».[6]
Ислам жеңілдіктерінің бірі: адам егер намазын тұрып оқуға шамасы келмесе, отырып оқиды, отырып оқи алмаса, жатып оқиды.
Ислам — Аллаһтың ақиқат діні. Аллаһ Тағала оны шынайы ұстанғандарға өз жәрдемін төгіп, оны барлық өзге діндерге үстем ету үшін түсірген дін. Аллаһ Қасиетті Құранда былай дейді:
{هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ}
«Ол сондай Аллаһ, мүшріктер жек көрсе де дінін бүкіл діндерге үстем ету үшін елшісін туралықпен, хақ дінмен жіберді».[7]
Дініміз ең бірінші жалғыз Аллаһқа құлшылық етуге шақырады да оған ортақ қосудан тыяды.
Екінші: шыншылдыққа бұйырып, өтіріктен қайтарады.
Үшінші: әділдікке бұйырып, зұлымдықтан қайтарады.
Төртінші: аманатты сақтауға бұйырып, оған қиянат жасаудан қайтарады.
Бесінші: уәдені орындауға бұйырып, оны бұзудан қайтарады.
Алтыншысы: әке-шешеге жақсылық істеуге бұйырып, оларға қарсы келуден қайтарады.
Жетіншісі: туыстық қарым қатынасты сақтауға бұйырып, оны үзуден қайтарады.
Сегізінші: көршілермен жақсы қарым-қатынас сақтауға бұйырып, оларға зиян тигізуден қайтарады.
Сол сияқты үлкенді үлкен деп, кішіні кіші деп сыйлауға шақырады. Жалпы «Ислам» деген сөз барлық жоғары мінез-құлыққа бұйырып, барлық төмен мінез-құлықтан қайтарады. Аллаһ тағала былай дейді:
{إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ }
«Негізінде Аллаһ әділетті, игілікті және ағайын-туысқа қарайласуды бұйырады және арсыздық-тан, бұзақылық, жаман істерден және зорекілік-тен тыяды. Сендерге ғибрат-үлгі аларсыңдар деп үгіт-насихат қылады».[8]
Ислам діні бес тірекке құрылған, пайғамбары-мыз былай дейді:
"بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِ"
«Ислам бес тірекке құрылған: Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның ешісі деп күәлік ету, намаз оқу, зекет беру, Рамазанда ораза тұту және қажылыққа бару» - деді.[9]
Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның ешісі деп күәлік етудің мағынасы:оған толық сену және соны тілімен айтып білдіру, Мұхаммед Аллаһтан дінді жеткізуші, ол оның құлы әрі елшісі деп күәлік беру.
Осы екі куәлік амалдардың дұрыс әрі қабыл болуының негізі. Аллаһқа деген ықылас болмаса, пайғамбарға ергесу болмаса, амалдар дұрыс болмайды әрі қабыл етілмейді.
*****
«Лә-иләһа-иллә-ллаһ»
кәлимасының құндылықтары
Шындығында әрбір адамның Исламға кірердегі айтатын ең бірінші сөзі «Лә-иләһа-иллә-ллаһ» сөзі. Өйткені дініміз Ислам осы ұлық сөздермен басталады. Оның ұлықтығына шек жоқ. Кім оны шын ықыласымен айтса, Аллаһ Тағала оны жәннәтқа кіргізеді, ал кім оны өтірік айтатын болса, онда ол мұнафықтардан болады. Бұл сөз жәннәттің кілті болып табылады және кімнің ең ақырғы сөзі Лә иләһа илла ллаһ болса, ол жәннәттық болады. Бұл сөздің артықшылықтарының бірі — оны айтқан адам тозақ отынан құтылады және оның күналары кешіріледі. Содай-ақ бұл сөз пендемен Аллаһтың арасындағы пердені ашады, әрі бұл барлық пайғамбарлардың айтқан ең жақсы сөздері болып табылады. Лә иләһа илла ллаһ — зікірлердің ең абзалы, әрі амалдардың ең артығырағы және ең көп сауабы артатыны да осы сөз. Лә иләһа илла ллаһтың құндылықтарының бірі — оны айту бір құлды азат етумен тең келеді әрі оны айту адамға шайтаннан қорған болады және Лә иләһа илла ллаһ мұсылман-дардың қабірлерінен тұрғандағы белгілері болады. Бұл сөздің артықшылықтарының бірі — оны айтқан адамға жәннәттің сегіз есігі ашылады да, ол оның қалағанынан кіреді. Сол сияқты оны айтқан адам осы өмірде қандай да бір кемшіліктері себепті тозаққа кірсе, ол міндетті түрде одан шығады.
Лә иләһа илла ллаһтың Исламдағы орны да өте биік, өйткені мұсылмандар өздерінің күнделікті шақыратын азандарында, жұмадағы құтпаларында әрі өзара әңгімелерінде осы сөзді айтады. Сондай-ақ осы сөз үшін аспандар мен жерлер және барлық мақұлықтар жаратылған. Осы сөз үшін Аллаһ Тағала пайғамбарларды жіберген және кітаптарын түсірген әрі осы сөз үшін шариғат заңдастырылған. Осы сөз үшін мизан таразысы қойылған және де Лә иләһа илла ллаһ себепті адамдар кәпір мен мұсылманға бөлінген.
Бұл сөз — Аллаһ Тағаланың өзінің пенделерін жаратудағы болған ақысы, және де Аллаһ Тағала қияметте осы ақысынан сұрайды да, соған байланысты әркімнің есебін береді. Бүкіл адамзат, олардың бұрынғылары да кейінгілері де осы сөздің, яғни Аллаһтың пенделеріне болған ақысы жайлы сұралады. Аллаһ Тағаланың алдында ешқандай адам екі мәселе жайында сұралмайынша орнынан қозғалмайды, біріншісі: кімге құлшылық еттіңдер? Екіншісі: пайғамбарларға не деп жауап қайтар-дыңдар? Біріншісінің жауабы: Лә иләһа илла ллаһқа сәйкес амал қылумен және оны мойындаумен болады. Екіншісінің жауабы: Мұхаммед Аллаһтың елшісі екенін білумен және пайғамбарға бой ұсынумен болады.
Лә иләһа иллә ллаһ кәлимасының
мағынасы
Оның мағынасы: тек қана Аллаһ Тағала құлшылыққа лайықты деп иман келтіру, және соны ұстану әрі оған амал қылу. Демек, Аллаһқа құлшылық ету және оған ешкімді ортақ қоспау. Аллаһ құранда:
{فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنبِكَ }
«Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ екенін біл де, күналарың үшін кешірім тіле»- деді. Яғни, Аллаһ қана құлшылық етілуге лайықты, одан басқа ешкімге құшылық етуге болмайды, керісінше құлшылықтың барлығы тек Аллаһ үшін болуы керек.
Қазіргі кезде көп адамдар бұл сөздің мағынасын қате түсінеді. Олар бұны: Аллаһтан басқа жаратушы жоқ, немесе Аллаһтан басқа ризық беруші жоқ дейді. Бұл қате түсінік, өйткені бұл таухид рубубияға жатады, ал пайғамбарымыз келеген кезде Мекке мүшріктері бұны, яғни, Аллаһтан басқа жаратушы жоқ, және Аллаһтан басқа ризық беруші жоқ екенін білетін және соны моындайтын еді, бірақ олар Лә иләһа иллә ллаһ деп айт делінсе одан бас тартатын еді. Аллаһ Құранда бұл жайында былай дейді:
{إِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ * وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوا آلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍ}
«Оларға Лә иләһа иллә ллаһ деңдер делінсе, олар тәкәппарланып, құдайларымызды бір жынды ақын үшін тастаймыз ба?- дейтін еді».[10]
Тағы бір аятта оларға Лә иләһа иллә ллаһ деп айтыңдар десе, олар:
{أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ}
«Тәңірлерімізді біреу-ақ тәңір қыламыз ба? Бұл ғажайып нәрсе»-деді.
Демек, адамдардың өздеріне құдай қылып, тәңір қылып жүрген нәрселері көп, бірақ олардың барлығы өтірік, ақиқат құлшылыққа лайықты тек қана Аллаһ. Сондықтан бұл сөздің мағынасы: «Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешқандай тәңір жоқ»-деген мағынаны білдіреді.
Өйткені егер бұл сөздің мағынасы: Аллаһтан басқа жаратушы жоқ, одан басқа ризықтандырушы жоқ деген болса, сол кездегі мүшріктер мұсылман болатын еді де, оны айтудан тартынбайтын еді. Өйткені олардан: аспан мен жерді кім жаратты, кім ризық береді, кім өлтіреді және кім тірілтеді деп сұралса олар : Аллаһ дейтін еді.
{وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّه}
«Егер олардан: «көктер мен жерді кім жаратты? Күн мен айды пенделері үшін бағындырып қойған кім? -деп сұрасаң, әлбетте олар: Аллаһ –дейді»[11].
{وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّن نَّزَّلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ مِن بَعْدِ مَوْتِهَا لَيَقُولُنَّ اللَّهُ}
«Егер олардан: аспаннан жауын жаудырып, сол себепті өлген жерді қайта тірілткен кім»-деп сұрасаң, олар әлбетте. Аллаһ дейді».[12]
{قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ السَّمْعَ والأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ أَفَلاَ تَتَّقُونَ}
«(Мұхаммед ): Оларға: Сендерді аспаннан, жерден кім ризықтандырады? Құлаққа, көзге кім ие? Өліден тіріні, тіріден өліні кім шығарады, әр істі кім игереді? – деп сұра. Олар: Аллаһ дейді».[13]
Яғни, олар бұл нәрселердің барлығын ислам келуінен бұрын білетін еді.
Бірақ бұл сөздің мағынасы бұл емес, керісінше: «Аллаһтан басқа ақиқат құлшылыққа лайықты ешқандай тәңір жоқ» деген мағына.
Егер біреу: Аллаһтан басқа құлшылық етілетін ешкім жоқ десе, бұл өте үлкен қателік болады. Өйткені бұдан, қазіргі оларға құлшылық етіліп жатқан пұттардың барлығы; қабірлер, әулие терек, әулие тас дегендердің барлығы — ол Аллаһ деген мағына түсініледі. Ал бірақ егер оны шектеп: «ақиқат құлашылыққа лайықты» дейтін болсаң, барлық қазіргі күнде оларға құлшылық етіліп жатқан пұттарды қайтарасың да, тек Аллаһ Тағала ғана қалады. Сондықтан, міндетті түрде: Аллаһтан басқа ақиқат құлшылыққа лайықты ешкім жоқ деуің керек болады.
Лә иләһа иллә ллаһ
кәлимасының рүкіндері
Бұл сөздің екі рүкіні бар: қайтару және бекіту.
Қайтару рүкіні: Лә иләһа,[14] демек адам бұл сөзді айтып барлық Аллаһқа серік келтірудің түрлерін өтірікке шығарады және Аллаһтан өзге құлшылық етіліп жатқан нәрселердің барлығына қарсы тұрады.
Бекіту рүкіні: иллә Аллаһ[15]. Демек адам бұны айтып, құлшылыққа тек қана Аллаһ лайықты деп бекітеді.
Бұл рүкіндердің екеуі бірдей болуы шарт. Тек қана құлшылық Аллаһқа тән деп бекіту жеткілікті емес, сол сияқты тек қана басқа пұттардан құлшылықты қайтару да жетпейді, демек қайтару және бекіту бірге болу керек.
Бұл екі рүкіннің мағынасы Құранда айтылған, мысалы Аллаһ Тағала бақара сүресінің 256-аятында:
{ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ }
«Кім тоғутқа қарсы болса, және Аллаһқа иман келтірсе, ақиқатында ол еш ажырамайтын, берік тұтқаны мықты ұстады» -деді.
Бұл аяттағы:
فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ
«Кім тоғутқа қарсы болса» - дегені бірінші рүкіннің мағынасы, және:
وَيُؤْمِن بِاللّهِ
«Және Аллаһқа иман келтірсе» - дегені екінші рүкін-нің мағынасын білдіреді.
*****
Лә-иләһа-илла-ллаһ сөзінің
шарттары
Лә-иләһа-илла-ллаһ жәннаттың кілті. Бірақ әрбір Лә-иләһа-илла-ллаһ деген адам үшін бұл кілт оған жәннаттың есігін аша ма, ашпай ма?
Бір адам Уаһб ибн Мунабаһ деген ғалымға: «Лә-иләһа-илла-ллаһ жәннаттың кілті емес пе?» – дейді. Сонда ол кісі: «Иә, ол жәннаттың кілті, бірақ қандай бір кілт болмасын оның тістері болады. Егер сол тістері бар кілтпен келсең, саған есік ашылады, болмаса ашылмайды»-деп жауап береді.
Пайғамбарымыздың хадистері сол кілттің тістеріне нелер жататынын баяндайды. Мысалы:
"من قال لا إله إلا الله مخلصاً"
«Кім Лә-иләһа-илла-ллаһ деп шын ықыласымен айтса»;
"من قال لا إله إلا الله مستيقناً به قلبه"
«Кім жүрегімен айқын сенген түрде Лә-иләһа-илла-ллаһ деп айтса» - деген хадистер сияқты.
Ғұламалар жоғарыда айтылған жалпы дәлелдер-ден Лә-иләһа-илла-ллаһ сөзінің шарттарын шығарған. Сол шарттар кілтің тісі ретінде қолданы-лады. Сондықтан Лә-иләһа-илла-ллаһ деген адам оның шарттарын толық орындауы керек. Өйткені оның шарттары толық болмаса, оны тек тіліңмен айту пайда бермейді. Сол сияқты тістің кілттері болмаса, ол есікті ашпайды.
Шарттардың біріншісі: Білім.
Әрбір сөздің мағынасы бар болғандықтан, бұл сөзді айтқан адам да оның мағынасын білуі керек.
Оның мағынасы: Құлшылық ақысын Аллаһтан өзгенің барлығынан қайтару және оны тек Аллаһқа тән деп бекіту. Яғни Аллаһтан басқа құлшылыққа ешкім лайықты емес деген мағына. Демек нені қайтарып нені бекітетінін білуі керек. Егер бұл сөзді айтқан адам оның мағынасын білмейтін болса, бұл сөз оған пайда бермейді. Аллаһ Тағала бұл жайында:
{ إِلَّا مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ}
«Тек қана біліп тұрып куәлік бергендер»[16]- деді.
Яғни жүректерімен біліп тұрып «Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ» деп тілдерімен күәлік береді.
Пайғамбарымыз айтады:
"من مات و هو يعلم أنه لا إله إلا الله دخل الجنة"
«Кім Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ екенін білген күйде өлсе, ол жаннатқа кіреді».[17]
Қазіргі күнде көптеген адамдар бұл сөзді айтады бірақ оның мағынасы жайлы ешнәрсе білмейді. Сол үшін олар Лә иләһә илла лла деп тұрып шірк амалдарын істеп қояды. Пайғамбарымыздың заманындағы мүшріктер бұның мағынасын білгендіктен, оларға бір Аллаһқа ғана құлшылық етіңдер делінген кезде олар:
{أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ}
«Тәңірлерімізді бір ақ тәңір қыламыз ба?! Бұл тым ғажайып нәрсе» - деді[18].
Екіншісі: Айқын сенім.
Яғни бұл сөзді айтқан адам оның дәлел ететін нәрселеріне айқын сенуі керек. Егер оның жүрегінде Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ деген сөзге деген азғантай болса да бір күмәні болса және оған айқын сенбесе, бұл сөз оған пайда бермейді. Өйткені мүмін адам бұған еш күманданбайды. Аллаһ Тағала мүміндерді сипаттағанда былай деді:
{إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا }
«Мүміндер сондай, олар Аллаһқа және оның елшісіне иман келтіргендер кейін күманданбаған-дар».[19]
Ал егер адам Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ екеніне күманданса, ол мұнафықтардан болады. Бұл жайында Аллаһ Тағала айтады:
{إِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ}
«Шынында Аллаһқа, ақырет күніне сенбейтіндер жүректері күдіктеніп күман ішінде екі ойлы болғандар ғана сенен рұқсат сұрап сылтауратады».[20]
Сондықтан бұл сөзді тек аузыңмен ғана айтып қою жеткілікті емес, міндетті түрде оған жүрекпен сену керек.
Абу Һурайрадан риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз :
"أشهد أن لا إله إلا الله و أني رسول الله لا يلقى الله بهما عبد غير شاك فيهما إلا دخل الجنة"
«Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және мен оның елшісімін деп куәлік етемін, пенде осы екеуімен оларға еш күманданбай Аллаһқа жолықса, жаннатқа кіреді»[21] - деді.
Тағы бір хадисте пайғамбарымыз Абу һурайраға былай деді:
"من لقيت من وراء هذا الحائط يشهد أن لا إله إلا الله مستيقناً بها قلبه فبشره بالجنة"
«Бұл баудың артынан Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ дегенге жүрегімен айқын сенген біреуді жолықтырсаң, оны жаннатпен шүіншіле»[22].
Хадистің мағынасы: кімде осы сипат болса, ол жаннат иелерінен болады. Абу Һурайра адамдардың жүрегінде не бар екенін біледі дегені емес, бірақ кім жүрегімен айқын сенсе, ол жаннатқа кіреді дегенді білдіреді.
Хадистен алынатын пайдалардың бірі: хадис «Лә иләһа иллә ллаһ» кәлимасына тіліңмен айтпастан тек жүрегіңмен сенудің жетпейтініне және жүрегіңмен-мен сенбей тек тіліңмен айтудың жетпейтіндігіне дәлел болады. Сондықтан екеуі бірге болуы керек, тіліңмен айтқаныңа жүрегіңмен сенуің керек және жүрегіңмен сенгеніңді тіліңмен айтып білдіруің керек.
Үшіншісі:Ықылас.
Бұл сөзді адам ықыласымен айтпаса, ол оған пайда бермейді. Кейбір адамдар Лә иләһа иллә ллаһ дейді, бірақ Аллаһқа серік келтіруді тастамайды. Қазіргі кездегі қабірлерге құлшылық етіп жүргендер сияқты, олардың Лә иләһа иллә ллаһ дегендері оларға пайда бермейді. Өйткені оның шарттарының бірі — ықылас.
Аллаһ Тағала айтады:
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
«Олар дінді тек Аллаһқа арнаған түрде құлшылық етуге бұйырылды»[23] -деді.
Пайғамбарымыз айтады:
"أسعد الناس بشفاعتي من قال لا إله إلا الله خالصاً من قلبه"
«Менің шапағатыма бөленетін ең бақытты адам, ықыласты түрде жүрегінен Лә иләһа илла ллаһ деген адам»[24] - деді.
Тағы бір хадисте пайғамбарымыз :
"إن الله حرم على النار من قال لا إله إلا الله؛ يبتغي بذلك وجه الله عز و جل "
«Расында Аллаһ Тағаланың разылығын қалап Лә иләһа илла ллаһ деген адамды Аллаһ тозаққа харам етті»[25] - деді.
Бұл хадистердегі айтылып жатқан ықыластан болған мақсат: Лә иләһа илла ллаһ дегеннен кейін адам бұл сөздің талап ететінін орындауы керек. Яғни Аллаһқа еш нәрсені серік келтірмей, құлшылықты тек Аллаһқа арнауы керек.
Адам егер бұл сөздің мағынасын айқын білсе, бірақ құлшылығында ықылассыз болса, ол оған пайда бермейді. Ықыласты адамдар — амалдарының барлығы; жүрек, тіл және денемен орындалатын амалдарының барлығы Аллаһ үшін болған адамдар.
Олар бұл амалдары үшін адамдардан бір несібе немесе олардан шүкірлік білдірулерін немесе бір мәртебеге жетулерін, не олардың мадақтарын қаламайды.
Егер адам құлшылықта Аллаһқа біреуді ортақ қосатын болса, Аллаһтан басқа біреуге дұға қылса, ол үшін құрбан шалып, одан өзінің қиыншылықтарын кетіруін сұрап, жақсылықты Аллаһтан басқадан үміт ететін болса, ол ықыласты адам деп аталмайды. Және оның Лә иләһа иллә ллаһ дегені оған пайда бермейді. Өйткені Аллаһ Тағала айтады:
{ وَلَوْ أَشْرَكُواْ لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَعْمَلُونَ}
«Егер олар Аллаһқа ортақ қосса, олардың амалдары жойылып кетер еді»[26].
Пайғамбарымыз құдси хадисте айтады:
"قال الله تعالى: أنا أغنى الشركاء عن الشرك، من عمل عملا أشرك معي فيه غيري، تركته و شركه"
«Аллаһ Тағала: Мен маған біреудің ортақ болуына мұқтаж емеспін, кім бір амал қылып, сол амалында маған біреуді ортақ қосса, оны да, оның амалын да тастаймын деді». [27]
Төртіншісі: Шыншылдық.
Бұл сөзді айтқан адам оны шын жүрегінен айтуы керек. Егер өтірік айтатын болса, ол мұнафықтардан болады. Өйткен оны өтіріктен айту — ол мұнафықтардың сипаты. Олар да бұл сөзді айтады, бірақ оның мағынасына жүректерімен сенбейді. Аллаһ Тағала айтады:
{إِذَا جَاءكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ * اتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً }
«(Мұхаммед ), Егер мұнафықтар саған келсе, шындығында сен еш күмәнсіз Аллаһтың елшісісің деп күәлік береміз дейді. Аллаһ сенің оның елшісі екеніңді біледі және де Аллаһ мұнафықтардың әлбетте өтірікші екендіктеріне күәлік етеді. Мұнафықтар өздерінің күәліктерін қалқан етіп алады».[28]
Мұғаз Ибн Жәбәлдан риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз айтады:
"ما من أحد يشهد أن لا إله إلا الله و أن محمداً عبده و رسوله صادقاً من قلبه إلا حرمه الله على النار"
«Қандай да біреу: Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның құлы әрі елшісі деп шын жүрегінен куәлік ететін болса, Аллаһ Тағала оны отқа харам етеді»[29]-деді.
Бесіншісі: Жақсы көру.
Лә иләһа иллә ллаһ деген адам осы сөзді, оның дәлел ететін мағыналарын және осы сөздің талап ететін істерін орындайтын адамдарды жақсы көреді және оған амал қылмайтындарды жек көреді. Бұл сөзді айтқан адам үшін Аллаһ және оның елшісі оған өз әкесінен, баласынан және барлық адамдардан сүйіктірек болуы керек. Өйткені бұл сөз тек оны жақсы көрген адамдар үшін ғана пайда береді. Ал бұл сөзді жақсы көру — ол адамның ықыласты екеніне дәлел болады. Ал кім Аллаһты жақсы көрсе, ол оның дінін де жақсы көреді.
Аллаһ Тағала:
{وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللّهِ أَندَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللّهِ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ }
«Адамдардың кейбіреулері өзгелерді Аллаһ-қа теңестіріп, оларды Аллаһты сүйгендей сүйеді. Ал иман келтіргендер Аллаһты (мүшріктердің пұттарды жақсы көргендерінен де) қатты жақсы көреді»[30]-деді.
Пайғамбарымыз айтады:
" ثلاث من كن فيه وجد بهن حلاوة الإيمان: من كان الله و رسوله أحب إليه مما سواهما، و من أحب عبداً لا يحبه إلا لله، و من يكره أن يعود في الكفر بعد إذ أنقذه الله منه كما يكره أن يلقى في النار"
«Кімде үш нәрсе болса, сонымен ол иманның ләзәтін табаты: кімге Аллаһ және оның елшісі басқалардың барлығынан сүйіктірек болса және кім бір мұсылманды тек Аллаһ үшін жақсы көрсе және кім Аллаһ оны күпірліктен құтқарғаннан кейін соған қайта оралуды жек көрсе»[31] - деді.
Тағы бір хадисте:
"لا يؤمن أحدكم حتى أكون أحب إليه من والده وولده و الناس أجمعين"
«Сендердің ешбіреулерің мен оған оның әкесінен, баласынан және адамдардың барлығынан сүйіктірек болмайынша иман келтірмейсіңдер»[32] - деді. Басқа хадисте:
"والذي نفسي بيده لا يؤمن أحدكم حتى أكون أحب إليه من نفسه"
«Менің жаным оның қолында болған Аллаһпен ант етемін, сендердің ешбіреулерің мен оған оның өз жанынан да сүйіктірек болмайынша иман келтірмейсіңдер»[33] - деді.
Яғни адамның Аллаһқа және оның елшісіне деген махабаты басқалардың махабатынан жоғары болуы керек. Кім басқа біреуді Аллаһтан және оның елшісінен қаттырақ жақсы көретін болса, оның иманы толық емес. Тіпті оны айтпай-ақ, оның басқа біреуді жақсы көруі Аллаһ пен оның елшісін жақсы көрумен тең болса, оның да иманы толық емес. Өйткені Алаһ Тағала айтады:
{وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللّهِ أَندَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللّهِ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ }
«Адамдардың кейбіреулері өзгелерді Аллаһқа теңестіріп, оларды Аллаһты сүйгендей сүйеді. Ал иман келтіргендер Аллаһты (мүшріктердің пұттарды жақсы көргендерінен де) қатты жақсы көреді».
Аллаһты және оның елшісін жақсы көру — тек пайғамбарымыз әкелген нәрсеге ерумен ғана пайда болады. Аллаһ Тағала айтады:
{قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ }
«(Мұхаммед ), оларға: егер Аллаһты жақсы көрсеңдер, маған еріңдер, сонда Аллаһ сендерді жақсы көреді және күналарыңды кешіреді. Аллаһ өте кешірімді, аса мейірімді»[34] - деді.
Адамның Аллаһқа және оның елшісіне деген махабатының толық болуы — Аллаһтың жақсы көргенін жақсы көріп, жек көргенін жек көрумен болады. Кім Аллаһтың жақсы көрген нәрсесін жек көрсе және жек көрген нәрсесін жақсы көрсе, оның таухиді толық болмайды және ол Лә иләһа иллә ллаһ деген сөзінде шыншыл емес. Осыған байланысты ол адам Аллаһқа серік келтірген болады. Оның серік келтіру мөлшері — Аллаһтың жақсы көгенін қанша жек көргеніне және жек көргенін қанша жақсы көргеніне байланысты болады.
Аллаһ Тағала кәпірлерді қорлап, олардың амалдарын жойып жіберді. Бұл жайында Аллаһ Тағала былай деді:
{ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ}
«Бұның себебі: шынында олар Аллаһтың түсіргенін жек көрді. Сондықтан Аллаһ олардың амалдарын жойды»[35].
Пенденің Аллаһты жақсы көруінің белгісі — Аллаһтың жақсы көргені өзінің ойына қарсы келіп тұрса да, оны өз ойынан жоғары қоюы және Аллаһтың жек көретінін егер өзі жақсы көріп тұрса да, оны жек көруі. Аллаһты және оның елшісін жақсы көретін адамдарды жақсы көруі және оларды жек көретін адамдарды жек көруі. Пайғамбары-мыздың сүннетіне еруі және оны барлығының жолдарынан жоғары қоюы.
Сол сияқты дене мүшелер де көбінде адамның жақсы көретін және жек көретініне байланысты амал қылады. Егер жүректе Аллаһқа деген махабат берік орнықса, дене мүшелері тек Аллаһқа итағат етуге ғана жұмсалады. Абу һурайрадан риуаят етілген құдси хадисте пайғамбарымыз былай дейді:
"....و لا يزال عبدي يتقرب إلي بالنوافل حتى أحبه فإذا أحببته كنت سمعه الذي يسمع به و بصره الذي يبصر به و يده التي يبطش بها و رجله التي يمشي بها...."
«Аллаһ Тағала айтты:Пендем Мен оны жақсы көргенге дейін маған нәпіл құлшылықтармен жақындай береді, егер мен оны жақсы көрсем, оның еститін құлағы, көретін көзі, ұстайтын қолы және жүретін аяғы боламын».[36]
Бұның мағынасы: ол тек менің зікірімді естиді, тек менің кітабымды оқып ләзаттанады, тек маған мінәжәт етумен рахаттанады және тек менің мүлкімнің ғажайыптылығына ғана қарайды және аяғы мен қолдарын тек менің разылығыма ғана жұмсайды.
Алтыншысы: Бой ұсыну.
Лә иләһә иллә ллаһ деген адам бұл сөздің талап еткен нәрселеріне іштей және сырттай бойұсынуы керек. Аллаһ Тағала айтады:
{وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ }
«Раббыларыңа қайтыңдар да оған бойұсыныңдар»[37].
Яғни: Аллаһқа тәубе етіп, оған жүректеріңмен қайтыңдар және оған дене мүшелеріңмен бойұсыныңдар.[38]
Аллаһқа бойұсыну – оның парыз еткен істерін орындаумен және харам еткен нәрселерінен тыйылумен болады. Егер адам Аллаһтың бұйырғанын орындамаса және тыйым еткенінен қайтпаса, оған бұл сөз пайда бермейді. Аллаһ Құранда былай дейді:
{وَمَن يُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَإِلَى اللَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ}
«Кім Аллаһтың бұйырғанын істеп, тыйғанынан қайтқан түрде өзін Аллаһқа тапсырса, расында ол берік тұтқаны ұстаған болады. Бүкіл істердің соңы Аллаһқа тән»[39].
Аллақа бойұсыну парыз болғанындай, пайғам-барымызға бойұсыну да парыз болады. Аллаһ Тағала айтады:
{فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيمًا}
«(Мұхаммед ), Раббыңа серт! Олар өзара таласқан нәрселерінде сені би қылып, сонсоң берген билігіңнен көңілдерінде ақау таппай саған толық бой ұсынғанға дейін мүмін бола алмайды».[40]
Адамның Аллаһқа бой ұсынуы тек пайғам-барымызға толық бой ұсынумен кәміл болады. Өйткені пайғамбарымыз айтады:
" لا يؤمن أحدكم حتى يكون هواه تبعاً لما جئت به"
«Сендердің ешқайсыларың, ойы мен әкелген нәрсеге ергенге дейін иман келтірмейсіңдер».[41]
Яғни имандарың толық болмайды.
Жетіншісі: Қабылдау.
Лә иләһа илла ллаһ деген адам бұл сөздің талап еткен нәрселерін қабылдауы керек. Тек Аллаһқа ғана қ
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:04
Ислам үмметінің адасудан құтылу себептері
Барлық мақтау әлемдердің Раббысы Аллаһқа тән, пайғамбарымыз Мұхаммедке r, оның отбасына және барлық сахабаларына Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
Аллаһ Тағала бүкіл адамзатқа өз даналығымен сынақ емтиханды жіберуші. Олардың әуелгісі – адамдардың атасы Адам u. Аллаһ Адамды u және оның әйелі Хауа ананы олардың дұшпаны, Адамға қызғаныш және тәкаппарлық қылған Ібліспен сынады.
Содан соң Аллаһ Тағала Адаммен u Хауа анаға тәубе етуге мүмкіндік берді. Бұл жайында Аллаһ Құранда былай дейді: "(Адам ата мен Хауа анамыз): Раббымыз, біз өзімізге кесір істедік. Егер Сен бізді жарылқап, мәрхемет етпесең, әлбетте зиянға ұщыраушылардан боламыз деді". (Әғраф . 23)
Сөйтіп Аллаһ олардың тәубелерін қабыл етіп былай деді: "Сонда Адам Раббысынан сөздер үйреніп алды да, жалбарынды. Аллаһ оның тәубесін қадылдады. Өйткені Ол тәубені өте Қабылдаушы, ерекше Мейірімді". (Бақара. 37)
Сол сияқты Адам баласына заман өтуімен сынақтар келіп тұрды. Аллаһ пайғамбарларды және оларға ергендерді сынады және оларды кәпірлерден, мұнафықтардан болған дұшпандармен (жын мен адамдардың шайтандарымен) сынады. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді: "Сол сияқты әр пайғамбарларға адамдардың және жынның шайтандарынан дұшпан қылдық", (Анғам. 112)
"Сол сияқты әр пайғамбар үшін күнәһәрларды дұшпан қылдық, Раббың жетекшілік және көмекшілікте саған жетіп асады". (Фурқан. 31) Бірақта Аллаһ пайғамбарларды және оған ергендерді құтқарды. Аллаһ Тағала Құранда: "Сонсоң елшілеріміз-ді, иман келтіргендерді құтқарамыз. Осылайша иман келтіргендерді құтқаруымыз Бізге міндет"- дейді. (Юнус – 103)
Пайғамбарлардан басқалары тек Аллаһқа иман келтірумен аман қалады. Бұл нәрсе Аллаһтың мына сөздерімен күшейе түседі: " Осылайша иман келтірген-дерді құтқаруымыз Бізге міндет", "Сондай – ақ мүміндерге жәрдем ету Бізге міндет". (Рум. 47)
Аллаһ иманды фитнадан құтылу сипатымен сипаттады, сондықтан мүміндер имандарына берік болып, діндерін жақсы ұстанса, Аллаһ оларды барлық фитналардан құтқарады, және дүние ақіретте жеңіске жеткізеді. Әлбетте бұл — Аллаһтың иман келтіргендерді мұнафиқтардан ажыратқанынан кейінгі болатын хикметі. Аллаһ бұл жайында былай дейді: "Адамдар: "сендім" деумен сыналмай қойып қойылатындықтарын ойлай ма? Рас олардан бұрынғыларды да сынаған едік. Сондай-ақ Аллаһ әлбетте шыншылдарды да, өтірікшілерді де біледі", (Анкабут. 1-3) "Егер Аллаһ қаласа өш алар еді. Бірақ біріңді – бірің сынау үшін". (Мұхаммед. 4) "Әй мүміндер егер Аллаһқа (дініне) жәрдем етсеңдер, Ол сендерге жәрдем етіп, табандарыңды бекітеді". (Мұхаммед. 7)
Қазіргі кезде мұнафықтар мен кәпірлердің мұсылмандарға үстем болғандарына таң қалма! Өйткені бұл Аллаһтың өз халқына болған сүннеті, Аллаһ Құранда: "Бұл Аллаһтың таза мен ласты ажыратып, ластарды бір – бірінің үстіне қойып барлығын бір жерге үйіп тозаққа салуы үшін. Міне солар зиянға ұшырау-шылар"-дейді. (Әнфал. 37)
Бірақ бізге сабырлық қылып, Аллаһтан сауапты үміт ету міндет болады, өйткені: "Соңғы табыс тақуалардікі". (Ағраф. 128) Аллаһ Тағала былай дейді: "Малдарың және жандарың жайында әрине сыналасындар, сондай – ақ сендерден бұрынғы кітап берілгендерден және мүшріктерден көптеген реніш естисіңдер. Егер сабыр етсеңдер әрі тақуалық қылсаңдар, шәксіз бұл маңызды істерден" (Али Ғымран. 186) және "Егер сабыр етсеңдер, сақтық істесеңдер, олардың сығандықтары сендерге ешбір зиян қылмайды. Күдіксіз Аллаһ олардың не істегендерін толық біледі". (Али Ғымран. 120)
Мұсылмандар осы шартпен, яғни сабырлықпен әрі діндерінде берік болуларымен жеңіске жетеді. Сондай-ақ іс қандай қиын жағдайға жетсе де, кәпірлер мен мұнафықтарды разы қылу үшін діннің бір ісін кемітуге болмайды. Керісінше қандай жағдайда да сабырлық қылу және дінде берік болу міндет болады. Аллаһ Тағала бұл жайында былай дейді: "Олар сабыр етіп, аяттарымыз-ға нақ сенген кезде, араларынан бұйрығымызбен тура жол көрсететін имамдар қылған едік". (Сәжде. 24) Шейхул ислам Ибн Таймия осы аят жайында: "Сабыр-лықпен және нақ сеніммен діндегі имамдық дәрежеге жетеді" - деді. Ал бұл екеуінсіз имамдық дәрежесіне жету қиын болады.
Ирбад ибн Сария деген сахаба (оған Аллаһ разы болсын) пайғамбарымыз r адамдарға насихат қылғаны туралы былай дейді: "Бір күні Аллаһтың елшісі r бізбен намаз оқыды, кейін бізге жүзімен бұрылып, өте әсерлі насихат айтты.. Сол кезде адамдардың көздерінен жас ағып, жүректері жібіді. Сонда бір адам: "Иә Аллаһтың елшісі!: Бұл қоштасушының насихаты сияқты ғой, бізге не деп өсиет етесіз?", - деп сұрады. Пайғамбарымыз r : "Аллаһқа тақуалық қылуды және сендерге хабашийдің[1] құлы әмір болса да, оған құлақ салып, бойұсынуды өсиет етемін. Сендерден кімде-кім менен кейін өмір сүрсе, көптеген келіспеушіліктерді көреді. Сондықтан сендерге менің сүннетімді, әрі һидаятқа бастаушы халифалардың[2] сүннетін берік ұстануларың міндет болады. Сондай - ақ дінге жаңалық енгізуден сақ болыңдар, өйткені әрбір жаңалық бидғат, әр бидғат - адасу"— деп жауап берді.
Пайғамбарымыз r осы насихатында бізге тақуалықты өсиет етті. Бұл сөз жақсы мінездің барлығын қамтиды. Тақуа дегеніміздің мағынасы: өзіңмен қорқатын нәрсенің арасына сені одан сақтайтын нәрсені жасау, сол сені қайтарылған істерден сақтайды. Мысалы: адам баласы өзіне суық пен ыстықтан сақтану үшін үй салады, бұл үй оны ыстық пен суықтан сақтайды, сол сияқты өзіңді Аллаһтың азабынан, ашуынан, тозақ отынан сақтайтын нәрсе жасауың, бұл нәрсе Аллаһтың бұйырғанын істеумен және қайтарғанынан қайтумен болады, міне тақуалық деген осы.
Расында сені Аллаһтың азабынан және тозақ отынан биік қорғандар, әскерлер және қымбат киімдер сақтамай-ды, сені тек қана тақуалық сақтайды.
Кейін пайғамбарымыз r: "Сіздерге егерде құл басшы болса да оған құлақ салып бой ұсыныңдар" - деді. Бұл — жеңіске жетудің және аман болудың себебі. Әлбетте үмбетте жамағаттың, дәулет және оларды жауларынан сақтайтын күш-қуаттарының болуы — олардың басшыларына бойұсынып құлақ салуларымен болады. Аллаһ Құранда былай дейді: "Барлықтарың Аллаһтың жібіне (дініне) жабысыңдар да бөлінбең-дер!". (Али Ғымран - 103).
Жамағат тек қана басшымен және оның басқаруымен болады. Ал оның басқаруы тек қана оған бойұсынумен жүзеге асады.
Бұл басшы ұлық бір рудан болмаса да оған бой ұсынылады. Өйткені бұл рулыққа байланысты емес, керісінше оның атқару жұмысына және оның дәрежесіне байланысты. Сондықтан мұсылмандардың басшыларына бой ұсынылады, осы арқылы мұсылмандардың пайдасы және ауызбіршілігі пайда болады. Тек бір нәрседе оларға бойұсынуға болмайды. Ол жайында пайғамбарымыз r былай дейді: "Жаратушыға күнәһәр болатын істе жаратылғанға бой ұсынуға болмайды". Сондықтан басшыға Аллаһқа күнәһәр болатын істе бойұсыныл-майды, бірақ одан басқасында басшыға бойұсынылады. Бұның мағынасы: егерде ол басшы бір күнә іске бұйырса біздің оған қарсы шығып таяқ көтеруіміз емес, керісінше оған осы күнә істе бойұсынбауымыз, бірақ одан басқа күнә емес істерде оған бой ұсынуымыз.
Бұдан кейін пайғамбарымыз r келешекте үмбеттің осы өсиетке мұқтаж болатындығын баяндады. Бұл өсиет: мұсылмандардың басшысының әміріне құлақ салып, бой ұсынулары. "Сендерден кімде-кім менен кейін өмір сүрсе, көптеген келіспеушіліктерді көреді. Сондықтан сендерге менің сүннетімді, әрі һидаятқа бастаушы халифалардың сүннетін берік ұстану міндет болады".
Үмбеттің құтылу жолдары
Біріншісі: Пайғамбарымыздың r және оның һидаят-қа бастаушы халифаларының сүннеттерін берік ұстану. Бұл сөзден соң Пайғамбарымыз r хадистің жалғасында "Көптеген келіспеушіліктер көреді" деді, демек ол аз емес, көптеген келіспеушіліктер. Бұл көптеген келіспеушіліктерден осы үмбетті тек қана пайғамбарымыздың r сүннетін берік ұстану және оның һидаятқа бастаушы халифаларының, мұһажирлер мен ансарлардың сүннетінде болу ғана құтқарады. Бұл жайында Аллаһ былай дейді: "Мұһажирлер, ансарлардан алғашқы иман келтіргендер және жақсылықта оларға ергендерден Аллаһ разы болды. Әрі олар да Аллаһтан разы болды. Сондай-ақ Аллаһ олар үшін ішінде мәнгі қалатын, астарынан өзендер ағатын жаннаттар әзірледі...." (Тәубе - 100).
Пайғамбарымыз r келіспеушіліктер әрі көптеген тармақтарға бөліну туралы хабар берді: "Яһудилер жетпіс бір топқа, Насранилер жетпіс екі топқа бөлінді, осы үмбет жетпіс үш топқа бөлінеді, олардың біреуінен басқасының барлығы тозақта болады" – деді. Сахабалар: "Иә Аллаһтың елшісі! Сол тозақта болмайтын біреуі қайсысы? – деді. Сонда Пайғамбарымыз r: "Менімен менің сахабаларым болған нәрседе болғандар", - деп жауап берді.
Сондықтан мұсылман адам келіспеушілік фитнасынан әрқашан, әсіресе ақыр заманда тек қана пайғамбарымыздың r және сахабалардың сүннеттерін берік ұстаумен ғана аман қалады. Осы үшін әһлі сүннә жамағаты "фитнадан және қиямет күнінде тозақ отынан құтылушы" топ деп аталды. Олардан басқалары құтылмайды: "Біреуінен басқасының барлығы тозақта". Өйткені олар сүннетке теріс келіп, топтарға бөлініп кетті. Олардан тек қана ақиқатта берік болғандары ғана қалды. Ақиқатта берік болу және пайғамбарымыздың r сүннетімен сахабалардың жолдарын берік ұстану тек қана пайдалы біліммен болады. Өйткені өзің бір нәрсені білмесең, онда қалай берік боласын? Сондықтан ақиқатта болып, оны берік ұстануымыз үшін Пайғамбарымыздың r және оның сахабаларының сүннетін үйренуіміз парыз.
Хузайфа ибн Йаман (оған Аллаһ разы болсын) былай дейді: "Адамдар пайғамбарымыздан r жақсылықтар жайында сұрайтын еді. Мен жамандықтың маған жетуінен қорыққандығымнан сол жайында сұрайтын едім. Бірде пайғамбарымыздан r : "Иә, Аллаһтың елші-сі! Біз жаманшылықта әрі надандықта едік, сонда бізге Аллаһ осы жақсылықты берді. Бұл жақсылықтан кейін жамандық бар ма?" – дедім. Ол: "Иә" – деді. Мен: "Осы жамандықтан кейін жақсылық бар ма?" дедім. Ол: "Иә, және онда түтін бар" – деді. Мен: "Оның түтіні не?"- дедім. Сонда пайғамбарымыз r: "Ол сондай қауым, менің көрсеткен жолымнан басқа жолмен жүреді, сен олардан жақсылық және жамандық көресің",-деді. Сонда мен: "Бұл жақсылық-тан кейін жамандық бар ма?" – дедім. Ол кісі: "Иә, тозақтың есіктеріне шақырушылар болады, кім оларға ерсе, олар оны тозаққа лақтырады," – деп жауап берді. Мен: "Иә Аллаһтың елшісі! Оларды бізге сипаттап беріңіз!" – дедім. Сонда ол кісі: "Олар біздің туыс-тарымыздан болған қауым, әрі біздің тілімізде сөйлейді," – деді. "Сол маған жетсе, маған не істеуді бұйырасыз?" – деп сұрадым. "Мұсылмандар жамағаты мен олардың имамдарына ілес!"– деді. "Егер мұсылман-дардың жамағаты да, имамы да болмаса не істеймін?"– деп сұрадым. Пайғамбарымыз r: "Сол топ-тардың барлығынан ұзақ бол! Талдың тамырынан азу тісіңмен ұстансаң да, өлім келгенге дейін сол жағдайда бол!" – деп жауап берді.
Бұл хадисте егер келешекте жамандық болса оны біліп, әрі одан аман қалуы үшін сахаба пайғамбарымыздан r не істейтінін сұрады. Өйткені адам жаманшылықтардан тек сол нәрсені білуімен аман қала-ды. Ал білім — оны сұрап, іздеумен пайда болады.
Пайғамбарымыз r өзінен кейін келіспеушіліктер болған кезде не істеу керек екендігін баяндады. Әлбетте бұл нәрсе пайғамбарымыздың r үйретулерінен. Сол кезде Хузайфа ибн Йаман (Аллаһ оған разы болсын) пайғамбарымыздан r: "Егер мен сол уақытта болсам не істеуді бұйырасыз?"-деп сұрады. Пайғамбарымыз r оған: "Мұсылмандардың жамағатына және имамдарына ілес!"—деді. Бұл пайғамбарымыздың r: "Аллаһқа тақуалық қылыңдар және басшыларыңа құлақ салып бой ұсыныңдар!"— деген сөзіне сәйкес келеді.
Сондықтан адасқан топтарға ерме! Дініңе берік болып, Аллаһтың дінін үйренуге тырыс, әрі Пайғам-барымыз r және оның сахабаларының сүннетіне көңіл бөліп, соған ер! Сондай-ақ мұсылмандардың басшылары-на құлақ салып бой ұсын да, мұсылмандардың жамағатымен бірге бол!
Пайғамбарымыз r : "Мұсылмандардың жамаға-тына және олардың имамдарына ілес " – деді. Сонда Хузайфа ибн Йаман: "Иә, Аллаһтың елшісі! Егерде мұсылмандарда жамағат та, имам да болмаса не істеймін?" – дегенде пайғамбарымыз r : "Сол топтар-дың барлығынан ұзақ бол!" – деп жауап берді.
Қашан оларда Аллаһтың және Оның елшісінің r сүннетімен жүретін жамағат та, имам да болмаса, олардың барлығынан ұзақ бол! Өйткені олардың барлығы адасуда, сондықтан оларға қосылма! Пайғамбарымыз r : "Егер талдың тамырынан азу тісіңмен ұстансаң да, өлім келгенге дейін сол жағдайда бол!"—деді. Егер мұсылмандарда жамағат та, имам да болса, олардан ажырама! Фитнадан құтылып аман қалу үшін солармен бірге бол!
Сол сияқты құтылу жолдарынан: дұрыс ақиданы[3] ұстану және Аллаһты құлшылықта бірлеу әрі ширктің[4] үлкенінен де, кішісінен де сақ болу. Міне осы ақиданың негізі, кім осы негізді ұстанса тозақтан құтылады. Бұл жайында Аллаһ Тағала былай дейді: "Сондай иман келтіріп, имандарын зұлымдықпен былғамағандар міне солар амандықта әрі тура жолға түсірілгендер". (Әнғам. 82)
Бұл аяттағы "иман" сөзінің мағынасы — таухид.[5] Ол Аллаһқа құлшылық етіп, Одан басқаға құлшылық етуді тастау.
"Имандарын зұлымдықпен былғамағандар" дегені: таухидтарын ширкпен былғамағандар деген сөз. Өйткені ширк таухидқа араласса оны бұзады. Өйткені таухидпен ширк бір-біріне қарама-қайшы нәрсе, олар ешқашан бірге болмайды. (Таухидпен үлкен ширк бірге болмайды, бірақ таухидпен кіші ширк бірге болуы мүмкін.) Бұл жердегі "зұлым" сөзі пайғамбарымыз r айтқанындай ширк. Осы аят сахабаларға түсініксіз болған кезде, олар: "Иә, Аллаһтың елшісі! Кім өз - өзіне зұлым қылмаған?"- деп сұрады. Сонда Пайғамбарымыз r : "Ол сендер ойлаған зұлымдық емес, ол — Аллаһқа ортақ қосу. Сендер ізгі адаммның:"Әй, ұлым! Аллаһқа ортақ қоспа! Күдіксіз ортақ қосу — үлкен зұлымдық"-деген сөзін есітімедіңдер ме?"– деді. Осы аяттағы "зұлым" сөзінің мағынасы — Аллаһқа ортақ қосу. Кімде-кім осыдан аман қалса, дүние-ақыретте тыныштықпен амандықта болады. Аллаһ Тағала бұл жайында: "Аллаһ сендерден иман келтіріп, ізгі іс істегендерге өздерінен бұрынғы өткендердей жер жүзіне мұрагер қылуды уәде етті. Сондай-ақ олар үшін дінін нығайтып, қауіп–қатерден кейін амандыққа айландырады. Олар маған құлшылық қылады, маған еш нәрсені серік қоспайды"- дейді. (Нұр - 55)
Міне, осы шарттармен ұлы жеңістіктерге жетеді. Бұл шарт:"Олар маған құлшылық қылады, маған еш нәрсені серік қоспайды". Егер осы шарт орындалса (Аллаһқа құлшылық қылып, одан басқаға құлшылық қылуды тастау), үммет Аллаһтан болған ұлық уәделерге жетеді. Аллаһ олар үшін өзі разы болған дінін нығайтып, оларға қауіп-қатерден кейін амандық береді. Осы ұлық мақсаттар тек таухидпен ғана жүзеге асады. Ол — жалғыз Аллаһқа құлшылық қылып, одан басқаға ғибадат қылуды тастаумен және бидғаттан ұзақтаумен жүзеге асады. Өйкені бидғат адамды ширкке алып барады. Сол үшін Пайғамбарымыз r : "Дінге бір жаңалық енгізуден сақтаныңдар. Өйткені әрбір жаңа іс— бидғат, әрбір бидғат—адасу"- деген. Басқа бір риуаятта: "әрбір адасу—тозақта" деген. Сондықтан ширктен ұзақ болғанымыздай бидғаттан да ұзақ боламыз. Ширктен ұзақтау—Аллаһты ғибадатта жалғыздау, міне осы "Лә иләһә илләллаһтың" мағынасы. Ал "Мұхаммед r Аллаһтың елшісі" дегеннің мағынасы—бидғатты тастау. Өйткені Пайғамбарымыз r хақты және дінді баяндау үшін келген және де біз Аллаһқа Пайғамбардың r көрсеткен жолымен құлшылық қыламыз. Өйткені пайғамбарымыз r жақсылықты да жамандықты да баяндап кеткен. Үмметтің таухидты ұстануы, ширктен және бидғаттан ұзақтануы, әлбетте осы нәрселер оның амандықта болуының себептеріне жатады. Үмбетті фитнадан амандықта алып қалатын негізгі себеп—таухид және ширк пен бидғаттан, дінге жаңалық енгізуден ұзақ болу.
Үмметтің амандықта болуының себептерінің бірі: жақсылыққа бұйырып жамандықтан қайтару. Осы екі нәрсе болса, әлбетте үмбет амандықта болады. Егер ол жақсылыққа бұйыруды, жамандықтан қайтаруды тастаса, Исраил ұрпақтары сияқты апатқа ұшырайды. Аллаһ Құранда: (Мұхаммед r!) "Олардан теңіз жағасында болған кенттің жағдайын сұра. Сол уақытта олар сенбіде (балық аулап) шектен шығатын еді. Сонда олардың сінбіні құттықтаған күндерінде балықтар оларға қаптап келіп, сенбісіз күндерде оларға келмейтін еді. Олардың зұлымдықтары себепті өздерін осылайша әуреге салдық" (Ағраф - 163) және "Жаманшылықтан тосқандарды құтқардық. Сондай зұлымдық қылғандарды бұзақылық істеулері себепті қатты қинауға ұшыраттық"- деді. (Ағраф - 165)
Бұл үммет бірін-бірі жақсылыққа бұйырып, жаманшылықтан қайтарумен фитнадан құтылады. Пайғамбарымыз r хадисінде айтқанындай: "Аллаһ Тағаланың қойған шегінде тоқтайтын адамдар — жақсылыққа бұйырып, жаманшылықтан қайтарушы-лар. Ал оның шегінде тоқтамайтындар — Аллаһ қайтарған істерді істеушілер. Бұлар кеменің үстінде тұрып құра (жебе) тастаған қауым сияқты. Сонда олардың кейбіреулеріне кеменің үстінде, ал кейбіреулеріне төменінде болуына нәсіп етті. Төмендегілер жоғарыдан су алатын еді. Кейін олар: "Жоғарыдағыларға азар беріп қайтеміз, өйткенше төменнен тесіп, суды ала бермеймізбе?"-деді. Егер олар төменнен тескенде, кеме барлығымен бірге батып кететін еді. Егер жоғарыдағылар төмендегілер-ді кемені тесуден қайтарса, барлығы аман қалады. Ал егер қайтармаса, барлығы бірге суға батып өлер еді." Әлбетте бұл — мұсылмандар үшін анық мысал әрі ғибрат.
Осыған орай егерде біз күнәһәрларды және жаманшылық істеушілерді жақсылыққа бұйырып, жаманшылықтан қайтармасақ, олар үмбетті апатқа ұшыратады. Сол апаттың зияны жақсыға да, жаманға да тиеді. Аллаһ Тағала былай дейді: "Және сендерден жеке залым болғандарға ғана кесірі тиіп қалмайтын фитнадан сақтаныңдар. Сондай-ақ Аллаһтың қатты азап иесі екенін біліңдер." (Әнфәл - 25). Егер күнәһәрларға Аллаһтың азабы түссе, жақсыға да жаманға да әсері тиеді, бірақ бұл азаптан жаманшылықтан қайтарғандар аман қалады. Ал егер жақсы адам болып жаманшылықтан қайтармаса, жоғарыда айтып өткен Исраил ұрпақтары сияқты солармен бірге азапталынады. Пайғамбарымыз r мына аятты оқыды: "Сондай Исраил ұрпақтарынан қарсы болғандарға, Дауыт u және Мәриям ұлы Ғайсаның u тілі арқылы лағынет етілген. Ол қарсы келулері, шектен шығуларының салдарынан. Олар бір – бірлерін істеген жамандық-тарынан тыймайтын болған. Расында олардың істегендері нендей жаман". (Мәида. 78-79)
Олардың лағынеттелулерінің себебі олар бір–бірлерін істеген жамандықтарынан тыймайтын болған. Сосын Аллаһ барлығын бірдей лағынеттеді. Көптеген адамдар жақсылыққа бұйыруды, жаманшылықтан қайтаруды имам және молдалардың міндеті деп түсінеді, керісінше бұл әр бір мұсылманның міндеті. Пайғам-барымыз r: "Сіздерден кім мүнкәр[6] істі көрсе, оны қолымен түзесін, ал егер қолымен түзей алмаса, тілімен түзесін, ал егер оған да шамасы келмесе, сол істі жүрегімен қайтарсын! (жүрегімен жек көрсін), расында бұл иманның әлсіздігінен",-деген..
Жақсылыққа бұйырып жаманшылықтан қайтару және Аллаһтың дініне шақыру молда, имамдардың ғана міндеті деу қате түсінік.
Әрбір адам өз отбасы үшін жауап береді. Аллаһ Құранда: "Әй мүміндер! Өздеріңді әрі үй-іштеріңді отыны адамдар мен тастар болған оттан қорғаңдар. Оның үстіндегі періштелер: жуан, қатал. Олар Аллаһтың өздеріне берген әмірлеріне қарсы келмейді. Не бұйрылса соны істейді",-деген. (Тахрим. 6)
Молда немесе имам сенің үй ішіңдегі нәрсені білмейді, керісінше сен әйеліңе, бала-шағаңа жауаптысың. Пайғамбарымыз r хадисінде: "Әрқайсы-ларыңыз өз от басына жауапты, бастық жұмысшыларына жауапты, ер адам от басына, әйел адам ерінің үйіне және балаларына жауапты, әр- қайсыларыңызда жауапкершілік бар, және әрбіріңіз сол жауапкершіліктеріңізден сұраққа тартыласыздар",- деді.
Сондықтан жақсылыққа бұйыру, жамандықтан қайтару әр адамның міндеті. Бірақ бұл әр адамның шамасына қарай болады. Әр мұсылманға Аллаһ жүктеген жауапкершіліктерін орындауы керек. Өйткені бұл — үмметтің амандықта қалуының себептерінен.
Кейбір кездерде адамның жаманшылықты қолымен және тілімен қайтаруына шамасы келмеуі мүмкін. Бірақ сол жаманшылықты жүрегімен жек көруге әркімнің шамасы келеді. Сол үшін Пайғамбарымыз r :"Бұның артында дәннің салмағындай да иман жоқ", – деді. Сондықтан жамандықты жүрегімен қайтармайтын адам мүмін емес, әрі оның жүрегінде дәннің салмағындай да иман жоқ. Егер ол күнәға разы болып, оны қайтармаса және жүрекпен жек көрмесе онда оның жүрегінде иман жоқ.
Міне осылар – үмметтің тозақтан құтылуының себептері:
Біріншіден: басшыға жақсылықта бой ұсынып, оған құлақ салу.
Екіншіден: Құранмен сүннетті берік ұстану: "Барлықтарың Аллаһтың жібіне (дініне) жабысыңдар, бөлінбеңдер", (Әли Ғымран. 103)
"Күдіксіз Менің тура жолым осы. Енді соған еріңдер де, басқа жолдарға түспеңдер, (егер түссеңдер) сендерді Аллаһтың жолынан айырады. Аллаһтың сендерге деген өсиеті осы. Әрине сақтанарсыңдар". (Әли Ғымран. 153)
Үшіншіден: әркімнің шамасына қарай жақсылыққа бұйыруы, жамандықтан қайтаруы: "Жақсылыққа, тақуалыққа жәрдемдесіңдер, күнәға және дұшпандық-қа жәрдемдеспеңдер". (Мәйдә. 2)
Сондай-ақ үмметтің құтылуының себептерінің бірі: мұсылмандар арасындағы махаббат пен туысқандық сезімдері. Пайғабарымыз r былай дейді: "Мүміндер бірін – бірі тіреп тұрған дуалдар сияқты"[7], басқа хадисте:
"Мүміндердің өзара сүйіспеншілігіндегі, мейірім-ділігіндегі, бауырмашылдығындағы мысалы дене секіл-ді. Егер дененің бір мүшесі ауырса, оны дененің барлық мүшелері сезінеді",[8] - дейді.
Сондықтан мұсылмандар бірін-бірі насихаттаулары уәжіп болады. Пайғамбарымыз r: "Дін – насихат" - деді. Сонда сахабалар: кім үшін? дегенде:"Аллаһ үшін, оның кітабы және елшісі үшін, әрі барлық мұсылман-дар мен олардың имамдары үшін", – деді. Сол сияқты мұсылмандардың бірін бірі жақсы көрулері уәжіп. Өйткені Пайғамбарымыз r : "Иман келтірмейінше жаннатқа кірмейсіңдер, сондай – ақ біріңді-бірің жақ-сы көрмейінше иман келтірмейсіңдер. Сендерге оны істесеңдер біріңді-бірің жақсы көретін нәрсені үйретейін бе? Араларыңда сәлем тарқатыңдар!" – деді. (Муслим)
Сондай-ақ мұсылмандардың арасын жарастыру уәжіп. Аллаһ Тағала былай дейді: "Олардың өзара күнкілдерінің көбінде хайыр (жақсылық) жоқ. Бірақ кім бір садақаны, не бір игілікті немесе адамдардың арасын жарастыруды әмір етсе, ол хайырлы. Және біреу осыны Аллаһтың разылығын іздеп істесе, сонда оған жедел ірі сауап береміз". (Ниса. 114)
"Егер мүміндерден екі топ соғысса, дереу оларды жарастырыңдар. Мубада екі жақтың бірі екіншісіне өктемдік жасаса, бас тартқан жақпен Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар, егер қайтса, араларын әділдікпен жарастырыңдар, туралық істеңдер. Расында Аллаһ туралық істеушілерді жақсы көреді". (Хужурат. 9)
Өкініште қалмаудың себептеріне мұсылмандар арасындағы жеккөрінішті және бірін-бірі тәлкек қылмау жатады. Бұл жайында Раббымыз Аллаһ Құранда былай дейді: "Әй мүміндер! Бір ел бір елді тәлкек қылмасын. Бәлкім олар өздерінен жақсы шығар. Сондай-ақ әйелдер әйелдерді келемеждемесін, бәлкім олар өздерінен жақсы шығар. Бір-біріңді міндемеңдер; жаман ат тағыспаңдар. Иман келтіргеннен кейін сүркей ат нендей жаман. Ал кім тәубе қылмаса міне солар залымдар". (Хужурат.11)
Міне құтылудың себептері — жамағаттың өзара шыншыл болып, бірін-бірі жақсы көрулері. Мұсылман-ның өз бауырымен қарым-қатынас істеуінде оны алдамауы, саудасында қулық істемеуі және бауырының хитбасының[9] үстіне хитба қылмауы, саудасының үстіне сауда қылмауы, мұсылманның өз бауырының ақысын құрметтеуі. Бұл жайында Пайғамбарымыз r: "Мұсылман мұсылманның бауыры, оған зұлымдық қылмайды, оны көмексіз тастамайды және оны кемсітпейді" – деді де "тақуа мұнда" – деп кеудесіне үш рет ишара қылды. Кейін: "Адамның жамандығына өзінің мұсылман бауырын қорлауының өзі жеткілікті, әрбір мұсылманға мұсылманның қаны, оның жаны және абыройы харам" – деді.
Міне осы құтылудың себептері. Мұсылмандардың арасындағы өзара махаббатты басшылыққа қою, жақсылыққа бұйыруды, жамандықтан қайтаруды насихат ету және жақсылыққа әрі тақуалыққа көмектесу.
Имам Малик (Аллаһ оны рахым етсін) былай дейді: "Бұл үмбеттің ақыры тек қана оның алдыңғылары түзелген нәрсемен ғана түзеледі". Алдыңғылар исламмен және дінде берік болуларымен түзелді. Сол сияқты ақыры да тек қана алдыңғылар түзелген нәрсемен түзеледі. Егер үмбеттің ақырғылары алдыңғылардан ажыраса, құрып кетеді. Ал кәзіргі кездегі адасқандар: бұл бұйрықтармен тыйымдар тек бұрынғылар үшін, біздің заманға бұлар жарамайды - дейді. Аллаһ үшін дос болу немесе дұшпан тұту бұл заман үшін тура келмейді. Бұл дегені сол шектен шыққан ақымықтардың ойлауынша Құранға амал қылу аяқталды, оған амал қылынбайды, қазір біз жаңа дінге, жаңа тәртіпке мұқтажбыз дегені. Әрі Пайғамбар r бүкіл әлем үшін елші емес және пайғамбарлығы қиямет күніне дейін емес, діні де қияметке дейін қалушы, әр заманға да мекенге де жарайтын толық дін емес дегені.
Расында сол істердің барлығы алдыңғылардың өтуімен бітті, біз қазір жаңа ғасырдамыз, жаңа нәрсеге мұқтажбыз деген сөздер - өтірікшілердің сөздері. Сырттай Исламды көрсетіп іштерінде күпірлікті жасырған мұнафықтардың және қазіргі кездегі исламның атын жамылып жүргендердің сөздері.
Егер фитна келсе олардың жасырған екі жүздіктері көрінеді. Сондықтан оларға қаралмайды да, оларға көңіл де бөлінбейді және оларға құлақ та салынбайды. Егер адамдар біздің үстімізден сөйлесе де, бізді мазақтаса да, оған көңіл бөлместен анық болған ақиқаттың жолында жүруіміз керек. Ол жол — Аллаһтың кітабы және пайғамбарымыздың r сүннеті көрсеткен жол. Пайғамбарымыз r былай дейді: "Сендерге екі нәрсе қалдырдым, егер ол екеуін берік ұстансаңдар, ешқашан адаспайсыңдар, олар — Аллаһтың кітабы және пайғамбарының сүннеті". (Муатта) Аллаһ Тағала былай дейді: "Күдіксіз менің тура жолым осы, енді соған еріңдер! Басқа жолдарға ермеңдер. Егер ерсеңдер Аллаһтың жолынан адастырады, Аллаһ сендерге осыларды өсиет етті, мүмкін сақтанарсыңдар!?". (Әнғам,153)
Осы аз болса да жазған насихатымызды Аллаһ Тағала қабыл етіп, барлығымызды Аллаһтың кітабы және пайғамбарымыздың r сүннетімен жүріп, барлық бидғаттар мен адасулардан сақтасын!

_____
[1] Эфиопия
[2] Һидаятқа бастаушы халифалар: Әбу Бакр, Омар, Осман және Әли (барлығына Аллаһтың разылығы болсын)
[3]Ақида:сенім
[4]Ширк:Аллаһқа серік келтіру
[5]Таухид: араб тілінде "уаххада-юаххиду"етістігінен алынған, ол бір нәрсені бірлеу деген мағынаны білдіреді, ал шариғатта:"Аллаһты құлшылықта бірлеу (яғни:Оған ешбір серік келтірмеу) деген мағынаны білдіреді.
[6] Мүнкәр:шариғатта тыйым салынған іс.
[7] Муслим
[8] Муслим
[9] Хитба : құда түсу, сөз салу.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:03
«ТӨРТ ҚАҒИДА» түсіндірмесі
Шейх Солих әл-Фәузан
Бірінші басылым


Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!
Төрт қағида [1]
Ұлы Аршының Рабысы - Аллаһ Тағаладан саған бұл өмірде де, болашақ өмірде де пана болуын сұраймын, Ол сені, қайда жүрсең де, берекелі етсін және сені сый алсаң - алғыс айтушылардан, сынақ көрсең - сабыр етушілерден, күнә жасасаң – кешірім сұраушылардан етсін, өйткені осы үшеуі - бақыт негіздері болып табылады [2]!
[1] «Қо`ида» (көпше түрі «қоуә`ид») дегеніміз – одан көптеген мәселелер тарайтын, бөлініп шығатын бір негіз.
Ал бұл жолдауда тек таухид пен ширк тақырыбындағы негіздер баяндалады. Таухид тақырыбындағы қағида қандай? Ширк тақырыбындағы қағида қандай? Міне осы сұрақтардың жауабын автор, атылмыш жолдауында беруге тырысады. Өйткені, көптеген адамдар таухид пен ширк терминдерінің мағынасында қатеге ұрынған. Қазір әрбір адам бұл түсініктерді өз көңіл-қалауларына сай бұрмалап түсіндіреді.
Алайда, біздің мақсат – бұл тақырыптағы негіздер мен ережелерді үйреніп алу, жүректерімізде берік іргетас қалап алу. Бірақ бұл қағидаларды біз өз ойымыздан емес, көсем деп біреуді таңдап, соның бізге сендірген идеологияларынан емес, Қасиетті Құраннан және пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Асыл Сүннетінен аламыз. Әсіресе, таухид және ширк секілді өте маңызды мәселелерде.
Егер сен бұл қағидаларды үйреніп, оларды түсініп алсаң, онда бұдан кейін елшілердің жіберілуіне, кітаптардың түсірілуіне себеп болған таухидті ұғып аласың, сондай-ақ Аллаһ сақтандырған, дүние мен Ахыретте үлкен зиян әкелетін ширктен аулақ болып, оны мәнісіне анық көз жеткізесін. Бұл өте маңызды нәрсе! Бұл нәрсені білу, саған намаз, зекет және т.б. құлшылықтардың үкімдерін білуден де қажеттірек. Себебі, бұл ең әуелгі, ең негізге мәселе болып табылады. Тағы да өйткені, намазың да, оразаң да, зекетің де, басқа да құлышылық түрлері дұрыс сенімге (`ақида) негізделмеген болса, есептелмейді де, қабыл болмайды. Құлшылық жалғыз Аллаһқа ғана арналып, ықыласты түрде орындалуға тиіс.
[2] Бұл – ұлы кіріспе. Жолдауына жасаған осы алғы сөзінде автор, ақиқатты табуды қалап, адасу мен көпқұдайшылықтан аулақ жүруді қалап, өз сенімдерін үйреніп жүрген әрбір білім ізденушіге дұға етеді. Өйткені, ондай адамдар шынымен-ақ Аллаһтың панасы астында болуға лайықты.
Егер Аллаһ оны екі дүниеде Өз панасына алатын болса, онда дін мәселелерінде болсын, дүние мәселелерінде болсын ешқандай қиыншылықтар оған жол таба алмайды. Аллаһ Тағала былай деді: «Аллаһ – иман келтіргендердің қамқоршысы. Оларды қараңғылықтардан жарыққа шығарады. Ал имансыздардың қамқоршысы – тағут» (Бақара сүресі, 257-аят). Егер Аллаһ сені өз қамқорлығы мен панасына алса, ширк (серік қосу), куфр (имансыздық) және күдіктер қараңғылықтарынан, иман, пайдалы білім, ізгі амал нұрына шығарады. «Бұл өйткені, Аллаһ – иман келтіргендердің қамқоршысы, ал имансыздардың еш қамқоршысы жоқ» (Мухаммад сүресі, 11-аят).
Сонымен, егер Аллаһ сені Өз панасына алып, саған қамқоршы болса, онда сен артынан ешқашан қайғы-қасырет болмайтын, бақытты күйде өмір сүреп кетесін. Бұл дүниеде Ол саған, тура жолға салу арқылы қамқорлық етсе, арғы өмірде ешқандай ауру, бақытсыздық, ауыртпашылық, қиыншылық болмайтын жәннат бақшаларына мәңгі кіргізу арқылы Өз панасына алады. Аллаһтың иман келтірген құлына пана болуы - міне, осы!
Тағы да автор: “Ол сені қайда жүрсең де, берекелі етсін”, - деп тіледі. Аллаһтың сені қайда жүрсең де берекелі етуі – мақсаттардың мақсаты. Сонда Аллаһ өміріңе, ризық-несібеңе, біліміңе, амалдарыңа, ұрпақтарыңа береке береді. Қайда болсаң да, қайда бет алсаң да береке жаныңнан қалмайды. Бұл Аллаһтың ұлы нығметі және фазилеті емес пе? Ол – сондай Пәк, әрі Жоғары (Субханәһу уә Та`аля)!
«Сені сый алсаң - алғыс айтушылардан етсін», керісінше нығмет нәсіп етілгенде оны теріске шығарып, мойындамайтын қылмасын. Расында, адамдардың көбі нығметке бөленсе, оны теріске шығарып, ол үшін алғысын білдірмейді. Ол аздай, нәсіп етілген мүмкіншілікті Аллаһқа қарсы шығу, Оған бойұсынбау жолына жұмсайды. Соның себебімен ол бақытсыз адамға айналады. Ал кім шүкір етушілерден болса, онда Аллаһ оған игіліктерін одан сайын арттырып береді: «Раббыларың былай үндеді: “Егер шүкір етсеңдер, Мен сендерге арттырамын”» (Ибраһим сүресі, 7-аят). Аллаһ Тағала шүкір етушілерге Өз мейірімі мен игілігінен көбейтеді. Сондықтан, егер нығметтердің көбеюін қаласаң, Аллаһқа шүкір етуді ұмытпа. Ал егер олардың жойылуын қаласаң, оларды мойындамай, алғыс білдірмейтіндерден бола бер.
«Сені сынақ көрсең - сабыр етушілерден етсін». Аллаһ Тағала құлдарына сынақтар жіберіп тұрады. Оларды түрлі қиыншылықтар мен проблеммалар арқылы тексереді. Сол үшін, мұсылман сабыр етуге, Аллаһтың мейірімінен күдер үзбеуге мұқтаж. Ол дінінде берік тұруы керек. Құл сынақтармен, фитналармен бірге ауып кетпеу қажет. Сондай-ақ, ол сынақтар келгенде өкініп, қайғырып, наразылығын білдіретіндер, Аллаһтың рахметінен үміт үзгендер сияқты болмауға тиіс. Әйтпесе, бұл қиыншылыққа қиыншылық қосады.
Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай айтты: «Егер Аллаһ бір қауымды жақсы көрсе, оларды сынайды. Кім разылық білдірсе, оған да разылық болады. Ал кім ашуланса, оған да ашу болады» (әт-Тирмизи 2396, Ибн Мәжаһ 4031. Хадис сахих. Қараңыз: “әс-Силсиля әс-сахиха” 146). Тағы да ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Адамдардың ішінде ең қатты сынақ көретіндер – пайғамбарлар. Сосын оларға ұқсағандар, сосын мыналарға ұқсағандар» (әт-Тирмизи 2/64, Ибн Мәжаһ 4023, Ибн Хиббән 2901. Хадис сахих. Қараңыз: “әс-Силсиля әс-сахиха” 143), - деді. Елшелер де, шыншылдар да, шаһидтер де сыналған еді, бірақ олар шыдамды болды. Ал екіжүзділер болса, Аллаһ олар жайлы былай деді: «Адамдардың ішінде Аллаһқа (иман мен күпірлік) арасында құлшылық ететіндері бар. Егер оған жақсылық келсе, соның себебімен тынышталады. Ал егер басына сынақ түссе, бет бұрады (діннен қайтады) да, дүние мен Ахыреттен айырылады. Бұл – нағыз қасырет!» (Хаж сүресі, 11-аят).
Дүниеде әрқашан рахат, қуаныш, ләззат бола бермейді. Үнемі болмайды бұлай. Сахабаларға қарайықшы! Олар нендей қиыншылықтар мен сынақтарға жолықты?! Аллаһ Тағала: «Осы күндерді Біз адамдар арасында айналдырып отырамыз», - деді (Әли `Имран сүресі, 140-аят). Демек, сахабалардың жолымен жүрген біз де қиыншылықтармен қауышамыз. Сол үшін, құл сыналған уақытта өз жанын сабыр етуге, шыдамды болуға жаттықтыру қажет. Сынақтар оның ғана емес, одан бұрын өмір сүрген Аллаһтың достарының пешенесіне жазылған дүние екенін естен шығармау керек. Мұсылман сабырлы болып, Аллаһтың жеңілдігін күтуге міндетті! Ал соңы – тақуалардікі! (Әл-`ақибәту лил-муттәқин)!
«Сені күнә жасасаң – кешірім сұраушылардан етсін». Ал кім күнә жасаған соң, кешірім сұрамай, қасарысуын жалғастыра берсе, бақытқа жете алмайды. Аллаһ одан сақтасын! Ал иман келтірген адамға келер болса, ол күнә жасап қойса болды, тәубе етуге асығады.
Аллаһ Тағала былай айтты: «Егер олар арсыздық жасап қойса, я өз-өздеріне зұлымдық істеп қойса, Аллаһты еске алып, күнәларына кешірім тілейді. Ал Аллаһтан басқа күнәларды кім жарылқайды?» (Әли `Имран сүресі, 135-136-аяттар). Тағы да Ол былай деді: «Расында, Аллаһ надандықпен жамандық жасап, сосын тез арада тәубе ететіндердің тәубесін қабыл етеді» (Ниса сүресі, 17-аят). Бұл аяттағы надандық дегеніміз білімнің жоқтығы емес. Өйткені, білімсіз адам жауапқа тартылмайды. Алайда, оның мағынасы: ақымақтық, ақылдың және адагершіліктің аздығы. Адамдар бір жағынан білімді болуы мімкін, ал басқа жағынан надан болады. Себебі, оның істердегі табандылығы жоқ. «Сосын тез арада тәубе ететіндер», яғни әр күнә жасаған сайын, дереу тәубеге асығады. Күнә жасамайтын пенде жоқ. Бірақ, Аллаһқа шүкір, Ол бізге тәубе есіктерін ашық қалдырды. Сол үшін, құл күнәға ұрынып, қателік жасап қойса, тәубе етуге асығу қажет. Алайда егер ол тәубені де, кешірім тілеуді де ұмытса, бұл – бақытсыздықтың белгісі. Кейде ол Аллаһтың мейірімінен күдер үзеді, ал шайтан оған келіп: “Саған тәубе жоқ!”, - деп азғырады.
Осы үш нәрсе: берілген сыйға шүкір ету, сынақтарға шыдамды болу, күналардан тәубе ету – бақыттың негіздері. Кім оларды бойында тапса, баққытты өмір кешеді. Ал кім олардан немесе олардың кейбірінен айырылып қалса, сол – нағыз сорлы, бақытсыз адам.
Біл, Аллаһ сені Өзіне бағынуға жетелейтін тура жолмен жүргізсін, әл-ханифия – бұл Ибраһимнің діні. (Оның мәні) жалғыз Аллаһқа құлшылық етіп, дінді шын ықыласпен орындау. Аллаһ Тағала былай деді: «Мен жындар мен адамдарды тек Өзіме құлшылық қылулары үшін ғана жараттым» (Зарият сүресі, 56-аят) [3].
[3] «Аллаһ сені Өзіне бағынуға жетелейтін тура жолмен жүргізсін» - бұл автордың оқырманға тілеген дұғасы. Осылайша, әрбір ұстаз өз шәкірттеріне дұға етіп тұруы қажет.
Аллаһқа бағыну дегеніміз: Оның әмірлерін орындау және тыйымдарынан аулақ жүру.
«Әл-ханифия – бұл Ибраһимнің діні». Аллаһ Тағала пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Ибраһимнің дініне еруді бұйырды. Ол былай деді: «Кейін саған: “Ханиф болған Ибраһимнің дініне ер!”, - деп уахи еттік» (Нахл сүресі, 123-аят).
Ханифия – бұл ханиф болған Ибраһимнің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) діні. Ханиф деген: ол ширктен бет бұрып, таухидке қарай бейімделген адам. Ол адам жүрегімен де, істерімен де, ниетімен де, мақсаттарымен де Аллаһқа бұрылған. Аллаһ бізге Ибраһимнің дініне еруді әмір етті: «Ол сендерді таңдап, діндеріңде ешқандай қиыншылық жасаған жоқ. Әкелерің Ибраһимнің діні осындай. Аллаһ сендерді мұсылман деп атады» (Хаж сүресі, 78-аят).
Ибраһимнің діні: «жалғыз Аллаһқа құлшылық етіп, дінді шын ықыласпен орындау». Міне осы – ханифия. Автор: «жалғыз Аллаһқа құлшылық ету», - деп қана айтқан жоқ. Тағы да ол: «дінді шын ықыласпен орындау», - деп қосты, яғни, ширктен аулақ болып ғибадаттарды орындау керек. Өйткені, егер құлшылыққа ширк араласса, ол оны бұзады. Ол тек үлкен және кіші ширк түрлерінен таза болса ғана құлшылық деп аталады. Аллаһ Тағала айтқандай: «Оларға тек Аллаһқа дінді шын ықыласпен ханиф түрінде орындау арқылы құлшылық ету, намаз оқу және зекет беру ғана бұйырылған еді. Міне, осы – тұп-тура дін!» (Бәйина сүресі, 5-аят).
Осы құлшылықты Аллаһ жаратылыстарына бұйырды: «Мен жындар мен адамдарды тек Өзіме құлшылық қылулары үшін ғана жараттым» (Зарият сүресі, 56-аят). Құлшылық қылулары дегеннің мағынасы: Менің құлшылықта жалғыздаулары үшін. Сонымен, адамзаттың жаратылуының мақсаты мен хикметі, олардың Аллаһқа құлшылық етулерінде екен. Адамдардың ішінде бұл мақсатты орындап жатқандары да, орындап жатқан жоқтары да бар. Алайда, кім Аллаһтан басқа біреуге құлшылық етсе, онда ол жаратылуының хикметіне қайшы келді.
Ибраһим – өзінен кейін жіберілген пайғамбарлардың атасы. Олардың барлығы Ибраһимнен тараған. Аллаһ Тағала: «Біз оның ұрпағына пайғамбарлық пен кітап бердік», - деді (`Анкәбут сүресі, 27-аят). Ибраһимнің ұрпақтары болған пайғамбарлардың барлығы Бәну Исраилден шыққан, тек Мухаммад (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) араб еді. Аллаһ тағала Ибраһим пайғамбарды адамдарға имам қылды, яғни үлгі етті. Аллаһ Тағала ол туралы: «Расында, Ибраһим үлгі болған. Ол үнемі Аллаһқа бойұсынып жүрген ханиф еді, әрі серік қосушылардан болып табылмады», - деп айтты (Нахл сүресі, 120-аят). Осы үшін Аллаһ барлық адамдарды жаратқан. Әрі Ибраһим де, басқа пайғамбарлар секілді адамдарды Аллаһқа құлшылық етуге шақырған. Аллаһ Тағала былай деді: «Біз әрбір халыққа: “Аллаһқа құлшылық етіңдер де, тағуттан аулақ болыңдар”, - дейтін елші жібердік» (Нахл сүресі, 36-аят).
Ал тыйымдар мен бұйрықтар, халәл мен харам сияқты заң үкімдері үмметтердің қажеттеріне сай Аллаһтың қалауымен өзгеріп тұрды. Аллаһ бір шариғат заңдастырады, кейін оның күшін басқа, жаңа шариғатпен жояды. Солай, алдыңғы бүкіл шариғаттардың күшін жойған Ислам шариғаты келгенше жалғасады. Ол болса, Қиямет күніне дейін өзгермей, ауыстырылмай қала береді. Ал енді пайғамбарлар мен елшілердің діндерінің негізі туралы айтар болсақ, яғни таухид жайында, онда ол ешқашан өзгертілмеген, оның күші жойылмаған да, жойылмайды да. Елшілердің діндері бір, бірақ шариғаттарының арасында айырмашылық болған. Алайда таухид пен `ақида Адам атадан бастап, соңғы пайғамбарға дейін (оларға Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) болған.
Аллаһ сені құлшылық қылу үшін жаратқанын білген соң, сен енді, құлшылық таухидсіз (бірқұдайшылықсыз) – құлшылық болып аталмайтынын біліп ал [4].
[4] «Мен жындар мен адамдарды тек Өзіме құлшылық етулері үшін ғана жараттым» аятынан сен бекерге жаратылмағаныңды, әрі жәй ішіп-жеу үшін ғана өмірге келмегеніңді, бірақ құлшылық ету үшін дүние есігін ашқаныңды, ал айналаңдағы барлық нәрсе сол мақсатыңды орындауға жәрдем ретінде жаратылғанын білдің. Сондықтан, сол мақсатыңды орындауға тырысуың керек, әйтпесе қалаған нәрсесін жеп, қалаған нәрсесін ішетін, тек өз құмарлығын қанағаттандыруды ғана ойлайтын хайуандар секілді боласың. Сен ұлы бір мақсатпен, аса үлкен даналықпен жаратылдың. Аллаһ Тағала былай деді: «Мен жындар мен адамзатты тек Өзіме құлшылық етулері үшін ғана жараттым. Олардың Маған ризық бергенін де, тамақтандырғанын да қаламаймын. Расында, Ол Аллаһ – ризық Беруші, ұлы күш Иесі!» (Зәрият сүресі, 56-58-аяттар). Аллаһ Тағала тамақтандырады, ал оны ешкім тамақтандырмайды. Өйткені, ол тамақтануға мұқтаж емес. Сол сияқты, Ол сенің ғибадат жасауыңда қажетсінбейді. Тіпті егер сен Аллаһқа қарсы шығып, кәпір боп кетсең де, Оның мүлкінен, Оның иелігінен ештеңе кеміте алмассың. Керісінше, Раббыңа құлшылық ету өзіңе керек. Оның мейірімінен: саған пайда әкелетін нәрсені, Ол саған бұйырып жатыр. Себебі, егер сен Аллаһқа құлышлық қылсаң, Ол сені сый және сауаптармен ардақтайды. Құлшылық арқылы, осы дүниеде және Ахырет өмірінде сен ардақталасың. Сонымен, құлшылық етуден пайда алатын кім? – Одан пайда алатын құлшылық етушінің өзі екен. Ал әлемдердің Раббысы Аллаһ – жаратылыстарынан және олардың істегендерінен бай, мұқтаж емес.
Егер де сен Аллаһқа ғибадат жасау үшін өмірге келгеніңді түсінсең, онда сол ғибадаттың екі шарты орындалмайынша, ол Аллаһ разы болатындай, дұрыс іс болып саналмайды. Екі шарттың да жиналуы міндетті, олардың біреуі болмаса, құлшылық бұзылады.
Бірінші шарт: ол Аллаһтың Жүзі үшін ықыласты түрде атқарылу керек. Онда ширк (серік қосу) көріністері болмауға тиіс. Егер оған ширк араласса, ол бұзылады. Аллаһқа құлышылқ етіп, сосын Оған серік қоссаң, құлшылығың шаң-тозаңға айналады. Бұл бірінші шарт.
Екінші шарт: Елшіге (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесу. Елші (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) көрсетпеген қандай да бір құлшылық жалған, әрі қайтарылған болып есептеледі. Өйткені, ол жаңалық әрі бид`а. Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кімде-кім біздің бұл ісімізге онда жоқ нәрсені еңгізсе, онысы кері қайтарылады» (Бухари 2696, Муслим 17/718). Ал Муслимнің риуаятында: «Кімде-кім біздің бұйрығымыз болмаған бір іс істесе, онысы кері қайтарылады», - деп айтылған (Муслим 18/1718). Міндетті түрде құлшылық Аллаһ елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетіне сәйкес келу қажет. Адамдардың ойларына, ниеттеріне, қалауларына сай емес, шариғаттың дәлеліне сай болу керек. Ал дінде негізі жоқ нәрсе бид`а болып саналады. Ол іс, Аллаһқа жақындау мақсатымен жасалса да, адамға пайда әкелмек түгіл, күнә арқалауына себеп болады.
Құлшылықта осы екі шарт орындалуға тиіс: ықылас және елшіге (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесу. Міне сонда ғана ол істеушісіне пайдалы, әрі Аллаһтың алдында дұрыс болады. Ал егер оған ширк араласса, ол бұзылады. Тура сол сияқты, ол дәлелі жоқ, жаңадан ойлап табылған болса, кері қайтарылады. Жоғарыда аталған екі шартсыз құлшылықтың еш пайдасы жоқ. Өйткені, ол Аллаһ заңдастырмаған түрде атқарған. Ал Аллаһ тек Қасиетті Кітабы және елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) тілі арқылы заңдастырған нәрсені ғана қабыл етеді.
Тағы да айта кететін маңызды бір мәселе, Аллаһ елшісі Мұхаммедтен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) басқа ешкімнің артынан ілесу міндет болып табылмайды. Одан өзгенің барлығына, тек елшіге (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесу болып табылатын істерде ғана еруге, бағынуға рұқсат. Ал елшінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) үкіміне қарсы істе, біреуге бағыну тыйым салынған. Аллаһ Тағала былай деді: «Әй, иман келтіргендер! Аллаһқа бағыныңдар және елшісіне бағыныңдар, сондай-ақ араларыңдағы билік иелеріне» (Ниса сүресі, 59-аят). Билік иелері: ғалымдар мен патшалар. Егер олар Аллаһқа бағынса, онда біз де оларға бағынамыз. Ал егер олар Аллаһтың әміріне қарсы шықса, қарсы шыққан нәрсесінде оларға бойұсынбаймыз.
Егер сен ширк құлшылыққа араласса оны бұзатынын, амалдарды жойып жіберетінін және пендені Отта мәңгі қалуға дұшар ететінін білсең, мұны білу - сенің ең маңызды міндетің екені енді саған айқын болды. Мүмкін Аллаһ сені ширк деп аталатын оқпаннан құтқаратын шығар. Аллаһ Тағала былай деп айтты: «Расында, Аллаһ Өзіне серік қосқанды кешірмейді де, одан кішісін қалағанына кешіреді» (Ниса сүресі, 48-аят) [5].
[5] Таухидтің не екенін білсең, ал ол: Аллаһтың құлшылықта жалғыздау, тағы да ширктің не екенін де білуің керек. Себебі, бір нәрсені білмеген амамның, оған түсіп қалу күні алыс емес. Сондықтан, сен міндетті түрде, одан сақтанып жүру үшін, ширктің түрлерін үйреніп алуың қажет. Өйткені, Аллаһ ширктен қатты сақтандырған: «Расында, Аллаһ Өзіне серік қосқанды кешірмейді де, одан кішісін қалағанына кешіреді» (Ниса сүресі, 48-аят). Міне, ширктің қандай қауіпі бар! Аллаһқа серік қосатын кісі Жәннаттан айырылп қалады.Бұл туралы Аллаһ: «Расында, кім Аллаһқа серік қосса, оған Аллаһ жәннатты харам етеді, әрі оның орны тозақта болады. Залымдар үшін еш көмекші болмайды» (Мәида сүресі, 72-аят), - деген.
Демек, ширк деп аталатын бұл күнәнің төндіріп тұрған қауіп-қатері өте зор. Соның бәлесіне ұрынбай жатып, сен оны алдын-ала біліп алуың парыз. Өйткені, ширк мәселесінде қаншаның ақылдары мен түсініктері адасуға ұшырады. Сонымен, біздің міндетіміз – Құран және Сүннеттен ширктің не екенін білу! Аллаһ не нәрседен қайтарып, сақтандырса, оны баяндап, мәнісін ашып береді. Сол сияқты, нені әмір етсе, оның мән-жайын түсіндіреді. Жаратушы Иеміз ширкті тыйым салып, оны жалпылай сипаттап кеткен жоқ. Бірақ, оны Өзінің Кітабында, елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетінде егжей-тегжейлі анықтап берді. Сондықтан, егер ширктің не екенін үйреніп білуді қаласақ, пәлен-түгеннің сөзіне емес, Құран мен Сүннетке оралуымыз керек.
Бірінші ереже
Сен Аллаһтың Елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) соғысқан кәпірлер Аллаһ Тағаланың – Жаратушы, Ризық беруші, Басқарушы екенін мойындағанын білуің қажет. Бірақ оған қарамастан, бұл оларды Исламға кіргізбеді. Мұны Аллаһ Тағаланың мына сөздері дәлелдейді: «“Аспан мен жерден сендерді кім ризықтандырады? Есту, көру қабілеттеріңе кім иелік етеді? Өліден тіріні және тіріден өліні кім шығарады? Әрі істермен басқаратын кім?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһ!”, - деп жауап береді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!”, - деп айт» (Юнус сүресі, 31-аят) [6].
[6] Бірінші қағиданың мәнісі: Аллаһ елшісімен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) соғысқан имансыздар тәухид әр-рубубияны (Аллаһтың істеріндегі жалғыздығын) мойындаған, сонда да бұл мойындаулары оларды Ислам дініне кіргізбеді де, олардың малдары мен қанын харам етпеді.
Осыдан түсінетініміздей, тәухид – бұл тек рубубияны ғана мойындау емес. Ал ширк – тек рубубия мәселесінде ғана Аллаһқа серік қосу емес. Рубубияда Аллаһқа серік қосқан кісілер жоқ дерлік. Үмметтердің барлығы таухид әр-рубубияны мойындаған. Таухид әр-рубубия дегеніміз: Аллаһты Жаратушы, Ризықтандырушы, Тірілтуші және Өлтіруші, Басқарушы деп растау. Немесе одан да қысқаша анықтама беруге болады: тәухид әр-рубубия – бұл Аллаһ Тағаланы Оның істерінде жалғыздау.
Жаратылыстардың ішінде ешкім Аллаһпен бірге тағы да біреу жаратады немесе ризықтандырады, немесе тірілтеді, немесе өлтіреді деп мәлімдемеген. Мушриктер (көпқұдайшылар) Аллаһтың Жаратушы, Ризықтандырушы, Өлтіруші, Тірілтуші, Басқарушы екенін растаған. Аллаһ Тағала былай деді: «Егер олардан: “Аспандар мен жерді кім жаратты?”, - деп сұрасаң, олар былай дейді: “Оларды аса Үстем, Білуші жаратқан”» (Зухруф сүресі, 9-аят). Тағы да Аллаһ былай айтты: «”Егер білсеңдер, жер мен оның үстіндегі барлық нәрсе кімдікі?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһтікі”, - деп жауап береді. “Неліктен ойланбайсыңдар?!”, - деп айт! Олардан: “Жеті көктің және ұлы `Арштың Раббысы кім?”, - деп сұра! Олар: “Аллаһ!”, - дейді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!”, - де! “Егер білсеңдер әр нәрсенің иелігі кімнің қолында? Әрі Өзі қорғайтын, бірақ Одан қорғайтын ешкімі жоқ кім?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһ!”, - деп жауап береді. Оларға айт: “Қаншылықты алдандыңдар”» (Муминун сүресі, 84-87-аяттар). Егер «Муминун» сүресінің соңғы аяттарын оқитын болсаңыз, мушриктердің тәухид әр-рубубияны мойындағанын көресіз. Сол сияқты «Юнус» сүресінде де Аллаһ былай дейді: «“Аспан мен жерден сендерді кім ризықтандырады? Есту, көру қабілеттеріңе кім иелік етеді? Өліден тіріні және тіріден өліні кім шығарады? Әрі істермен басқаратын кім?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһ!”, - деп жауап береді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!”, - деп айт» (Юнус сүресі, 31-аят). Олар осыны мойындаған.
Пәлсапышылар (философтар) айтатындай, таухид – бұл тек таухид әр-рубубия емес. Олар былай деген: “Аллаһ – затында жалғыз, теңдесі жоқ; сипаттарында жалғыз, Оған ұқсас ештеңе жоқ; істерінде жалғыз, серігі жоқ”. Ал бұл тәухид әр-рубубия емес пе?! Пәлсапышылардың қандай болсын кітабына қайтсаңдар, онда тек тәухид әр-рубубия тақырыбынан шықпайтындарын табасыңдар. Аллаһ Тағала елшілерін бұл таухидпен жіберген жоқ еді. Жалғыз осыны ғана растау адамға пайда әкелмейді. Өйткені, бұны мушриктер де, кәпірлердің беделділері де мойындаған. Алайда бұл оларды имансыздықтан шығарып, Исламға кіргізбеді. Бұлай ойлау – үлкен қателік. Кімнің сенімі (`ақидасы) осындай болса, ол Әбу Жәһлдың, Әбу Ләһабтың сенген нәрселерінен асып отқан жоқ.
Ал ширк туралы ол адасқандар: “Ол – Аллаһтан басқа біреу жаратады, ризық береді деп сенуің”, - деп айтады. Біз айтамыз: “Ондай сөздерді тіпті Әбу Ләһаб та, Әбу Жәһл да айтпаған. Олар Аллаһтан басқа біреу жаратады, ризық береді деп жәрияламаған. Керісінше, олар Аллаһтың ғана Жаратушы, Ризықтандырушы, Тірілтуші, Өлтіруші екенін растаған”.
Екінші қағида
Олар былай дейді: «Біз оларға өзімізді Аллаһқа жақындатуды және Оның алдында бізге шапағатшы болуды сұрап жалбарынамыз және жүгінеміз». (Көпқұдайшылардың Аллаһқа) жақындау мақсатымен дұға жасайтынын Аллаһ Тағаланың мына сөздері дәлелдейді: «Ал Одан басқа біреулерді өздеріне әулие етіп алғандар: “Біз оларға тек, Аллаһқа едәуір жақындатсын деп қана құлшылық етеміз”, - дейді. Расында, Аллаһ олардың өзара таласқандары жайында үкім етеді. Шын мәнінде, Аллаһ өтірікші және имансыз адамдарды тура жолмен жүргізбейді» (Зумар сүресі, 3-аят). [7].
[7] Аллаһ оларды мушриктер деп атаған, әрі оларға мәңгі тозақта қалады деп үкім еткен көпқұдайшылар рубубияда серік қосқан жоқ. Олар тәухид әл-улюһияда (құлшылықта) Аллаһқа серік қосты. Олар: “Тәңірлеріміз Аллаһпен бірге ризықтандырады, пайда мен зиян әкеледі”, - деп айтпайтын. Олар тәңірлерін тек шапағатшы ретінде көрген. Аллаһ Тағала олар туралы былай айтты: «Олар Аллаһтан өзге зиян да тигізбейтін, пайда да әкелмейтін нәрселерге құлшылық етеді де: “Бұл – біздің Аллаһтың алдындағы шапағатшыларымыз”, - дейді» (Юнус сүресі, 18-аят). «Зиян да тигізбейтін, пайда да әкелмейтін нәрселерге» - олар бұны мойындаған. Бірақ тәңірлерін шапағатшы ретінде, яғни қажеттерінің өтелуінде Аллаһтың жанындағы дәнекер ретінде есептейтін. Оларға арнап құрбандық шалатын, оларға нәзір беретін. Олардың жаратқандары, ризықтандырғаны, пайда не зиян әкелгені үшін емес, бірақ Аллаһтың қасында дәнекер, шапағатшы болады деп сенгендіктері үшін. Бұл – мушриктердің `ақидасы (сенімі).
Енді бүгін, сен қабырге табынушылармен сөйлесіп көрсең, олар осы сөздерді дәл ме дәл айтады. Олар: “Бұл әулие немесе ізгі кісі зиян да, пайда да келтіре алмайтынын білемін. Алайда ол ізгі адам ғой, мен оның маған Аллаһтың алдында шапағат еткенін ғана қалаймын”, - дейді.
Шапағаттың дұрысы да, бұрысы да бар. Шапағат дұрыс, шынай болу үшін, онда екі шарт орындалу қажет:
1) Ол Аллаһтың рұқсатымен болу керек;
2) Шапағат етілуші адам таухидті (бірқұдайшылықты) ұстанатын адам болу керек.
Егер осы шарттардың біреуі орындалмаса, шапағат жалған болып саналады. Аллаһ Тағала: «Оның құзырында Өзінің рұқсатынсыз кім шапағат етеді?» - деді (Бақара сүресі, 255-аят). Тағы да Ол: «Олар тек Ол разы болған біреуге ғана шапағат етеді», - деп айтты (Әнбия сүресі, 28-аят). Ал Аллаһ тек бірқұдайшыларға ғана разы болады. Ал имансыздар мен көпқұдайшыларға ешкімнің шапағаты пайда бермейді. Аллаһ Тағала былай айтты: «Залымдардың жақын туысы да, оған бағынатын шапағатшысы да болмайды» (Ғафир сүресі, 18-аят).
Әлгілер шапағат туралы естіген, бірақ мағынасын түсінбей қойды. Сол үшін мәз болып, бұлардан Аллаһтың рұқсатынсыз шапағат тілей бастады. Ол аздай, Аллаһқа серік қосатын адам үшін шапағат етуді тіледі. Ал негізінде оған ешқандай шапағатшының шапағаты көмектеспейді. Әлгілер шынайы шапағат пен жалған шапағаттың мағынасынан бейхабар.
Сол үшін мәтіннің авторы былай деді:
Шапағатқа ие болу мақсатында жасалатын құлшылықтарға Аллаһ Тағаланың мына сөздері нұсқайды: «Олар Аллаһтан өзге зиян да тигізбейтін, пайда да әкелмейтін нәрселерге құлшылық етеді де: “Бұл – біздің Аллаһтың алдындағы шапағатшыларымыз”, - дейді» (Юнус сүресі, 18-аят). Ал шапағат ету екі түрге бөлінеді: теріске шығарылатын шапағат және бекітілген шапағат. Теріске шығарылатын шапағат – ол, Аллаһтан өзгелерден, Оның ғана шамасы жететін нәрселерде сұралатын шапағат. Аллаһ Тағала былай деді: «Әй, иман келтіргендер! Сауда да, сүйіспеншік те, шапағат та, болмайтын бір күннің келуінен бұрын сендерге берген несібемізден Аллаһ жолында жұмсаңдар. Ал имансыздар - олар залымдар» (Бақара сүресі, 254-аят). Бекітілген шапағат – ол Аллаһтан сұралатын шапағат. Сонда, шапағатшы – шапағат етумен ардақталған, ал шапағат етілетін кісі - сөздері мен амалдарына Аллаһ разы болып табылатын адамдар болу керек. Және шапағат ету тек Аллаһ рұқсат бергеннен кейін ғана мүмкін болады, бұл жөнінде Аллаһ Тағала: «Оның құзырында Өзінің рұқсатынсыз кім шапағат етеді?» - деді (Бақара сүресі, 255-аят) [8].
[8] Шапағат өзіндік шарттарға, шекараларға ие. Оның екі түрі болады:
1. Аллаһ теріске шығарған шапағат. Ол – Аллаһтың рұқсатынсыз болатын шапағат. Аллаһтың алдында ешкім, Оның рұқсатынсыз шапағат ете алмайды. Тіпті жаратылыстардың ең абзалы, пайғамбарлардың ең соңғысы – Мұхаммед те (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Қиямет күні адамдарға шапағат етуден бұрын, Раббысының алдында сәждеге құлап, Одан тілеп, Оны мақтап, мадақтайды. Әрі сәжде жасаған күйінде: «Басыңды көтер! Айт - естілесің! Шапағат ет, шапағаттың қабыл болады!», - деп айтылғанша қала береді. Қысқаша айтқанда, ол рұқсаттан кейін ғана шапағат етеді.
2. Бекітілген шапағат. Ол – таухид ұстанатын кісілер үшін болады. Серік қосушыға шапағат пайда бермейді. Ал қабірлерге құрбандық шалатын, қабірдерге нәзір беретін адамдар мушрик емес пе? Демек оларға шапағат көмектеспейді.
Сөздің қысқасы: теріске шығарылатын шапағат – ол Аллаһтың рұқсатынсыз талап етілетін немесе Аллаһқа серік қосатын кісі үшін сұралатын шапағат. Ал бекітілген шапағат – ол Аллаһтың рұқсатынан кейін және таухид ұстанатындар үшін сұралатын шапағат.
Үшінші қағида
Пайғамбар (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) түрлі объектілерге құлшылық ететін адамдардың үстінен жеңіске жетті. Олардың арасында періштелерге құлшылық ететіндер, пайғамбарлар мен әулиелерге (ізгілерге) құлшылық ететіндер, ағаштар мен тастарға құлшылық ететіндер және күн мен айға құлшылық ететіндер бар еді. Аллаһтың Елшісі (Аллаһтың оған игілігі мен сәлемі болсын) олармен соғысты және олардың арасында айырмашылық жасаған жоқ [9].
[9] Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Аллаһқа серік қосатын кісілерге жіберілді. Олардың ішінде періштелерге құлшылық еткендер болған, тағы да күн мен айға табынғандар болған, сондай ақ, пұттарға, тастар мен талдарға ғибадат жасағандар болған, әрі әулиелер мен ізгілерге сиынғандары да болған.
Бұл ширктің жиіркенішті көріністерінің бірі. Аллаһ серік қосушылар бір нәрсені тәңір тұтып жиналмайды: Муаххидтер (бірқұдайшылар) болса, тек жалғыз тәңірге – Аллаһқа құлшылық қылады. Аллаһ Тағала былай деді: «Бөлек-бөлек раббылар жақсы ма? Немесе әр нәрсеге Өктем жалғыз Аллаһ жақсы ма? Одан өзге сендер, өздерің және аталарың атаған есімдерге ғана құлшылық етесіңдер» (Юсуф сүресі, 40-аят). Ширктің жалған екеніне дәледердің бірі: көпқұдайшылар құлшылық ету объектілерінде әртүрлі, олар бір нәрсеге келіспейді. Себебі, олар негізге сүйеніп жүрмейді. Олар өздерінің көңіл-қалауларымен, адастыратын мәлімдеулерімен жүреді. Соның нәтижесінде келіспеушіліктері артады. Аллаһ Тағала былай айтты: «Аллаһ мынадай мысал келтірді: бір адам өзара келісе алмайтын серіктестердің меншігінде, ал басқа біреу жалғыз адамның иелігінде. Ол екуеі тең бе? Аллаһқа мақтау болсын! Алайда, олардың көбісі білмейді» (Зумәр сүресі, 29-аят). Жалғыз Аллаһқа құлшылық ететін кісі бір ғана адамның иелігіндегі құлға ұқсайды, сонымен тыныш өмір сүреді. Өйткені, егесінің талаптарын, талғамдарын біледі. Ал мушрик бірнеше адамның меншігіндегі құл секілді. Қайсысының көңілін аулайтынын, қайсысына жағатынын білмей, жәй таппайды. Әркімнің өз талабы, қалауы бар. Сондықтан Аллаһ: «Аллаһ мынадай мысал келтірді: бір адам өзара келісе алмайтын серіктестердің меншігінде», - деді, яғни бірнеше егесі бар адам, қайсысын разы қылатынын білмей басы қатады. «Ал басқа біреу жалғыз адамның иелігінде», яғни оның жалғыз ғана егесі бар. Бұл Аллаһтың бірқұдайшыл (муаххид) мен көпқұдайшылға (мушрик) келтірген мысалы.
Сонымен, мушриктердің құлшылық етіп жүрген объектілері әртүрлі еді. Соған қарамастан, пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) олардың арасын бөлмей, бәрімен бірдей соғысты. Ол пұтқатабынушылармен де, яһуди және христиандармен де, отқатабынушылармен де, періштелерге, пайғамбарларға, әулиерге құлшылық етіп жүргендермен де соғысты, әрі олардың арасын бөлмеген. Бұл – “Пұтқа табынатын адам мен ізгі кісіге, періштелердің біріне құлшылық ететіндер ұқсас емес. Өйткені, мыналар тастар мен талдарға сиынып жатса, аналар Аллаһтың әулиелеріне ғибадат етіп жатыр ғой. Сол үшін олар бірдей емес”, - дейтіндерге қарсы жауап (родд).
Осы сөздерімен адасқандар: “Қазіргі таңда қабырлерге құлшылық етіп жүргендердің үкімі, пұттарға табынғандармен тең емес. Сол үшін ол имансыз болмайды, ал оның ісі ширк деп саналмайды”, - деп айтқысы келеді. Біз оларға былай жауап береміз: Елші (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) олардың арасын бөлмеген. Барлығын бірдей көпқұдайшылар деп есептеген. Арасын ажыратпады. Аллаһтың елшісі болып табылған `Иса пайғамбарға құлшылық етіп жүргендердің өзімен де Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) соғысқан. Пайғамбар немесе ізгі кісі болған `Узәйрге құлшылық етіп жүрген яһудилермен де Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) күресті. Ол ешкімнің арасын бөлген жоқ. Ширк мәселесіне келгенде, адамның кімге құлшылық ететіні маңызды емес:тасқа ғибадат жасай ма, әлде әулиеге сиына ма. Өйткені, ширк – бұл кім болса да, не болса да Аллаһқа біреуді ортақ қосу. Аллаһ Тағала: «Аллаһқа құлшылық етіңдер де, Оған ешкімді серік қоспаңдар», - деп айтты (Ниса сүресі, 36-аят). Аяттағы «ешкімді» деген сөз барлығын қамтып алады: пайғамбарларды да, әулиелерді де, пұттарды да, ағаштарды да және т.б.
Бұған Аллаһ Тағаланың мына сөздері нұсқайды: «Олармен ешбір бүлік қалмағанға дейін және дін бүтіндей Аллаһқа тән болғанға дейін соғысыңдар» (Әнфәл сүресі, 39-аят) [10].
[10] Мушриктермен, олардың құлшылық етіп жүрген объектілерін есепке алмай-ақ күресуге дәлел Аллаһтың клесі сөздері: «Олармен ешбір бүлік қалмағанға дейін және дін бүтіндей Аллаһқа тән болғанға дейін соғысыңдар» (Әнфәл сүресі, 39-аят).
«Олармен соғысыңдар» - бұл барлық көпқұдайшыларға қатысты, ешқайсысы осы жалпы сөздерден тыс қалмайды.
«Ешбір бүлік қалмағанға дейін». Бүлік (фитна) – бұл ширк, яғни «ешбір ширк қалмағанға дейін». Бұл кез-келген ширкті қамтымыған: әулиелер мен ізгілерге, тастар мен талдарға, ай мен күнге және т.б. не нәрсеге қатысты болса да.
«Дін бүтіндей Аллаһқа тән болғанға дейін», яғни құлшылықтардың барлығы Аллаһқа тән болғанға дейін, кімді болса да Аллаһқа серік қосу жойылмағанға дейін. Әулиелер мен ізгілерді серік қоса ма, әлде тастар мен талдарды серік қоса ма, немесе шайтандарды серік қоса ма – бәрібір, еш айырмашылық жоқ.
Күн мен айға құлшылық қылатын көпқұдайшылар туралы Аллаһ Тағала былай деді: «Түн мен күндіз, күн мен ай – Оның аяттарынан. Күнге де, айға да табынбаңдар, бірақ оларды жаратқан Аллаһқа ғана табыныңдар, егер сендер Оған ғана құлшылық ететін болсаңдар» (Фуссиләт сүресі, 37-аят) [11].
[11] Осыдан түсінетініміз, күн мен айға құлшылық етіп жүрген біреулер болатын. Сондықтан, Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) күн шығып бара жатқанда және батып бара жатқанда, ширкке апаратын жолдарды жауып намаз оқуды тыйым салды. Өйткені, күн шығып немесе батып жатқанда, оған сәжде ететіндер бар. Сол үшін біз, осы екі уақытта тіпті Аллаһ үшін ғана болса да, намаз оқудан қайтарылдық. Өйткені, бұл уақыттарда намаз оқу мушриктерге ұқсау, еліктеу болып табылады. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ширктен және оған апаратын жолдардан да тыюға жіберілді.
Періштелерге құлшылық қылатындар туралы Аллаһ Тағала былай деп айтты: «Ол сендерге: «Періштелер мен пайғамбарларды тәңір жасап алыңдар!» - деп бұйырмайды» (Әли `Имрән сүресі, 80-аят) [12].
[12] Осыдан түсінетініміз, періштелер мен пайғамбарларға құлшылық етіп жүргендер бар, әрі ол ширк болып саналады. Ал қазіргі қабірге табынушылар былай айтады: “Періштелерге, пайғамбарларға, ізгілерге құлшылық ететіндер имансыз (кәфир) болып табылмайды”.
Адамдардың пайғамбарларға құлшылық қылатындарына Аллаһ Тағаланың мына сөздері нұсқайды: «Аллаһ: “Әй, Мәриям ұлы `Иса! Сен адамдарға: «Мені және анамды Аллаһтан өзге екі тәңір етіп алыңдар», - деп айтқан ба едің?”, - дейді. Ол былай айтады: “Сен пәксің! Оған құқығым болмаған нәрсені мен қалайша айта аламын? Егер солай айтқан болсам, онда оны білетін едің. Сен менің жанымдағыны білесің, ал мен Сенің Жаныңдағыны білмеймін. Расында, Сен – көместерді білушісің!”» (Мәида сүресі, 116-аят) [13].
[13] Осы аяттан, пайғамбарларға құлшылық ету пұттарға құлшылық ету секілді ширк болып саналатынын түсінеміз.
Тағы да бұл аятта қабірлерге табынатындарды ерекшелейтіндерге қарсы жауап бар. Олар былай айтады: “Ширк дегеніміз – бұл пұттарға құлшылық ету. Әрі пұтқа сиынатын мен әулие не ізгі бір адамға сиынатын кісі бірдей емес”. Олардың ойы бойынша, Аллаһқа серік қосу пұттарға табынумен шектелген. Бұның анық жалған екенін екі жолмен дәлелдейміз:
1) Аллаһ Тағала Өзіне кімді серік қосса да, бәрін теріске шығарды. Әрі кімге сиынса да, онымен соғысуды әмір етті;
2) Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пұтқа табынушы мен періштеге ғибадат жасаушыны немесе ізгі адамға құлшылық етушіні ажыратпады.
Көпқұдайшылардың ізгілерге (әулиелерге) құлшылық қылатынына Аллаһ Тағаланың мына сөздері нұсқайды: «Олардың сиынғандары Раббыларына қайсылары жақын боламыз деп, уәсиля ізденеді. Мейірімін үміт етіп, азабынан қорқады» (Исра сүресі, 57-аят) [14].
[14] Кейбір ғалымдардың айтқандай, бұл аят `Иса, оның анысы Мәриям және `Узәйр туралы түскен. Аллаһ Тағала олардың, Өзіне құлшылық ететін, мейірімін үміт етіп, азабынан қорқатын құлдар екенін хабарлады. Олар – бағыну арқылы Раббыларына жақын болуды қалаған, Аллаһқа мұқтаж құлдар ғана. Сондықтан, олар құлшылық етілуге лайық емес, ғибадат объектісі болуға жарамсыз. Олардың өздері Аллаһқа жалбарынып, Оған жақын болуды қалайды.
Екінші топ ғалымдардың пікірі бойынша, бұл аят жындардың бір тобына құлшылық етіп жүрген адамдар жайлы түскен. Жындар Ислам қабылдайды, ал оларға ғибадат жасап жүргендер олардың Исламға кіргенін білмейді. Ал жындар болса Аллаһқа жақындау жолын іздеп, Оның мейіріміне үміт етіп, Оның азабынан қорқатын. Сондықтан, олар құлшылық етілуге жарамайды.
Қай ғалымдардың пікірі дұрысырақ болса да, маңыздысы – ізгілерге: пайғамбарлардан болсын, шыншылдардан болсын немесе әулиелерден болсын құлшылық етуге рұқсат етілмейді. Оларға сиынуға болмайды. Себебі, олардың барлығы Аллаһқа мұқтаж болған құлдар ғана. Онда қалайша оларды Аллаһқа серік қосамыз?!
«Уәсиля» сөзінің мағынасы: бағыну және жақындау. Оның тілдік мағынасы: мақсатқа жеткізетін құрал. Аллаһтың разылығы мен Жәннатына жеткізетін нәрсе «уәсиля» деп аталады. Міне осы Аллаһтың: «Оған уәсиля іздеңдер» (Мәида сүресі, 35-аят), сөздеріндегі заңды «уасиля» болып табылады.
Ал Құран аяттары мен хадистерді бұрмалайтын көпқұдайшылар былай айтады: “«Уәсиля» дегеніміз – ол Аллаһ пен сенің ортаңда ізгілерден, әулиелерден, өліктерден болған дәнекер етуің. Солар арқылы сен Аллаһқа жақындайсың”. Осы адасқандардың пайымдауынша, әлге дәнекерлер сенің тілегеніңді Аллаһқа жеткізіп, саған не қажет болып жатқанын Оған хабарлайды. Аллаһ білмей ма сонда дәнекерлерсіз бұны?! Немесе Аллаһ дәнекерлер келіп өтінбейінше, адамның дұғасына жауап бермейді ма?! Аллаһ олардың айтқандарынан Пәк!
Олар былай дейді: “Аллаһ Тағала айтты ғой: «Олардың сиынғандары Раббыларына уәсиля ізденеді». Демек, жаратылыстардың арасынан Аллаһқа жеткізетін дәнекер таңдап алу заңды іс. Өйткені, Аллаһ солай істейтіндерді жоғарыдағы аятта мақтап отыр. Басқа аятта Ол: «Әй, иман келтіргендер! Аллаһтан қорқыңдар, Оған уәсиля ізденіңдер және Аллаһ жолында соғысыңдар» (Мәида сүресі, 35-аят), - деп айтты. Раббымыз бізге уәсиля алуымызды бұйырып отыр. Ал оның мағынасы: дәнекер”. Қараңыздар, осылай олар Аллаһтың сөздерін айтылмақшы болған мағынадан бұрмалап, өзгертеді. Ал Құран мен Сүннет негізі бар заңды уәсиля ол – Аллаһқа жақындататын бойұсыну, Оның есімдері мен сипаттары арқылы оған жалбарыну. Осы – заңды уәсилә болып есептеледі. Ал жаратылыстарды дәнекер етіп, Аллаһқа уәсиля іздеу тыйым салынған. Оған қоса ол Аллаһқа серік қосу көрінісі болып табылады. Бұрында да мушриктер жаратылыстарды уәсиля деп таңдаған еді. Аллаһ Тағала олар жөнінде былай айтты: «Олар Аллаһтан өзге зиян да тигізбейтін, пайда да әкелмейтін нәрселерге құлшылық етеді де: “Бұл – біздің Аллаһтың алдындағы шапағатшыларымыз”, - дейді» (Юнус сүресі, 18-аят). Тағы да Аллаһ: «Ал Одан басқа біреулерді өздеріне әулие етіп алғандар: “Біз оларға тек, Аллаһқа едәуір жақындатсын деп қана құлшылық етеміз”, - дейді» (Зумар сүресі, 3-аят). Бұл – әуелгілердің де, ақырғылардың да екі тамшы секілді бір-біріне ұқсаған көпқұдайшылығы. Олар оны уәсиля деген жақсы сөзбен атағанымен, ол нағыз ширк болып қала береді. Ал ширк Аллаһқа ешқашан уәсиля болмақ түгіл, Одан едәуір алыстатып жібермейтін ба еді?! Аллаһ Тағала былай айтты: «Расында, кім Аллаһқа серік қосса, оған Аллаһ жәннатты харам етеді, әрі оның орны тозақта болады. Залымдар үшін еш көмекші болмайды» (Мәида сүресі, 72-аят). Қалайша ширк Аллаһқа жеткізетін уәсиля болмақ?! Аллаһ олардың айтқандарынан Жоғары!
Ағаштар мен тастарға құлшылық етілетініне Аллаһ Тағаланың мына сөздері нұсқайды: «Ләт пен Узза туралы хабарлаңдаршы, және үшінші сұмпайы – Мәнәт (туралы)!» (Нәжм сүресі, 19-20-аяттар) [15].
[15] Бұл аят тастар мен талдарға құлшылық ететін көпқұдайшылар бар екеніне дәлел болып табылады.
Әл-Ләт - Таифтағы жонылған ақ жартас болатын. Оның үстіне жабылғысы бар ғибадатхана тұрғызылған. Оның қызметкерлері бар еді. Ғибадатхана қабырғамен қоршалған. Таифтың тұрғындары болған сақифилер және басқа тайпалар оны ұлықтайтын. Сондай-ақ, басқа арабтардың алдында мақтаныш ететін.
Басқа қырағат бойынша аяттағы бұл сөз «әл-ләттә» (илеуші) деп оқылады. Ол – сәуиқ (ұн мен құрмадан жасалатын) деген ас әзірлеп, онымен қажылыққа келген адамдарды тамақтандырып жүрген ізгі кісі. Ол қайтыс болған соң, оның қабрінің үстінен халық ғимарат соғады да, оған Аллаһтан өзге құлшылық етеді. Міне, осы – әл-Ләт.
Әл-`Узза – Мекке мен Таифтің арасындағы, Нәхлә деген жердегі ағаш болатын. Оның үстінде жабылғысы бар ғимарат бар еді. Сондай-ақ, ол жерде қызметшілер болған. Сол мекенде шайтандар адамдармен сөйлесуші еді. Ал надандар, сөйлеп жатқан – ағаштардың өзі немесе оның үстіне құрылған ғимарат деп ойлаған. Алайда, ол – адамдарды Аллаһтың жолынан адастырмақшы болған шайтандар еді. Бұл пұт құраиш тайпысының, Мекке мен оның айналасындағы тұрғындардың иелігінде еді.
Мәнәт – Мекке мен Мәдинаның арасындағы мекенде орналасқан жартас. Оған жәхилия (Исламға дейінгі надандық) кезенінде Хуза`а, әл-Әус, әл-Хазрәж тайпалары құлшылық қылатын. Сол жерден олар Қағбаға қажылық жасауға аттанатын.
Осы үшеуі – арабтардың ең үлкен пұттары еді.
Аллаһ Тағала былай деді: «Ләт пен Узза туралы хабарлаңдаршы, және үшінші сұмпайы – Мәнәт (туралы)!». Олар сендерді құтқарды ма? Сендерге бір пайда әкелді ма? Сендерге көмектескен ба еді? Олардың жаратуға, ризық беруге, өлтіруге, тірілтуге шамасы жеткен ба? Олардан не таптыңдар? Бұл сөздерді Аллаһ адамдардың көңілін аудару үшін айтты. Олар тек ағаштар мен тастар ғана еді ғой. Олар пайда да, зиян да әкелмейтін жаратылыстар ғой.
Ал Ислам келген кезде және пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Меккені ашқан кезде, ол Муғира ибн Шу`баны Таиф қаласындағы әл-Ләтты қиратуға жібереді, Холид ибн Уәлидті `Уззәны құртуға жібереді (сонда ол ағаштардың барлығын құлатып, адамдармен сөйлесетін жын-шайтаны бар тәуіп әйелді өлтіреді), `Али ибн Әбу Талибті Мәнәт пұтын жер бетінен жойып жіберуге жібереді. Олар өздерін де сақтап қалған жоқ, онда өздеріне құлшылық етіп жүргендерді қалай сақтайтын еді?!
Әбу Уәқид әл-Ләйси жеткізген хадисте былай айтылған: «Бірде Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сахабаларымен бірге Хунайнға жол тартады. Олармен бірге жақын арада Ислам қабылдаған мұсылмандар болады. Кенет, көпқұдайшылар көпке дейін жанынан шықпай, әркез береке тілей отырып қару жарақтарын ілетін (Зәт әл-ануат деген) бір талдың жанынан өтіп бара жатқанда жақын арада Ислам қабылдаған мұсылмандар: "Иә, Аллаһтың елшісі! Біз де олардыкіндей Зәт әл-ануат болуын қалаймыз"-дейді. Сонда Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): "Аллаһу әкбар! (Аллаһ ұлы!) Бұл бұрынғылардың салты. Жаным қолында болғанмен ант етемін, сендер Исраил ұрпақтарының Мұсаға айтқан сөзін айтып тұрсыңдар: «Бұлардың тәңірлері сияқты бізге де тәңір жасап бер. Мұса оларға: "Шынында сендер надан қауымсыңдар”- дейді» (А`раф сүресі, 138-аят). Шынында сендер бұрынғылардың салтымен жүресіңдер"-дейді Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)» (Тирмизи 5/218) [16].
[16] Әбу Уәқид әл-Ләйси – Меккенің ашылу жылында, яғни Һижраның сегізінші жылында Ислам қабылдаған.
Зәт әл-әнуат: «әнуәт» деген сөз оған ілінетін нәрсені білдіретін «нәут» сөзінің көпше түрі болып табылады. Адамдар зәт әл-әнуатқа өз қару-жарақтарын береке алу үшін іліп қоятын. Ал жақында ғана Ислам қабылдаған, әрі таухидті толық түсінбеген кейбір сахабалар: “ Біз де олардыкіндей Зәт әл-ануат болуын қалаймыз”, - деп айтады. Бұл – соқыр ілесу (тәқлид) мен еліктеудің (тәшаббуһ) кесірі. Бұлар – ең ұлы бәлелердің болып табылады. Соны естіген пайғамбар
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 18:01
Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен.

Оны дәріптеп әрі Одан жәрдем мен кешірім сұрап жалбарынатын Аллаһқа барлық мақтау мен мадақтар болсын. Жанымыздың жамандықтары мен жаман іс-амалдарымыздан Аллаһқа сиынып, Одан пана тілейміз. Кімде-кімді Аллаһ тура жолға бастаса, онда оны ешкім де адастыра алмайды. Ал кімде-кімді адастырса, онда оны тура жолға салар ешкім жоқ. Біз Аллаһтан өзге құлшылыққа лайық ешкім жоқ екеніне, Оның серігі жоқ әрі жалғыз екеніне куәлік етеміз, сондай-ақ Мұхаммед Оның құлы әрі елшісі екеніне куәлік етеміз.
Бүгінгі дәрісті: «Тәубе етпейінше Алла кешірмейтін іс бар ма»?
«Оны істеген адамға жәннәтқа кіру тыйым салынатын іс бар ма»?
«Істеушісін мәңгі тозаққа кіргізетін іс бар ма»?
«Адамның барлық жақсы істерін түк болмағандай күлге айналдырып жіберетін іс бар ма»?
«Әлемдердің Раббысы Ұлы Аллаһ тағаланы ашуландыратын іс бар ма»? -дегендей сұрақтармен бастағым келіп отыр.
Жауабы йә, бар! Бұл іс – жаратылысты жаратушыға теңеу немесе әлемдердің Раббысы Аллаһ тағалаға серік қосу деп аталады. Басқаша айтсақ – ширк. Өкінішке орай бұл біздің уақыттағы көптеген мұсылмандардың істеп жүрген ісі…
Ширк – ең үлкен күнә. Бүгінгі әңгімеміздің өзегі де осы болмақ. Біз де осыған байланысты біраз мәселелерді қарастырып өтеміз.
1) Ширктің қауіптілігі.
2) Ширктің шығуы.
3) Ширк түрлері.
4) Шынайы түрде Аллаһты жалғыз деп танушылардың артықшылығы.
Ал енді әрбіріңіз өз жүрегін ақиқатты қабылдауға дайындап, ыңғайластыра берсін. Себебі бүгінгі дәріс тақырыбы өте маңызды, әрі Ислам дінінің негізі болып табылады.

1) Ширктің қауіптілігі.

Бауырларым! Шын мәнінде ширк – ең үлкен әділетсіздік. Надандықтың ең төменгі нүктесі. Сол үшін де барлық пайғамбарлар мен елшілер өз шақыруларын шынайы түрде Аллаһты жалғыз деп білуге шақырумен бастаған. Ал шынайы түрде Аллаһты жалғыз деп білу ширкке қарама-қарсы нәрсе. Олар дәл осы ширкті жек көргендей еш нәрсені жек көрмеген. Құрандағы және пайғамбарымыз Мұхаммедтің e сүннетіндегі біз байқайтын ең үлкен қорқытулар – ширкпен айналысушыларға байланысты қорқытулар. Кемшіліктен пәк Ұлы Аллаһ тағала өз кітабында:
«Шын мәнінде Аллаһ тағала Оған серік қосқанды кешірмейді. Әрі одан өзгесін кімге қаласа кешіреді. Ал кімде-кім Аллаһқа серік қосса,
онда ол үлкен күнә жасады»[2]- деген.
Сондай-ақ тағы бір аятта:
«Шын мәнінде кімде-кім Аллаһқа серік қосса, оған Аллаһ тағала жәннәтты харам етеді. Оның орны тозақ оты. Сондай-ақ залымдар
үшін жәрдемші болмайды»[3]-дейді.
Ең жақсы адамдар – пайғамбарлар туралы Аллаһ тағаланың не дегеніне қарап көріңіз:
«Егер олар ортақ қосса еді, әлбетте олардың істеген амалдары
жойылып кеткен болар еді»[4]-дейді.
Ал енді Алла тағала өз жаратқандары ішіндегі ең жақсы жаратылысы Мұхаммедке e не дегенін қарап көріңізші:
«Шын мәнінде саған әрі сенен бұрынғыларға: «Егер Аллаһқа ортақ қоссаң әлбетте амалың жойылады және анық зиянға ұшыраушылардан боласың»-деп уахи етілді. Аллаһқа ғана құлшылық қыл және
шүкіршілік етушілерден бол»[5]-деген.
Аллаһ елшісінің өзі де бізге ширктің қауіпті екенін ескерткен. Имам Бұхаридің хадистер жинағында пайғамбарымыз e: «Кімде-кім Аллаһқа серік қосқан күйде о дүниелік болса, онда ол отқа кіреді»-дегені келтірілген. Сонда Абдулла ибн Масғуд t: «Ал кімде-кім Аллаһқа серік қоспай өлетін болса, онда ол жәннәтқа кіреді»-деген[6].
Сондай-ақ, имам Муслим Жәбир ибн Абдулла t сөздерінен мына хадисті келтіреді. Пайғамбарымыз e бір кісіге: «Кім Аллаһқа серік қоспаған күйі өлсе, ол жәннәтқа кіреді. Ал кім Аллаһқа серік қосып о дүниелік болса, онда ол отқа кіреді» -деп айтқан[7].
Муаз ибн Жәбәл t бірде Аллаһ елшісімен e бірге есекке мінгесіп келе жатқанда, одан пайғамбар e «Әй, Муаз! Аллаһ тағаланың құлдарындағы хақысы және құлдардың Аллаһтағы хақысы туралы білесің бе?»- деп сұрағанын әңгімелейді. Сонда Муаз: «Аллаһ пен Оның елшісі оны артық біледі»-деп жауап қатады. Пайғамбарымыз e: «Аллаһ тағаланың құлдарындағы хақысы-құлдардың тек Аллаһқа құлшылық қылып, Оған серік қоспауы. Ал құлдардың Аллаһтағы хақысы-кімде-кім Аллаһқа серік қоспаса, сол адамды азаптамауы»[8]-дейді.
Әбу Зәррдың t сөзін имам Бұхари мен имам Муслим келтіреді. Пайғамбар e : «Маған Жәбрәйл келіп мені жақсы хабармен қуантты. Шынында менің үмметімнен кімде-кім Аллаһқа серік қоспаған күйі о дүниелік болса, онда ол жәннәтқа кіреді»-дейді. Сахаба пайғамбарымыздан e: «Мейлі ол зинашы болып және ұрлаған болса да ма?»-деп сұрағанда оған: «Мейлі ол зинашы болып және ұрласа да»[9]- деп жауап берген.
Сайд ибн Мусайб әкесінің сөздерін жеткізіп: «Пайғамбардың e көкесі Әбу Талиб қайтыс болар шақта оған пайғамбарымыз e келеді. Ол жерде Әбу Жәһл мен Абдулла ибн Умайя ибн Муғира болады. Сонда Аллаһ елшісі e көкесіне: «Көке! Лә иләһә илла Аллаһ (Аллаһтан өзге құлшылыққа лайық ешкім жоқ) деп айтыңызшы. Шын мәнінде осы сөздер арқылы мен Қияметте сіз үшін шапағатшы бола алармын»-дейді. Сонда Әбу Жәһл мен Әбу Умайя: «Әй, Әбу Талиб! Сен әкең Абдул Мутталибтің жолынан бас тартпақшысың ба?»-дейді. Әбу Талиб: «Жоқ, мен Абдул Мутталибтің жолындамын»-деп, Лә иләһә илла Аллаһ (Аллаһтан өзге құлшылыққа лайық ешкім жоқ) деп айтудан бас тартады. Сонда Аллаһ елшісі e: «Аллаһпен ант етемін, мен сіз үшін міндетті түрде Аллаһтан кешірім сұраймын»-дейді». Сонда Аллаһ тағала мына аяттарды түсіреді:
«Мүшріктер жақындары болса да, олардың тозақ иелері екендігі анықталғаннан кейін пайғамбар да мүміндер де ол мүшріктер үшін
жарылқау тілеулеріне болмайды»[10]

2) Ширктің шығуы.
Ширктің ең алғашқы белгілері Нұхтың u қауымында шыға бастағаны белгілі. Абдулла Ибн Аббас y жеткізген бір хабарда Нұх пен Адам u арасы он ғасыр болған дейді.[11] Осы уақыт аралығында адамдар шынайы түрде Аллаһтың бірлігін мойындаған күйде өмір кешеді. Алайда осыған қарамастан олардың жағдайлары толық жақсы болды деуге келмейтін. Бастапқы кезде кішкене қарама-қайшылықтар шыға бастайды да кейін бұл үлкен дау-дамайларға ұласады. Соғыстар мен тартыстар белең алады да адамдарға пайғамбарлар жіберіледі. Сондай-ақ, жіберілген пайғамбарлар ісін жалғастырып жүретін ізгі адамдар да болатын.
Бұхаридың хадистер жинағында Уад, Суағ, Иәғус, Иәғуқ, Наср деген ізгі-салихалы жандар жайында айтылған.[12] Олар қайтыс болған кезде шайтан келіп, адамдарға: «Оларға ескерткіштер орнатыңдар. Сендер жаман іс істеуге бет алған кезде сендерді тоқтатып, ескерту жасап отыратын ұлы адамдар еді ғой. Оларға ескерткіш орнатыңдар. Сол ескерткіштерге қараған уақытта осы салихалы жандардың ізгі істері естеріңе түсіп, өздерің де осы кісілердей болуға тырысатын боласыңдар»-деп сыбырлайды. Арада жылдар, жыл артынан ғасырлар өтеді. Бұл ескерткіштер қандай мақсатпен орнатылғанын білетін қаракөз қариялар дүниеден өтіп кетеді. Сонда шайтан қайтадан адамдарға келіп: «Шын мәнінде бұл ескерткіштер сендердің ата-бабаларыңның құдайлары болатын. Ата-бабаларыңның дінінен бас тартпай, олар қалай құлшылық қылған болса сендер де солай құлшылық қылыңдар»-дейді. Шайтанның бұл азғыруына мастанған адамдар осы пұттарға құлшылық ете бастайды. Аллаһ тағала өз мейірімімен бұл адамдарды қараңғылықтан жарық нұрға, көпқұдайшылықтан таухидке шығарғысы келіп, оларға «Пұттарды тастап тек жалғыз Аллаһқа құлшылық қылыңдар»-деп шақырушы Нұхты u жібереді. Ол адамдарды Аллаһтың бірлігіне күндіз-түні, жасырын-жария түрде шақырады. Алайда, күндіз-түні дінге шақырып, ширктен арашаламақшы болған Нұхтың u сөздеріне олар құлақ аспай, одан бетер көкірек керіп:

«Олар: «Тәңірлеріңді тастамаңдар. Уад, Суағ, Иәғус, Иәғуқ, Насрды тастамаңдар»-деседі»[13]
Сонда Нұх u Аллаһ тағалаға жалбарынып:
«Раббым! Жер жүзінде кәпірлерден ешбір тұрғын қалдырма»[14]-дейді.
Аллаһ тағала Нұхтың u дұғасын қабыл етіп, Құранда баян етілгендей қауымын жермен-жексен қылады.

«Ал бұйрығымыз келіп пештен[15] су атылған шақта былай дедік: «Ол кемеге әрбір жұптан бір жұп және біздің сөзіміз өткендерден өзге жанұяңды шығар. Әрі иман келтіргендерді де ал». Негізінде онымен бірге иман келтіргендер өте аз ғана еді. Ол: «Кемеге отырыңдар. Оның жузуі мен тоқтауы Аллаһтың атымен болады. Әлбетте, Раббым- Кешірімді, Мейірімді»-деді. Ол кеме оларды таудай толқындармен алып жүрді. Нұх өзінің бір шетте қалып қойған ұлына дауыстап: «Әй, ұлым, бізбен бірге отыр. Ол кәпірлермен бірге қалма!»-дегенінде ол: «Мен өзімді судан сақтайтын бір таудың басына шығып алармын»-дейді. Нұх: «Бүгін Аллаһтың әмірінен сақтаушы ешкім жоқ. Тек Өзі рахым еткендерді сақтайды»-дейді. Сол кезде араларын толқын басып, баласы суға батушылар арасына қосылды. Кейін: «Әй, жер, суыңды жұт. Әй, аспан, сен де тоқта»-делінді де су тартылды. Бұйрық орындалып, кеме Жуди тауы басына келіп тоқтады да: «Залым елге өлім болсын!!!» – делінді»[16]
Жер беті залымдардан тазарғаннан кейін арада біраз жылдар өтіп бұл кеселге Ад қауымы душар болды. Олар Аллаһтан өзге заттарға құлшылық ете бастады. Аллаһ тағала өз мейірімімен бұл адамдарға Һудты u жіберді. Һуд u өз қауымына мына сөздермен тіл қатты:

«Әй, қаумым! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Сендердің Одан
өзге құлшылық лайықты тәңірлерің жоқ»[17]-дейді.
Алайда Һудтың u қауымы тәкәппарланып, пайғамбардың айтқан сөздеріне құлақ аспайды. Сөйтіп Аллаһ тағала оларға қатты боран жіберіп, оларды жермен-жексен қылады.
Ширкке белшесінен батып, осынау бір лас нәрсеге былғанған келесі қауым-Сәмүд елі. Аллаһ тағала оларға Салихты u жібереді. Салих u өз халқын күндіз-түні, жасырын-жария түрде тек жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылуға шақырады. Алайда бұлар да тәкәппарланып, кеуде керіп еді, Аллаһ оларға қатты дауыс жіберіп, оларды да жоқ қылды.
Бұл нәрседен Ибраһим u халқы да аман қала алмады. Олар әртүрлі пұттарға, ғаламшарларға, айға, күнге табына бастайды. Қайырымды әрі Мейірімді болған ұлы Аллаһ тағала оларға мейірімін төгіп, оларға ескертуші ретінде Ибраһимді u жіберіп, одан салихалы ұрпақ тарайды. Себебі одан кейінгі пайғамбарлардың барлығы да Ибраһимнің баласы Исхақтан тарайды. Ал екінші ұлы Исмайлден пайғамбарлардың ең абзалы Мұхаммед e тараған.
Кейін бұзауға табынған Исрайл ұрпақтары шығып, олардың бұл істерін Мұса u мен Һарұн u тыяды. Ал енді бір тобы Ұзайырды «Құдайдың баласы» деп соған табынады.
Одан кейін келе Исаға u табынған христиандар шығады. Сондай-ақ, ширк Амр ибн Лухай әл-Хузағи деген адамның себебімен арабтарға да келіп жетеді.
Әбу Һурайра t пайғамбарымыздың e : «Мен Амр ибн Лухай әл-Хузағидың ішек-қарнын сүйреткен күйі отта болғанын көрдім»[18]. «Ол Ибраһимнің дінін ең алғашқы өзгерткен адам»[19]-дегенін естіген. Бұл-араб түбегіне пұттарды ең алғаш алып келген адам. Ал одан кейін пұттар бірте-бірте көбейе береді. Көбейгені сонша, тіпті оларды Қағбаның жанына, Қағбаның айналасына тіпті Қағбаның ішіне орналастыра бастайды. Адамдар жалғыз Аллаһқа құлшылық етуді қалдырып, енді тастарға ғибадат ете бастайды. Әбу Раджа Әл-Утариди: «Надандық дәуірінде біз тастарға құлшылық ететінбіз. Егер бірінші тастан артық тас тауып алсақ болды, ескісін қалдырып жаңасына көшетінбіз. Ал енді мүлдем тас таба алмаған жағдайда топырақтан бір төбешік жасап, ол жерге қой әкеліп, сол төбешік үстіне сауатынбыз. Кейін сол төбешікті айналып тауап[20] жасайтынбыз…»[21]-деп әңгімелейді.
Ал енді оларға Аллаһтың мейірімі түсіп, тура жолды көрсеткісі келгенде оларға Аллаһты бір деп танушылардың имамы Мұхаммедті e жіберді. Ол пайғамбардың шақырғаны «Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық ету. Одан өзге тәңір жоқ, әрі Ол ғана құлшылыққа лайық. Ал сендердің ғибадат етіп жүрген нәрселерің естімейді де көрмейді. Ешнәрсені сезбейді де еш жәрдем бере алмайды» деген шақыру болатын. Сонда оның e бұл сөзіне құлақ аспай көкірек кергендер пайда болады. Олар:

«Тәңірлерді бір-ақ тәңір еткісі келе ме? Шынында
бұл өте ғажап нәрсе!»[22]-деп айтатын.
Осыдан бастап кәпірлер пайғамбар e мен сахабаларды қинап, мазақтап, тас лақтырып әртүрлі азаптарға душар етіп, пайғамбардың e шақыруына қолдан келгенінше қарсыласып бағады. Алайда, бұл әрекеттер кәпірлерге еш пайда бермейді. Керісінше, мұсылмандар иманның тәттілігін сезініп, дінге шақыруда одан сайын күшейіп, бұл жолда сабыр сақтау керек екендігін, жеңістің келетіндігін, әрі адамдар Аллаһ дініне топ-топ болып кіретінін түсінді. Сөйтіп, Аллаһты жалғыз деп білу басқа діндер үстінен үстемдік алды.
Бірақ та, уақыт өте келе адамдар арасындағы көптеген дау-дамайлар оларды шынайы түрдегі таухидтен алыстата бастап, ширк жаңа толқынмен жайыла бастады. Аллаһ мейірімі түскендерді қоспағанда, тіпті кейбір мұсылмандардың өзі де бұдан аман қала алмады. Қазіргі кезде ширк тасқа табыну түрінде ғана емес, сонымен қатар діни әмірлерді Аллаһқа емес басқаға арнау сияқты түрде кіріп кетіп жатыр. Мысалға айтар болсақ, Аллаһтан өзгеге дұға жасау, Аллаһтан өзгеге құрбан шалу, Аллаһтан өзгемен ант ішу тағы басқа нәрселер. Бұндай мысалдармен уақытымызды кетірмей-ақ қояйық. Далаға шығып, мұсылмандарға қарасаң көретін нәрсең жеткілікті емес пе? Ауру адам Аллаһтан емес әулие-сымақтардан шипа сұрайтынын көреміз. Біреу құрбан шалса Аллаһқа емес бір әулиеге арнап жатады. Біреу берекет сұраса, Аллаһтан емес ата-баба әруақтарынан сұрап жатады. Әрине, бұл нәрсеге Аллаһ мейірімі түскендердің қатысы жоқ.
Үндістанға қараңыз. Қазіргі таңда ол елде Аллаһтан өзге табынатын 100000-ға жуық сиыр бар деседі. Бұл әрбірімізді де қобалжытып, ойландыратын нәрсе. Себебі біз Аллаһты жалғыз деп танушылармыз. Ал біздің міндет – Аллаһтың жалғыздығын, таухидтың жарық нұрын адамдарға жеткізу.

3) Ширктің түрлері.
Бауырлар, ширк екі түрлі болады. Үлкен және кіші ширк. Үлкен ширк-ол біреуді немесе бір нәрсені Аллаһқа теңеу. Оттағы көпқұдайшы мүшріктер өздерінің құдайларына не айтатынын Аллаһ тағала Құранда былай баяндайды:

«Аллаһпен ант етеміз, біз анық адасуда болыппыз. Сендерді әлемдердің Раббысына теңейтін едік«[23]- дейді мүшріктер.
Яғни олар біреулерді бір нәрседе әлемдердің Раббысына теңеген еді. Ол көпқұдайшылар Аллаһтан өзге жәрдем бере алатын біреу бар деп сенген. Өлілер мен пұттардан көмек сұрап, дұға жасайтын. Аллаһтан өзге біреу оларға зияндық жасай алады деп ойлап, қорқатын болған. Олар талдар мен тастардан бата тілеп, құрбандықтарын Аллаһқа емес пұттар мен әулиелерге арнайтын. Міне осы жерде сәл кідіріс жасап, тоқтағым келіп тұр…
Бірде мен пойызда бір адамдармен дін жайында сөзге келіп қалдым. Оларға Исламға дейінгі арабтар арасында кең жайылып кеткен көпқұдайшылық жайында әңгімелеп бердім. Адамдардың ағаштар мен тастардан бата сұрайтынын, құрбандықтарын пұттар мен әулиелерге арнайтынын, ер адамдар сақалдарын бір нәубет келе ме деп қорқып байлап қоятынын, ал әйелдер болса көз тиюден қорқып көзмоншақ тағатынын айтып отырдым. Осы кезде бір адам маған: «Мұсылмандар бұл нәрсені жасамай ма?!»-деді. Мен үндеместен аузыма құм толды… Мен не дей аламын…? Азияның мыңдаған тұрғындары «Арыстанбабқа түне, Қожахметтен тіле» деген ұранды ұстанып алып, әулиелерден жәрдем сұрау үшін Түркістанға ағылып барып жатса әрі Аллаһтан өзгелерге арнап құрбан шалып жатса мен не демекпін? Татарстанның мыңдаған тұрғындары бұрын сол жерде тұрып кеткен жандардың аруақтарынан жарқын болашақ сұрау үшін Бұлғарға ағылып жатса мен не дей аламын? Кавказдың мыңдаған тұрғындары өздерінің шейхтерінен Қияметте жәрдем беріп шапағат етуін сұрау үшін солардың мазарларына, қабірлеріне барып жатса біз не дей аламыз? Әрбір үш мұсылманның бірінің мойнында көз тимесін деп немесе ауру шалмасын деп қорқып тағып алған көзмоншақ-тұмары бар болса біз не дей аламыз? Мен әрбір мұсылманды ес жиюға шақырамын. Себебі бұның бәріне лайықты-ол Аллаһ қана. Ол ғана сақтай алады! Тек Ол ғана жәрдем бере алады! Тек Ол ғана жауап береді! Құрбан шалынуға, дұға жасалуға тек Ол лайықты!
Имран ибн Хусейн былай деп әңгімелейді: «Бірде пайғамбар e бір адамның қолынан сары (мыс) сақинаны байқап қалады да одан: «Сен бұны не үшін тағып жүрсің?»-деп сұрайды. Ол: «Мен оны әлсіздік шалмасын деп тағып жүрмін»-дейді. Сонда пайғамбар e: «Жылдам шеш! Ол тек сенің әлсіздігіңді арттырады. Ал егер де сен осы сақинамен өлетін болсаң, онда құтылмайсың»-дейді»[24] .
Имам Ахмад Уқба ибн Амрдың айтқан мына хадисін келтіреді. Пағамбар e :«Тұмар[25] таққан адамның соңын Аллаһ қайырлы етпейді. Көзмоншақ таққанға Аллаһ пана болмайды»[26]-деген. Хадистің басқа риуаятында: «Кім тұмар тақса онда ол ширк жасады»[27]-делінген.
Имам Тирмизи мынандай хадис келтіреді: «Бірде Аллаһ елшісі e сахабаларымен бірге Хунайнға жол тартады. Олармен бірге жақын арада Ислам қабылдаған мұсылмандар болады.
Кенет, көпқұдайшылар көпке дейін жанынан шықпай, әркез бата сұрай отырып қару жарақтарын ілетін (Зәт әл-ануат деген) бір талдың жанынан өтіп бара жатқанда жақын арада Ислам қабылдаған мұсылмандар: «Иә, Аллаһтың елшісі! Біз де олардыкіндей Зәт әл-ануат болуын қалаймыз»-дейді. Сонда Аллаһ елшісі e: «Аллаһу әкбар! Бұл бұрынғылардың салты. Жаным қолында болғанмен ант етемін, сендер Исрайл ұрпақтарының Мұсаға айтқан сөзін айтып тұрсыңдар:

«Бұлардың тәңірлері сияқты бізге де тәңір жасап бер. Мұса оларға: «Шынында сендер надан қауымсыңдар«- дейді[28].
Шынында сендер бұрынғылардың салтымен жүресіңдер[29]«-дейді Аллаһ елшісі e.
Имам Муслим Алиден t: «Аллаһ тағаладан басқаға құрбан шалғанды Аллаһ тағала лағынеттеген»[30]-деген хадисті келтіреді.
Имам Ахмадта пайғамбар e : «Бір шыбынның себебінен бір адам жәннәтқа, ал екіншісі отқа кірген»-дейді. Адамдар одан: «Иә, Аллаһ елшісі, бұл қалай?!»-деп сұрайды. Сонда пайғамбар e: «Бірде екі адам бір дінсіздер тайпасының жанынан өтіп бара жатады. Жанынан өтсең міндетті түрде соған құрбан шалу керек болған бір пұттары бар екен. Сонда пұтқа табынушылар екі жолаушының біріне: «Әйтеуір бір нәрсені құрбандыққа шал»-дейді. «Менде құрбан етерлік ештеңе жоқ»-дейді әлгі адам. Әлгілер қоярда-қоймай: «Тым болмаса бір шыбынды құрбан ет»-дейді. Ол адам шыбынды құрбандыққа шалып еді, оған жолын әрі қарай жалғастыруға рұқсат береді. Осы үшін ол отқа кірген.
Кейін отқа табынушылар екінші жолаушыға: «Сен де бірнәрсе болса да құрбандық ет»-дейді. Сонда ол: «Мен тек қана Аллаһқа құрбан шаламын»-дегенінде оның басын кесіп алады. Ал ол болса жәннәтқа кіреді»[31]-деген хадис келген.
Ат-Табари былай дейді: «Пайғамбар e уақытында мұсылмындарға әртүрлі зияндықтар жасайтын екіжүзді адам болған. Сонда мұсылмандардың кейбіреулері: «Бұл екіжүзді адамға қарсы пайғамбарымыздан көмек сұрайық»-дейді. Бұл хабар пайғамбарымыз e құлағына жеткен кезде ол e : «Менен емес, Аллаһтан көмек сұрау керек»[32]-дейді..
Сол үшін де кімде-кім біреуді немесе бір нәрсені махаббатпен, қорқып, үміттеніп, ұлықтап, құрбан шалу арқылы Аллаһқа серік етіп қосатын болса, онда ол үлкен ширк жасаған болып есептеледі. Ал Аллаһ тағала ол жайында Құранда:

«Аллаһ тағала өзіне серік қосылуды кешірмейді. Ал бұдан өзгенің бәрін қалаған адамына кешіреді»[33]-деген.[34]
Ширктің екінші түрі – кіші ширк. Бұл ширкке көзге көрінуге тырысу, яғни рия жасау, Аллаһтан өзгемен ант ету, «Аллаһ және сенің қалауыңмен…» дегендей сөздерді айту сияқты нәрселер кіреді.
Имран ибн Хусәйн пайғамбарымыздың e: «Шын мәнінде сендер үшін қорқатын нәрселерімнің ішіндегі ең қорқыныштысы сендер кіші ширк жасап қоя ма деп қорқамын»-дейді. Адамдар оның не екенін сұрағанда пайғамбар e : «Бір істі көзге көріну үшін атқару»[35]-дейді.
Әбу Һурайра пайғамбарымыздың e : «Қиямет күні ең бірінші сұраққа түсетіндер ол-Құран оқушы, Аллаһ жолында күресуші және өз мүлкін құрбан етіп, садақа жасаушы.
Білім іздеп, Құран оқушы адамды алып келіп, оған берілген нығметті көрсетіп, оның істеген істері жайында сұрайды. Сонда ол: «Мен Құран оқып, оны басқаға үйреттім»-дейді. Сонда оған: «Сен жалған сөйлейсің. Сен ол істі тек «Қари» (яғни «оқымысты») деп айту үшін оқыдың. Ол айтылды»-делінеді де оны отқа қарай бетімен апарады.
Аллаһ жолында күресушіні алып келіп, оған берілген нығметті көрсетеді де одан істеген істері жөнінде сұрайды. Сонда ол: «Мен жауыммен Сенің жолыңда күрестім, Сен үшін, иә, Жаратушым!»-дейді. Оған: «Сен жалған айттың. Сен тек сені «Батыр» деп айту үшін күрестің. Ол айтылды»-делінеді де оны да отқа қарай бетімен апарады.
Сосын мал-мүлкін құрбан етіп, садақа таратқан адамды алып келіп, оған берілген нығметті көрсетіп, оның істеген істері жайында сұрайды. Сонда ол: «Мен садақа бердім»-дейді. Сонда оған: «Сен жалған айттың. Сен бұны «Жомарт» десе екен деп атқардың, ал ол айтылды»-делінеді де оны бетімен отқа тастауды бұйырады»[36]-деген хадисін келтіреді.
Ан-Насай мынандай хадис келтірген. «Бірде пайғамбарға e яһудилердің бірі келіп: «Сендер ширк жасайсыңдар. Сендер «Егер Аллаһ және сен қаласаң»-деп айтасыңдар және де Қағбамен ант етесіңдер»-деп айтады. Осыдан кейін пайғамбар e «Қағбаның Иесімен ант етемін» және «Егер Аллаһ қаласа сосын сен» деп айтуды бұйырады».[37]
Сондай-ақ пайғамбар e: «Аллаһтан өзгемен ант еткен ширкке түседі»[38]-деген.
Сабағымызды аяқтамастан бұрын Аллаһты жалғыз деп білуші адамның артықшылығы жайында айтып өту дұрыс болар. Сол үшін де өмір бойы еш серік қоспай жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылушы, Аллаһты жалғыз деп білушілерді қуандыратын кейбір хадистерді еске алып өтейік.
4) Шынайы түрде Аллаһты жалғыз деп танушылардың артықшылығы.

Имам Бұхари мен имам Муслим Убада ибн Самиттен t мынандай хадис келтіреді. «Кімде-кім Аллаһтан өзге құлшылыққа лайық ешкім жоқ, әрі Мұхаммед Оның құлы әрі елшісі деп, әрі Иса Оның құлы әрі елшісі және Мариямға салған сөз әрі Оның рухы деп, жәннәтты хақ деп, тозақты хақ деп куәлік етсе онымен болған істеріне қарай Аллаһ оны жәннәтқа кіргізеді»-деген, сондай-ақ хадистің басқа нұсқасында: «Оның алдында жәннәттың жеті есігі болып, Аллаһ тағала оны ол қалаған есігінен кіргізеді»[39]-делінген.
Сондай-ақ Аллаһ елшісі e: « Аллаһ тағала «Аллаһтан өзге құлшылыққа лайық зат жоқ» деп шынайы түрде Аллаһпен жүздесуді қалап куәлік келтірген адамға тозақ оты тиюін харам етеді»[40]-деген.
Имам Ахмад, Тирмизи және Хаким Абдулла ибн Амр ибн Астан t мынандай хадис жеткізеді: «Қиямет күні бір адамды алып келеді де оған күнәлары жазылған тоқсан тоғыз кітап көрсетеді. Ол кітаптардың көптігі сонша адамның көзі жетпестей болады. Сонда оған: «Сенің ақталатындай бір нәрсең бар шығар?!»-делінеді. Ол: «Жоқ ей, Раббым!»-дейді. Сонда оған: «Сен бүгін реніш көрмейсің»-делінеді. Сосын «Лә иләһә илла Аллаһ» деп жазылған бір парақ қағазды алып келеді де оны таразының бір жағына, ал кітаптарды таразының еінші жағына қояды. Сонда бұл бір парақ кітаптардың барлығын басып кетеді».[41]
Шынымен де егер бұл керемет сөздер шын жүректен, шынайы ықыласпен айтылса оған тең келер нәрсе жоқ қой!!! Сол себепті де Аллаһтан жәрдем сұрап, ширк сынды қатерлі дерттен аман сақтауын тілеп, бұл індетке жоламауға тырысқанымыз абзал болмақ!!!
Мұхаммедке, оның отбасына және оның сахабаларына
Аллаһ тағаланың салауаттары мен сәлемдері болcsy!
_____
[1] Пайғамбарымыздың есімі аталған жерде «e» деген белгі қойылған. Яғни: «Саллаллаһу аләйһи уа сәлләм» деген сөз. Мағынасы: «Оған Аллаһтың салауаттары мен сәлемдері болсын» деген сөз.
[2] Ниса сүресі, 48-ші аят.
[3] Мәйда сүресі, 72-ші аят.
[4] Әнғам сүресі, 88-ші аят.
[5] Зүмәр сүресі, 65-66-шы аяттар.
[6] Бұхари (1238), Абдулла ибн Масғудтан.
[7] Муслим (93).
[8] Бұхари (5967), Муслим (30).
[9] Бұхари (3222), Муслим (94).
[10] Тәубе сүресі, 113-ші аят.
[11] Ибн ‘Атый «Әл Мухаррарул Уажиз» (2/207), Қуртуби «Әл-Жәмиғу ли ахкамил Қуран» (2/30).
[12] Бұхари (4920), Ибн Аббас t сөзінен Ато былай деп жеткізеді: «Уад, Суағ, Иәғус, Иәғуқ, Наср-бұлар Нұх қауымындағы салихалы жандар есімдері. Олар қайтыс болғаннан кейін шайтан адамдарға солар үшін ескерткіштер орнатуды, сондай-ақ оларға сол адамдардың есімдерін беруді азғырады да бұл азғыруды адамдар орындайды. Бұл ескерткіштерді орнатқандар қайтыс болмағанша бұл мүсіндерге ешкім де құлшылық жасамайтын еді. Сөйтіп, уақыт өте келе ескерткіштердің не үшін қойылғаны ұмытылып, адамдар оған құлшылық ете бастайды».
[13] Нұх сүресі, 23-ші аят.
[14] Нұх сүресі, 26-шы аят.
[15] Алла тағала суға нан пісіретін пештен ағып шығуын бұйырады. Бұл Нұхқа топан судың басталғанын білдіретін белгі еді. Бұл Хасан Әл-Басридың айтқан пікірі. Сондай-ақ ‘Атый мен Мужаһид те осы сөзді Ибн Аббастан t келтірген. «Жәмиғул ахкамил Қуранды» қараңыз, Қуртуби.
[16] Һуд сүресі, 40-44 ші аят.
[17] Һуд сүресі, 50-ші аят.
[18] Бұхари (3521).
[19] Албани «Сахихул-Жәмиғ» (2580), ибн Аббас t сөзінен алынған нұсқа.
[20] «Тауап» айналу деген мағына береді. Бұл ғибадаттың бір түрі болып табылады.
[21] Бұхари (4376).
[22] Сад сүресі, 5-ші аят.
[23] Шұғара сүресі, 97-98-ші аяттар.
[24] Ахмад (4/445). Ибн Мажә (1167). Хадисті жеткізушілердің бірінің сенімділігі жөнінде әртүрлі ойлар бар. Хаким хадисті дұрыс деп есептейді, әрі онымен Әз-Зәһәби келіседі. Албани «Дағиф ибн Мәжә» деген жинағында бұл хадистің сахих /дұрыс/ деген дәрежеге жетпегенін айтады.
[25] Бәле-жаладан сақтайды деп ілінген кез-келген нәрсе «тұмар» болып есептеледі.
[26] Ахмад (4/154). Албанидың «Силсиләту әд-дағифа» деген жинағында бұл хадис сахих дәрежесіне жетпеген. (12/66). Бұл хадистің әлсіздігін атай отырып, сондай-ақ, жоғарыдағы хадистегі әртүрлі пікірді негізге ала отырып, осы жерде имам Ахмад (1/381), Әбу-Дауд (5/219) тағы басқалары келтірген мынандай сахих /дұрыс/ хадисті атап өткен жөн болар. Ибн Масғуд t пайғамбарымыздың e: «Шын мәнінде (егер онда көпқұдайшылықтың белгілері болса) дем салу, тұмар–ширк болып табылады»-деген сөзін келтіреді.
[27] Ахмад (4/156).
[28] Ағраф сүресі, 138-ші аят.
[29] Тирмизи (5/218), Әбу Уақид әл-Ләйсиден.
[30] Муслим келтірген хадис бөлігі. (1978).
[31] Ахмад. «Әз-зуһд». Тариқ ибн Шиһабтан. Хадис дұрыстық дәрежесіне жетпеген.
[32] Ат-Табарани (10/109). Убада ибн Самиттен.
[33] Ниса сүресі, 48-ші аят.
[34] Ширктің негізі- жарату, басқару, билеу, ризықтандыру, тірілту, өлтіру сияқты «Жаратушының істерінде жаратылған нәрсені жаратушыға теңеу». Біреуді немесе бір нәрсені құлшылыққа лайықты деп Аллаһқа теңеу. Сонымен қатар біреуге Аллаһ тағаланың есімдері мен сипаттарын тағу арқылы теңеу. Жоғарыда айтып өткеніміздей ширк екіге бөлінеді:
1) Үлкен ширк. Бұл адамды Исламнан шығаратын ширк түрі. (Діннен шығарылу үкімі Қасиетті Құран мен пайғамбарымыз e сүннеті қойған шарттар бойынша жүзеге асады.)
2) Кіші ширк. Бұл ширк түрінің үлкен ширктен айырмашылығы бұл ширкті істеуші адам кәпірлерге ұқсатылмайды әрі діннен шығып кетпейтіндігінде Құран мен пайғамбар сүннетінде e нұсқаулар келтірілген.
Лекцияда айтылып өткен ширк түрлері адамдар арасында өте кең тарап кеткен, әрі олардың арасында кіші ширк те үлкен ширк те болуы мүмкін. Аллаһтан өзгеге құрбан шалу да үлкен ширк болып есептеледі.
Ал адамның «Бұл тұмардың өзі мені көз тиюден, ауру-сырқаттан сақтайды немесе қорғайды»-деп тұмар тағуы, сақина тағуы, көзмоншақ ілуі үлкен ширк болып есептеледі. Ал егер адам «Бұл нәрсе арқылы Аллаһ мені сақтайды»-деп тағатын болса, онда кіші ширк болады. Себебі ол адам Аллаһ тағала шариғатта да күнделікті өмірде де себеп етіп жаратпаған нәрсені себеп деп санайды. Бір нәрсені тек екі жағдайда ғана себеп деп білуге болады:
- Егер сол нәрсенің себеп екеніне Құран және сүннетте анық дәлелдер келген болса. Мысалы: Шариғатта қан шығару (яғни бұл халық арасында «сүлік салу» деп аталады) немесе ара балын аурудан емделу үшін себеп етіп қолдануға болатындығына нұсқаулар келген. Сол себепті бұл шариғат бойынша себеп екендігі анық.
- Егер өмірлік тәжірибиелер арқылы бір нәрсенің себеп екендігі әрі өзінен кейін айқын із қалдыратыны анықталса сол нәрсені себеп дей аламыз. Мысалы: Оттың жылытатыны, судың салқындататыны, дәрігер тағайындаған дәрінің емге шипа болатыны сияқты кейбір заттар өзінен кейін айқын із қалдыратын себептер болып табылады.
Ал егер адам белгісіз бір нәрсені себеп деп тауып, ол өзінен кейін айқын із қалдырмаса, бұл жағдайда оның істегені ширк болып есептеледі. Себебі ол адам Аллаһ тағала себеп етпеген нәрсені себеп етіп алған.
Ал имам Тирмизидің Әбу Уақид әл-Ләйсиден келтірген хадисінде айтылған берекет сұрау мәселесіне келсек, ол «табаррук жасау», яғни «Шексіз жақсылық пен берекет сұрау» деп аталады. Ал ол жақсылықты беруші әрі оны таусылмайтындай етіп жасаушы ол Аллаһ қана. Бұған қасиетті Құран дәлел болады. Аллаһ тағала Құранда:
تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ
«Құлына жақсы мен жаманды ажыратушы Құранды түсірген Аллаһ өте жоғары»-деген. (Фурқан сүресі, 1-ші аят.) Осы жердегі «өте жоғары», яғни «табарака» деген сөзге Ибн Аббас t: «Берекет жіберуші» деп тәпсір жасаған. (Тафсир Бағауй).
وَبَارَكْنَا عَلَيْه وَعَلَى إِسْحَقَ
«Өзіне де Ысхаққа да береке бердік» (Саффат сүресі, 113-ші аят.) Бұдан өзге де аяттар бар.
Береке жайында сөз қозғап түсіндіре кетсек, белгілі бір мезгіл берекетті бола алады. Мысалы Рамазан айы. Бұл айды Аллаһ тағала берекелі етіп жаратқандығы жайында Аллаһ тағала көптеген жерде хабар берген. Яғни, Аллаһ осы айда жасалатын құлшылықтар сауабын басқа кездегіден бөлек етіп көбейтеді. Сондай-ақ бір мекен берекелі бола алады. Мысалы Меккедегі Харам мешіті. «Бұл мешіт берекелі екен»-деп сол жер топырағын басымызға төгіп, сипалап, қабырғасына денемізбен үйкеленуіміз керек деген сөз емес, керісінше бұл мекеннің берекелілігі сонда, егер адам ол жерде намаз оқыса, Қағбаны тауап етіп айналса, Аллаһқа дұға етсе оған деген шексіз жақсылықтар әзірленеді. Әрі бұл жақсылықтар әрдайым жалғасып тұрады.
Сондай-ақ бір адам берекелі болуы мүмкін. Ал бұл қасиетке тек мүмин адам ғана лайықты. Себебі пайғамбар e хадисінде: «Шын мәнінде талдардың ішінде берекесі мүминнің берекесіндей болатын тал бар» деген. (Бұхари 5444). Сол үшін де кез-келген мүмин бойында береке бар. Яғни істеген ісінің, иманының, Исламының, Аллаһты мадақтауының, сүннетке еліктеуінің берекесі бар. Осы аталып өткеннің көптігіне қарай сол мүминнің жақсылығы да көбейеді. Ал енді ісі емес, денесі берекелі болатындар-пайғамбарлар ғана. Мысалы пайғамбарымыз Мұхаммед e денесі. Себебі сахабалар пайғамбар денесінен, шашынан, тер тамшыларынан, қолданған дәрет суынан берекет алатын болған. Ал қалған мұсылмандарға келер болсақ, олардың бойында да берекет бар екендігіне дәлел келмеген. Біреудің сахабалар денесінен береке алған деген ешбір дәлел келмеген. Біздің кезіміздегі берекет сұрау деген ширк түрінің көбейіп кетуі өлген марқұмдар қабірлеріне барып қабір қабырғасын сипау немесе топырағын тәбәрік етіп алу сияқты түрлері жайылып кеткен. Егер адам бұны «Аллаһ осы арқылы береке береді» десе, онда ол кіші ширк жасаған болады. Ал егер адам сол қабірді, тасты, немесе талды өзі берекет береді деп білсе, онда ол үлкен ширкке түскен болады.
Он екінші беттегі Табарани келтірген хадиске қарасақ, «жәрдем сұрау» деген құлшылық екенін байқаймыз. Себебі пайғамбар e ол адамның шамасы жетіп тұрса да ең әуелі жәрдемді Аллаһтан сұраған жақсырақ болатынын айтқан. Адамның қолынан келетін нәрсені біреуден сұрау кейде рұқсат етіледі. Ал жаратушы Аллаһтан өзге ешкім істей алмайтын нәрсені біреуден сұрау үлкен ширк болып табылады. Бұл хадис дұрыстық дәрежесіне жетпеген, алайда хадисте айтылған ой Құран мен сүннетке еш қайшы келмейді.
[35] Ахмад. «Муснад». (5/428) Махмуд ибн Ләбидтен.
[36] Тирмизи (2304).
[37] Ан-Насаи, (7/6) Қутайладан.
[38] Тирмизи (5/253). Омар ибн Хаттабтан t.
[39] Муслим (28).
[40] Бұхари (5401).
[41] Тирмизи (2563).

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:57
ИМАННЫҢ АЛТЫ ТІРЕГІ
шейх Мухаммад ибн Солих әл-`Усәймин
Бірінші басылым


Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!

Жәбрәйіл періште пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) келіп Ислам, Иман және Ихсан туралы сұрақтар қойған хадисті бәріміз білеміз, иншааллаһ. Сол хахисте иман туралы сауалға Аллаһ елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай жауап берген еді: «...Аллаһқа, періштелеріне, кітаптарына, елшілеріне, Ахырет күніне иман келтіруің. Және тағдырға: оның жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің». Ал енді иманның осы тіректерінің мағынасын тереңірек ашсақ!
Аллаһқа иман келтіру


Аллаһ Тағалаға иман келтiру мына төрт нәрсенi қамтиды.
Бiрiншiсi: Аллаһ Тағаланың бар екендiгiне иман келтiру.
Аллаһ Тағаланың барлығына болмыс, ақыл, шариғат және сезiм дәлел бола алады.
Ал ендi, осыларға жеке-жеке тоқталып өтейiк.

1-Болмыстың дәлелi:
Барлық адам пiкiрлеспей-ақ, тәлiм-тәрбие алмай-ақ өз жаратушысына сенуге бейiмделген. Тек жүрегiне сол нәрсенi кетiретiн ұғымды кiргiзiп алған адам ғана болмаса.
Бұл жөнiнде Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын):
“Кез-келген нәресте таза болмыспен (мұсылман табиғатымен) туылады. Кейiн оны яһуди ететiн де, христиан ететiн де немесе отқа табынушы ететiн де әке-шешесi”- деген (Бухари).

2-Ақылдың (ой-сананың) дәлелi:
Бұкiл болмыстың әу бастан жаратушысы бар. Ешнәрсе өзiн-өзi жарата алмайды. Өйткенi, ол бар нәрсеге айналудан бұрын өзi жоқ нәрсе едi. Сонда ол қалайша жаратушы болады?!
Сондай-ақ ешнәрсе кездейсоқ жаратылып немесе кездейсоқ бар болып қалмайды. Бүкiл әлем ғажайып үйлесiмдiлiкте, ғаламшарлардың бiр-бiрiмен керемет жүйе бойынша байланыста орналасуы оның кездейсоқ пайда болғандығын ұзiлдi-кесiлдi жоққа шығарады. Өйткенi, кездейсоқ пайда болған нәрсе пайда болуы кезiнде белгiлi бiр жүйеге сүйенген жоқ-ты. Ендеше, ол өзiнiң өсуi мен көркейуiнде қалайша жүйелi болмақ ?
Ендеше барлық жаратылыс, бүкiл мақлұқтар өзiн-өзi жарата алмаса, сондай-ақ кездейсоқ жаратыла алмаса, демек, бұларды жоқтан бар етушi болғандығы анықталды. Ол – бүкiл әлемнiң жаратушысы Аллаһ.
Аллаһ Тағала қасиеттi Құран Кәрiмнiң “Тур” сұресiнде бұл туралы былай деп айтқан: «Олар ешнәрсесiз (өзiнен-өзi) жаратылды ма ? Әлде жаратушы өздерi ме?» (Тур сүресі, 35-аят). Яғни олар ешбiр жаратушысыз өздерiн-өздерi жаратқан жоқ. Ендеше осының өзi Аллаһ Тағаланың жаратушы екендiгiн көрсетпей ме? Сондықтан да Жубәйр ибн Мут`им айтқан: “Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) «Тур» сүресiн оқып: “Немесе олар ешнәрсесiз (өзiнен-өзi) жаратылды ма? Әлде жаратушы өздерi ме?”. Яки олар, көктер мен жердi жаратты ма? Жоқ, олар нанбайды. Немесе Раббыңның қазыналары олардың қасында ма? Я, олар игерушi ме?” (Тур сүресі, 35-37-аяттар) деген аяттарға жеткен кезде, жүрегңм ұшып кете жаздады”. Ол: “Менiң жүрегiме алғаш иман ұялаған кез сол кез болатын”- деген (Бухари).
Ал ендi жай ғана мысал келтiрейiкшi.
Бiр кiсi сiзге келiп, айналасы бау-бақшамен қоршалған, iшiнде өзен ағып жатқан, дивандар мен кiлемге толы, күшейтiп кемелдендiрiп, барлық зейнет түрлерiмен безендiрiлген зәулiм сарай туралы әңгiмелеп, сосын сiзге сол сарай әрi оның iшiндегi нәрселердi ешкiм жасаған жоқ немесе өзiнен-өзi ешкiмсiз пайда болып қалды десе, дереу сiз оның сөзiн терiске шығарып, өзiн өтiрiкшiге айландырып, әңгiмесiн де сандыраққа санар едiңiз. Олай болса, мына шексiз ғалам жерi, көктерiмен, аспан әлемдерiмен және олардың керемет жүйелерiмен өзiнен-өзi пайда болды немесе кездейсоқ пайда боп қалды деу шындыққа жанаса ма?

3-Аллаһтың бар екендiгiне шариғи тұрғыдағы дәлел:
Көктен жiберiлген кiтаптардың ешбiрi “Құдай жоқ”- демейдi. Керiсiнше барлығы Құдайдың бар екендiгi туралы хабар бередi. Сондай-ақ, сол кiтаптардағы халықтың (жаратылыстың) пайдасын қамтыған ұкiмдер Өзi жаратқан нәрселердiң пайдасын толық бiлетiн, Дана Жаратушыдан тұскендiгiн көрсетедi.

4-Аллаһтың бар екендiгiне сезiмнiң дәлелi:
Бұл екi жолмен болады:
А) Бiздер Аллаһ Тағаланың бар екенiне кесiмдi тұрде дәлел болатындай дұға жасаушылар мен қайғылылардың тiлегiнiң қабыл болғандығын көрiп те, есiтiп те жүрмiз. Сондай-ақ Құрандағы мына аяттарды да бiлемiз: «Бұрын жалбарынған Нухтың тiлегiн қабыл етiп, оны әрi ұй-iшiн зор апаттан құтқарған едiк» (Әнбия сүресі, 76-аят).
«Сол уақытта Раббыларыңна қатты қиыналғанда жалбарынуда едiңдер. Сонда Ол сендерге жауап берді» (Әнфәл сүресі, 9-аят)
Бухаридың сахихында Әнәс ибн Мәликтен риуаят еткен хадисте Әнәс айтады: Жұма күнi Пайғамбар хұтпа оқып тұрған кезде бiр бәдәуи келiп: “Әй Аллаһтың елшісі! Мал қырылып, бала-шаға аш қалды, бiз ұшiн Аллаһқа дұға етіңіз” -дедi. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) екi қолын көтерiп дұға еттi. Сонда таулар көлемiндей бұлттар келiп, жаңбыр жауды және ол мiнберден тұспей-ақ оның сақалынан жаңбыр ағып жатқанын көрдiм. Кейiнгi жұмада сол бәдәуи немесе басқасы тұрып: “Үйлер бұзылып, малдар суда қалды. Бiз үшiн Аллаһқа дұға етiңiз”- дедi. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қолын көтерiп: «Әй, Аллаһ! Үстiмiзге емес, жан-жағымызға жаудыр» - деп дұға еттi. Қолмен қай жақты көрсетсе, сол жақтағы бұлт кететiн едi.
Шынайы қабыл болу шарттарын дұрыс орындап, Аллаһтан сұрағандардың тiлектерiнiң қабыл болғандығы бұгiнгi күнiмiзге дейiн жалғасып келедi.
Ә) Пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)“мұғжизалар” деп аталатын кереметтерi. Мұны адамдар көзбен көрген немесе құлақпен естiген. Бұл олардың жiберушiсiнiң Хақ екендiгiн бiлдiретiн кесiмдi айғақ. Әрине олардың жiберушiсi Аллаһ Тағала. Өйткенi, бұл мұжизалар елшілерді (оларға Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қолдап, оларға жәрдем болу үшiн Аллаһтың оларға берген (адамдар құдiретiнен тыс) ерекше қасиеттерi.
Мысалы, Мұса (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кереметi; Оған Аллаһ аса таяқпен теңiздi ұр деп бұйырып, ол Оның айтқанын бұлжытпай орындаған кезде теңiз он екi құрғақ жолға қақ жарылған.
«Мұсаға: таяғыңмен теңiздi ұр! – деп уахи еттiк. Сонда (теңiз) жарылып, әр бөлiмi асқар таудай болды» (Шу`ара сүресі, 63-аят).
Тағы бiр мысал, `Исаның (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) муғжизасы; Аллаһтың нұсқауымен ол өлiктердi тiрiлтiп, қабiрлерiнен шығаратын едi. Бұл жөнiнде Құран Кәрiмде айтылған:
«… Шын мәнiнде сендерге Раббыларыңнан мқғжизамен келдiм. Сендерге құстың мүсiнi сияқты жасап, оны үрлеймiн. Сонда Аллаһтың бұйрығы бойынша құс болады» (Әли `Имран сүресі, 49-аят).
«Және сол уақытта Менiң бұйрығыммен балшықтан құстыє бейнесi ұқсаған жасап, оның iшiне үрлегенiңде, Менiң бұйыруыммен құс болатын едi» (Мәида сүресі, 110-аят)
Тағы бiр мысал, Мұхаммедтің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мұғжизасы; Құрайш руы одан керемет көрсет деп талап еткенде, ол айға ымдаған. Сонда ай екiге бөлiнiп, адамдар оны көрген. Бұл да Құранда айтылған: «Қиямет жақындады, ай жарылды. Олар бiр мұғжиза (керемет) көрсе бет бұрады да: “жалғасты түрдегi бiр сиқыр ”-дейдi» (Қамар сүресі, 1-2-аяттар).
Мiне осындай Аллаһ Тағаланың пайғамбарларын қолдап, қуаттап, оларға берген сезiмдiк (көз-көрген) мұғжизалары - Оның хақ екендiгiне кесiмдi дәлел.

Екiншiсi: Аллаһтың рубубиясына иман келтiру.
Яғни өзi ғана Раббы, серiгi және жәрдемшiсi жоқ.
Раббы дегенiмiз – жарату, иелiк ету, басқару құдiретiне ие зат.Аллаһтан басқа ешқандай Жаратушы да, Ие де жоқ, Басқару да тек Оған тән. Құран Кәрiмде былай деп айтылған: «Расында, жарату мен басқару тек Оған тән» (А`раф сүресі, 54-аят.
«Міне осы – Раббыларың Аллаһ. Иелiк Соған тән. Ал одан өзге дұға, етіп, құлтышық қылғандарың құма дәнінің қабығына да ие емес» (Фатыр сүресі, 13-аят).
Адамдардын ешқайсысы Аллаһтың рубубиясын (Жаратушы, Иелiк етуші, Басқарушы екенін теріске) терiске шығармаған. Тек өз айтқанын ұқпай, дандайсып айтуы мұмкiн. Айталық, Фир`аун, ол өз қауымына былай дедi:«Мен сендердiң жоғарғы раббыларыңмын» (Нази`ат сүресі, 24-аят). «Әй, бастықтар ! Мен сендер үшiн өзімнен басқа тәңiр барлығын бiлмеймiн» (Қасас сүресі, 38-аят).
Бiрақ бұл олардың жүректеріндегі сенімі емес едi. Аллаһ Тағала былай дейдi: «Іштерінде анық сенген бола тұра зұлымдық және менмендiкпен теріске шығарды» (Нәмл сүресі, 14-аят).
Аллаһ Тағала бiзге жеткiзген аятта Муса (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Фир`аунға былай деген:
«Муса: “Расында сен бұлардың көктер мен жердiң Раббысы түсiрген көрнеу мұғжизалары екенiн бiлесiң! Әй, Фир`аун, шын мәнiнде мен сенi опатқа ұшырайсың деп ойлаймын”-деген едi» (Исра сүресі, 102-аят).
Ал көпқұдайшылар өздерiнiң құлшылықтарын Аллаһқа серiк қосқандығына қарамай, Аллаһтың рубубиясын мойындайтын. Мына бiр аятқа назар аударайық:
«”Егер білсеңдер, жер мен оның үстіндегі барлық нәрсе кімдікі?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһтікі”, - деп жауап береді. “Неліктен ойланбайсыңдар?!”, - деп айт! Олардан: “Жеті көктің және ұлы `Арштың Раббысы кім?”, - деп сұра! Олар: “Аллаһ!”, - дейді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!”, - де! “Егер білсеңдер әр нәрсенің иелігі кімнің қолында? Әрі Өзі қорғайтын, бірақ Одан қорғайтын ешкімі жоқ кім?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһ!”, - деп жауап береді. Оларға айт: “Қаншылықты алдандыңдар”» (Муминун сүресі, 84-87-аяттар).
Раббымыздың басқаруы болмыстағы және шариғаттағы үкiмдердi де қамтиды. Мысалға: Ол ғаламды басқарып қозғалтушы, даналығымен қалағанынша төрешi болса, сол сияқты даналығымен құлшылықтар мен мәмiле үкiмдерiн заңдастырушы. Ендеше кiмде-кiм Аллаһ Тағалаға құлшылықтарды заңдастырушы, мәмiлелерге төрелiк етушi деп бiреудi қосса, ол серiк қосқан саналып, иманын жүзеге асырмаған болады.

Үшiншiсi: Аллаһтың улюһиясына иман келтіру.
Яғни Ол Өзi ғана хақ (шынайы) Тәңiр (иләһ), басқа ешкiм емес. Тәңiр (иләһ) дегенiмiз – сүю және ұлықтау арқылы құлшылық етілетін зат.
Аллаһ Тағала былай дейдi:
«Тәңiрлерiң – бiр-ақ Тәңiр. Одан өзге Тәңiр жоқ. Ол аса қамқорлы, ерекше мейiрiмдi» (Бақара сүресі, 163-аят).
«Аллаһ Тағала, перiштелер және әдiлет ұстiнде тұрушы білім иелерi, расында тым Үстем, хикмет Иесi Аллаһтан басқа ешбiр тәңiр жоқтығына куәлiк бердi» (Әли `Имран сүресі, 18-аят)
Аллаһтан өзге тәңiр деп есептелiнiп, табынылып жатқан нәрселердiң тәңiрлiгi жалған. «Бұл өйткені, Ол Аллаһ – Шынайы (Хақ), ал Одан басқа құлшылық етілетін нәрселер – жалған» (Хаж сүресі, 62-аят).
Олардың тәңiрлер деп аталуы шынайы тәңiрлiктi бiлдiрмейдi. Аллаһ Тағала адамдар тарапынан тәңiр деп есептелген Лат, `Узза, Мәнәт деген мүсiндер жөнiнде былай дейдi: «Сендер Ләт пен `Уззаны және үшіншісі қор болған Мәнәтты көрдіңдер ме? Сендерге ер жыныстылар, ал Оған әйел жыныстылар ма? Бұл әділсіз бөлусі болар еді. Олар – тек сендердің және аталарыңның берген есімдерің ғана. Олар туралы Аллаһ еш дәлел түсірмеген» (Нәжм сүресі, 19-23-аяттар).
Сондай-ақ Аллаһ Юсуф (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) абақтыдағы екi досына айтқан сөзiн Құранда келтiрген: «Әй, менiң абақты жолдастарым! Бөлек-бөлек раббылар жақсы ма? Немесе әр нәрсеге Өктем жалғыз Аллаһ жақсы ма? Одан өзге сендер, өздерің және аталарың атаған есімдерге ғана құлшылық етесіңдер. Ол туралы Аллаһ еш дәлел түсірмеген» (Юсуф сүресі, 40-аят).
Сондықтан барлық пайғамбарлар өз қауымдарына: «Аллаһқа құлшылық етiңдер. Сендер үшiн одан өзге құлшылыққа лайықты ешбiр тәңiр жоқ» -дейтiн.


Теріс сенімдерге қарсы жауап (родд)

Бiрақ көп құдайшылар бұдан бас тартып, сол баяғы әуендерiне салып, көп тәңiрлерден жәрдем сұрап, соларға жалбарынды.
Аллаһ Тағала олардың бұл iстерiн төмендегi екi ақыли дәлелмен теріске шығарады. Сондай-ақ олардың бұл iстерi шынымен де қисынға келмейдi.
1. Олардың тәңiр деп қабылдаған тәңiрлерiнде ешқандай тәңiрлiк қасиет жоқ. Олар бiреудi жаратпаған, керiсiнше өздерi жаратылған. Өзiне құлшылық еткендерге пайда келтiре алмайды. Сондай-ақ олардан зиянды кетiре де алмайды. Олар тiршiлiк берушi де, ажал жеткiзушi де емес. Көктердiң бiр нәрсесiне иелiк ете алмайды. Тiптi оған серiктесе де алмайды. Бұл жөнiнде Аллаһтың сөзi төмендегiдей: «Олар (Аллаһтан) өзге ештеңені жаратпайтын, керісінше өздері жаратылған. Әрі өздеріне пайдамен де, зиянмен де, өлім және өмірмен, сондай-ақ қайта тірілумен иелік етпейтін тәңірлерді алып алды» (Фурқан сүресі, 3-аят).
«(Әй, Мұхаммед! Оларға) айт: “Аллаһтан өзге құлшылық ететін нәрселеріңді шақырыңдар! Олар аспанда да, жерде де кішкентай құмырсқаның салмағындай да еш нәрсеге ие бола алмайды. Олардың онда ешқандай серіктестігі жоқ, сондай-ақ Аллаһқа олардың ешбіреуі көмекші де емес”», - деді (Сәбә сүресі, 22-аят).
«Олар ештеңені жаратпаған, бірақ өздері жаратылған, сондай-ақ оларға көмек бере алмайтын, тіпті өздеріне де жәрдемдесе алмайтын нәрселерді серік қосты ма?!» (А`раф сүресі, 191-192-аяттар).
Олардың тәңiр деп есептендерiнiң жағдайы осындай болса оларды құлшылық етуге лайықты тәңiр деп қабылдау нағыз ақымақтық әрi бекершiлiк.
2. Аталмыш көпқұдайшылар Аллаһ Тағала жалғыз Өзi бүкiл нәрсенiң басқаруы қолында болған жаратушы Ие, Ол қорғайды, ал одан қорғаныш жоқ деп мойындайтын едi. Олардың мұнысы Аллаһ Тағаланы рубубияда жалғыздағандықтай, оларды Оны тәңiрлiкте де (құлшылық етуде) солай жалғыздауларын мiндеттейдi. Бұл жөнiнде Аллаһ бұкiл адамзат баласын саналылыққа шақырып былай дедi: «Әй, адамдар! Сендер мен сендерден бұрыңғыларды жаратқан Раббыларыңа құлшылық етіңдер. Ол сендерге жерді төсеніш етті, көкті төбе қылды. Аспаннан су ағызып, сол арқылы сендерге жемістерден ризық шығарды. Енді біле тұра, Аллаһқа серік қоспаңдар!» (Бақара сүресі, 21-22-аяттар).
Аллаһ Тағала: «Егер олардан: “Аспандар мен жерді кім жаратты?”, - деп сұрасаң, олар былай дейді: “Оларды аса Үстем, Білуші жаратқан”» (Зухруф сүресі, 9-аят).
Аллаһ Тағала былай айтты: «“Аспан мен жерден сендерді кім ризықтандырады? Есту, көру қабілеттеріңе кім иелік етеді? Өліден тіріні және тіріден өліні кім шығарады? Әрі істермен басқаратын кім?”, - деп сұра. Олар: “Аллаһ!”, - деп жауап береді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!”, - деп айт» (Юнус сүресі, 31-аят).

Төртiншi: Аллаһтың есiмдерi мен сипаттарына иман келтіру.
Аллаһтың есiмдерi мен сипаттарына сену дегенiмiз – Аллаһ Тағала Өз кiтабында немесе елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) хадисiнде Өзiне бекiткен есiмдер мен сипаттарды бұрмаламастан, жоққа шығармастан, қалай деп сұрамастан, ұқсатпастан Оған лайықты түрде бекіту. Бұл жайында Аллаһ Тағала былай дейдi: «Ең жақсы есімдер Аллаһқа тән. Оған сол аттармен дұға етіңдер. Аллаһтың атында қиғаштық iстейтiндердi қойып қойыңдар. Олар iстегендерiнiң сазайын тартады» (А`раф сүресі, 180-аят).
«Әрi көктер мен жердегi жоғары сипат Оған тән. Ол өте ұстем хикмет Иесi» (Рум сүресі, 27-аят).
«Оған ұқсас ешнәрсе жоқ. Ол – Естуші, Көруші» (Шура сүресі, 11-аят).


Теріс сенімдерге қарсы жауап (родд)

Осы мәселеде екi топ адасты.
1) Му`аттила (жоққа шығарушылар). Олар Аллаһ Тағаланың есiмдерi мен сипаттарын немесе солардың кейбiрiн жоққа шығарып, оларды Аллаһқа тағу - Аллаһты Өзiнiң жаратқан нәрселерiне ұқсату дегенді білдіреді.
Ал бұл ойлар бiрнеше жолдармен терiске шығарылады.
Бiрiншiден: Аллаһтың сөзiнде кемшiлiк бар дегендi бiлдiредi. Өйткенi, Аллаһ Өзiне сипаттар мен есiмдердi тағып, Өзiне ұқсас ешнәрсе жоқ екендiгiн айтты. Бұлардың айтуы бойынша, сол сипаттарды Аллаһқа тағу - Оны бiр нәрсеге ұқсату болатын болса, онда Аллаһтың сөзiнде кемшiлiк болып, бiр сөзi бiр сөзiне қайшы келедi деген ұғым шығады.
Екiншiден: екi нәрсенiң бiр есiмде немесе бiр сипатта сәйкес келуi сол екеуiнiң бiрiн-бiрiндей екендiгiн бiлдiрмейдi. Мысалы: сiз екi кiсiнiі есiтушi , көрушi, сөйлеушi адам екендiгiн көрдiңiз. Бiрақ сол нәрсе ол екеуiнiң адамгершiлiкте, есiтуде, көруде сөз саптауында бiрдей екендiгiн бiлдiрмейдi ғой. Сондай-ақ жан-жануарлардың да қолдары, аяқтары, көздерi бар. Мiне осылар бәрiнде бiрдей деген ұғымды бiлдiрмейдi. Жан-жануарлар арасында сәйкес келетiн есiмдер мен сипаттардың айырмашылығы көрiнiп тұрса, Жаратушы мен жаратылыстардың арасындағы айырмашылық неге көрiнбеске ?!
2) Мушаббиһә (ұқсатушылар). Бұлар Аллаһтың есiмдерi мен сипаттарын Аллаһқа таққанда бiр нәрсеге ұқсату арқылы тағады. Сондай-ақ олар өз ойларын аяттар мәтiнiнiң көздегені сол, өйткенi, Аллаһ құлдарына олар түсiнетiндей сөйлейдi деп дәлелдемекшi болады. Бұл ой да бiрнеше жолмен терiске шығарылады:
Бiрiншiден: Аллаһты жаратылыстың бiр нәрсесiне ұқсату ақыл да, дiн де қабылдамайтын терiс iс. Мәтiннiң көздеген нәрсесі болуы да мүмкiн емес.
Екiншiден: Аллаһ Тағала пенделерiне негiзгi мағыналарын түсiнетiндей етiп сөйлейдi. Ал Өзiнiң бейнесiне және сипатына байланысты оның шынайы болмыстық ақиқатын бiлдiретiн мағынасын ғоиб (көмес) әлемінде жасырып қойды.
Мәселен, Аллаһ Тағала Өзiн толық Есiтушi дедi. Ал ендi есiту дегенiмiз – түпкi мағынасы жағынан алғанда дауыстарды бiлу дегендi бiлдiредi. Бiрақ Аллаһ Тағаланың есiтуiне байланысты оның түпкі кейіпі белгiсiз. Өйткенi, тiптi жан-жануарлардың есiтуiнiң өзiнде айырмашылық бар. Ал Жаратушы мен жаратылыстың есiту қабiлетi тiптi басқаша.
Тағы да Аллаһ Тағала Өзi жайында, Өзiнiң `Аршқа (Тақ) көтерiлгенiн айтқан. Ал ендi “көтерiлу” сөзiнiң түпкi мағынасы белгiлi. Бiрақ Аллаһтың `Аршқа көтерiлгенінің шынайы көрінісі мен кейіпі белгiсiз. Мысалы, мықты жайласқан орындыққа көтерiлу, үркек, асау түйенiң ер-тоқымына көтерiлу сияқты емес. Мiне қарасаңыздар, мақлұқаттардың өзiндегi айырмашылық бар екен, ал Жаратушы мен жаратылыстардың арасындағы айырмашылық туралы не айтсақ болады?

Аллаһ Тағаланың сипаттарына иман келтірудің мүминдерге тәттi жемiс бередi.
1) Өзгеден үмiт етпей, өзгеден қорықпай, өзгеге құлышылқ етпейтіндей дәрежеде Аллаһтың жалғыздығын жүзеге асыру.
2) Аллаһ Тағаланы көркем есiмдерi мен жоғары сипаттарына сай ұлықтап, кемел түрде жақсы көру.
3) Ол бұйырған нәрселердi орындап, Ол қайтарған нәрселерден тыйылып, Оған шынайы құлшылық жасау.

Періштелерге иман келтіру


Перiштелер - көмескi әлем, Олар да жаратылыстарға жатады. Яғни олар да Аллаһтың құлдары. Оларда улюһиялық (құлшылыққа лайықты боолатындай) немесе рубубиялық (әлемдегі істерді басқаратындай) қасиеттерiнiң ешбiрi жоқ. Аллаһ оларды нұрдан жаратып, оларға Өзiнiң бұйрықтарына толық бағынып, бұлжытпай орындайтын қабiлет берген.
«Оның қасындағылар, Оған құлшылық етуден дандайсымайды да шаршамайды. Олар күндiз-түнi Аллаһты дәрiптеуден жалықпайды» (Әнбия сүресі, 19- 20-аяттар).
Олардың сандары өте көп. Оны тек Аллаһ қана бiледi. Әнәс риуаят еткен сахих хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Ми`ражда көктегi Бәйтул Ма`мурға көтерiлгені жайлы айтылады. Онда әр күнi жетпiс мың перiште намаз оқиды. Бiр мәрте намаз оқып шыққан перiштеге қайта намаз оқуға кезек жетпейдi (перiштелердiң көптiгi соншалықты - кезек қайта келмейдi).

Періштелерге иман келтіру төрт нәрсені қамтиды:
1.Олардың бар екеніне иман келтiру.

2. Есiмдерiн бiлгендерiмiздiң есiмiне иман келтiру (Жәбiрейiл тәрiздi). Ал есiмдерiн бiлмегендерiмiзге жалпылай иман келтiру.

3. Олардың сипаттарына иман келтiру. Мысалы Жәбiрейiлдiң сипаты. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оны өз бейнесiнде көрiп, оның көкжиектi түгел жапқан алты жүз қанаты бар екендiгiн көрген. Кейде перiште Аллаһтың әмiрiмен адам бейнесiне ауыса алады. Мысалы: Жәбрейіл періштенің Мәйриямға адам түрінде келгені. Сондай-ақ, оның сахабаларының арасында отырған Мұхаммед пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) адам бейнесінде келуі. Сол сияқты, Ибраһимге және Лутқа (ол екеуіне Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) келген періштелер де еркек кейіпінде болған-ды.

4. Аллаһ Тағаланың әмiрiмен олардың орындайтын бізге белгілі iстерiне иман келтiру. Мысалы: тәсбих айту, ертелi-кеш жалықпастан құлшылық ету және т.б.
Олардың кейбiрiнiң арнайы iстерi де болуы мүмкiн. Айталық:
- Жәбiрейiл (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбарларға Аллаһтың уахиiн (хабарын) жеткiзушi.
-Микәил (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жаңбыр, өсiмдiк сияқты табиғат iстерiне жауапты.
- Исрафил (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ақыр заман мен адамдардың қайта тiрiлу кезiнде Сұр үрлеуге мiндеттi.
- Өлiм перiштесi жан алуға мiндеттелген.
-Мәлик - тозаққа жауапты (тозақтың күзетшiсi).
-Жатырдағы баланың ризық-несiбесiн жазуға жүктелген перiштелер.
Бала анасының жатырында төрт айлық болса, Аллаһ Тағала бiр перiште жiберiп, оның ризық-несiбесiн, ажалын және амалын сондай-ақ бақытты немесе бақытсыз болуын жазуға бұйырады.
- Мәйiттен сұрақ алу iсi жүктелген перiштелер. Мәйiт қабiрге қойылса, екi перiште келiп, Раббысы, дiнi, пайғамбары жайында сұрайды.
- Адамды қорғап жүретін періштелер.
- Пенденің істеген амалдарын, айтқан сөздерін жазып жүретін періштелер.

Періштелерге иман келтірудің жемістері:
1.Аллаһтың ұлылығын, құдiреттiлiгiн және оның салтанатын бiлу. Өйткенi, жаратылыстың күштiлiгi Жаратушының құдыретін көрсетедi.
2.Аллаһ Тағаланың адам баласына деген қамқорлығына шүкiр ету. Өйткені, Раббымыз сол перiштелердің ішінен адамдарды қорғайтын және олардың амалдарын жазатын, және тағы басқа сол сияқты олардың пайдаларын iске асыратын перiштелердi тағайындады.
3.Аллаһқа құлшылық ретiнде орындаған ғибадаттары үшiн перiштелердi жақсы көру.


Теріс сенімдерге қарсы жауап (родд)

Адасқан бiр қауым перiштелердiң денесi болуын терiске шығарып: “Олар жаратылыстардағы жасырын жақсылық күшiнен тұрады”, - деген.
Бұл пiкiр Аллаһтың Кiтабы мен пайғамбарының хадисін терiске шығару болып табылады.
«Көктердi және жердi жасаған, сондай-ақ екi, үш және төрт қанатты перiштелердi елшi еткен Аллаһқа барлық мақтаулар лайық» (Фатыр сүресі, 1-аят).
«Перiштелер қарсы болғандардың беттерiне, арқаларына ұрып: “Күйдiретiн азапты татыңдар “, - деп жандарын алғанын көрсең» (Әнфәлс үресі, 50-аят).
«Егер залымдарды өлiм қиналысында, перiштелер қолдарын созып: “Жандарыңды шығарыңдар. Бүгiн Аллаһқа қарсы орынсыз сөйлегендерiң, Оның аяттарын менсiнбегендерiң себептi қорлаушы азаппен жазаланасыңдар”дегенiн көрсең» (Ән`ам сүресі, 93-аят).
«Ақыр жүректерiнен шошыну кеткен кезде, өзара: “Раббың не айтты?”, - десе: “Хақты айтты”, - деседi. Ол Аллаһ - аса Жоғары, тым Үстем» (Сәбә сүресі, 23-аят).
«Перiштелер әр есiктен олардың үстерiне кiредi. Сабыр еткендерiң үшiн, Аллаһтың есендiгi сендерге болсын! Соңғы мекен нендей жақсы» (Ра`д сүресі, 23-24-аяттар).
Бухаридың «Сахихында» Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Әбу һурайрадан (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) риуаят етiлген хадисiнде: «Аллаһ пенденi жақсы көрсе, Жәбiрейiлдi шақырып: “Мен пәленшенi жақсы көремiн сен де оны жақсы көр”-дейдi. Сонда Жәбiрейiл оны жақсы көрiп, ол Көктегi тұрғындарға: Аллаһ пәленшенi жақсы көредi. Сендер де оны жақсы көрiңдер деп үндейдi. Сонда көктегi тұрғындар да оны жақсы көредi. Сосын жерде оның сјзi мақұлданатын болады», -дейдi.
Бухаридың «Сахихында» осы кiсiден риуаят етiлген хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Жұма күнi мешiт есiктерiнiң әрбiрiнде перiштелер келгендердi ретімен жазатын болады. Ал имам отырғанда, олар тiзiм кiтабын жауып, зiкiр тыңдауға келедi» .
Мiне осы мәтiндер перiштелердiң адасқандар айтқандай мәндiк күш емес, дене екендiгiне ашық дәлел. Сондай-ақ осы мәтiндердiң талабына мұсылмандар бiр ауыздан келiскен.

Кітаптарға иман келтіру


«Китәб» (көпше түрі «кутуб») деген сөз – жазылған («мәктуб») деген мағынаны бiлдiредi. Ал бұл жердегi кiтаптардан мұрат – адамзатқа мейірім әрi тура жол болу үшiн, сөйтiп, адамдар бұл дұние мен ақыретте бақытқа жетуi үшiн Аллаһтың пайғамбарларға түсiрген кiтаптары.
Бұл иман төрт нәрсенi қамтиды:
1. Сол кiтаптар шынымен Аллаһтан түскен деп иман келтіру.

2. Атын бiлетiндерiмiзге жекелей аттарымен иман келтіру.
Мысалы: Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) түскен Құран, Мусаға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) түскен Тәурат, Исаға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) түскен Инжил, Дәуiтке (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) түскен Зәбур. Ал атын бiлмегендерiмiзге жалпылай иман келтіру.

3. Құранның хабарлары сияқты, бұрынғы кiтаптардың бұрмаланбаған, өзгертiлмеген хабарлары сияқты сенімді хабарларын растау.

4. Үкiмдерінен күші жойылмағандарына амал ету.
Сол мансух (күші жойылған) болмаған үкiмнiң сырын түсiнсек те, түсiнбесек те ризалық бiлдiрiп, бойұсыну. Барша бұрыңғы кiтап Қасиеттi Құранның келуiмен мансух болды. Яғни сол бұрынғы кiтаптардың Құранның келуiмен жарамдылығы тоқталды, күштері жойылды. Аллаһ Тағала былай деді: «Саған шынайы түрде Құранды өзiнен бұрынғы кiтаптарды растаушы және оларды қорғаушы түрiнде түсiрдiк» (Мәида сүресі, 48-аят).
Яғни сол кiтаптарға төрешi ретiнде түсiрген, соған байланысты, бұрынғы кiтаптардың, Құран растамаған әрі сенімсіз бiрде-бiр үкiмiне амал жасауға болмайды.

Аллаһтың кітаптарына иман келтірудің жемістері:
1. Аллаһ Тағаланың құлдарына деген қамқорлығын бiлу. Өйткені Ол әр қауымға тура жолға бастайтын кiтап түсiрген.
2. Аллаһтың шариғатындағы даналығын бiлу. Өйткені Ол әр қауымға өздерiне сай келетiндей заңдар орнатқан. Аллаһ Құранда былай айтқан: «Сендердiң әрбiреулерiң үшiн бiр шариғат пен жол (минһаж) оранттық» (Мәида сүресі, 48-аят).
3. Аллаһтың осындай нығметiне (жақсылығына) шүкiр ету.

Елшілерге иман келтіру


Елші арабша “расул” (көпше түрі “русул”) деген сөз. Оның тілдік мағынасы: бір нәрсенi жеткiзу үшiн жiберiлген біреу.
Ал шариғи мағынасы: оған уахи арқылы шариғат берiлген әрі соны жеткiзуге бұйырылған адам.
Елшілердің ең алғашқысы Нух, ал соңғысы Мұхаммед (ол екеуіне Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын).
Бұған дәлел ретінде Құран мен Сүннеттегі келесі мәтіндерді келтірсек болады. Аллаһ Тағала былай дейдi: «Бiз Нухқа және одан кейiнгi пайғамбарларға уахи еткенiмiздей саған да уахи еттiк» (Ниса сүресі, 163-аят).
Бухаридың «Сахихында» Әнәстан жеткен шапағат жөнiндегi хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Өздерiне шапағат ету үшiн адамдар Адам атаға келедi. Ол болса сылтаурата бастайды да: “Аллаһ жіберген ең әуелгі елші – Нухқа барыңыздар”, - дейдi». Аллаһ Тағала Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) туралы былай деген: «Мұхаммед сендерден ешбiр еркектiң әкесi емес. Бiрақ Аллаһтың Елшiсi және пайғамбарлардың соңғысы» (Ахзәб сүресі, 40-аят).
Оларға дербес шариғат әкелген елшісі жоқ немесе алдыңғы елшілердің шариғатын жаңғыртып келмеген пайғамбары жоқ халық болмаған.
Аллаһ Тағала: «Расында, әр үметке: “Аллаһқа ғана құлшылық етіңдер және тағуттан аулақ болыңдар”, - дейтін елші жібердік» (Нахл сүресі, 36-аят), - деп айтты.
Тағы да Аллаһ Тағала: «Негізінде, ескертушісі болмаған бірде-бір халық жоқ», - деп айтты (Фатыр сүресі, 24-аят).
Елшілер – Аллаһтың жаратылыстары ғана. Оларда рубубиялық (әлемдегі істермен басқаратындай) және улюһиядан (құлшылыққа лайықты болатындай) ешқандай қасиеттері жоқ. Бiздiң пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) елшілердің мырзасы, Аллаһтың қасында ең беделдiсi болса да, Аллаһ ол жөнiнде былай деген: «“Аллаһ қаламайынша, өзiм үшiн пайда да, зиян да келтiру күшiне ие емеспiн. Егер көместi (ғоиб) бiлген болсам, әрине, жақсылықты көбейтiп алар едiм. Сондай-ақ маған бiр сәтсiздiк жұғыспас едi. Мен иман келтiрген елдi қорқытушы, қуандырушы ғанамын ”- деп айт» (А`раф сүресі, 188-аят).
Тағы да Аллаһ былай айтты: «“Расында мен сендерге зиян келтiре алмаймын да, игiлiк те iстей алмаймын Расында ешкiм менi Аллаһтан сақтай алмайды да, мен де Одан өзге пана таба алмаймын”, - деп айт» (Жын сүресі, 22-аят).
Сондай-ақ оларға ауру, өмiр, iшiп-жеудi қажет ету сияқты пенделік қасиеттер тиесiлi. Аллаһ Ибраһимның (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Раббысын сипаттағандығы жөнiнде былай дейдi: «Ол маған жегiзедi де, iшкiзедi. Ол қашан ауырсам, маған шипа бередi. Ол менi өлтiредi де, сосын тiрiлтедi» (Шу`ара сүресі, 79- 81-аяттар).
Пайғамбарымыз да (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Мен сендер секiлдi адаммын. Сендер ұмытқандай, мен де ұмытамын. Егер ұмытып қалсам, есiме салыңдар».
Аллаһ Тағала пайғамбарларды мақтап, оларды құлшылық етудің ең жоғарғы деңгейінде сипаттаған. Мысалы: Нух (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жөнiнде: «Ол шүкiр етушi құл едi» (Исра сүресі, 3-аят).
Ал Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жөнiнде: «Бүкiл әлемге ескертушi болуы үшiн құлына Фурқанды (Құранды) түсiрген Аллаһ өте жоғары» (Фурқан сүресі, 1-аят).
Ал Ибраһим, Исхақ және Я`қуб (оларға Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жөнiнде: «Құлдармыз Ибраһим, Исхақ және Я`қубты есiңе ал. Олар мықты да, қырағы едi. Расында бiз оларды ақыреттi нағыз еске алғандары үшін таңдадық. Сөз жоқ олар қасымызда таңдаулы, ең жақсылардан еді» (Сад сүресі, 45-47-аяттар).
Мәриямның Ұлы `Иса (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жөнiнде: «Ол `Иса Бiз өзiне игiлiк берген, сондай-ақ Израил ұрпақтарына бiр мысал қылған құл ғана» (Зухруф сүресі, 59-аят).

Аллаһтың елшілеріне иман келтіру төрт нәрсені қамтиды:
1. Олардың елшілігі Аллаһ Тағаладан екендiгi хақ деп сену.
Кiмде-кiм олардың бiреуiнiң елшілігін терiске шығарса, ол барлығының елшілігін терiске шығарған болады. Аллаһ Тағала былай айтты: «Нухтың елi де елшілерді жасынға шығарды» (Шу`ара сүресі, 105-аят). Нухтың елi оны жасынға айналдырғанда (оны мойындамағанда) Нухтан басқа пайғамбар жоқ едi. Соған қарамастан Аллаһ оларды барлық елшілерді жасынға айналдырды деп тұр. Соған байланысты пайғамбарымыз Мухаммедті (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мойындамай терiске шығарып, оның ізімен ілеспеген христиандар Мариям ұлы `Исаны да терiске шығарып, оның жолынмен жүрмеген болып саналады. Оның ұстiне `Иса (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) оларға өзiнен кейiн Мухаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбардың келетiнiн хабарлаған. Мұның мағынасы олардың адасушылықтан құтқарылып, тура жол табуы Мухаммед пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) арқылы жүзеге асады деп сүйіншілегені.

2. Есiмiн бiлген елшілерге есiмдерімен иман келтіру.
Мысалы: Мұхаммед, Ибраһим, Муса, `Иса, Нұх (оларға Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын). Және осы бесеуi пайғамбарлардың ең беделдiлерi. Аллаһ Тағала оларды Құранның екi жерінде атап өткен: «Сол уақытта пайғамбарлардан, сенен, Нухтан, Ибраһимнен, Мусадан және Мәриям ұлы `Исадан берiк уәде алған едiк» (Ахзәб сүресі, 7-аят).
«Аллаһ Нухқа өсиет еткен нәрселердi және саған уахи еткенiмiздi, сондай-ақ Ибраһим, Муса, `Исаға өсиет еткен нәрселерiмiздi сендерге шариғат еттi: дiндi мықты орындаңдар да, онда бөлiнбеңдер» (Шура сүресі, 13-аят).
Ал олардың есімдерін білмейтін елшілерге жалпылай иман келтіреміз. Аллаһ Тағала: «Расында сенен бұрын да елшiлер жiбердiк. Олардың кейбiрiн саған баян еттiк те, кейбiрiн баян етпедiк» (Ғафир сүресі, 78-аят).

3. Олардан жеткен сенімді хабарларды растау.

4. Олардың ішінен бiзге жiберiлген пайғамбардың шариғатымен амал ету. Ал ол - барша халыққа жiберiлген пайғамбарлардың соңғысы болған Мухаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын). Аллаһ Тағала былай деді: «Раббыңмен ант! Олар сені араларында туған келіспеушіліктерде би (үкім шығарушы) қылып алмайынша, сосын жүректерінде шығаршан шешіміңнен ақау таппайынша және толық бойұсынбайынша иман келтірмейді» (Ниса сүресі, 65-аят).

Аллаһтың елшілеріне иман келтірудің жемістері:
1. Аллаһтың құлдарына деген мейiрімі мен қамқорлығын бiлу. Өйткенi Аллаһ оларды тура жолға бастау үшiн және Өзiне қалай құлшылық етудi баяндау үшiн оларға пайғамбар жiбердi. Себебi, адам баласының санасы мұны бiлуде дербес күй кеше алмайды.
2. Аллаһ Тағалаға осы ұлы нығмет үшiн шүкiрлiк ету.
3. Елшілерді сүю, құрметтеу және оларды лайықты түрде мақтау. Өйткенi, олар Аллаһтың құлшылығын орындап, Оның дiнiн жеткізіп, Аллаһтың құлдарына адалдық танытты.

Теріс сенімдерге қарсы жауап (родд)

Кейбiр қасарысушылар, елші адам баласынан болуы мүмкін емес деп өз елшілерін жасынға айналдырған. Аллаһ Тағала олардың бұл қате пайымдауларына Құранда қысқаша былай жауап берді: «Адам баласын тура жол келген кезде иман келтірулеріне тек олардың “Аллаһ елші етiп адамды жiбередi ме екен?!”, – деген сөздерi ғана бөгет болды. Айт: “Егер жер жүзiнде перiштелер бейбiт жүрген де едi, әрине оларға көктен перiштені елші қылып жiберер едiк”» (Исра сүресі, 94- 95-аяттар).
Аллаһ Тағала бұл ойды пайғамбар мiндеттi түрде адам болу керектiгiмен қатеге шығарды. Өйткенi, пайғамбар жер тұрғындарына, яғни адамдарға жiберiлген. Егер де жер тұрғындары перiштелер болғанда, Аллаһ Тағала елші ретінде өздерi тәрiздi перiште жiберер едi. Осылайша Аллаһ пайғамбарларды жасынға айналдырушылар әңгiмесiн жалғастырып былай деп суреттеген: «”Сендер де бiздей-ақ пендесіңдер. Бiздi ата-бабаларымыздың табынған нәрселерiнен тосқыларың келе ме? Бiзге ашық бiр дәлел келтiрiңдер”- дедi. Сонда елшілері оларға: “Әрине бiз сендерге ұқсаған адам баласымыз. Бiрақ Аллаһ құлдарынан кiмдi қаласа, соны сыйлыққа бөлейдi. Аллаһтың әмірісіз бiздiң сендерге бiр мұғжиза келтiруiмiз мүмкiн емес…”, - дедi» (Ибраһим сүресі, 10-11-аяттар).

Ахырет күніне иман келтіру


Ахырет күнi - адамдардың сый не жаза алу үшін және есепке тартылу үшін қайта тiрiлетiн Қиямет күнi. Оның бұлай аталуының себебі, өйткенi одан кейiн күн жоқ, ол – ақырғы күн. Яғни жәннәттықтар – өз мекенiне, тозақтықтар өз мекенiне қоныстанатын күн деген сөз.

Ахырет күніне иман келтіру үш нәрсені қамтиды:

1. Қайта тiрiлуге иман келтіру.
Яғни ол күнi екiншi рет Сұр үрленгенде өлiлер тiрiлiп, аяқ киiмсiз, жалаңаш, сүндетке отырғызылмаған күйде бүкiл әлемнiң Жаратушысының алдында тұрады. Аллаһ Тағала былай деген: «Әуел бастағыдай қайта жаратамыз. Бұл Бiзге бiр мiндет. Шынында Бiз (оны) орындаймыз» (Әнбия сүресі, 104-аят).
Қайта тiрiлу - Құран мен Сүннетте дәлелi келген, сондай-ақ бүкіл мұсылмандар бірауыздан келіскен хақ, ақиқат болып табылады.
«Бұдан кейiн әрине сендер өлесiңдер. Сосын Қиямет күнi әлбетте тiрiлесiңдер» (Муминун сүреі, 15-16-аяттар).
Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың иглігі мен сәлемі болсын): «Адамдар Қиямет күнiнде сүндетсiз, жалаң-аяқ жиналады», - деген. (Бухари, Муслим)
Бұл - мұсылмандарда айтыс-тартысы жоқ шешiмдi мәселе. Ахырет күнiнiң болуы даналықтың сұранысы десек те болады. Өйткенi пайғамбарларының тiлiмен Аллаһтан мiндеттелеген бұйрықтарды орындаған, орындамағанына қарай, оларды сауапқа бөлейтiн немесе жазаға тартатын қайта тiрiлтетiн күн адамзатқа керек.
Аллаһ Тағала былай деді: «Біз сендерді босқа жараттық, әрі Бізге қайтарылмаймыз деп ойлайсыңдар ма?» (Муминун сүресі, 115-116-аяттар). Тағы да Ол пайғамбарына (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Расында саған Құранды парыз еткен (Аллаһ) сені өмірге қайта келтіреді».

2.Есеп-қисап және сый мен жазаға иман келтіру
Әрбiр пенде iстеген амалына қарай есеп берiп, соған қарай сый не жазасын алады.
Бұған Құран да, хадистер де, мұсылмандардың бірауызды келісімі де дәлелi болады.
Аллаһ: «Расында, олардың қайтатын жері Біз жақ. Шын мәнінде, Біз оларды есепке аламыз», - деп айтты (Ғашия сүресі, 25-26-аяттар).
Аллаһ Тағала былай деді: «Кiм бiр жақсылықпен келсе, оған сондайдың он есе сыйы беріледі. Ал кім бiр жамандық iстесе, сондай ғана жаза алады. Әрі олар зұлымдыққа ұшыратылмайды» (Ән`ам сүресі, 160-аят).
Тағы да Аллаһ былай айтқан: «Қиямет күнi туралық таразысын орнатамыз. Сонда ешкiм әдiлетсiздiкке ұшырамайды. Егер бiр ұрық түйiрiнiң салмағындай болса да әкелемiз. Есеп көруде жеткiлiктiмiз» (Әнбия сүресі, 47-аят).
Ибн Омардан риуаят етiлген хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген: «Аллаһ Тағала мүмінді жақындатып, оған пердесiн қойып, оны жасырады. Сөйтiп: “Мына күнәнi бiлесiң бе? Ана күнәнi бiлесiң бе?” –дейдi. Ол “Иә, Раббым!” –дейдi. Ақыры оған күнәларын мойындатып, оның “Құрыдым ғой ендi”- дегенiн көргенде, Ол расында мен сол күнәларды саған дүниеде жасырдым. Ал бүгiн сен үшiн соларды кешiрдiм дейдi. Сөйтiп, оған жақсылықтарының кiтабы берiледi. Ал кәпiрлер мен екiжүздiлерге бүкiл халайықтың алдында: “Мыналар Раббыларына өтiрiк сөйлегендер, Аллаһтың лағынеті залымдарға жаусын!” – деп үш рет айтылады» (Бухари, Муслим).
Мұсылмандар есеп-қисаптың iстеген амалдарға қарай болатындығына бір ауыздан келіскен. Сондай-ақ, ол даналыққа да жатады. Өйткенi, Аллаһ кiтаптар түсiрiп, пайғамбарлар жiберiп, пенделерiне солар алып келген шариғатпен жүрудi парыз еттi. Егер де есеп-қисап болмағанда Дана Раббыға жараспайтын ерiккеннiң ермегi болар едi. Аллаһ Тағала Құранда осы мағынаға меңзеп былай деген: «Өздерiне елшi жiберiлгендердi сұраққа тартамыз, әрi елшiлердін өздерін де сұраққа тартамыз. Әрине оларға біліммен баян етемiз. Негiзiнде ешқашан жоқ болмадық» (А`раф сүресі, 6-7-аяттар).

3.Жәннәт пен Тозаққа иман келтіру
Бұл екеуi адамзаттың мәңгiлiк қалатын орны. Жәннәт - ол Аллаһтың сенудi мiндет еткен нәрселерiне сенiп, Аллаһқа шын ықыласпен ғибадат жасап, елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жолымен жүрген тақуа мұсылмандарға арнайы дайындалған рахат орны. Ол жерде алуан түрлi рахат және ләззәт түрлерi бар. Хадисте былай айтылғандай: «Адамның көзі көрмеген, құлғы естiмеген, адамзаттың ойына келмеген жақсылықтар бар».
Аллаһ Тағала былай деді: «Күдiксiз сондай иман келтiрiп, түзу iс жасағандар, мiне солар жаратылғандардың ең жақсысы. Олардың Раббыларының қасындағы сыйлықтары: астарынан өзендер ағатын `Адн жәннәттары. Олар онда мәңгi қалады. Аллаһ олардан разы, олар да Аллаһтан разы. Осы сыйлық Раббысынан қорыққан кiсi үшiн болады» (Бәйина сүресі, 7-8-аяттар).
Тағы да Аллаһ былай айтты: «Істегендері үшін сый ретінде көз айым болатын қандай нәрселер әзірленіп қойылғанын ешбір адам білмейді» (Сажда сүресі, 17-аят).
Ал Тозақ - ол Аллаһтың Өзiне қарсы келiп, пайғамбарларына бойұсынудан бас тартқан залым имансыздарға арнайы әзiрленген азап орны. Ол жерде алуан түрлi азап және адам баласының ойына келмеген қинау түрлерi бар. Бұл жөнiнде Аллаһ Тағала былай айтқан: «Имансыздарға әзiрленген Тозақ отынан сақтаныңдар» (Әли `Имран сүресі, 131-аят).
Тағы да Аллаһ: «Расында бiз залымдар үшiн дуалдары жан жағынан қоршап алатын Тозақ отын әзiрледiк. Егер олар су сұрап жалбарынса, ерiген кен тәрiздi беттердiкүйдіретін бiр су берiледi. Ол нендей жаман су, әрi (орын) нендей жаман орын», - деді (Кәһф сүресі, 29-аят).
Тағы да Аллаһ былай айтты: «Расында Аллаһ кәпiрлерді лағынеттеді де, оларға жалындаған Тозақ әзiрледi. Олар онда мәңгi қалады. Не дос, не көмекшi таба алмайды. Олардың беттерi от iшiнде аударылатын (өзгеретін) күнi: “Әттең! Аллаһқа бойсынып, елшісінеа бағынсақ едi”-дейді» (Ахзәб сүресі, 64-66-аяттар).
Ахырет күніне иман келтіруге тағы да өлiмнен кейiнгi болатын барлық нәрсеге сену жатады. Олар:

Қабiр сынағы.
Мәйiт жерленгеннен кейiн, одан Раббысы, дiнi және пайғамбары жайында сұрақ қойылады. Аллаһтың сөзiне сенгендердi Аллаһ табанды етедi. Сөйтiп, ол “Раббым – Аллаһ, дiнiм – Ислам, пайғамбарым – Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)”- деп жауап бередi. Ал залымдарды Аллаһ шатастырып, нәтижесiнде имансыз адам: “Һа-Һа! бiлмеймiн”, - деп жауап берсе, екi жүздiлер немесе күдіктенгендер: “Бiлмеймiн, адамдардың айтқанын есiтiп, мен де соны айттым ғой”,- дейдi.

Қабiр азабы мен рахаты.
Қабiр азабы екiжүздiлер мен кәпiрлерден құралған залымдарға болады. Бұл жөнiнде Аллаһ Құранда былай дедi: «Егер залымдарды өлiм қиналысында, перiштелер қолдарын созып: “Жандарыңды шығарыңдар. Бүгiн Аллаһқа қарсы орынсыз сөйлегендерiң, Оның аяттарын менсiнбегендерiң себептi қорлаушы азаппен жазаланасыңдар”дегенiн көрсең» (Ән`ам сүресі, 93-аят).
Тағы да Аллаһ былай айтты: «Олар таң ертен және кешке отқа ұсынылады. Ал Қиямет күні болған кезде: “Фир`аун әулетін азаптың ең қаттысына кiргiзiңдер”, (- делінеді)» (Ғафир сүресі, 46-аят).
Муслимнiң «Сахихында» Зәйд ибн Сәбит риуаят еткен хадисте былай делінген: “Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Егер де сендер бір-бірлеріңді жерлемегендеріңде, сөзсiз өзiм естiп тұрған қабiр азабын сiздерге де естiртудi Аллаһтан тiлер едiм», - дедi. Сосын сахабаларына бет бұрып: «Тозақ азабынан Аллаһқа сыйыныңдар», - дедi. Олар: “Тозақ азабынан Аллаһқа сыйынамыз” - дедi. Ол: «Қабiр азабынан Аллаһқа сыйыныңдар», - дедi. Олар: “Қабiр азабынан Аллаһқа сыйынамыз”-дедi. Ол: «Ашық және жасырын бүлiктен Аллаһқа сыйыныңдар», - дедi. Олар: “Ашық және жасырын бүлiктен Аллаһқа сыйынамыз” - дедi. Ол: «Дәжжәлдың фитнасынан (сынағынан) Аллаһқа сыйыныңдар», - дедi. Олар: “Дәжжәлдың сынағынан Аллаһқа сыйынамыз” – дедi” (Муслим 2767).
Ал қабiр рахаты иман келтiрген шыншыл мұсылмандарға бұйырады. Аллаһ Тағала бұл жөнiнде былай деген: «”Раббымыз – Аллаһ!”, - деп, сосын мықты тұрғандарға перiштелер түседi де: “Қорықпаңдар да қайғырмаңдар! Сендерге уәде етiлген жәннәт арқылы қуанышқа бөленiңдер”, - дейдi» (Фуссиләт сүресі, 30-аят).
Тағы да Аллаһ былай деді: «Ал жан жұтқыншаққа келіп қалған сәтте, сол уақытта сендер қарап қаласыңдар. Негiзiнде оған (өлiп бара жатқанға) Бiз жақынырақпыз, алайда сендер оны көрмейсiңдер. Ал енді егер жазаланбайтын болсаңдар, онда айтқандарың рас болса оның жанын неге қайтармайсыңдар?! Егер өлген кiсi Аллаһқа жақындардан болса, сонда оған рахат, шаттық, әрi нығметтi Жәнат бар» (Уәқи`а сүресі, 83-96-аяттар).
Бәра ибн `Азиб жеткізген хадисте Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қабiрде екi перiштенiң сұрағына жауап берген мұсылман адам жөнiнде былай деген: «Бiр үндеушi аспаннан: “Құлым шындық айтты! Оған жәннәттан төсенiш төсеңдер, оны жәннәттан киiндiрiңдер, ол үшiн жәннәтқа есiк ашыңдар”, - деп үн қатады. Ол оған жәннәт дамылы мен хош иiсiнен әкеледi және оған көзi жеткен жерге дейiн қабiрi кеңейтіледі» (Ахмад, Әбу Дәуд).

Ахырет күнiне иман келтiрудiң жемiстерi:
1. Сол күнгi сауапты үмiт етiп, Аллаһқа бойұсынуға ұмтылып, соған ынта-жігер қосу.
2. Күнә iстеуден әрi оған көнiгуден сақтану, қорқу.
3. Қол жеткiзе алмаған нәрсенiң орнына үмiт еткен Ахырет рахаты және сауабымен мүміннiң жұбануы.

Теріс сенімдерге қарсы жауап (родд)

Тағы да бір адасқан топ қабiр азабы мен рахатының болуы мүмкiн емес деген. Ол шынайы өмірде көріп жатқанымызға қайшы келіп тұр ғой деп сылтауратады. Олардың айтатын дәлелдерi: “Қабiрдi ашсаңыз, өлiктiң болары болып, қабiр кеңдiгi немесе тарлығы жағынан өзгермеген болады”-дейдi. Бұл ойды шариғат, сезiм, ақыл-ой жоққа шығарады.

1. Шариғаттың дәлелі
Қабiр азабы мен рахатының растығының дәлелі ретінде, жоғарыда біз Құран мен Сүннеттен мәтіндер келтірген едік. Имам Бухаридiң «Сахихында» Ибн Аббастан риуаят етiлген хадисте ол былай дейдi: “Пайғамбарымыз Мәдина қабiрлерiнде азапталып жатқан екi кiсiнiң даусын естiдi… «Бiрi зәрінен сақтанбай жүрген, ал екіншісі өсек таратып жүрген»” (Бухари).

2. Сезiмнің дәлелі
Мысал ретінде ұйқыдағы адамды келтірелік. Ол ұйқысында рахаттанатындай кең, мамық жерде екендiгiн немесе күйзелетiндей тар, дөңбек жерде екендiгiн көредi. Кейде осындай жағдайда ұйқысынан оянып кетуi мүмкiн, қараса бөлмесiнде төсек үстiнде жатыр екен. Сонда ол әлгi жағдайды сезедi. Ұйқы – өлiмнің бауыры. Сондықтан да, Аллаһ ұйқыны кіші өлім деп атаған: «Аллаһ жандарды өлер уақытында алады. Ал әлі өлмейтіндердiң жанын ұйқыда алады. Сосын өлуiне үкiм берiлгендердiкiн тоқтатады да, басқалардiкiн белгiлi бiр мерзiмге дейiн жiбередi. расында, мұнда түсiнетiн елге ғибраттар бар» (Зүмәр сүресі, 42-аят).

3. Ақыл-ойдың дәлелі
Адам ұйықтап жатқанда өмiрде шынымен орын алған нәрсе туралы түс көредi. Тiптi пайғамбарымызды (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сипаты бойынша көруi мүмкiн. Кiмде-кiм оны сипаты бойынша көрсе, оны шын көргенi (Бухари, Муслим). Бiрақ сол түстi көрушi көргенiнен алыстағы бөлмесiндегi төсек үстiнде ғой. Осындай жағдайлар осы дүниенiң өзiнде болып жатса, Ахырет жағдайларында болуы мүмкiн емес пе?!

Ал ендi қабiрдi ашсақ өлiк сол күйi, қабiр де кеңеймеген немесе тарылмаған деп айтатындарға бiрнеше жолмен жауап беруге болады:
1 - Құран және Сүннетте келген дәлелдерге түсiнiксiз күмандармен қарсылық бiлдiруге болмайды. Өйткені, ол күдіктерін келтіріп жатқан адам, сол жайында жақсылап ой жүгіртсе, олардың түкке тұрмайтын дәйектер екенін аңғарады. Тура сөздi айыптаушылар қаншама?! – Бірақ проблемма қыңыр түсiнiкте!
2 - Адамның өлімі мен Қиямет күнінің арасында болатын жағдайлар сезiм жетпейтiн көмескi (ғоиб) iстерден боылп табылады. Егер де олай болғанда, онда ғоибқа (көмеске) сенудiң пайдасы қалмай, ғоибқа сенгендер мен сенбеген
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:55
Ислам және оның жақсылықтарымен танысу
(шейх Ибн Баз)
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله وحده, والصلاة والسلام على من لا نبي بعده.
Барлық мақтау жалғыз Аллаһқа тән, одан кейін ешқандай пайғамбар болмайтын Мұхаммедке Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын.
Аллаһ I Құранда:
{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا }
"Бүгін діндеріңді толықтастырдым және нығметімді тамамдадым. Сондай-ақ сендерге Ислам дінін қоштап ұнаттым",
{إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ }
"Аллаһтың қасында шынайы дін Ислам",
{وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ}
"Кім Исламнан басқа дін іздесе әсте одан қабыл етілмейді де ахіретте зиянға ұшыраушылардан болады"- деді.
Ислам : Аллаһқа таухидпен[1] бой ұсыну және Оған итағат ету, әрі ширктен[2] және оның иелерінен аулақ болу.
Пайғамбарымыздың r дінге шақыруынан бұрын араптардың ақидалары[3] ширк еді.
Имам Бухарйи Аби Ража Әл Ғиторйиден риуаят етіп былай дейді:
(كنا نعبد الحجر, فإذا وجدنا حجرا هو خير منه ألقيناه وأخذنا الآخر, فإذا لم نجد حجرا جمعنا حثوة من تراب, ثم جئنا بالشاة فحلبنا عليه ثم طفنا به).
"Біз тасқа құлшылық қылатын едік, егер одан жақсырақ тас тауып алсақ оны лақтырып, жақсысын алатын едік. Егер тас таппасақ топырақты жиып, бір қой әкеліп оның үстіне сүтін сауып (топырақты сүтпен езіп лай қылып, лайдан мүсін жасап) соны тауаф қылатын едік".
Ал жалпы үмметтердің жағдайы пайғамбарымыз r келуінен бұрын қандай болғанын Аллаһ I Құранда былай деп баян етті:
{وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّهِ مَا لاَ يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلاء شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللّهِ}
"Олар Аллаһтан өзге өздеріне зиян не пайда бермейтін нәрселерге құлшылық қылып: "Олар Аллаһтың қасында біздің шапағатшыларымыз" дейді". (Юнус.18)
{ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى }
"Аллаһтан өзгені дос тұтқандар: "Біз бұларға бізді Аллаһқа жақындастырсын деп қана табынамыз" дейді. (Зүмәр. 3)
{ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء لِلَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ (27) وَإِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً قَالُواْ وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءنَا وَاللّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاء أَتَقُولُونَ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ (28) قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَأَقِيمُواْ وُجُوهَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ (29) فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلاَلَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء مِن دُونِ اللّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ}
"Расында шайтандарды иман келтірмейтін-дерге дос қылдық. Олар қашан бір арсыздық істесе: "Аталарымызды осы жолда таптық, мұны бізге Аллаһ бұйырды" - дейді.
(Мұхаммед r):"Шынында Аллаһ арсыздыққа бұйырмайды. Аллаһқа білмеген нәрселеріңді айтасыңдарма?",- де.
(Мұхаммед r): "Раббым әділдікті бұйырды. әрбір құлшылық орнында бет алыстарыңды туралап, діндеріңді Аллаһқа арнап отырып, Одан тілеңдер. Сендер бастапқы жаратқанындай және оған қайтасыңдар" де.
(Аллаһ адам баласының) бір тобын тура жолға салды. Және бір тобы да адасуға тиісті болды. Өйткені олар, Аллаһтан өзге шайтандарды дос тұтты да өздерін тура жолдамыз деп есептеді. (Ағраф. 27-30)
{وَجَعَلُواْ لِلّهِ مِمِّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُواْ هَذَا لِلّهِ بِزَعْمِهِمْ وَهَذَا لِشُرَكَآئِنَا فَمَا كَانَ لِشُرَكَآئِهِمْ فَلاَ يَصِلُ إِلَى اللّهِ وَمَا كَانَ لِلّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَى شُرَكَآئِهِمْ سَاء مَا يَحْكُمُونَ}
"Олар Аллаһ жаратқан егіннен, малдан үлес қылады да, өз ойларынша: "Бұл Аллаһтікі, бұл ортақтарымыздыкі"-деді. Сонда:"Ортақтарыныкі Аллаһқа жетпейді, ал Аллаһтікі ортақтарына жетеді"-деді. Олар нендей жаман үкім береді ". (Әнғам.136)
Пайғамбарымыздың сахих хадистері және пайғамбарлық тарих кітаптары сондай-ақ, үммет-тердің тарихын зерттеуші сенімді адамдар, пайғамбарымыз r келуінен бұрын жер бетінде көптеген шірк түрлері тарқалғанын айтады. Олардың кейбіреулері пұттарға, біреулері қабірге, біреулері күнге, айға, жұлдызға және тағы басқаларға табынатын еді. Сонда пайғамбарымыз r оларды жалғыз Аллаһқа құлшылық етуге шақырды. Бұл жайында Аллаһ I Құранда былай дейді:
{قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ}
(Мұхаммед r): "Әй адамдар! Мен барлық-тарыңа Аллаһтың елшісімін. Ол сондай Аллаһ, жер мен көктің иелігі Оған тән. Одан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ. Ол тірілтеді де, өлтіреді. Аллаһқа және оның сөздеріне сенген, жазу мен оқуды білмеген Аллаһтың елшісіне сеніңдер де оған еріңдер, әрине тура жол табасыңдар"-де, (Ағраф.158),
{ كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ}
...(Мұхаммед r ): "Біз бұл Құранды саған адамдарды Аллаһтың рұқсатымен қараңғылық-тан үстем әрі мақтауға лайық болған Аллаһтың нұрлы жолына шығаруың үшін түсірген кітап. (Ибраһим. 1),
{يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا , وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُّنِيرًا}
"Әй пайғамбар! Сөз жоқ, сені бір куә әрі қуантушы, ескертуші етіп және Аллаһқа оның нұсқауымен шақырушы бір нұрлы шырақ түрінде жібердік". (Ахзап. 45-46),
{وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء}
"Олар (таухидке тескері келетін) барлық дін-дерден бет бұрып, ықыласпен Аллаһқа құлшы-лық етулеріне бұйырылған", (Бәйинә. 5),
{يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ}
"Әй адам баласы! Сондай сендерді де сендерден бұрынғыларды да жаратқан Раббы-ларыңа құлшылық қылыңдар. Әрине сақтанған боларсыңдар", (Бақара. 21),
{وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ }
"Раббың өзіне ғана ғибадат етулеріңді әмір етті". (Исра. 23). Бұл мағынадағы аяттар өте көп.
Аллаһ I көптеген аяттарда мүшіктердің[4] серік келтіре және күпірлік қыла тұра Аллаһты өздерінің жаратушысы әрі ризықтандырушысы екенін білетіндерін айтты. Жоғарыдағы аяттарда айтылған-дай олар Аллаһтан өзгелерге тек қана оны өздерімен Аллаһтың арасындағы дәнекер деп құлшылық етті. Аллаһ Тағала бұл жайында былай дейді:
{وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّهِ مَا لاَ يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلاء شُفَعَاؤُنَا عِندَ اللّهِ}
"Олар Аллаһтан өзге өздеріне зиян не пайда бермейтін нәрселерге құлшылық қылып: "Олар Аллаһтың қасында біздің шапағатшыларымыз" дейді". (Юнус.18).
Бұл мағынадағы аяттар өте көп, сол аяттардың бірі:
{قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ أَمَّن يَمْلِكُ السَّمْعَ والأَبْصَارَ وَمَن يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَيَقُولُونَ اللّهُ فَقُلْ أَفَلاَ تَتَّقُونَ}
(Мұхаммед r): "Сендерді аспаннан, жерден кім ризықтандырады? Құлаққа, көзге кім ие? Өліден тіріні, тірідін өліні кім шығарады? Әр істі кім игереді?", — де. Олар: "Аллаһ" дейді. "Ендеше Аллаһтан қорықпайсыңдар ма?",—де, (Юнус. 31),
{وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ}
"Егер олардан: "Оларды кім жаратты?"- деп сұрасаң, әлбетте: "Аллаһ" дейді. Сонда қалай бұрылып барады?" (Зұхруф. 87).
Сонда пайғамбарымыз r соңғы Ислам дінімен жіберілді. Бұл дін жалғыз араптар үшін ғана түсірілген дін емес, бұл барлық адамдар үшін түсірілген дін. Пайғамбарымыз r адамдардың оларды қараңғылықтан жарыққа шығарушыға ең қатты мұқтаж болған уақытта жіберілді.
Бұл ұлық дін - Ислам - бес негізге құрылған, бұл бесеуі оның рүкіндері болады. Ибн Омардан (оларға Аллаһ разы болсын) риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз r былай дейді:
"بني الإسلام على خمس: شهادة أن لا إله إلا الله, وأن محمدا رسول الله, و إقام الصلاة, و إيتاء الزكاة, و صوم رمضان, و حج البيت"
"Ислам бес нәрсеге құрылған: Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның елшісі, деп куәлік беру, намаз оқу, зекет беру, Рамазанда ораза тұту және қажылыққа бару".
Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның елшісі деп күәлік беру — осы тіректердің ең біріншісі әрі ең маңыздырағы. Адам осы ұлы сөздерді айтуымен сырттай мұсылман болып есептелсе де, бұл оны тек тілмен айтып сонымен жеткілікті болатын құлшылық емес, керісінше оның дәлел еткен нәрселеріне міндетті түрде амал қылу уәжіп болады.
Бұл сөздердің мағынасы: жалғыз Аллаһқа ықыласпен құлшылық етуді және тек қана Аллаһ құлшылыққа лайықты, әрі одан басқаға арналған құлшылықтың барлығы бекер екендігін білдіреді.
Сол сияқты бұл сөздердің мағынасы Аллаһты және оның елшісін r жақсы көруді талап етеді, ал бұл жақсы көру тек Аллаһқа ғана құлшылық етуді және оның елшісінің r сүннетіне еруді талап етеді. Аллаһ Тағала бұл жайында былай дейді:
{قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ }
"(Мұхаммед r), оларға: "Егер Аллаһты сүйсеңдер маған ілесіңдер. Аллаһ сендерді жақсы көріп, күнәларіңді жарылқайды. Өйткені Аллаһ аса жарылқаушы, ерекше мейірімді"-де.(Әли Ғымран. 31)
Тағы осы сөздің талап қылатын нәрселерінің бірі: пайғамбарымыз r бұйырған нәрсеге бой ұсыну. Аллаһ I Құранда:
{ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا }
"Сендерге пайғамбар не берсе алыңдар да, неден тыйса, одан тыйылыңдар"- дейді. (Хашр. 7).
Бухарйи мен Муслим риуят еткен сахих хадисте пайғамдарымыз r :
" ثلاث من كن فيه وجد بهن حلاوة الإيمان: أن يكون الله و رسوله أحب إليه مما سواهما..."
"Кімде осы үш нәрсе болса, сол себепті иманның ләззатын табады: Оған Аллаһ және оның елшісі барлығынан сүйікті болуы..." – деді.
Басқа хадисте пайғамбарымыз r :
"لا يؤمن أحدكم حتى أكون أحب إليه من والده و ولده و الناس أجمعين"
"Сіздердің ешбіреулеріңіз мен оған әкесінен, баласынан және адамдардың барлығынан сүйікті-рек болмайынша иман келтірмейсіздер" – деді.
Ислам рүкіндерінің екіншісі — намаз оқу. Бұл куәліктен кейінгі ең маңызды рүкін. Өйткені намаз – діннің тірегі және адамның қиямет күні ең бірінші сұралатын амалы да намаз болады. Егер намазы дұрыс болса құтылады, ал егер дұрыс болмаса өкінішке әрі зиянға ұшырайды. Намаз өзінің белгіленген уақытында оқылатын ғибадат. Аллаһ Құранда:
{ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا}
"Өйткені, намаз мүміндерге белгілі уақытта па-рыз қылынды" – деді. (Ниса. 103)
Аллаһ I бізге намазға сақ болуымызды бұйы-рып былай деді:
{حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ}
"Намаздарға сондай-ақ орта намазға сақтық істендер және Аллаһқа бой ұсынған түрде тұрың-дар." (Бақара. 238)
(Аллаһ Тағала бұл аятта намаздарға жалпы сақ болуды және орта намазға (аср намазына) ерекше сақтық қылуды бұйырды. Намазға сақтық қылу — оларды өз уақытында, оның шарттарын, рүкіндерін, намаздағы Аллаһтан қорқуды және барлық уәжіптерімен мустахабтарын өтеу. Намазға сақ болу себепті басқа ғибадаттағра сақтық қылу және жаманшылықтармен күнәлардан тыйылу пайда болады. Әсіресе оны Аллаһ мына сөздерімен бұйырғанындай орындаса:
{وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ}
"Аллаһқа бой ұсынған түрде тұрыңдар"
Яғни Аллаһтан қорқып, бой ұсынған түрде тұру. Бұл аятта Аллаһ Тағала бізге намазда қиямға тұруға және Оған бойұсынуға бұйырды, әрі намазда сөйлеуден қайтарды. Бұның барлығы намаздағы асықпаушылықпен болады.)[5]
Аллаһ I басқа аятта намазға жеңілдік білді-ріп,оны уақытынан кешіктірген адамға қияметте азап уәде етілгенін айтты:
{فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا }
"Бұл пайғамбарлардан кейін орындарына, намазды қойып, нәпсілеріне ергендер келді. Олар жақында (қияметте) адасуларының сазайын тартады", (Марям. 59)
{فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ (4 ) الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ }
"Намздарын немқұрайлы оқитындарға нендей өкініш". (Мағұн. 4-5)
Намаз — Исламның және күпірлікпен шірктің арасын айырушы белгі. Имам Муслим өзінің "Сахих" атты кітабында Жәбирден (оған Аллаһ разы болсын) риуаят еткен хадисінде ол кісі былай дейді:
Мен пайғамбарымыздың r былай дегенін естідім:
" إن بين الرجل وبين الشرك و الكفر ترك الصلاة"
"Расында адаммен ширктің және күпірліктің арасындағы айымашылық – намазды тастау"-деді.
Бурайданың (оған Аллаһ разы болсын) хадисін-де пайғамбарымыз r:
"العهد الذي بيننا و بينهم الصلاة, فمن تركه فقد كفر"
"Бізбен олардың арасындағы уәде – намаз, кім оны тастаса кәпір болды" – деді. Бұл хадисті имам Ахмад және әһлі сунан[6] сахих иснадпен риуаят еткен.
Намаз жамағатпен мешіттерде өтелуі тиіс, өйткені жамағатпен өтелген намаздың артықшылығы өте үлкен болады. Ибн Омардан (оларға Аллаһ разы болсын) риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз r былай дейді:
"صلاة الجماعة أفضل من صلاة الفذ بسبع و عشرين درجة"
"Жамағат намазы жеке намаздан жиырма жеті есе артығырақ". Бухарйи, Муслим риуаяты.
Пайғамбарымыз r жамағат намазынан қалатын еркектердің үйлерін өртеп жіберуге ниеттеніп былай деген еді:
"من سمع النداء فلم يأت فلا صلاة له إلا من عذر"
"Кімде кім азанды естіп намазға келмесе, оның үзірінен басқа намазы намаз емес".[7]
Бұл намаздың жамағатта өтелуінің өте ұлы іс екендігін білдіреді.
Намаздың толық болуының және оның Аллаһ-тың алдында қабыл етілуінің бірі: ондағы қорқыныш пен асықпаушылық. Аллаһ Тағала Құранда былай дейді:
{قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (1) الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ}
"Шынында иман келтіргендер құтылды. Олар сондай мүміндер, намаздарында (қорқынышпен) іштей жалбарынады. (Мүминұн. 1-2)
Пайғамбарымыз r намазын асығыспен оқыған адамға оны қайта оқуға бұйырған.
Намаз — адамдар арасындағы теңдіктің, бауыр-машылықтың, тәртіптің, сондай-ақ барлық-тарының бір болып жүздерін мұсылмандардың қыбласы болған қасиетті Қағбаға бұратын көріністердің бірі. Сондай-ақ намаз — пайғамбарымыз r айтқанындай мүміннің рахаты әрі қуанышы:
" وجعلت قرة عيني في الصلاة"
" Менің қуанышым намазда "
Пайғамбарымызды r бір іс қинаса намазға тұрып жәрдем тілейтін, өйткені Аллаһ I:
{ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ }
"Сабыр және намазбен (Аллаһтан) жәрбем тілеңдер!"- деді және Біләлға(оған Аллаһ разы болсын):
"يا بلال, أرحنا بها"
"Әй Біләл, бізді намазбен қуандыр"–дейтін еді. Өйткені мұсылман адам намазға тұрса өзінің жаратушысы Аллаһтың алдында тұрады, сондықтан оның жүрегі жібіп, өзі тыныштық табады және дене мүшелері Аллаһқа бағынады сондай-ақ ол өзінің Раббысы әрі иесі Аллаһ болғанына қуанады.
Ислам рүкіндерінің үшіншісі — зекет беру. Бұл жамағаттық өте биік болған, мүмін адам жұмсақтықпен рахымдылықтан және сүйіспеншілік-пен мұсылмандардың бір-біріне көмектесулерінен болған Исламның биік мақсаттарын сезінетін рүкін.
Бұл біреудің мал беруімен артық болатын немесе оған рахмет айтылатын іс емес, керісінше бұл тек қана оның парыз ақысы. Өйткені бұл —ақиқатында оған Аллаһтың берген малы. Аллаһ Құранда:
{ وَآتُوهُم مِّن مَّالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ }
" Оларға Аллаһ сендерге берген малдан беріңдер" (Нұр. 33),
{آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَأَنفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ}
"Аллаһқа, елшісіне иман келтіріңдер және сендерді оған ие қылған нәрселерден (тиісті орындарға) жұмсаңдар. Өйткені сондай иман келтіріп, (тиісті орындарға) мал жұмсағандар үшін өте ірі сыйлық бар"- деді. (Хадид. 7)
Құранның көптеген аяттарында зекет намазбен жақындастырылып айтылған. Сондай-ақ оның маңыздылығы үшін Абу Бакр Сыддық (оған Аллаһ разы болсын) кейбір зекет беруден бас тартқан арап қабилаларына қарсы күресіп былай деген:
"والله لأقاتلن من فرق بين الصلاة و الزكاة"
"Аллаһқа серт! Намазбен зекеттің арасын айырған адамға қарсы міндетті түрде күресемін".
Сонда сахабилер (оларға Аллаһ разы болсын) оған сол істе ілескен еді.
Аллаһ I мал жұмсаудан тартынған адамға қатты азап уәде етті:
{ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَاب ٍأَلِيمٍ}
"(Мұхаммед r), Сондай алтын, күмісті жиып, оны Аллаһтың жолына жұмсамағандарды күйзелтуші азаппен шүйіншіле". (Тәубе. 34)
Зекет беру әрбір мұсылманға малы нисабқа[8] жетсе уәжіп болады. Зекет төлеудің бір шарты — малға бір жыл айналу керек.[9] Бұл шартқа дәнді дақыл және жеміс жидек кірмейді. Өйткені оларға бір жыл айналмаса да, олардың зекеті піскен уақытында шығарылады.
Зекет оған ақты болған адамдарға беріледі. Ол адамдардың түрлері Құранда Тәуде сүресінде айтыл-ған:
{إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}
"Садақалар (зекеттер), Аллаһ тарапынан бір парыз: ол тек қана түгі жоқ пақырларға, қолы тар міскіндерге, оны жинауға белгіленгендерге, көңіл-дерін алатындарға, құлды азат етуге, борыштыларға, Аллаһ жолына және жолда қалғандарға беріледі. Аллаһ әр нәрсені білуші, хикмет иесі." (Тәубе. 60)
(Яғни, уәжіп болған зекет, бұған дәлел: өйткені садақаны әрбір адамға беру мұстахаб әрі оны белгі-лі біреулерге берумен шектелмейді. Демек зекеттер төбедегі айтылғандарға ғанан беріледі, өйткені ол осыламен шектелді, олар сегіз түрлі адамдар:
Біріншісі мен екіншісі: пақырлар мен міскіндер. Бұлар бұл жерде бірдей емес: пақыр міскіннен гөрі қажеттірек, өйткені Аллаһ I бірінші пақырларды айтты, Ол әр-дайым ең маңыздыдан бастайды.
Пақыр деп: еш нәрсесі жоқ, немесе қажетінің кейбіреулерін ғана табатын адамды айтады.
Міскін деп: қажетінің кейбіреуін немесе одан көбірегін табатын, бірақ ол тапқаны қажетіне толық жетпейтін адамды айтады. Өйткені егер оның тапқаны қажетіне толық жететін болса, ол бай болып есептелетін еді. Сондықтан ол екеуіне пақырлықтары мен міскіндіктерін кетіретін зекет малынан беріледі.
Үшіншісі: зекетті жинауға белгіленгендер. Оларға барлық осы зекетке қатысты жұмыстарды атқарғадар: оны сақтағандар, оны зекет төлуші-лерден алып келетіндер, әкелінген малдарды бағатындар, оны көтерушілер(тиеушілер) немесе жазушылар және тағы сол сияқты адамдар жатады. Сондықтан оларға атқарған жұмыстары үшін зекет малынан беріледі де, ол оларға жұмыс ақысы болады.
Төтіншісі:көңілдерін алатындар. Оларға: Исламға келуі үміт етілетін немесе оның зияны жетуден қорқылатын, қауым оған бағынатын басшылар жатады, немесе мал берумен оның иманының күшеюі үміт етілетіндер немесе оған ұқсаған адамдардың Исламға кіруі үміт етілетін адамдар жатады. Сондықтан оларға көңілдерінің (дінге) бұрылуына және жақсылыққа жеткізетін малдан беріледі.
Бесіншісі: өздерін иелерінен азат етуге олармен келісімге отырған құлдар. Олар өздерін азат етуге жеткілікті мал іздейді, сондықтан оларға зекеттен беріледі. Кәпілердің қолына түскен мұсылмандарды азат ету де осыған кіреді, олар зекет малынан алуға басқаларынан көре ақтырақ болады. Сондай-ақ бұған жалпы құлдарды азат ету де кіреді.
Алтыншысы: борыштылар. Олар екі түрлі болады: біреулері екі қауым арасын түзеушілер. Мысалы: екі қауым арасында келіспеушілікпен жамандық болса, ол адам екеуінің арасына түсіп жағдайды түзеу үшін екеуінің біреуіне немесе екеуіне де ақша беруі. Сол үшін оның осы амалында белсенділігі арту үшін және әзімділігі мықтырақ болуы үшін, егер ол бай болса да оған зекеттен несібе қылынды. Екіншісі:өзі үшін қарыз алған, кейін оны өтеу оған ауыр болған адамдар, оларға сол қарыздарын өтеуге жеткілікті мал беріледі.
Жетіншісі: Аллаһ жолында күресушілер. Олар өз еріктерімен шыққан, оларға мемлекет тарапынан айлық ақша тағайындалмаған адамдар. Оларға көңілдері толып, істерін толық атқарулары үшін қажетті қару-жарақ, көлік немесе өзіне әрі жан ұяасына қажетті нафақаның құны беріледі.
Кейбір фиқ ғұламалары: егер кәсіп қылуға қадірлі болған адам білім талап қылуға шықса, оған зекет малынан беріледі, өйткені білім талап ету Аллаһ жолында күресуге жатады — деді. Сондай-ақ пақыр адамға өзінің парыз қажылығын өтеуі үшін зекеттен беруге болады дейді, бірақ бұл сөзді қарастыру керек.
Сегізіншісі: жолда қалғандар. Олар қаражаты бітіп, бөтен елде қалған адамдар. Оларға зекеттен оларды елдеріне жеткізетін нәрсе беріледі.)[10]
Исламның төртінші тірегі — Рамазан айында ораза ұстау.
Аллаһ Тағала айтады:
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ}
"Әй иман келтіргендер! Сендерге бұрынғы-ларға парыз қылынғандай ораза парыз қылын-ды." (Бақара 183)
Ораза — мұсылманды теріс қылықтар мен шаһуаттардан өзін ұстай білуге шыңдайды. Әрі оның денсаулыққа, ішкі жан дүниеге келтірер пайдасы орасан зор. Осы арқылы мұсылман бірнеше күндеп тамақсыз, сусыз аш жүрген мұсылман бауырларының қажетін сезінеді. Бүгінгі таңда осы жағдай Африкада кейбір кейбір мұсылмандардың басында болып жатқан оқиға.
Рамазан айы — айлардың ең абзалы. Аллаһ Тағала Құранды осы айда түсірді. Аллаһ I былай дейді:
{شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ }
"Рамазан айы сондай бір ай, ол айда адам баласына тура жол және (ақ пен қараны) айыратын делел түрінде Құран түсірілді." (Бақара. 185)
Егер ораза ұстаушы оразасын иманмен, сауап үмітімен ұстаса өткен күнәлары кешіріледі.
Абу-Һурайрадан жеткен сахих хадисте Аллаһтың елшісі r айтады:
"من صام رمضان إيماناً و احتساباً غفر له ما تقدّم من ذنبه, ومن قام رمضان إيماناً و احتساباً غفر له ما تقدّم من ذنبه, ومن قام ليلة القدر إيماناً و احتساباً غفر له ما تقدّم من ذنبه"
"Кім Рамазанда иманмен және сауап үмітімен ораза ұстаса, өткен күнәлары кешіріледі. Кім Рамазанда иманмен, сауап үмітімен түнгі намазға тұрса, өткен күнәләрі кешіріледі және кім Қадір түнін иманмен, сауап үмітімен өткізсе өткен күнәлары кешіріледі."[11]
Ораза ұстаушы ораза күндерінде ғайбат, өсек, бос сөздерден аулақ болуы керек. Сонай-ақ өзге де харам істерден сақ болып, оразасын сақтауы уәжіп.
Рмазанда Құран оқу, Аллаһты еске алу, ғибадат-ты көбейту және садақа беру сүннет амалдарына жатады.
Исламның бесінші тірегі — қажылық қылу.
Аллаһ I айтады:
{ وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً }
"Адамдардан жолға шамасы келетіндеріне, Аллаһ үшін Қағбаны зиярат етулері (қажылық қылулары) парыз етілді."[12]
Қажылық пен Ұмра адамға өмірінде бір рет орындауы парыз қылынған.
Бұл екі ғибадат — ақылы дұрыс, кәмілетке жасы толған, бостандықтағы, шамасы келетін мұсылмандарға парыз болады. Кәмілетке жасы толмаған бала да қажылықты одындауына болады, бірақ оның мойнынан ол екуінің парыздығы түспейді. Егер әйелдің қажылықта немесе Ұмрада оны қадағалап жүретін махрамы[13] болмаса, оған парыз етілмейді. Себебі Аллаһтың елшісі r сахих хадисте әйелдің махрамсыз сапарға шығуынан қайтарған.
Мұсылмандар қажылыққа дүниенің түкпір-түкпірінен келіп жиналады. Олар әр-түрлі ұлттардан, бөлек-бөлек тілдерден болса да бір киім киіп, бір жерде тұрып, барлығы бір ғибадатты орындайды. Үлкен мен кішінің, бай мен кедейдің, қара мен ақтың арасында Аллаһ Құранда айтқандай теңдік, ешбір айырма жоқ:
{يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ }
"Әй адамдар! Шүбәсіз сендерді бір ер, бір әйел-ден (Адам, Хауадан) жараттық. Сондай-ақ бір-біріңді тануларың үшін сендерді ұлттар, рулар қылдық. Шынында Аллаһтың алдында ең құрметтілерің — ең тақуалыларың."[14]
Қажылығы қабыл болған кісінің сыйлығы, Аллаһ әзірлеген жәннәті болады. Бұған дәлел Абу-Һурайраның хадисі:
" العمرة إلى العمرة كفارة لما بينهما, والحج المبرور ليس له جزاء إلا الجنة"
"Ұмра келесі ұмраға дейінгі күнәларға кәффә-рат, ал қабыл болған қажылықтың жәннәттан өзге сыйы жоқ."[15]
Сахих Бухарйиде пайғамбарымыздың r былай дегені риуаят етілді:
" من حج لله فلم يرفث ولم يفسق رجع كيوم ولدته أمه "
"Кім Аллаһ үшін балағат сөз айтпай, пасық іс істемей қажылықты орындаса, анасынан туған күніндей күнәдан пәк қайтады."
Кейбір амалдар Исламның тірегі болмағанымен, тірегі іспеттес мұсылмандар арасында орындалуы парыз етілген. Олардың бірі: жақсылыққа шақырып, жамандықтан қайтару. Аллаһ I бұл үмметті адамдардың игілігі үшін шығарылған жақсы үммет деп сипаттап былай деді:
{كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللّهِ}
"Сендер адам баласы үшін жақсылықты әмір етіп, жамандықтан тыятын сондай-ақ Аллаһқа сенетін хайырлы үммет болып шығарылдың-дар."[16]
Бұрынғы өткен адамдар: "Кім хайырлы үммет болуды қаласа, оның шарты: жақсылыққа бұйырып, жамандықтан қайтару," - деген.
Мұсылмандар көңіл бөлуі міндетті болған, маңызды істердің бірі: Аллаһ жолында күресу. Бұл мұсылман абыройына, Аллаһтың сөзі жоғары болуға, мұсылмандардың отаны қорғалуына ықпал етеді. Ибн Омардан жеткен хадисте пайғамбарымыз r былай дейді:
" أمرت أن أقاتل الناس حتى يشهدوا أن لا إله إلا الله, و أن محمدا رسول الله, و يقيموا الصلاة و يؤتوا الزكاة, فإذا فعلوا ذلك عصموا مني دماءهم و أموالهم إلا بحق الإسلام وحسابهم على الله"
"Адамдармен олар Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед оның елшісі деп күәлік етулеріне дейін және олар намаз оқып, зекет берулеріне дейін күресуге бұйырылдым. Егер олар осыны істесе - тек Ислам ақысы болмаса - менен малдары мен жандарын сақтап қалады, олардың есебі Аллаһтың құзырында."
Мұғаз ибн Жәбәлдан риуаят етілген хадисте пайғамбарымыз r :
" رأس الأمر الإسلام, و عموده الصلاة, و ذروة سنامه الجهاد في سبيل الله "
"Істің басы — Ислам, тірегі — намаз, шыңы — Аллаһ жолында күресу" – деді.
Мұсылмандар Абу Бакр Сыддыққа (оған Аллаһ разы болсын) байғат бергеннен кейін, ол кісі өзінің айтқан хұтбасында: "Аллаһ жолындағы күресті тастаған қауымды Аллаһ қорлыққа батырады "- деді.
Аллаһ жолында күресу арқылы ақиқат орнап, батыл жойылады және Аллаһтың шариғаты жүзеге асырылады, сондай-ақ мұсылмандар әрі олардың отандары дұшпандарының айлаларынан сақталады.
Ислам діні — Аллаһ адамдарды соған сәйкес қылып жаратқан фитрат[17] діні. Ол бұдан бұрынғы елшілер мен пайғамбарлардың шақырғаны, өйткені әр пайғамбар өз қауымын олардың мұсылман болулары үшін осыған (Исламға) шақырған. Аллаһ I Рахманның сүйіктісі, пайғамбарлардың
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:52
Әһлі-сүннә ақидасы. Шейх ибн Баз

بسم الله الرحمن الرحيم
Аса рақымды, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын
Барлық мақтау жалғыз Аллаһқа тән, соңғы пайғамбар Мұхаммедке, оның отбасына, және сахабаларына Аллаһ-тың сәлемі мен салауаты болсын!
Дұрыс ақида исламның, және үмметтің негізі болған-дықтан, мақаланың тақырыбы ретінде таңдадым.
Құран мен сүннеттен белгілі болғаны, сөздер мен амал-дар дұрыс ақидаға сәйкес болса ғана қабыл етіледі. Егер де ақида дұрыс болмаса, одан шыққан сөздер де, амалдар да жойылып кетеді. Аллаһ Құранда былай дейді:
﴿ وَمَن يَكْفُرْ بِالإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرين﴾
«Кім иманға күпірлік қылса, ақиқатында оның амалы жойылады да, және ол ақіретте зиянға ұшыраушы-лардан болады».[1]

﴿ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴾
«Шындығында саған және сенен бұрынғыларға да егер серік келтірсең, әлбетте амалың жойылады да, ақіретте зиянға ұшыраушылардан боласың деп уахи етілді».[2]
Осы мағынаны беретін аяттар өте көп. Аллаһтың кітабы және пайғамбарымыздың (саллалаһу алейһи уә сәлләм) сүннеті дұрыс ақиданың – Аллаһқа, Оның періштелеріне, пайғамбарларына, ақірет күніне және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруден тұратындығына дәлел. Осы алты нәрсе Аллаһтың кітабында келген және Мұхаммед пайғамбар(саллалаһу алейһи уә сәлләм) жеткізген дұрыс ақиданың негізі. Осы негіздерге Аллаһ және оның елшісі хабар берген нәрселердің барлығы және ғайыпқа иман келтіру жатады. Құранда және пайғамбарымыздың(саллалаһу алейһи уә сәлләм) сүннетінде осы алты негіздің дәлелдері өте көп. Аллаһ Тағала былай дейді:
﴿ لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ ﴾
«Жүздеріңді шығысқа, батысқа бағыттауларың (ғана) бір игілік емес. Бірақта игілік кім Аллаһқа, ақірет күніне, періштелерге, кітаптарға, пайғамбарларға иман келтірсе...».[3]
﴿ آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَمَلآئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ ﴾
«Пайғамбар өзіне Раббы тарабынан түсірілгенге иман келтірді және мүміндер де иман келтірді: барлығы Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына және пайғамбарларына иман келтірді. Елшілердің арасын айырмаймыз...(деді)».[4]
﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ آمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِيَ أَنزَلَ مِن قَبْلُ وَمَن يَكْفُرْ بِاللّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيدًا ﴾
«Әй мүміндер! Аллаһқа, Оның пайғамбарына, және оған түсірген кітапқа, сондайақ одан бұрынғы түсірген кітапқа иман келтіріңдер! Ал кім Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, елшілеріне және ақірет күніне күпір келтірсе, сонда ол тым қатты адасты».[5]
﴿ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاء وَالْأَرْضِ إِنَّ ذَلِكَ فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ﴾
«Аллаһтың жер, көктегі нәрселерді білетінін білмейсің бе? Күмәнсіз бұлар кітапта жазулы Күмәнсіз бұл Аллаһқа оңай».[6]
Бұл негіздерге дәлел болатын сахих хадистер де көп. Соның бірі имам Муслим өзінің сахихінде мүміндердің әмірі Омар ибн Әл Хаттабтан (оған Аллаһ разы болсын) риуаят еткен хадисте Жебірейіл әлейһиссәләм Пайғамбарымыздан иман жайында сұрады, сонда Пайғамбарымыз (саллалаһу алейһи уә сәлләм):
" الإيمان أن تؤمن بالله وملائكته وكتبه ورسله و اليوم الآخر وتؤمن بالقدر خيره وشرِّه "
«Иман: сенің Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ақірет күніне және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің»,- деп жауап берді.
Осы алты негізден мұсылманға міндет болған Аллаһтың ақысы, сондай-ақ пенденің қайтып барар жері және тағы басқа көмес істерге иман келтіруі уәжіп болған нәрселер туындайды.
Аллаһқа иман келтірудің негізі: «Шындығында тек қана Аллаһ нағыз құлшылыққа лайықты» деп иман келтіру. Өйткені Аллаһ пенделердің жаратушысы, оларға жақсылық беруші, оларды ризықтандырушы, олардың ішінен өзіне бағынушыларды сауапқа бөлеуге де, бағынбаушыларды азаптауға да құдіретті.
Аллаһ жын мен адамзатты тек өзіне ғибадат етулері үшін жаратып және соған бұйырып былай деді:
﴿ وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّة الْمَتِينُ ﴾
«Жын мен адамзатты тек өзіме құлшылық етулері үшін жараттым, Олардан бір несібе тілемеймін, әрі олардан Мені тамақтандыруларын да қаламаймын. Күдіксіз ол Аллаһ ризықтандырушы және мықты күш иесі».[7]
Раббымыз Аллаһ осы жайында:
﴿يأيها النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الأَرْضَ فِرَاشاً وَالسَّمَاء بِنَاء وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَّكُمْ فَلاَ تَجْعَلُواْ لِلّهِ أَندَاداً وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ﴾
«Әй, Адамдар! Сендерді және сендерден бұрынғыларды жаратқан Раббыларыңа құлшылық қылыңдар! Ол сондай Аллаһ, сендерге жерді төсек, аспанды төбе етіп жаратты. Әрі көктен жаңбыр жаудырып, сол арқылы сендер үшін әр түрлі өсімдіктен ризық шығарды. Сондықтан, біле тұра Аллаһқа серік қоспаңдар!»[8]- деген.
Аллаһ осы ақиқатты баяндау, осыған шақыру, әрі оған қарсы келетін нәрселерден сақтандыру үшін елшілер жіберді, кітаптар түсірді. Аллаһ Құранда былай деді:
﴿ وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ ﴾
«Ақиқатында әр үмметке: «Аллаһқа құлшылық қылыңдар да тағұттан сақ болыңдар!» дейтін елші жібердік»[9].
﴿وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُون ﴾
«(Мұхаммед саллалаһу алейһи уә сәлләм!) Сенен бұрын қандай да бір елші жіберсек, оған Менен басқа құлшылыққа лайықты ешбір тәңір жоқ, сондықтан Маған ғана құлшылық қылыңдар!» – деп уахи еттік»[10].
﴿ كِتَبٌ أُحكِمَت ءَايتُه ثمَّ فُصِّلت مِن لَّدُن حَكِيمٍ خَبِرٍ ألاَّ تَعبُدُوا إلاَّ الله ِإِِنَّنِي لَكُم مِّنه نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ ﴾
«Бұл аяттары бекітілген, сонсоң Аса Дана, Толық Білуші тарапынан ашық баян етілген, Аллаһтан басқаға әсте құлшылық қылмауларың үшін түсірілген Кітап. Шын мәнінде мен сендерге Оның тарапынан (тозақтан) сақтандырушы және (жаннатпен) қуандырушымын,- де» - деді.[11]
Пенденің барлық құлшылықтың түрінде Аллаһты бірлеуі, яғни намазда, оразада, дұға етуде, Одан қорқуда, үміт етуде, құрбан шалуда, нәзір беруде және тағы басқа ғибадаттың түрлерінде Аллаһты жалғыз деп тануы – міне осы шынайы құлшылық болады.
Мұның барлығы Аллаһқа бой ұсынған, Одан қорыққан және үміт еткен түрде, Оған деген толық махаббатпен бірге Оның ұлылығының алдында бас июмен болады.
Құран Кәрімнің көп бөлігі осы ұлы негіз (Аллаһты құлшылықта бірлеу) жайында түсірілген. Бұл жайында Аллаһ Тағала:
﴿فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَّهُ الدِّينَ أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ ﴾
«Дінді ықыласпен тек бір Аллаһқа ғана арнап құлшылық қыл ! Шынайы дін Аллаһқа тән емес пе»[12].
﴿وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ﴾
«Раббың тек Өзіне ғана ғибадат етуіңді бұйырды»[13].
﴿فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ﴾
«Егер кәпірлер жек көрсе де Аллаһқа ықыласпен құлшылық қыл !»[14].
Имам Бухарий мен Муслимнің сахих кітаптарында Мұғаздан (оған Аллаһ разы болсын) риуаят етілген хадисте Пайғамбарымыз (саллалаһу алейһи уә сәлләм):
"حق الله على العباد أن يعبدوه ولا يشركوا به شيئا "
«Аллаһтың пенделердегі болған ақысы, олардың Аллаһқа құлшылық етулері және Оған ешкімді серік қоспаулары»– деді.
Сонымен қатар Аллаһ өз пенделеріне міндеттеген исламның сыртқы бес рүкіндеріне: Бір Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты ешкім жоқ және Мұхаммед (саллалаһу алейһи уә сәлләм) Оның елшісі деп куәлік беру, намаз оқу, зекет беру, рамазанда ораза тұту және кімнің шамасы келсе қажылыққа баруы, тағы да бұдан басқа тұнық шариғаттың әкелген парыздары – Аллаһқа иман келтіруден болады.
Бұл рүкіндердің ең маңыздысы және ең ұлырағы:
"شهادة أن لا إله إلاَّ الله و أنَّ محمدا رسول الله"
«Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты еш бір тәңір жоқ және Мұхаммед (саллалаһу алейһи уә сәлләм) Оның елшісі»- деп куәлік беру. Өйткені осы куәлік ғибадатты жалғыз Аллаһқа арнауды және Одан басқаға құлшылық етуден қайтуды талап етеді. Міне, «Лә-иләһа-илла-ллаһ» - деген сөздің мағынасы осы. Аллаһтан басқа құлшылыққа лайықты еш бір тәңір жоқ. Аллаһтан өзге бір адамға, не болмаса бір аруаққа, періштеге, жынға арналған құлшылықтың бәрі жалған. Ақиқат құлшылыққа лайықты тек қана Аллаһ! Бұл жайында Аллаһ былай дейді:
﴿ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ ﴾
«Міне, күдіксіз Аллаһ – Ол хақ! Расында олардың Аллаһтан өзге сиынғандары – ол бекер»[15].
Аллаһ жын мен адамзатты осы негіз үшін жаратқандығын және соған бұйырғандығын, осы негізбен елшілерін жіберіп, кітаптарын түсіргендігін айтып өтті. Сондықтан осы мәселе жайында терең ойлан!
Қазіргі кезде көп мұсылмандар осы негізді білмейтін жағдайға түсіп қалды, тіпті олар білімсіздіктің себебінен Аллаһтан басқаға құлшылық қылып, тек Аллаһтың Өзіне ғана тән болған ақысын басқа біреуге арнауда.
Аллаһқа иман келтірудің түрлерінің бірі – «Расында Аллаһ бүкіл әлемдердің Жаратушысы, олардың барлық істерін Басқарушы, Аллаһ оларға Өз білімімен, құдіретімен еркін үкім жүргізеді» – деп иман келтіру. Сондай-ақ Аллаһ дүние-ақіреттің Патшасы, әлемдердің Раббысы, Одан басқа ешбір жаратушы жоқ, әрі Одан басқа ешбір тәңір жоқ!-деп иман келтіру.
Аллаһ пенделерін түзеу, дүние-ақіретте олардың құтылулары және олар үшін пайдалы болған нәрсеге шақырулары үшін елшілерін жіберіп, кітаптарын түсірді – деп иман келтіру, әрі осы істердің ешбірінде Оның серігі жоқ деп сену – иманнан болады. Аллаһ Құранда былай дейді:
﴿اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ﴾
«Аллаһ барлық нәрсенің Жаратушысы, әрі ол әр нәрсеге кепіл»[16].
﴿إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلاَ لَهُ الْخَلْقُ وَالأَمْرُ تَبَارَكَ اللّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ﴾
«Күдіксіз Раббыларың сондай Аллаһ, көктер мен жерді алты күнде жаратқан, сонан кейін аршыға көтерілген. Бірін-бірі қуалап, күндізді бүркеген түнді және күн мен айды, жұлдыздарды да әміріне бағындырған. Сақ болыңдар! Жарату және бұйрық беру тек Оған тән. Өте Жоғары Аллаһ – бүкіл әлемнің Раббысы»[17].
Аллаһқа иман келтірудің тағы бірі – Аллаһтың Кітабында келген және Елшісінің сүннетінде бекітілген Аллаһтың көркем есімдері мен жоғары сипаттарына оларды бұрмаламай, жоққа шығармай, қалайша деп сұрамай және бір нәрсеге ұқсатпай иман келтіру.
Аллаһтың сипаттарында болған ұлы мағыналар көрсеткен нәрселерге иман келтірумен, Аллаһтың есім-сипаттарына Құранмен сүннетте келгеніндей, қалайша деместен иман келтіру уәжіп болады. Сондай-ақ жаратылған нәрселердің сипаттарына Аллаһтың сипаттарын ұқсатуға болмайды, өйткені Аллаһ Құранда былай деді:
﴿ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ﴾
«Оған еш нәрсе ұқсамайды, Ол Аллаһ өте естуші, әр нәрсені көруші»[18].
﴿فَلاَ تَضْرِبُواْ لِلّهِ الأَمْثَالَ إِنَّ اللّهَ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ﴾
«Аллаһты еш нәрсеге теңемеңдер! Негізінде Аллаһ әр нәрсені біледі, сендер білмейсіңдер»[19].
Міне осы — Аллаһтың Елшісінің (саллалаһу алейһи уә сәлләм) сахабаларынан және оларға жақсылықта ергендерден қалдырылған Әһлі сүннәнің[20] ақидасы. Осы ақиданы имам Әбу Әл-Хасан Әл-Ашғари сүннет және хадис ғалымдарынан "Әл-мақолат" атты кітабында жеткізген. Одан басқа да ғалымдар аталған ақиданы өз еңбектерінде ілім және иман иелерінен жазып алған. Имам Аузағий (оған Аллаһтың рақымдылығы болсын):
"سئل الزهري ومكحول عن آيات الصفات فقالا:أمرُّوها كما جاءت"
«Аз-Зуһрий және Мәкхул сипат аяттары жайында сұралғанда: «Оларды қалай келсе, солай өткізіңдер!»-деп жауап берді»,-деген.
Уалид ибн Муслим (оған Аллаһтың рақымдылығы болсын) былай дейді:
"سئل مالك والأوزاعي والليث بن سعد وسفيان الثوري رحمهم الله عن الأ خبار الواردة في الصفات، فقالوا جميعاً: أمُّروها كما جاءت بلا كيف"
«Мәлик, Аузаъий, Ләис ибн Саъд және Суфиан Әс-Сәурий (оларға Аллаһтың рақымдылығы болсын) сипаттар жайында келген хабарлар туралы сұралғанда олардың барлығы: Оларды «Қалай?» деместен, тура келгеніндей өткізіңдер!»-деді. Аузаъий (оған Аллаһтың рақымдылығы болсын):
"كنا - والتابعون متوافرون- نقول إن الله سبحانه على عرشه، ونؤمن بما ورد في السنّة من الصفات"
«Біз Табиғиндер[21] бар кезде: «Аллаһ аршының үстінде және сүннетте келген сипаттарға иман келтіреміз» - дейтін едік»,- деді.
Имам Мәліктің ұстазы Рабиғату ибн Абу Абдурахман (оған Аллаһтың рақымдылығы болсын) Аллаһтың көтерілуі жайында сұралғанда:
"الاستواء غير مجهول و الكيف غير معقول ومن الله الرسالة وعلى الرسول البلاغ المبين وعلينا التصديق"
«Аллаһтың көтерілуі жасырын емес, қалай екені ақылға салынбайды, Аллаһтан бұйрық, пайғамбарға (саллалаһу алейһи уә сәлләм) баяндап жеткізу, бізге соны растау уәжіп»,- деп жауап берді.
Имам Мәлик осы жайында сұралғанда:
" الاستواء معلوم والكيف مجهول و الإيمان به واجب والسؤال عنه بدعة"
«Аллаһтың көтерілуі белгілі, қалай көтерілгені белгісіз, оған иман келтіру уәжіп, ол жайында сұрау бидағат[22]» - деп жауап берді де, сұраған адамға: «Мен сені тек жаман адам деп білемін!» – деп, оны мешіттен шығарттырып жібереді.
Тағы да осы мағына мүміндердің анасы Умму Сәләмә-дан (оған Аллаһтың разылығы болсын) риуаят етілді.
Сондай-ақ имам Абу Абдурахман ибн Мубарак (оған Аллаһтың рақымдылығы болсын): «Раббымызды аспанда, аршының үстінде, өз мақұлықтарынан ажыралып тұр деп білеміз», - деді.
Бұл жайындағы имамдардың сөздері өте көп, оның барлығын бір мақалада айтып өту мүмкін емес. Бірақта кім осы жайлы кеңірек білгісі келсе, сүннет ғұламаларының осы тақырыпта жазған кітаптарын оқысын. Олардың бірі Абдуллаһ ибн имам Ахмадтың «Сунна» кітабы, имам Мұхаммад ибн Хузайманың «Таухид» кітабы, Абу Қасим Ал-ла Лакай Табаридің «Сунна» кітабі, және Абу Бакр ибн Абу Асимнің «Сунна» кітабы, шейхул-ислам ибн Таймияның « Әл-Фатуа Әл-Хамауия» деген кітабы.
Бұл өте пайдалы кітап, осы кітапта ол Әһлі-сүннәнің ақидасын ашық баяндаған және олардың көптеген сөздерін көшіріп, олардың айтқан сөздері дұрыс екендігіне байланысты әрі оларға қарсы топтың айтқан сөздері қате екендігіне байланысты ақли және шарғи дәлелдерді айтқан.
Сол сияқты шейхул-исламның «Тәдмурия» деп аталған кітапшасы. Бұл кітапта ол Әһлі-сүннәнің ақидасына кеңдеу орын бөліп, оны ақли және нақли[23] дәлелдермен баяндаған. Бұл кітапта Әһлі-сүннәға қарсы келушілерге ақиқатты анық қылатын және өтірікті жоятын нәрсемен қайтару берген. Бұны әр бір жүрегінде ақиқатты білсем деген ізгі ниеті болған адам ғана біледі.
Әрбір Әһлі-сүннәға есім-сипат бабындағы ақидасына келіспеген адам әлбетте ақли[24] және нақли дәлелдерге қарсы келуі сөзсіз. Сондай-ақ олардың өздерінің есім және сипатқа қатысты қайтарған және бекіткен нәрселерінің барлығында анық келіспеушіліктері бар.
Ал Әһлі-сүннә уәл-жамағат Құранда және пайғамбардың (саллалаһу алейһи уә сәлләм) хадистерінде келген Аллаһқа қатысты есім-сипаттарды ешбір жаратылыс атаулыға ұқсатпастан және Алаһтың ондай сипаты не есімі жоқ деместен, Құран мен хадисте қалай келсе, еш өзгеріссіз, кемшіліктен ада, пәк әрі толық деп бекітеді, соған иланады. Осы арқылы олар барлық дәлелдерге амал етіп, қарама-қайшылықта қалудан аулақ болады.
Пайғамбарлар әкелген ақиқатты ұстанған, сол үшін тырысқан және оны талап етуде шын ықылас білдірген адамды ақиқатқа жеткізу және оның дәлелін жоғары қылу Аллаһтың заңы. Аллаһ Құранда былай деді:
﴿بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ ﴾
«Өтірікті ақиқатпен ұрамыз сонда оның өтірік екендігі дәлелденеді де, ол құрып кетеді»[25].
﴿وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَاكَ بِالْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا﴾
«Олар саған бір мысал келтірсе, әрине саған шындықты және көркем түсінікті әкелеміз»[26].
Хафиз ибн Кәсир өз тәпсірінде Аллаһтың:
﴿إِنَّ رَبَّكُمُ اللّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ ﴾
«Күдіксіз Раббыларың сондай Аллаһ, көктер мен жерді алты күнде жаратқан, сонан кейін аршыға көтерілген...» деген аяты жайында өте әдемі сөз айтқан. Соның көп пайдасы болғандығы үшін, оны осы бапта айтып өту жөн болады. Ол кісі:
«Адамдардың осы жайында көптеген сөздері бар, бірақ бұл сол сөздерге кең түсініктеме беретін орын емес.Керісінше бұл мәселеде бізден бұрын өткен ізгі адамдардың жолдарымен жүреміз, олар:Имам Мәлік, Аузаъий, Ас-Сәурий, Ләис ибн Саъд, Шафиъий, Ахмад, Исхақ ибн Раһауия және тағы да олардан басқа қазіргі және бұрынғы мұсылмандардың имамдары. Барлығының жолы — Аллаһтың есім-сипаттары Құранда және сүннетте қалай келсе, оларды тура солай, "қалай?" деместен, жаратылыстардың сипаттарына ұқсатпастан, оларды жоққа шығармастан иман келтіру.
Аллаһтың сипаттарын жаратылғандарға ұқсатушылардың ойларына келген нәрсе – Аллаһтан қайтарылған, өйткені Аллаһқа өз мақұлықтарының еш нәрселері ұқсамайды. Ол сияқты еш нәрсе жоқ, Ол толық естуші, көруші. Керісінше барлығы имамдар айтқанындай болуы тиіс, олардың бірі – Бухарийдің ұстазы Нұғайм ибн Хаммад Әл Хузаъий. Ол кісі былай дейді: «Кімде-кім Аллаһты мақұлықтарға ұқсатса, кәпір болады, кімде-кім Аллаһ Өзін сипаттаған сипаттарын қайтарса кәпір болады, Аллаһтың Өзі немесе Оның елшісі(саллалаһу алейһи уә сәлләм) Оны сипаттаған сипаттарында ешқандай ұқсату жоқ, сондықтан кім Оның аяттарында және сахих хадистерде келген сипаттарды Аллаһтың ұлылығына лайықты деп иман келтірсе, сол сияқты Аллаһтан барлық кемшіліктерді қайтарса – ақиқатында һидаяттың[27]жолымен жүрді", – деді.
Аллаһтың періштелеріне иман келтіру
Періштелерге иман келтіру – оларға жалпылай және жеке-жеке иман келтірумен болады. Мұсылман адам Аллаһтың періштелері бар, Ол оларды Өзіне бой ұсынулары үшін жаратқан және оларды былай сипаттаған деп иман келтіреді:
﴿عِبَادٌ مُّكْرَمُونَ لَا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَى وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ ﴾
«Періштелер Аллаһтың ардақты құлдары, олар Одан оза сөз сөйлемейді. Сондай-ақ олар Оның әмірін орындайды. Аллаһ олардың өткенін де, келешегін де біледі. Олар Аллаһтың разы болған кісісіне ғана шапағат ете алады. Сондай-ақ олар Аллаһтан қорыққандықтарынан тітірейді»[28].
Періштелердің түрлері өте көп, олардан аршыны көтеріп тұрғандары, жаннат пен тозақ сақшылары, пенделердің амалдарын сақтаушылары бар.
Періштелерге Аллаһ немесе Оның елшісі (саллалаһу алейһи уә сәлләм) атын атағандарына жекелей, әр-қайсысына иман келтіреміз, олар: Жебірейіл, Мікәйл сияқты, тозақ сақшысы және сүр үрлейтін Исрафил періштесі сияқты. Періштелер туралы көптеген сахих хадистерде айтылған. Соның бірі: Айша анамыздан (оған Аллаһ разы болсын) риуаят етілген хадисте Пайғамбарымыз (саллалаһу алейһи уә сәлләм):
"خلقت الملائكة من نور، وخلق الجان من ما رجٍ من نَّار، وخلق آد م مما وصف لكم"
«Періштелер нұрдан жаратылды, жындар оттың жалынынан жаратылды, адам сендерге сипатталған нәрседен (топырақтан) жаратылды,»[29]-деген.
Аллаһтың кітаптарына иман келтіру
Періштелерге иман келтірген сияқты кітаптарға да жалпылай және жекелей иман келтіру уәжіп болады.
Аллаһ пайғамбарлары мен елшілеріне хақты баян ету үшін және соған шақыру үшін кітаптар түсірді. Аллаһ Құранда былай дейді:
﴿لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ﴾
«Расында елшілерімізді ашық белгілерімізбен жібердік және олармен бірге адам баласы әділдікті орнату үшін кітапты, мизанды түсірдік»[30].
﴿كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ وَأَنزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُواْ فِيهِ ﴾
«Адам баласы бір ақ үммет еді. Сонда Аллаһ елшілерді (жаннатпен) қуандырушы және (тозақтан) сақтандырушы қылып жіберді. Әрі адамдардың арасындағы талас нәрселерге үкім ету үшін олармен бірге хақ кітапты түсірді»[31].
Біздер мұсылмандар, Аллаһ атын атаған кітаптардың әр-қайсысына иман келтіреміз. Олар Таурат — Мұса пайғамбарға, Інжіл — Иса пайғамбарға, Забур — Дауд пайғамбарға (барлығына Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын) және Қасиетті Құран-Кәрім – пайғамбарымыз Мұхаммедке (саллалаһу алейһи уә сәлләм) түсірілген.
Бұл кітаптардың ішіндегі ең абзалы және ең соңғысы – Құран Кәрім. Құран ол кітаптарға үстем болған және оларды растаушы кітап. Барлық үмметке осы Құранға және пайғамбардан (саллалаһу алейһи уә сәлләм) жеткен сахих сүннетке еру, сонымен амал қылу және үкім жүргізу міндет. Өйткені Аллаһ Мұхаммедті (саллалаһу алейһи уә сәлләм) барлық адамзат пен жындарға елші қылып жіберді және осы Құранды олардың арасында онымен үкім етуі үшін және оны жүректердің шипасы, әр-нәрсенің баяндаушысы, мүміндерге рақымдылық пен һидаят ретінде түсірді. Аллаһ Құранда былай дейді:
﴿وَهَذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ﴾
«Осы Біз оны түсірген Құран-Мүбарак кітап. Енді соған еріңдер әрі Аллаһтан қорқыңдар, мархаметке бөленерсіңдер»[32].
﴿ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ﴾
«(Мұхаммед (саллалаһу алейһи уә сәлләм)) Саған әр-нәрсені ашықтайтын және мұсылмандар үшін тура жол, игілік әрі қуаныш түрінде Құран түсірдік»[33].
﴿قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ﴾
«Әй адам баласы! Мен барлығыңа Аллаһтың елшісімін, ол сондай Аллаһ, жер мен көктің иелігі оған тән. Одан басқа еш тәңір жоқ. Ол тірілтеді де өлтіреді. Аллаһқа және Аллаһтың сөздеріне сенген, жіберілген оқу мен жазуды білмеген Пайғамбарға иман келтіріңдер, әрі оған еріңдер, әрине тура жол табасыңдар» -де»[34]. Осы мағынадағы аяттар өте көп.
Пайғамбарларға иман келтіру
Кітаптарға иман келтіргендей, Пайғамбарларға да жалпылай және жекелей иман келтіру уәжіп. Аллаһ Өз пенделерінің арасынан оларға ескертуші-қуандырушы әрі ақиқатқа шақырушы елшілерді жіберді деп иман келтіреміз. Кім олардың сөздерін қабылдаса бақытқа жетеді, ал кім оларға қарсы келсе зиянға және өкінішке ұшырайды. Пайғамбарлардың ең абзалы әрі олардың соңғысы пайғамбарымыз Абдуллаһтың ұлы Мұхаммед(саллалаһу алейһи уә сәлләм). Аллаһ Құранда былай дейді:
((وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ))
«Расында әр үмметке: «Аллаһқа құлшылық қылыңдар да, тағұттан (серік келтіруден) сақ болыңдар!» – дейтін елші жібедік»[35].
﴿رُّسُلاً مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُل﴾
«Елшілерден кейін адамдардың Аллаһқа қарсы сылтауы болмау үшін (жаннатпен) сүйіншілеуші, (тозақтан) ескертуші пайғамбарларды жібердік»[36].
﴿مَّاكَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ﴾
«Мұхаммед (саллалаһу алейһи уә сәлләм) сендерден ешбір еркектің әкесі емес, бірақ ол Аллаһтың елшісі, әрі пайғамбарлардың соңы»[37].
Аллаһ немесе Оның елшісі (саллалаһу алейһи уә сәлләм) осы пайғамбарлардың қайсы бірінің атын атаған болса, олардың әрқайсысына жекелей иман келтіреміз. Олар: Нұх, Һуд, Салих, Ибрахим және тағы басқа пайғамбарлар. Оларға, олардың от-бастарына, әрі оларға ергендерге Аллаһтың сәлемі мен салауаты болсын!
Ақірет күніне иман келтіру
Ақірет күніне иман келтіру болса, оған Аллаһ және Оның елшісі (саллалаһу алейһи уә сәлләм) өлімнен кейін болатын нәрселер жайындағы берген хабарларының барлығына иман келтіру жатады. Олар: қабір фитнасы, оның азабы мен нығметі және қиямет күнінде болатын қорқыныштар, қиыншылықтар, қыл көпірі, мизан таразысы, есеп-қисап, жаза, адамдар арасында амал кітаптарының таралуы, сол кітаптарды бір адамдардың оң қолымен алып, жаннатқа кіретіндігіне қуанулары және біреулердің кітаптарды сол қолымен немесе арқасынан алып, тозаққа кіретіндіктеріне қайғырулары. Сондай-ақ бұған: пайғамбарымызға (саллалаһу алейһи уә сәлләм) берілетін (ұзындығы бір ай жүрілетін, суы сүттен ақ, иісі әтірден жағымды, кеселері аспандағы жұлдыздар сияқты, одан бір ішкен адам ешқашан шөлдемейтін)[38] Хауд көліне иман келтіру жатады және мүміндердің Раббыларын көрулері, Раббыларының оларға сөйлеуі, тағы да бұдан басқа Құран мен сүннетте келген нәрселер жатады. Бұның барлығына Аллаһ және Оның елшісі (саллалаһу алейһи уә сәлләм) баяндағанына сәйкес растап, оған иман келтіру уәжіп.
Тағдырға иман келтіру
Тағдырға иман келтіру төрт нәрсені қамтиды. Біріншісі: Расында Аллаһ болған нәрсені және енді болатын нәрсені білетіндігі, пенделерінің жағдайларын, олардың ризықтарын, ажалдарын, амалдарын және олардың барлық істерін білетіндігі. Аллаһқа бұлардың ешқайсысы жасырын емес. Бұл жайында Аллаһ Құранда:
﴿ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴾
«Расында Аллаһ әр нәрсені толық білуші»[39],
((لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا))
«Күмәнсіз Аллаһтың әр-нәрсеге күші толық жететінін білулерің үшін, (әмірлері жер мен көктің арасына түсіп тұрады), сондай-ақ Аллаһтың білімі әр нәрсені қамтиды»[40],-деген.
Екіншісі: Аллаһтың барлық тағдырды жазып қоюы. Аллаһ Құранда:
﴿قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ﴾
«Расында жердің олардан нені кеміткенін білеміз. Жанымызда әр нәрсені сақтаушы бір Кітап бар»[41],
﴿ وَكُلَّ شَيْءٍ أحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ﴾
«Әр нәрсені ашық бір Кітапта түгендеп қойдық»[42],
﴿أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاء وَالْأَرْضِ إِنَّ ذَلِكَ فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ﴾
«Аллаһтың жер, көктегі нәрселерді білетінін білмейсің бе? Шәксіз бұлар, Кітапта жазулы. Кү
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:36
Аллахтын атымен бастаймын! Кейбир мусылмын бауырлардын гайбаттын не екенин билмей сойлеулери салдарынан, Дарынды жақтаушыларды, оздерин Ислам дининде емес Дарын Мубазовтын дининде емеспе деп ойлап каласын?!. Естеринде болсын бауырлар! Биз мусулмандар бир адамнин созимен динди карамаймыз,онын карсысында сол сойлеп турган адамди шаригат далелдеримен караймыз. Ол ким ози? Сози Куран,суннеттен бе? Не деп жатыр бул? Кай бир галимнин созимен айтып жатыр? Пайгамбар(оган Аллахтын игилигимен салеми болсын! )асхабтарында болды мекен осындай жол жане создер немесе казирги галымдар не деп жатыр екен? Сурайк буны,билеик буны Аллах фарыз кылган “фас алуу ах лаз зик ри ин кун тум лаа тагламуун”-“Оз ара билмесендер билим иелеринен(ягри галымдардан)сурандар”.-деп. Нахыл сурест,43-аят. Биз мусылмандар кандай жагдай болсын болмасын акикатты айтып баяндау керек емеспизбе гайбат-гайбат деп жасырмай. Биреудин кателигин елдерге байандау кейбир жагдайларда Шарйгат укимдерине сай далелимен билетиндерге байандап кою уажип болып табылады.Акикатында Дарыннын кателиктерин билесизбе насиха кылып байанданыз, ал билмесениз сизге хайрлысы ундемеу жане далелимен баяндап бергенге бой усуну. Бул жердеги максат биреуди гайбаттау емес максат сол адамнын кателиктерин елдерге байандап кою сол максат. Себеп: Елдер сол кателиктерди билмей акикат деп оны кабылдап калмаулары ушин. Дарыннын акида маселелеринде бираз кателиктери бар, создеринде агаттык коп, омирден коп косос, мысалдар (ягни далелдер) алып келеди. Бул косос маселеринде ахли сунна галымдары оте тар(сойлеген) айткан. Сосын Дарын, Юсуф Кардауиды жактап сойлеушилерден. Ол Юсуф Кардауи Израйльдеги сайлау натижесинде Аллахка карсы куфир соз айткан. Создин басы кайда жатыр,Бауырым! Сен бил, әрбир ер-айелге билим алу,издену-уажиб(парыз). Сондыктан сен билимди кимнен алып жатканынды мән берип кара. Дарын Мубаровтын кейбир кателиктери: Дарын Ол озинин созинде былай деди: "Егер казыр мен мешитке кирип келдим де бир бурышка карасам тоблик бауырларымыз отыр,бир бурышка карасам сопы бауырларымыз отыр. Бир күни мен олар сопы бауырлар екен,бул бидагатчиктар,бул тобликтар деп озимше кетсем бул меним акидамнын дурыс емес екенимди корсетеди. Егер мен оны жаксы коре алмасам, егер мен тоблик бауырымды жаксы коре алмасам, егер мен сопыларымды жаксы коре алмасам, бул менин али илимимнин толык емес екенимди корсетеди. Биз олармен куресип жаткан жокпыз го, биз Куран мен Суннетке сайкес келмейтин нарсемен куресип жатырмыз. Бирак онын Ислам динин кабылдап таухидти устанганы,бес уакыт намаз окыганы онын толык мусылман екенине далел болады. Оны ешким мусылман емес деп айта алмайды,ширк истемейнше мусылман екенине далел. Сондыктан мусылман екенине далел болатын болса биздин мойнымызда акысы бар онын. Оган салем берсе салемин кайтаруымыз керек, егер коршимиз тоблик болама сопы болама коршимнин жагдайын сурауым керек. Биз осындай бир адептерди истемегендиктен бизди олар еш уакытта тындамайды-деп айтты. Осы создерге катысты Дарынга сурак койылған еди. Соган назар аударыныздар! Сурак: Сиз тоблик жонинде билими толык емес деген соз айттыныз,да? Калай ол? Билими толык емес деп калай айтасыз сиз?. Жауап: Кимнин билими толык емес?. Сурак: Тобылик жамагаттынын адамдарын жаксы коре алмасак билими толык емес бул адамнын???. Жауап: Точна билими толык емес деп турып айттык па?. Сурак: Менде Аллахтын атымен ант етейн оз кулагыммен,оз козиммен кордим. Жауап: Енди былай кылайык сеннен бир сурак, жамагат тобылик мусылман болып есептелеме,мусылман болып есептелмейме?. Сурак: Мусылман болып есептеледи го!бирак оны калай жаксы коремиз?. Жауап: Ал жаксы онда, кара мусылман болганнан кейн галымдар айтады:.... Дарын озинин созине тан калса да айтканынан кайтпады. Тура жол аныкталсада, осы тура жолмен журмегендерди Аллах былай кылады.Куранда Аллах айтады: "Кимде-ким тура жол аныкталганнан кейн, Аллахтын Елшисине карсы келсе жане Муминдердин жолыннан баска жолмен журсе,Биз оны бурылган жагына карай бурамыз жане тозакка саламыз, Ол ТОЗАК неткен жиркеништи орын". Ниса сүреси,115-аят. Ал енди Сопы мен Тобыликтын амалдары Куран мен Суннага сайкес пе? Кабир аралап олилерге табынатын Сопыларды калайша жаксы коремиз? Бул туралы Шаргат не дейди екен?! Аллах Елшиси (оган Аллахтын игилигимен салеми болсын!)айтады: "Егерде адам бир кауымды жаксы корсе,онда ол миндетти турде солармен бирге тириледи". Ат-Табарани. Шейх Бакр Абу Зәид айтты: "Ислам галымдары бидага жасаушылардан алыстау деген тусиникти манызды кагидалар катарына косты,бул Исламдагы Ал-Уала уал-Баро таризди акида маселеси". Хаджру ал-мубтадиг 21. Ал-Фудайл Ибн Гиад айтты: "Ким бидага жасаушыны жаксы корсе, Аллах онын амалдарын жойып, журегинен Ислам нурын шыгарады". Абу-Нугайм,8\103.
Дарын Мубаровтын сектанттардын басшысы Юсуф Кардауи турасында айткан создери: Дарын айтты: Осы маган бир кисинин,галымнын китабын акелип берген соны окып шыгынызшы деп, сойтсем Кардауи бар го! суйтип жарайды деп окып шыктым. Жаксы жазылган китап екен,сонын китабын окып шыктым. Осы соз етип отырган такырыпка байланысты Дарын Мубаровка койылган сурак.
Сурак: Кардауиди ким гулама деп айтты?
Жауап: Мен ол жанагы Юсуф Кардауидин 1-2 китабын окып шыктым, сол китабы баска китабына карап онын келтирген далелдери, караган кезде ол киси шынымен де былай айтканда караджауи емес екени коринип тур.
Сурак: Кардауи гулама деп айтуга 1-2 китабын окыдым,сонын далелдерин кордим,сол далелдери жаксы келтирген,соган карап мен караджауи адам емес екен деп айттыныз. Осы сиздин созиниз!
Жауап: Я.
Сурак: Егер мен сизге мен 1,2-3 жылдай мысырда окыганмын,гуламалардын китаптарын билем. Анадан алам,мынадан алам создериммен жинап бир китап жазып берсениз сизде мени караджауи адам емес деп айтасызба?.
Жауап: Бауырым тында.
Сурак: Бауырым куттай куте турынызшы!.
Жауап: Атын ким еди сенин?.
Сурак: Аман, бауырым!.
Жауап: Аман бауырым! Казакстанга барайык сосын асыкпай сойлесейк бауырым,жарай ма? вапросты сонымен шеш демекшисин,сонымен ким болды ози?
Сурак: Сиздин айтуыныз бойынша гулама, караджауи адам емес, Ал гуламалардын айтуы бойынша караджауи адам емес бидага жасаушы адам. Сиздин айтуыныз бойынша али маган бир адамнын созин айткан жоксыз. Кардауиді гулама деп айткан я болмаса дурыс жолда журген адам деп али бир адамнын созин айткан жоксыз. Озиниз бир китабын окып алып шешим шыгардыныз.
Жауап: Ал жаксы бауырым! Жанагы Юсуф Кардауиди бидагатшы деп айтты ма? алде бидагатка сайкес келетин соз бар деп айтты ма?
Сурак: Иа одан сактаныныздар деп айтты,типти Шейх Мухаммад солих ал-Усайминнин созинде билемин,озинизде естиген шыгарсыз? Мына Яхуди туралы болган сайлау туралы айтылганда ол кисинин басын шауып алу керек дейди. Сол созди сиз естидиниз бе? Юсуф Кардауидин басын шауып алу керек деп Шейх Усаймин Рохматуллах айтты.
Жауап: Жаксы булда мумкин. Енди барго бауырым! Ибн Бааз, Шейх Усайминдер буган коп шешимдер шыгарды дурыс па? Енди буны калай айтамыз??? Жаксы былай кылайыкшы..??...???
Караныз! Юсуф Кардауи Израйльде болган сайлау натежеси турасында былай деп айтты: "Бауырлар! Орнымнан турмастан бурын, Израйльде болган сайлау натижеси турасында айткым келеди. Кандай адилдик?! Аз гана топ сайлаудын натежесине асер етти. Осы ушин биз Израйльди мадактаймыз. Биздин елде осы елге уксауын калаймыз. Егер де биреу,100%-дан 99,9% алса калай карайсындар?! Бул не сонда? Типти Аллах озин сайлауга усынсада осыншама дауыс жинай алмас еді..... Осы ушин биз Израйльди куттыктаймыз!!!!!".
Шейх Мухаммад ибн Солих ал-Усайминнен Юсуф Кардауидин осы создери туралы сураганда, Шейх Усаймин былай деп айтты: "Аллахтан пана сураймын! Осы созди айткан адам таубе етуи керек, таубе етпесе ол муртад есебинде жазаланады,ойткени: Жаратушыны жаратылыска тенеди. Ол таубе етуи керек,таубе етсе Аллах таубени кабыл етуши,болмаса мусылмандардын басшысы онын басын шабады".
Али ибн Абу Талиб айтты: "Кимдерден билим алып жургендеріинди карандар,ойткени бул дин". Ал-Хатыб "Ал-Кифая".
БАУЫРЛАР! БИЛИМДИ КИМНЕН АЛЫП ЖУРГЕНДЕРИНДІ КАРАНДАР!!!
БарокАллаху фикум!!!

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:27
Қателікті түсіндіру – ғайбат емес
Мейірімді, Рахымды Аллаһтың атымен
Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ, Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасы мүшелеріне және барлық сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!
Ал содан соң:
Ғыйба (ғайбат) деген не?
Абу Хурайра былай деп баяндайтын: «Бірде Аллаһтың Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Сендерге ғайбаттың не екені белгілі ме?» – деп сұрады». Адамдар: «Аллаһ және Оның Елшісі бұл жөнінде жақсырақ біледі», – деді. Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Бұл- сенің мұсылман бауырыңды оған ұнамайтын нәрсемен тілге алуың», – деді. Біреу (сонда): «Ал менің мұсылман бауырымда мен айтып жатқан нәрселер болса ше?», – деп сұрады. Ол: «Егер онда сен айтып жатқан нәрселер болса – бұл ғайбат, ал егер бұлар онда болмаса, сен оған жала жапқан боласың!» - деп жауап берді». Муслим 2589.
Өзінің негізінде мұсылмандарға қатысты ғайбат айтуға қатаң тыйым салынған және бірауызды келісім бойынша, үлкен күнә болып саналады. “әл-Азкар” 289, “Тафсир Ибн Касир” 3/567.
Алайда өте жиі жағдайда көптеген мұсылмандар ғыйбат ұғымының анықтамасын түсінбейді де, ғыйбаны оған тыйым салынған кезде айтып, ол айтылуға рұқсат етілгенде, тіпті міндетті болған кезде, оны сөгіп жатады!
Ғайбат өз негізінде тыйым салынғандығына қарамастан, жағдайларға байланысты ол рұқсат етілген және тіпті міндетті болуы мүмкін. Атап айтқанда, Исламды бұрмалап, адамдарды адасушылыққа кіргізіп жатқан адамның қателіктерін немесе адасушылығын жоққа шығару үшін немесе түзету үшін, ғайбат жасау рұқсат әрі қажетті болып табылады, және бұл жөнінде ғалымдар арасында келіспеушіліктер жоқ.
Және қандай да бір ғалым немесе білім иесі дінді бұрмалап жатқан адамға қарсы пікір айтып жатса, немесе одан өздегелерді сақтандырып жатса, кейбір мұсылмандар өте жиі жағдайларда қатты ашуға салынады. Олар мұны ғайбат дейді, ал өздері негізсіз, өздерінің құмарлықтарына ғана еріп, ғалымдар мен қарапайым мұсылмандардың ту сырттарынан жаман сөздер айтып, ғайбат қана емес, жала (бухтан) жауып жатады. Алайда сөз олардың көсемдерінің (идеологтарының) немесе жақтаушыларының адасушылықтары туралы болып жатса, олар бірден ғайбат деген ұғымды естеріне ала салады да: «Мұсылмандардың етін жемеңдер!»- дейді.
Бұл надандық пен ғайбаттың рұқсат етілген және тыйым салынған түрлері жөнінде білімнің жоқтығы болып табылады. Ислам діні оны бұрмалап жатқан адамның ар-намысынан едәуір ұлырақ, мейлі ол оны саналы түрде, мейлі шынайы адасушылықпен істесе де. Мұсылманның ар-намысы қаншалықты құнды болғанымен, дініміз қандай да бір адамнан сүйіктірек, оны бұрмалап жатқан адам туралы айтпай-ақ қойғанның өзінде. Имам аш-Шафи’и: “Ғалымдар ғайбаттың тыйым салынған түрінен ғайбаттың кейбір рұқсат етілген түрлерін шығарып тастады, олардың арасында міндетті болып табылатындары да бар! Бұған шариғат мәселелерінде қателесушінің қателіктерін түсіндіру жатады, өйткені дінге қол сұғылмаушылық жеке адамға қол сұғылмаушылықтан маңыздырақ!” – дейтін. Қараңыз “әл-Умм” 7/90.
Шейхуль-Ислам Ибн Таймия былай деді: «Пайғамбарлар, Аллаһтың оларға сәлемі болсын, салмақты қателіктер жасаудан қорғалған еді, ғалымдар мен әмірлерден айрықша, ақиқатында, олар бұдан қорғалмаған. Сондықтан да, соңынан ілесуге тиісті ақиқатты түсіндіру міндетті болып табылады, тіпті бұл түсіндіруде ғалымдар мен әмірлердің қателіктерін нұсқауға тұра келсе де». Қараңыз “Мажму’уль-фатауа” 19/123.
Хафиз Ибн Ражжаб: “Аллаһқа, Оның Кітабына және Елшісіне деген ықылас (насыха) танытуға Құран және Сүннеттің көмегімен адасушылықтарды әшкерелеп жатқан ғалымдардың істеп жатқандары жатады. Және бұған ғалымдардың әлсіз пікірлерін әшкерелеу де жатады”, – деп айтқан. Қараңыз “Жами’уль-‘улюми уәл-хикам” 96.
Ал егер ғайбат тіпті ғалымдар мен әмірлердің қателіктерін нұсқау үшін рұқсат етілген болып табылса, онда ғалым да емес, мұсылмандардың әмірі де емес адамның қатесін нұсқау және оны талқылау тіпті де рұқсат етіледі!
Және сөз болып жатқан нәрсеге шариғатта дәлелдер өте көп:
‘Аишаның (Аллаһ оған разы болсын) сөздерінен бірде бір адамның Пайғамбардан (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кіруге рұқсат сұрағаны, ал оның: «Кіргізіңдер, бірақ ол рулас ретінде нендей нашар!» , – дегені жеткізіледі. әл-Бухари 6054, Муслим 2591.
Имам әл-Қуртуби былай деді: “Бұл хадис өзінің ашық күнәларымен, бұзақылығымен немесе бидғаттарға шақыруымен танылған адамға қатысты ғыйба жасау рұқсат етілгендігін нұсқайды ”. Қараңыз “Фатхуль-Бари” 10/452.
Сондай-ақ, ‘Аишадан мына хабар жеткізіледі: бірде Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) екі адамды аттарымен атап: «Мен пәлен және пәлен біздің дініміз туралы бір нәрсе болса да біледі деп ойламаймын», – деді. әл-Бухари 6068.
Бұл хадисті жеткізушілерің бірі болып табылатын имам әл-Ляйс ибн Са‘д былай деді: «Бұл екеуі екіжүзділер қатарынан еді».
‘Абдуллаһ ибн ‘Амр былай деп баяндайтын: “Бірде біз Аллаһтың Елшісімен бірге отырған едік, әрі ол: «Қазір лағнеттелген адам кіріп келеді», – деді. Ал оған дейін Амр ибн әл-‘Ас (оның әкесі) киімін киіп бізге ілесу үшін (артта) қалып қойған еді. Және мен әл-Хакам ибн Абу әл-‘Ас кіріп келгенше, кім кіреді екен деп қорқып қарай бердім ”. Ахмад 3/163, әл-Баззар 2/247. Хадистің сахихтығын шейх Муқбиль және Шу’айб әл-Арнаут растаған.
Зайд ибн Арқам айтатын: “Өз кезінде біз Аллаһтың Елшісімен бірге (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жорыққа шықтық, онда адамдар ауыртпашылықтарды бастарынан аз өткізбеді , және мен ‘Абдуллаһ ибн Убайй ибн Салюльдің (екіжүзділердің басшысы) былай дегенін естіп қалдым: “Аллаһтың Елшісімен бірге болғандар одан бытырап қашып кетпейлерінше, оларға ешнәрсе жұмсамаңдар!» Ол тағы да: «Ақиқатында, егер біз Мәдинаға оралсақ, ықпалдылар одан міндетті түрде жексұрындарды қуып шығады!» – деді. Содан соң мен Аллаһтың Елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) келіп оған бұл туралы айтып бердім”. әл-Бухари 4903, Муслим 2772.
Зу Хууайсара, барлық хауариждердің атасы, Пайғамбардың ( оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) олжаны бөлуіне наразылық көрсетіп, оған: «Я, Мухаммад! Аллаһтан қорық, әділетті бол!» – деп айтқаны, ал басқа риуаятта: «Бұл ықылассыз жасалды!» – деп айтқаны жеткізіледі. Ол кеткеннен кейін, Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзінің сахабаларына оның артынан былай деп айтты: «Ақиқатында, сендердің намаздарың олардың намаздарымен салыстырғанда және сендердің оразаларың олардың оразаларымен салыстырғанда сендерге болмашы болып көрінеді. Осы адамның ұрпақтарының арасынан Аллаһтың Кітабын жұмсақ дауыстарымен оқитын, бірақ олардың оқулары кеңірдектерінен әрі өтпейтін адамдар пайда болады. Және олар, жебенің нысанадан тесіп ұшып шығатыны тәрізді, діннен ұшып шығады!» әл-Бухари 4351, Муслим 1064.
Бұл хадистерде Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) бұл санаттағы адамдар туралы олардың сыртынан айтуы жөнінде риуаят етілуі мұндай жағдайларда ғыйба рұқсат етілетіндігіне нұсқайды!
Имам Ибн Әби Заманин: “Сүннетті жақтаушылар (ұстанушылар) құмарларына ергендерді сөгуді тоқтатпады, және олар солармен бірге болуға тыйым салатын, олардың фитналарынан сақтандыратын, олардың үкімін түсіндіретін, және мұны ғыйбаға да, жаман сөзге де жатқызбайтын” – деді. Қараңыз “Усулю-Ссунна” 293.
Хафиз Әбу Бакр әл-Исма’или былай деді: “Мухаддис имамдар бидғаттардан аулақ болуды міндетті деп есептейтін және бидғаты айқын болған және соған шақырғаннан өзге адам туралы ғайбатты тастауды міндетті дейтін. Ондай адам туралы айтылған сөздер ғыйба болып табылмайды”. Қараңыз “И’тиқаду аимамиль-хадис” 46.
Шейхуль-Ислам Ибн Таймия Хасан әл-Басридің: “Сендер бұзақы адам туралы айтқыларың келмейді ме? Оның қателіктері туралы, адамдар одан сақтанулары үшін, айтыңдар!» - деген сөздерін еске салып, олар жөнінде: «Белгілі біреудің бидғаты мен бұзықтығы жөнінде айту, егер адам осы күнәларды ашық, не жасырын түрде істеп жатса, ғайбатқа жатпайды, бұл жөнінде Хасан әл-Басри және басқа да имамдар айтқандарындай. Мұндай адам мұсылмандардың жазасына лайық, және оған тиісті болғанның ең азы – бұл сөгіс, адамдар одан өздерін (қашық) ұстаулары және аулақ болулары үшін. Және оған тән бұзықтықтарын, күнәларын немесе бидғаттарын сөкпесе және атап айтпаса, онда адамдар алданып осы нәрселерде оған ілесіп кетуі мүмкін», – деді. Қараңыз “Мажму’уль-фатауа” 15/268.
Имам ән-Науауи: “Егерде біреу діни білім (фикъх) алушының бидғатшыға немесе пасыққа барып, одан білім алып жүргенін көрсе, және бұл нәрсе фиқхты үйренушіге зиян тигізетінінен қорықса. Мұндай жағдайда ол оның кімге барып жүргенінің жағдайын түсіндіріп, ол адамға игі кеңес беру керек, ол шынымен игі кеңес беруге талпынған жағдайда ғана, өйткені мұндай жағдаларда қателікке бой ұру оңай, себебі бұл жөнінде айтып жатқанды оның кеңесі жақсылық болып табылады деп уәс-уәстап жатқан шайтан немесе көре алмаушылығы итермелеп жатқан болуы мүмкін”. Қараңыз “әл-Азкар” 292.
Сөйтіп, бұл мәселеде аһлю-Сунна ғалымдарының арасында келіспеушілік жоқ, және бұған мысалдар саләфтардың риуяттарында өте көп: Бірде бір сопы Ибн әл-Мубаракка: «Сен ғайбат жасап жатсың!» – дегенде, ол: “Үніңді өшір! Егер біз түсіндірмесек, онда қай жерде жалған, қай жерде ақиқат екенін қалай білуге болады?!”, – деп жауап берді. Қараңыз ”әл-Кифая” 1/45.
Имам Ахмадтың ұлы ‘Абдуллаһ былай деп айтатын: “Бірде Әбу Тураб менің әкеме келді, және менің әкем: «Пәлен жеткізуші сенімді емес, ал пәлен – сенімді», – деп айта бастады. Абу Тураб (сонда): “Я, Шейх, ғалымдарға ғайбат жасама!”, – деді. Сонда менің әкем оған былай деді:”Қасірет төнсін саған! Бұл – ғайбат емес, насихат!”» Қараңыз ”Тарихуль-Бағдад” 12/316.
Ал осы ұлы имамдарды біреу олар ғайбат айтты деп айыптай алады ма?! Ақиқатында мұны надан, дін үкімдерінен хабары жоқ адамнан басқа ешкім істей алмайды!
Сонымен, жоғарыда айтылғанның барлығының негізінде, белгілі бір мұсылман ашық айтып жүрген, жазып жүрген нәрсе туралы айту, оны талқылау немесе әшкерелеу ғайбаттың тыйым салынған түрі болып табылмайды, тіпті қажетті болған жағдайда міндетті болып табылады. Және ғайбатты қателікті нұсқау немесе сақтандыру мақсатында айтуға рұқсат етілгендігі жөнінде аһлю-Сунна ғалымдарының арасында келіспеушілік жоқ!
Және ең соңында мен әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ айтамын!
Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:26
Біл, саған Аллаһтың мейірімі жаусын, әрбір мұсылман ер мен әйел [22] үшін келесі үш мәселені үйреніп, оған амал ету парыз :

Яғни, бұл мәселелерді үйрену әрбір адамға міндетті: патшаға да, құлға да, еркекке де, әйелге де, байға да, кедейге де. Өз негізінде, Аллаһтың бұйырғандары еркек пен әйелге бірдей қатысты. Ал олардың бірін ерекшелеп нақты мынаған қатысты деу үшін дәлел келтіру қажет. Мәселен, мешіттегі жамағат намазына қатысу міндеттілігі, жұма намазына бару, қабірлерді зиярат ету – бұның барлығы тек еркектерге арналған. Сол үшін егер бізде еркектерді ерекшелейтін дәлел болса, ол істің тек соларға қатысты екенін айта аламыз. Ал ешқандай дәлел таппасақ, онда етілген әмір мен салынған тыйым еркек пен әйелге бірдей қатысты болып табылады.

«Парыз» деген сөз - әңгіме қалаулы бір істер туралы болып жатпағанына нұсқайды. Бұл қалаған адам істесін, қаламайтыны қойсын дейтіндей нәрсе емес. Бұл – Аллаһ Тағаланың міндетті түрде орындалу керек болған бұйрықтары.


Біріншісі: Аллаһ бізді жаратты , ризықтандырды , әрі бекерге қалдырған жоқ . Ол бізге елші жіберді. Кім сол (елшіге) бағынса – Жәннатқа кіреді, ал кім оған (бағынудан) бас тартса – Тозақта болады .

Сәм`ия (Құран мен Сүннетте келген) дәлелдер:
«Ол сендерді балшықтан жаратып, ажалдарыңды белгіледі. Оның тағы белгілеген мерзімі бар. Ал сендер әлі де күдіктенудесіңдер» (Ән`ам сүресі, 2-аят);
«Расында, Біз сендерді жаратып, сосын бейнеледік» (А`раф сүресі, 11-аят);
«Оның белгілерінен, сендерді топырақтан жаратқаны» (Рум сүресі, 20-аят);
«“Аллаһ – әр нәрсенің Жаратушысы”, - деп айт» (Ра`д сүресі, 16-аят);
«Мен жындар мен адамзатты Өзіме құлшылық етулері үшін ғана жараттым» (Зәрият сүресі, 56-аят). Бұдан да басқа аяттарды келтіруге болады.

`Ақлия дәлелдер:
Аллаһ Тағала былай деді: «Олар ешнәрсесіз пайда болды ма, немесе олардың өздері жаратушы ма?» (Тур сүресі, 35-аят). Адам өз-өзін пайда қылмады, себебі пайда болмай тұрып ол ешнәрсе емес еді, ал ешнәрсе болмаған біреу өзін жарата алмайды. Тура сол сияқты, оны әкесі де, шешесі де жаратпады деп айтуға болады, әрі ол кенеттен пайда болмады. Өйткені, әр нәрсенің себебі болады. Егер кез-келген кітаптың жазушысы, кез-келген киімнің тігіншісі, кез-келген ғимараттың құрылысшысы бар болса, онда тамаша тәртіппен жүретін, сымбатты үйлесумен орналасқан мына болмыстың да Жаратушысы бар! Жарататын және әмір ететін – Жалғыз Аллаһ. Ол былай деген: «Жарату мен әмір ету тек Оның қолында» (А`раф сүресі, 54-аят). Бұны ешкім теріске шығара алмайды. Жубәйр ибн Мут`им әлі мушрик (көпқұдайшыл) болған уақытта, Аллаһ елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мына аяттарды оқығанын естиді: «Олар еш нәрсесіз пайда болды ма, немесе олардың өздері жаратушы ма? Әлде аспандар мен жерді жаратқан олар ма? Жоқ, олар тек анық сенбейді. Әлде оларда Раббыңның қазыналыры бар ма? Немесе олардың өздері иелік етуші ме?» (Тур сүресі, 35-37-аяттар). Сол туралы Жубәйр: “Сол сәтте менің жүрегім кеудемнен шығып кете жаздады. Әрі жүрегімде иманның ең алғашқы орныққан кезі де дәл сол еді” (Бухари).

Сәм`ия дәлелдер:
«Шын мәнінде, Аллаһ – ризық Беруші, ұлы күш Иесі» (Зәрият сүресі, 58-аят).
«”Сендерді аспандар мен жерден кім ризықтандырады?” - деп сұра да: “Аллаһ!” - деп айт» (Сәбә сүресі, 24-аят).
«“Аспан мен жерден сендерді кім ризықтандырады? Есту, көру қабілеттеріңе кім иелік етеді? Өліден тіріні және тіріден өліні кім шығарады? Әрі істермен басқаратын кім?” - деп сұра. Олар дереу: “Аллаһ!” - деп жауап береді. “Неліктен қорықпайсыңдар?!” - деп айт» (Юнус сүресі, 31-аят). Бұған тағы да басқа аяттарды келтірсе болады.
Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай айтты: «Сосын оған (яғни, ана құрсағындағы балаға) төрт нәрсені жазуға бұйырылған періште жіберіледі. (Ол мына нәрселерді жазады): ризығы, ажалы, амалдары және бақытты не бақытсыз болатыны» (әл-Бухари).

`Ақлия дәлелдер:
Біздің ризығымыз ішіп жүрген су мен жеп жүрген тамақтарымыздан тұратыны бәрімізге мәлім. Ал оларды жаратқан – Аллаһ. Демек, біздің ризығымызды беретін де сол Жаратушымыз.
Аллаһ Тағала былай деді: «Егіп жатқан нәрселеріңді көрдіңдер ме? Оны өсіретін сендер ме, әлде Біз бе?! Егер қаласақ, оны қиқымға айналдырып жіберетін едік те, сендер таңданған күйде қалатын едіңдер. “Біз зиянға ұшырадық. Оған қоса ризығымыздан да айырылдық”, - деп айтасыңдар. Ішіп жүрген суларыңа қарадыңдар ма? Бұлттардан оны түсіретін сендер ме, әлде Біз бе? Егер қаласақ, оны ащы қылатын едік. Онда неліктен сондай шүкірсізсіңдер?!» (Уақи`а сүресі, 63-70-аяттар). Бұл аяттарда Аллаһ Тағала тамақ пен судан тұратын ризығымызды Өзі беретінін бізге анық баяндайды.

Сам`ия дәлелдер:
«Адам баласы бос қоя берілеміз деп ойлады ма? Ол ағылған бір судың тамшысы емес пе еді?! Сосын ол ұйыған қан болды. Аллаһ оны жаратып, бейнеледі. Кейін одан жұп жаратты: еркек пен әйелді. Енді (бұлардың бәрін жасаған Аллаһ) өліктерді қайта тірілтуге шамасы жетпей ме?!» (Қиямет сүресі, 26-40-аяттар).
`Ақлия дәлелдер:
Адамдардың осы дүниеге келіп, бұл өмірде мал сияқты рахат көріп, кейін өліп, ал содан соң оларды қайта тірілу де, есеп-қисап та күтпейді деп елестету мүмкін емес. Өйткені, бұл Аллаһтың даналығына сай келмейтін ермек сияқты болатын еді. Аллаһ адамзатты құлшылық үшін жаратып, оларға қуандырушы әрі ескертуші ретінде елшілер жіберіп, сосын өмірді осымен ғана аяқтап қоятыны мүмкін бе?! Жоқ, артынша бойұсынғандар үшін сый, қарсыласқандар үшін жаза болатыны анық.

Аллаһ Тағала былай деді: «Аллаһқа және елшіге бағыныңдар, әлбетте мейірімге бөленесіңдер!» (Әли `Имран сүресі, 132-133-аяттар).
Тағы да Ол былай деді: «Кім Аллаһқа және Оның елшісіне бағынса, әрі Аллаһтан қорқып, тақуа болса, міне солар – табысқа жеткендер!» (Нұр сүресі, 52-аят).
Тағы да Аллаһ: «Ал кім Аллаһқа және Оның елшісіне бағынбаса, әрі Оның шектегенінен артық шықса, оны (Аллаһ) Отқа кіргізеді, сол жақта олар мәңгі қалады. Оларға қорлайтын азап бар», - деді (Ниса сүресі, 14-аят).
Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай айтты: «Менің үмметімдегі барлық адам Жәннәтқа кіреді, тек бас тартқандардан өзге». Сонда адамдар: “Әй, Аллаһтың елшісі, ал кім бас тартады?!” - деп сұрайды. Бұған пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Маған бағынған кісі Жәннатқа кіреді, ал менің тілімді алмаған кісі (Жәннаттан) бас тартқан болып саналады», - деп жауап қатты (Бухари).
Аллаһ Тағала адамдарды бір мақсат үшін жаратты. Оларды еш мақсатсыз, ермек үшін, бекер жаратқан жоқ. Аллаһ олардың сипаттағанынан пәк! Алайда, оларды бір мақсат үшін жаратты. Аллаһ Тағала айтқандай: «Ол Аллаһ өлім мен өмірді, сендерді қайсыларың істеріңмен жақсырақ боласыңдар деп сынау үшін жаратты» (Мулк сүресі, 2-аят).
Тағы да Аллаһ Тағала былай айтты: «Біз сендерді босқа жараттық... деп ойлайсыңдар ма?» яғни еш мақсатсыз, еш даналықсыз «әрі Бізге қайтарылмаймыз деп ойлайсыңдар ма?» яғни жаратылғандарыңнан кейін қайта түрілу болмайды деп, Жаратушыларыңа қайта оралмайсыңдар деп. Бұл пікірде кемшілік бар. Аллаһтың даналығында кемшілік бар деген ой. Сол үшін аяттың жалғасында Аллаһ: «Шынайы Ие Аллаһ – Пәк!» - деп айтты (Муминун сүресі, 115-116-аяттар). Яғни надандардың, сенбейтіндердің сипаттағанынан Пәк.
Демек, адамдар бір мақсат үшін жаратылған. Бұл не мақсат? Аллаһ бұны, Өзінің келесі сөздерінде баяндайды: «Мен жындар мен адамзатты тек Өзіме құлшылық етулері үшін ғана жараттым. Олардың Маған ризық бергенін де, тамақтандырғанын да қаламаймын. Расында, Ол Аллаһ – ризық Беруші, ұлы күш Иесі!» (Зәрият сүресі, 56-58-аяттар). Аллаһ жындар мен адамзатты тек бір мақсатпен ғана жаратты. Ол – сынақ. «Сендерді қайсыларың істеріңмен жақсырақ боласыңдар деп сынау үшін». Бұл не нәрседегі сынақ? Бұл құлшылықтағы сынақ: ол адам Аллаһқа ғана құлшылық ете ме, әлде Одан басқа бір тәңір таңдай ма? Адам осы мақсат үшін жаратылды. Алайда ол осы жаратылу мақсатын оған үйрететін, түсіндіретін адамға мұқтаж. Аллаһ разы болатын түрде, Оған құлшылық етуге жету жолын көрсететін адамға мұқтаж.
Сондықтан, Аллаһ адамдарға ескертуші, қуандырушы ретінде Жаратушыларына апаратын жолды бағыттайтын елшілерді жіберді. Олар кім ғана жалғыз құлшылыққа лайықты екенін, әрі оларды жаратқан Аллаһ, қай жолмен Оған құлшылық етуге шақырғанын түсіндіріп кеткен еді.
Аллаһ Тағала пайғамбарымыз Мұхаммедке (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Сені біртұтас адам баласы үшін қорқытушы әрі қуандырушы ретінде жібердік» (Сәбә сүресі, 28-аят). Тағы да Ол: «Расында, Перғауынға елші жібергеніміздей, сендерге де куәгер ретінде елші жібердік», - деді (Муззәммил сүресі, 15-16-аяттар). Әрбір халықта елші болған еді. Аллаһ Тағала: «Негізінде, ескертушісі болмаған бірде-бір халық жоқ», - деп айтты. Тағы да Аллаһ былай деді: «Расында, әр үмметке: “Аллаһқа ғана құлшылық етіңдер және тағуттан аулақ болыңдар”, - дейтін елші жібердік» (Нахл сүресі, 36-аят).
Осы аяттардан түсінетіміз: Аллаһ Тағала адамдарды жаратқан соң, оларды тастап қойған жоқ. Керісінше, оларға Аллаһқа апаратын жалғыз ғана жолды үйретіп, бағыттайтын, тура жолға нұсқайтын елшілерді жіберді. Бұл жол – жалғыз ғана жол. Фатиха сүресінде: «Бізде тура жолға сала гөр!» - деп айтылған (Фатиха сүресі, 5-аят). Ол – бір ғана жол! Алайда, басқа да жолдар бар – адасу мен ауытқу жолдары, өз көңіл-қалауларына ерген адамдардың жолдары. Дегенмен, Аллаһқа жеткізетін жол – Аллаһтың тарапынан келген елшілердің жолы ғана. Бұл – жалпы Ислам діні. Аллаһ Тағала былай деді: «Расында, Аллаһтың жанындағы дін – Ислам!» (Әли `Имран сүресі, 19-аят). Аллаһқа ғана құлшылық етіп бойұсыну, әмірлерін орындау арқылы бағыну, Аллаһқа серік қосу мен Оған серік қосушылардан аулақ болу.
Елшілер, адамдарға осы мақсатты түсіндіріп, Аллаһқа ғана, Одан өзге ешкімге емес, құлшылық етуге бағыттаған. Міне, осы негізгі мәселеде халықтар мен елшілердің арасында жаулық туатын-ды. Себебі, адамдар Аллаһқа өздері жақсы көретін жолмен құлшылық етеді, Аллаһ жақсы көретін емес. Сондықтан да ғалымдар: “Сенің жақсы көруің маңызды емес, алайда сені жақсы көру маңызды!” - деп айтқан. Сенің Аллаһты жақсы көргенін маңызды емес, өйткені Аллаһқа деген сүйіспеншілігін мушриктер де (көпқұдайшылар), адасқандар да, оларға елші жіберілген халықтардың барлығы да мәлімдеген. Олар садақаларын да берген, намаздарын да оқыған, дұға да еткен. Алайда, ең маңыздысы – Раббысы құлын жақсы көруі. Ал бұған қалай қол жеткізуге болады? Адам Аллаһтың сүйіспеншілігін іздеу керек. Бұл – пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жолы!
Аллаһ Тағала былай айтты: «(Әй, Мұхаммед! Оларға) былай де: ”Егер Аллаһты сүйсеңдер, онда маған еріңдер, сонда Аллаһ та сендерді сүйеді!”» (Әли `Имран сүресі, 31-аят). Демек, Аллаһтың жақсы көретін жолы – бұл елшіге бағыну, оның артынан еру. Адамдарды Аллаһқа апаратын жалғыз ғана жол бар – ол Мұхаммедтің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннеті!
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін Шамсуддин Ибн әл-Қайимнің «Нуниядағы» сөздерімен айтқымыз келіп отыр. Ол былай деді: “Жалғыз үшін жалғыз жолда жалғыз бол!”

Бұған дәлел ретінде 7 Аллаһтың келесі сөздерін келтіруге болады:
«Расында, Біз Перғауынға елші жібергеніміздей , сендерге де куәгер ретінде елші жібердік . Сонда Перғауын (елшіге бағынудан) бас тартты, сол үшін Біз оны қатты ұстаумен ұстап алдық » (Муззәммил сүресі, 15-16-аяттар).


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:21
«Білім – сөздер мен амалдардан бұрын!» өйткені білімге негізделмеген амал істеушісіне еш пайда әкелмейді. Надандықпен жасалған амал пайда әкелмек түгіл, істеушісіне Қиямет Күні құрдым мен опатқа айналуы мүмкін. Сондықтан, міндетті түрде амал етуден алдын, мұсылман адам білім үйрену керек.
Бұған дәлел Аллаһтың келесі сөздері: «Біл, Аллаһтан өзге құлшылыққа лайықты ешкім жоқ, сосын күнәларың үшін жарылқау тіле!» (Мухаммад сүресі, 19-аят). Аятқа назар аударсақ, Раббымыз әуелі: «Біл!» - деді, сосын ғана: «күнәларың үшін жарылқау тіле!» - деп бұйырды. Жарылқау тілеу амалға жатады. Демек, амал жасаудан бұрын, тіпті жарылқау тілеуден алдын, адамға білім керек.

Имам Ибн әл-Қайим керемет өлең жолдарын жазып кеткен:
Білсең егер, бауырым,
Білімсіздік – ауыру.
Құран, Сүннет – дәрісі,
Аурудан керек арылу.

Болып жүрсең әбігер,
Ғалым деген дәрігер.
Құран менен Сүннеттен,
Тауып берер дәрілер.

Надандық – бұл өлімге апаратын дерт. Бұл надандықтан қалай құтылуға болады? Құран мен Сүннеттің мәтіндері арқылы. Ал сені оған бағыттап, анығын түсіндіретін кім? Ол – ғалым «роббәни» (дана, тәрбиелеуші ғалым). Өзін білімдімін деп санап жүрген кез-келген біреу емес, алайда ғалым-роббәни! Аллаһ Тағала былай деді: «Бірақ тәрбиелеуші (“роббәни”) болыңдар, өйткені сендер Кітапты үйретесіңдер және оны зерттеп үйренесіңдер» (Әли ‘Имран сүресі, 79-аят).
Имам әл-Бухари «роббәни» деген сөзге қатысты Ибн ‘Аббәс былай деп айтқанын жеткізеді: “Яғни дана ғалымдар”. Имам әл-Бухари: “Былай айтылды: «тәрбиелеуші» (раббәни) – бұл адамдарды оқыту барысында үлкен білімге көшуден бұрын алдымен ең кішкентай білімнен бастайтын ғалым”, - деді (Қараңыз: “Сахих әл-Бухари” 1/35).
Егер адам әр амалын тек білімге сүйеніп жасайтын болса, ол аз істің өзінде де мол берекеге қол жеткізеді. Сол уақытта, адамның амалдары таудай болу мүмкін, алайда ол істер білімге негізделмеген соң құрдымға себеп болады. Сондықтан, пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ұлы сахабаларының бірі Әбу әд-Дәрда былай деген: “Ақымақтардың түні бойы ұйықтамай, күні бойы ораза тұтқанынан гөрі, зеректердің ұйқысы мен ауызашарлары нендей керемет! Біріншісі екіншісіне тең келмейді. Ізгілік және берік біліммен жасалған құмырсқадай іс – азғыруға ергендердің таудай амалдарынан да артық!” (Қараңыз: Ахмад «Зуһд», Әбу Ну`айм).


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:20
Сабыр етудің үш түрі бар:
1) Аллаһтың әмірлерін орындауда шыдамдылық таныту;
2) Аллаһтың тыйымдарынан аулақ жүргенде шыдамдылық таныту;
3) Аллаһтың ауыртпашылық әкелетін тағдырына шыдамдылық таныту.

Бұған дәлел, Аллаһтың келесі сөздері :
(Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!)
«Уақытпен ант ! Шынында, бүкіл адамзат әлбетте зиянда. Тек иман келтірген, ізгі амал жасаған , бір-біріне шындықты үгіттеген және өзара сабырға үгіттескендерден басқа» (`Аср сүресі, 1-3-аяттар).

Яғни, аталған төрт мәселені үйренудің парыз екеніне дәлел Аллаһтың келесі сөздері: «Уақытпен ант етемін! Шынында, бүкіл адамзат әлбетте зиянда. Тек иман келтірген, ізгі амал жасаған, бір-біріне шындықты үгіттеген және өзара сабырға үгіттескендерден басқа» (`Аср сүресі).
«Иман келтіргендер» сөздері – білімге дәлел болып табылады. Өйткені, иман білімсіз мүмкін емес. Ол – Аллаһ Тағаланы тану, Оның елшісін тану және Ислам дінін дәлелдермен тану.
«Ізгі амал жасаған» сөздері – білімге сай амал етуге дәлел болып табылады.
«Бір-біріне шындықты үгіттеген» сөздері – білім және амалға шақыруға дәлел болып табылады.
«Өзара сабырға үгіттескендер» сөздері – білім және амалға шақыру жолында сабыр етуге дәлел болып табылады.

«Уақытпен ант!» Аллаһ Тағала уақытпен ант етті, ал ол жаратылыс болып саналады. Бірақ Аллаһ Тағала қалаған нәрсемен ант етеді, ал жаратылыстар тек Жаратушымен ғана ант ете алады. Өйткені ол тыйым салынған істердің қатарына жатады. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Кім Аллаһтан өзге нәрсемен ант етсе, онда күпірлік не ширк жасады» (Әбу Дәуд 3251, Тирмизи 1535). Тағы да Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кім ант ететін болса, онда Аллаһпен ант етсін немесе үндемесін», - деді (Бухари 6107, Муслим 3/1646).
Сондай-ақ, Аллаһ Тағала тек маңызы бар, орны ерекше нәрсемен ғана ант етеді. Осы заманда түн мен күн ауысады, түрлі жағдайлар болып тұрады: жақсысы мен жаманы, қуаныштысы мен қайғы әкелетіні. Зымырап жатқан бұл уақытта көптеген пайдаға қол жеткізуге болады, ал кім оған дұрыс көңіл бөлмесе талай игіліктерден айырылып құр қалады.

Бүкіл адамзат зиянға және опатқа ұшырайды, бірақ аталмыш сүреде айтылған қасиеттерді бойында жинағандар ғана құтылады. Олар:
1) Иман келтіру, ал бұл білімсіз мүмкін емес.
2) Ізгі амал жасау. Оның екі шарты бар: ықылас пен пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесу.
3) Да`уат ету (шақыру), яғни жақсылыққа бұйырып, жамандықтан қайтару. Өйткені пайдалы білім алып, кейін оған сай ізгі амал жасаған адам, елдің арасында жақсылықты таратып, надандарға ақиқатты үйрету керек.
4) Сабыр ету. Адам өзі ғана сабыр етпей, басқаларды да шыдамдылыққа ұмтылдыру қажет.

Имам Ибн әл-Қайим былай деген: “Өз-өзіңе қарсы жихадтың да төрт деңгейі бар:
Біріншісі, оларсыз адам екі дүниеде де не жетістікке, не бақытқа ие бола алмайтын дұрыс жолды және ақиқат дінін біліп-зерттеу үшін өз-өзіңмен күресуге тура келгенде (жалқаулықпен, шаршаумен т.б.) орын алады. Білімі оны тастап кеткенде ол (адам) екі дүниеде де бақытсыз болады.
Екінші деңгей – алған білім негізінде амал ету үшін өзіңмен күресу, өйткені қарапайым білім амалсыз, егер зиянды болмаса, ең жоқ дегенде пайдасыз болады.
Жихадтың үшінші деңгейі – дінге шақыру және оны білмегендерге үйрету ісіндегі күрес болып табылады. Кері болған жағдайда ол (адам) Аллаһтың түсірген басшылығын және айқын аяттарын жасырушы болып қалады, әрі оның білімі оған көмектеспейді және Аллаһтың жазасынан құтқармайды.
Төртінші деңгей – Аллаһқа шақыру барысында туындайтын ауыртпалықтарға, Аллаһтың жаратқандарынан келіп тиетін ренжітулерге сабырлық танытуда және осының барлығына Аллаһтың разылығы үшін төзуде өз-өзіңмен күресу” (Қараңыз: “Зәд әл-Мә’ад” 3/10).

Әһлюл-Сунна уә әл-жәма`а ақидасы (сенімі) бойынша, иман дегеніміз бұл – жүрекпен анық сену, тілмен растау және дене мүшелерімен амал ету. Алайда кейбір адасқан адамдар аятта келген «иман келтірген және ізгі амал жасаған» деген сөздерден, амал иман атаулысына жатпайды деп түсінеді. Олардың айтуынша, егер амал иман атаулысына жатқанда еді, онда Аллаһ иман мен амалды «уәу» арқылы жалғамайтын еді. Өйткені, араб грамматикасы бойынша, екі сөздің арасында «уәу» жалғаулығы тұрса, онда бұл сол сөздердің екі бөлек мағына беретінін білдіреді. Бұл күдікке екі жолмен жауап берсе болады:
1) Иман – бұл тек амал емес, оған тілдегі сөз бен жүректегі сенім кіреді. Ал амал – бұл тек дене мүшелермен жасалатын істер ғана. Сондықтан, жалпы айтқанда, иман атаулысы мен амал атаулысы екі бөлек нәрсе. Сол үшін араларында «уәу» жалғаулығы тұр.
2) «Уәу» жалғаулығы әрқашан жан-жағындағы сөздердің екі бөлек мағына беретінін білдіре бермейді. Бұған дәлел келесі аяттар: «Ал кім Аллаһқа, періштелеріне және елшілеріне қас болса және («уәу» жалғаулығы келді) Жәбрейіл мен Микәилға» (Бақара сүресі, 98-аят); «Рух (Жәбрейіл) және («уәу» жалғаулығы келді) періштелер түседі» (Ләйләтул-қадр сүресі, 4-аят).


Имам әш-Шәфи`и : «Егер де Аллаһ Өз жаратылыстарына бұл сүреден басқа еш дәлел түсірмегенде, бұның өзі жеткілікті болар еді», - деген [19].
Имам әл-Бухари былай жазған: ««Білім – сөздер мен амалдардан бұрын!» тарауы. Бұған дәлел Аллаһтың келесі сөздері: «Біл, Аллаһтан өзге құлшылыққа лайықты ешкім жоқ, сосын күнәларың үшін жарылқау тіле!» (Мухаммад сүресі, 19-аят) (Аллаһ) сөздер мен амалдардан бұрын, білімнен бастады».

Оның толық аты-жөні: Әбу `Абдуллаһ Мухаммад ибн Идрис ибн әл-`Аббас ибн `Усмән ибн Шәфи әл-Һашим әл-Қураши. Хижра жыл санағы бойынша 150 ж. Газзада дүниеге келді. Хижра бойынша 204 ж. Мысырда қайтыс болды. Ол төрт ұлы имамның бірі еді.

Бұл сөздерімен имам әш-Шәфи`и, осы сүре адамды иман, ізгі амал, шақыру және сабырлық арқылы дінді мықтап ұстауға ұмтылдыруда жеткілікті болып саналады деп айтқысы келген. Оның сөздерінен, бұл сүре адамзатқа шариғаттың бүкіл үкімдерінің орнын толтыра алады деп түсінбеуіміз керек. Имам: «Егер де Аллаһ Өз жаратылыстарына бұл сүреден басқа еш дәлел түсірмегенде, бұның өзі жеткілікті болар еді», - деп айтты. Өйткені, ақылы дұрыс және санасы сау адам бұл сүренің сөздерін еститін болса, зиянға ұшыраудан қашып, одан құтылу жолдарын іздей бастайды. Бірақ оған ол тек келесі төрт қасиетпен ие болған жағдайда ғана қол жеткізе алады: иман, ізгі амал, халықты ақиқатқа шақыру, шыдамды болуды өсиет ету.

Оның толық аты-жөні: Әбу `Абдуллаһ Мухаммад ибн Исмә`ил ибн Ибраһим ибн әл-Муғира әл-Бухари. Хижра бойынша 194 ж. Бухара қаласында Шәууәл айында туылды. Ол әкесі қайтыс болған соң, анасынң қолында өсті. Ол хижра бойынша 256 ж. Ораза Айтына қараған түнде, Самарқанд қаласынан екі фарсах қашықтықта орналасқан Хартанк жерінде дүниеден озды. Бұл имам – Құраннан кейінгі ең сенімді кітап болып есептелетін «Сахих» атты хадистер жинағының авторы.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:15
«Сабыр ету». Жақсылыққа бұйырып, жамандықтан қайтаратын және шындықты айтып, Аллаһқа шақыратын кісілер әрқашан өз халықтарының қарсылығына жолығатын еді. Өйткені, адамдардың көбісі жақсылықты қаламайды, олар көңіл-қалауларына жағатын нәрселерді, тыйым салынған істерді жақсы көреді. Сондықтан, оларға Аллаһқа шақыратын кісі келіп, сезімдер мен нәпсіге еруден қайтарса, міндетті түрде сөздер мен істерде көрінісі тапқан тойтарысқа тап болады. Сол үшін Аллаһтың Жүзіне ұмтылып, Оған шақыратын уағыздаушы қиыншылықтарға төзу керек, әрі да`уатын (шақыруын) жалғыстыру қажет. Бұған елшілерді, әсіресе олардың ең соңғысы Мұхаммедті үлгі ретінде алуға болады. Олардың барлығына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!
Аллаһ Тағала былай деді: «Сенен бұрын да елшілерді өтірікші деп санаған, алайда олар оған сабыр еткен. Біздің көмегіміз келгенше қиыншылықтар көрген» (Ән`ам сүресі, 34-аят). Тағы да Аллаһ былай деген: «Міне осылай, олардан бұрынғыларға қандай елші келсе де, олар міндетті түрде: “Ол – сиқыршы, не жынды!” - дейтін еді» (Зәрият сүресі, 52-аят). Тағы да Аллаһ Тағала: «Осылайша, Біз әрбір пайғамбарға күнәһарлардың ішінен жау істедік», - деді (Фурқан сүресі, 31-аят).
Егер жаратылыстардың ең ардақтысы, адамдардың ең ұлысы болған пайғамбар мен елшілердің өздері осындай ауыртпашылықтарға тап болса, онда біз сияқты қарапайым адамдар туралы не айтуға болады?! Біз елшілер секілді сабыр етуіміз керек. Тіпті пайғамбарымыз Мұхаммедтің өзі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өзінен бұрын жіберілген пайғамбарлардан өнеге алуға бұйырылған еді. Бұл туралы Аллаһ: «Ұлы елшілер сияқты сабыр ет те, оларға (азапты) асықтырма», - деп айтты (Ахқаф сүресі, 35-аят)
Сабырлы бол! Білім алып, оған амал етіп, сосын оған шақырған адам сабырлы болуға өте мұқтаж. Ал егер ол шыдамды болмаса, ол анық сенбейтіндердің кесірінен жеңілтектікке берілген адам болады. Аллаһ Тағала былай деді: «Сабыр ет! Шын мәнінде, Аллаһтың уәдесі – хақ! Анық сенбейтіндер сені жеңілтектікке апармасын» (Рум сүресі, 60-аят). Сол үшін пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өз сахабаларын үнемі: «Алайда, сендер асығушы елсіңдер!» - деп, асығыстықтан сақтандырып отырған.
Аллаһ Тағаланың Өз елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) айтқан мына сөздеріне назар аудар: «Расында, біз саған Құран түсірдік» (Инсән сүресі, 23-аят). Осы аяттан соң Аллаһ Тағала: «Сол үшін Раббыңның нығметіне шүкір ет», - деп айтады деген ой келеді. Алайда Аллаһ Өз сөздерін: «Сол үшін Раббыңның үкіміне сабыр ет!» - деп аяқтайды (Инсән сүресі, 24-аят). Осыдан біз, Құранмен өмір сүруге бел байлаған адам сабырлықты талап ететін жағдайларға кезігетінін түсінеміз.
Өз руластарынан соққы алып, бетінен қанын сүртіп жатқандағы пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Әй, Аллаһ! Елімді кешіре гөр, шынында олар білмейді ғой!» - деген сөздеріне қарап, шешім қабылдай бер (Бухари).
Сабыр етудің үш түрі бар:
1) Аллаһтың әмірлерін орындауда шыдамдылық таныту;
2) Аллаһтың тыйымдарынан аулақ жүргенде шыдамдылық таныту;
3) Аллаһтың ауыртпашылық әкелетін тағдырына шыдамдылық таныту.


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:14
«Оған шақыру», яғни адам үйреніп, сосын өзімен-өзі амал етіп, бірақ ешкімді Аллаһқа шақырмай жүре бергені жеткіліксіз. Ол міндетті түрде басқа кісіні де шақыру қажет, солай ол өзіне де, өзгеге де пайда әкелген болып саналады.
Бұл білім – аманат. Ол сенің сақтап, жинап жүретін, адамдарды одан мақұрым қалдыра алатын мүлкің емес. Адамдар оған мұқтаж. Жеткізу, түсіндіру және адамдарды жақсылыққа шақыру, сенің міндетің болып табылады. Аллаһ Тағала былай деді: «Сол кезде, Аллаһ Кітап берілгендерден уәде алды: “Сендер оны әлбетте адамдарға түсіндіресіңдер де, жасырмайсыңдар”» (Әли `Имран сүресі, 187-аят).
Да`уаны (шақыруды) жүзеге асыру үшін адамның білімі мен анық түсінігі болуы тиіс. Себебі, Аллаһ Тағала былай деді: «Айт: “Бұл – менің жолым. Мен және артымнан ілескендер Аллаһқа анық білімге сүйеніп шақырамыз. Аллаһ Пәк, ал мен серік қосушылардың бірі емеспін”» (Юсуф сүресі, 108-аят).
Адам үш нәрсені білу керек:
1) Неге шақырып жатқанын, яғни баяндап жатқан амалдың үкімін білу.
2) Кімді шақырып жатқанын, яғни да`уа бағытталған адамның түсіну деңгейін білу.
3) Қалай шақыру керек екенін білу. Бұл туралы Аллаһ Тағала келесі аятта былай дейді: «Раббыңның жолына даналықпен және көркем уағыз арқылы шақыр. Әрі олармен ең жақсы түрде тартыс жүргіз» (Нахл сүресі, 125-аят).

Аллаһқа шақырудың екі түрі бар:
1) Сөз арқылы. Бұған уағыз айту, үгіт-насихат жүргізу, кездесулер өткізу, сабақ беру кітап жазу жатады.
2) Амал ету арқылы. Кейде адам үндемей-ақ, өзі білген істеріне амал етеді, соның өзі айналасындағы кісілерге қатты әсер етеді. Ол осы ісімен солай жасау керегін адамдарға нұсқайды.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:13
] «Оған амал ету», яғни білімге сай амал жасау. Адамның үйреніп, үйретіп жүргені жеткіліксіз, ол міндетті түрде біліміне амал ету қажет. Артынан амалы жалғаспаған білім, адамға қарсы дәлел болады. Білім – амалсыз пайдалы болып есептелмейді. Үйренген біліміне амал етпеген адамға Аллаһтың ашуы болады, өйткені ол ақиқатты таныды, бірақ оны біле тұра тастап қойды.
Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деді: «Шын мәнінде, Қиямет Күні өз біліміне амал етпеген ғалым Тозаққа ең бірінші отын болады» (әт-Тирмизи 2382).
Білім амалға байланысты. Амал – білімнің жемісі. Егер ағашта ешқандай жеміс болмаса, оның еш пайдасы жоқ. Білім тек амал ету үшін түсірілген. Аллаһ Тағала: «Мен жындар мен адамзатты тек Өзіме құлшылық етулері үшін ғана жараттым», - деді (Зәрият сүресі, 56). Демек, амал және құлшылық мақсат болып табылады. Ал оны білімсіз жасауға тыйым салынады. Ол адамды адасу мен ауытқуға апарады. Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Кімде-кім біз бұйырмаған бір іс жасаса, ол өзіне қайтарылады», - деді, яғни қабыл болмайды (Муслим 18/1718).
Сол үшін біз әр рака`атта Фатиха сүресінің келесі аяттарын оқимыз: «Бізді тура жолға сала гөр. Нығметке бөленгендердің жолына. Бірақ ашуға ұшарағандардың және адасқандардың жолына емес» (Фатиха сүресі, 5-7-аят). Осы аяттарда Аллаһ Тағала білімсіз амал еткендерді – адасқандар, ал білімі бола тұра амал етпегендерді – ашуға ұшарағандар деп атады. Осыған көңіл аудар, өйткені бұл өте маңызды!
Білімге амал етпей, оны қалдырудың бір неше жағдайы болады:
1) Куфр (дінсіздік), ширк (көпқұдайшылық). Мысалы: адам Аллаһ Тағаланың құлшылықта жалғыз екенін біледі, алайда Оған серік қосу арқылы біліміне сай амал етпейді.
2) Мә`сия (күнә). Мысалы: адам арақ ішудің, сатудың, құйып берудің, өндірудің харам екенін біледі. Алайда соған қарамастан, амал етпейді, яғни аталған істерді жасайды.
3) Мәкруһ (ұнамсыз нәрсе). Мысалы: егер адам пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) намазды белгілі кейіпте оқығанын біледі. Бірақ ол біліміне сай амал етуді қалдырады. Сүннеттердің бірін қалдырған адам күнә алмайды, өйткені ол парыз болып есептелмейді.
4) Мубах (рұқсат етілген нәрсе). Мысалы: егер адам пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) белгілі бір киім үлгісі, белгілі бір жүрісі болғанын біледі, бірақ та ол біліміне амал етпейді. Ондай адам күнә алмайды, сондай-ақ сауапқа да ие болмайды. Алайда, адам пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесу ниеті үшін сауап алуы мүмкін.


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:13
«Дәлелдермен тану», яғни соқыр ілеспей, алайда Құран мен Сүннетте келген дәлелдер арқылы тану. Міне осы нағыз білім болып саналады.

Бір ғалым мынадай өлең жолдарын жазған:
Бүгінде шешендер көп жанарларда
Ел біткен сұлу сөзді санар арға.
Сұлу сөз бірақ әркез дұрыс емес
Екенінен
Дүйім жұрт хабардар ма?

Сөздің сұлу болғанымен
Маңызы жоқ
Болса егер еш дәлелсіз, аңызы көп.
Пайдасы жоқ білімсіз дін ұстанып,
Қам – қарекет қылғанның, тамызып от.

Мүмкін емес білімсіз іс өнуі,
Исламға қайтадан күш енуі.
Білім – ол
Құран, Хадис, Сахаба мен
Ғалымдардың бұл дінді түсінуі.

Шындық ізде!
Қуғанды қойып елес,
Дәлел сұра, себебі дін ойын емес.
Дінді түсін сахабалар түсінгендей
Дін деген менің, сенің ойың емес!!!

Кез-келген адамның пайымдауы Құран мен Сүннетке сай келсе, қабылдап, ал сай келмесе, тастай салу қажет. Имам Мәлик (Аллаһ оны Өз мейіріміне алсын): «Кез-келген адамның сөзі қабылдануы да, қайтарылуы да мүмкін. Тек мына қабірдің иесінен басқа», - деп Аллаһ елшісінің (оған Аллаһтың салауаты мен сәлемі болсын) қабірін көрсетті. Дәл осы жолмен мұсылман ғалымдары жүрді – белгілі төрт имам да, басқа да ғалымдардың әрбірі соқыр ерудің қауіптілігінен сақтандырған еді, себебі Аллаһ Тағала Өз Кітабының көптеген жерінде соқыр ілесетіндерді даттайды. Бұрынғы кезде де, қазіргі кезде де кәпір болғандардың көбісі пайғамбарларға ермеген себебі кітапшыларына, монахтары мен ата-бабаларына соқыр ілескендіктен еді ғой.
Әбу Ханифа, Мәлик, әш-Шәфи’и мен Ахмад және т.б. имамдар (Аллаһ оларға разы болсы) үнемі: «Біздің пікірімізге сүйеніп ешбір адамға фәтуә беруге болмайды немесе біздің қайдан алғанымызды білмейінше, біздің сөзімізді алуға рұқсат етілмейді», - деп айтатыны бәрімізге мәлім.
Әрбір имам былай дейтін: «Егер сахих хадис табылса, онда сол менің мазхабым».
Сондай-ақ олар әрдайым былай қайталайтын: «Егер саған белгілі бір пікір жетсе, онда сен оны Аллаһтың Кітабы мен Оның елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сүннетімен салыстыр. Егер пікір оған сәйкес келсе, онда қабылда, ал егер сәйкес келмесе, онда оны қабырғаға ұр!».
Ұлы имамдардың пікірі міне, осындай, Аллаһ Тағала оларды Жәннат бақтарына орналастырсын.

Дәлел деген сөздің мағынасы: талап етілетін нәрсеге бағыттайтын құрал. Дәлелдің екі түрі болады:
1) Сәм`ия – бұл уахи арқылы бекітілген дәлелдер, яғни Құран мен Сүннет.
2) `Ақлия – бұл ойлау және қарастыру арқылы бекітілген дәлелдер.
Аллаһ Тағала Құранда өте жиі дәлелдердің осы түрін келтіреді. Ол Қасиетті Кітабының көптеген аяттарында: «Оның белгілерінен мынау, Оның белгілерінен анау», - деп айтқан.
Дәлелдің осы екі түріне мысал келтірер болсақ, онда Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Аллаһтың елшісі екеніне сам`ия делел ретінде, Құрандағы мына аяттарды ұсынсақ болады: «Мұхаммед – Аллаһтың елшісі!» (Фатх сүресі, 29-аят), «Мұхаммед – елші ғана. Одан бұрын да елшілер болған» (Әли `Имран сүресі, 144-аят).
Ал енді оның (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбар екеніне `ақлия делел ретінде ең ұлы - Құран, одан кейін оның көрсеткен мұғжизаларын, кейін расталған, әрі болашақта орын алатын оқиғалар жайындағы хабарларын келтірсек болады.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:12
«Ислам дінін... тану», яғни пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), ал одан бұрын Аллаһ Тағаланың Өз құлдарына ұстану керек деп бұйырған дінін тану.
Ислам екі түрлі болады:
1) Жалпы Ислам (әл-исләм әл-`ам) – бұл Аллаһқа таухид (жалғыздау) арқылы бойұсыну, әмірлерін орындау арқылы бағыну және ширк (серік қосу) мен мушриктерден (серік қосушылардан) аулақ болу. Бұл барлық елшілердің ұстанған діні. Өз заманында елшіге ерген әрбір адам мұсылман болып табылады.
2) Жеке Ислам (әл-исләм әл-хос) – бұл Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) әкелген дін. Ол алдындағы бүкіл діндердің күшін жойды. Сондықтан, өз заманында Мұса пайғамбарға ілескен адам, немесе `Иса пайғамбардың артынан ерген адам мұсылман болып табылса, қазір – Мұхаммед пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жіберілуінен кейін – тек қана оған ерген адам мұсылман болып саналады. Аллаһ Тағала: «Оларға: “Егер Аллаһты сүйсеңдер, маған еріңдер, сонда Аллаһ та сендерді жақсы көреді”, - деп айт», - деді (Әли `Имран сүресі, 31-аят).
Ислам – бұл Аллаһ қабылдайтын және өз иесіне пайда әкелетін жалғыз ғана дін. Аллаһ Тағала былай деген: «Расында, Аллаһтың қасындағы дін – Ислам!» (Әли `Имран сүресі, 19-аят). Тағы да Аллаһ: «Ал кім Исламнан басқа бір дін іздесе, одан ешқашан ол қабыл болмайды, әрі Ахырет Күні зиянға ұшыраушылардың қатарынан болады», - деп айтты (Әли `Имран сүресі, 85-аят).
Осы Ислам – Аллаһ Тағаланың біздің үмметке берген ұлы нығметі. Ол былай деді: «Бүгін сендерге діндеріңді толық қылдым, нығметімді тәмәмдадым, әрі сендерге Ислам дінімен разы болдым» (Мәида сүресі, 3-аят).

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:11
«Аллаһты... тану». Құл өз Раббысын қалай тани алады? Ол Аллаһты шариғи және табиғи нұсқаулар (аят) арқылы тани алады. Егер адам Құран оқитын болса, ол Аллаһ Тағаланы таниды: Оның аспандар мен жерді жаратқанын, тірілтетінін және өлтіретінін, Оның барлық нәрсеге Күші жететінін, Оның аса Қамқор, ерекше Мейірімді екенін біледі. Құран арқылы сен Жаратушыңды әрі Ризықтандырушыңды, сені түрлі нығметтермен жабдықтаған Раббыңды есімдерімен, сипаттарымен және істерімен танисың.
Сол сияқты табиғи нұсқауларға қарап, құл осы дүниені жаратқан, даналығы мен біліміне сай реттеген, Раббысын тани алады. Аллаһ Тағала былай деді: «Жер бетінде анық сенгендер үшін аяттар (нұсқаулар) бар. Әрі өздеріңде де (нұсқаулар табылады). Неге көрмейсіңдер?» (Зәрият сүресі, 20-21-аяттар).

[8] «Пайғамбарды (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын)... тану». Ол – Мұхаммед (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын). Не үшін оны тануымыз керек? Өйткені ол – Аллаһ Тағаладан хабар жеткізетін кісі. Ол – Аллаһ пен біздің арамыздағы елшілікті жеткізудегі дәнекер болып табылады.
Сен оның кім екенін білесің бе? Оның шыққан тегін, туған жерін, немен келгенін, оған уахи қалай түсе бастағанын білесің бе? Мекке мен Мәдина қалаларында қалай шақыру (да`уа) жүргізгенін, оның сирасын (өмір жолын) қысқаша болса да білесің бе? Елші болмай тұрып ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қалай өмір сүрген, содан кейін пайғамбар және елші міндеті жүктелген соң не амал жасағанын білесің бе?
Бұның барлығын зерттеу, үйрену – парыз. Оны пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сирасы, яғни өмір жолын тану арқылы жүзеге асыруға болады. Мұсылман адам өз пайғамбары (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) туралы ештеңе білмеуі – ұят нәрсе. Өзіңе белгісіз тұлғаның артынан қалайша ересің?! Бұл ақылға сыймайды!
Пайғамбарды (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) танып қана қоймай, оның артынан еру керек, оның шығарған үкіміне разы болып бойұсыну қажет. Аллаһ Тағала былай деді: «Раббыңмен ант! Олар сені араларында туған келіспеушіліктерде би (үкім шығарушы) қылып алмайынша, сосын жүректерінде шығарған шешіміңнен ақау таппайынша және толық бойұсынбайынша иман келтірмейді» (Ниса сүресі, 65-аят). Тағы да Аллаһ Тағала былай деді: «Расында, мүміндерді Аллаһқа және елшісіне араларында үкім шығыру үшін шақырғанда, олардың сөздері тек: “Естідік те, бойұсындық!” - еді. Міне солар құтылады!» (Нұр сүресі, 51-аят). Тағы да Аллаһ: «Егер Аллаһқа және Ақырет Күніне иман келтірсеңдер, тартысқан кез-келген нәрсені Аллаһ пен елшісіне қайтарыңдар. Бұл жақсырақ, әрі соңы да хайырлы!» - деп айтты (Ниса сүресі, 59-аят). Аллаһ Тағала былай деді: «Оның әміріне қарсы келгендер, бастарына түсетін фитнадан (бүліктен) немесе ұлы азаптан сақ болсын» (Нұр сүресі, 63-аят). Имам Ахмад: «Сен фитнаның (бүліктің) не екенің білесің бе? Фитна – ол ширк. Адам пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) кейбір сөздерін кері қайтарып қабылдамауы мүмкін, сол үшін оның жүрегіне ауытқу кіреді де, ол опатқа ұшырайды», - деген.

Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 17:09
Үш негіз және оның дәлелдері!
Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!
Біл , саған Аллаһтың мейірімі жаусын [4], бізге төрт мәселені үйрену парыз!
Біріншісі: Білім – ол Аллаһты, Оның пайғамбарын және Ислам дінін дәлелдермен тану.
Екіншісі: Оған амал ету .
Үшіншісі: Оған шақыру (да`уат ету).
Төртіншісі: Осы (жолдағы) қиыншылықтарға сабыр ету .
Бұл – әрбір мұсылманға маңызды болып табылатын жолдау. Ғалымдар оған шарх (түсіндірме) жазуға қатты көңіл бөлген. Себебі онда қабірдің үш сауалына, яғни екі періштенің құлдан Раббысы, діні және пайғамбары туралы сұрақтарына жауап бар. Сондықтан кітап «Үш негіз және оның дәлелдері» деп аталады.
Бұл жолдау «Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!» деген сөздермен басталады, осылайша автор Аллаһтың Кітабы мен Аллаһтың елшісінен (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) үлгі алып отыр. Құран беттерін ашқан кезде, адамның көзі ең бірінші «Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!» сөздеріне түседі. Сол сияқты, пайғамбарымыз да (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) әрбір сөзі мен ісін және елбасшылары мен патшаларға Ислам дініне шақыру мақсатымен жіберген хаттарын осы берекелі сөздермен бастаған. Осыдан түсінетініміз, бұл – пайғамбарымыз Мұхаммедтің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сүннеті. Одан бұрын Сүлеймен пайғамбар да (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) Сәбә елінің патшасы Билқисқа жіберген хатын «Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен!» сөздерімен бастаған. Бұл туралы Аллаһ Тағала былай деді: «Ол (яғни Билқис) былай деді: “Әй, бастықтар! Расында, маған ардақты бір хат тасталды. Ол Сүлейменнен жетті, әрі аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен басталады. Онда: «Маған ұлықтық қылмай, мұсылман күйде келіңдер!» - делінген”» (Нәміл сүресі, 29-31-аяттар).
Көптеген адамдар осы керемет Сүннетті тастап қойды. Мүмкін осының себебімен олардың кітаптары мен жолдауларында береке мен пайда жоқ шығар.
«Бисмил-Ләһир-Рохмәнир-Рохим!» сөздерінің мағынасы:
«БисмилЛәһи» - Аллаһтың атымен;
«әр-Рохмән» - Кең мейіріммен сипатталған (“қандай?” сұрағына жауап береді);
«әр-Рохим» - Мейірімін басқаларға Жеткізуші (“не істейді?” деген сұраққа жауап береді).
Бұл сөйлемде бір етістік жасырылған. Алайда, ол жағдайға, орынға сай өзгере береді. Яғни, егер адам кітап оқуға кірісейін деп жатса, онда ол: «Аса Қамқор, ерекше Мейрімді Аллаһтың атымен оқимын!» - дейді. Ал егер ол хат жазса, онда: «Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Аллаһтың атымен жазамын!» - деп айтады. Сондай-ақ, бұл етістік араб тілінің ережелеріне сай сөйлемнің басында тұру керек, бірақ бұл жерде біз оны соңына қойып, жасырдық. Осыдан екі пайдаға қол жеткізе аламыз:
1) Аллаһтың Есімімен бастап, береке тілеу;
2) Шектеу тәсілін қолдану. Өйткені, ереже бойынша алдында тұру керек болған нәрсе, соңына қойылса, онда бұл сөздердің мағынасын шектейді.
Сонымен, «Бисмил-Ләһир-Рохмәнир-Рохим!» сөздерінің жалпы мағынасы былай болады: «Кең Мейіріммен сипатталған, Рахымын басқаларға Жеткізуші Аллаһтың атымен ғана (оқимын, жазамын...)».

«Біл!» – бұл тақырыптың маңыздылығына нұсқайтын сөз. Сондықтан, егер адам сөзін бастар алдында: «Біл!» - деп айтса, онда одан кейінгі әңгіме өте маңызды болып табылады.
Білім дегеніміз – бұл бір нәрсені ақиқатына сай жетік меңгеру.
Жалпы айтқанда, меңгерудің бірнеше дәрежесі бар:
- Әл-`илм (білім) – бір нәрсені ақиқатына сай жетік меңгеру;
- Әл-жәһл әл-басыйт (қарапайым надандық) – бір нәрсе жайлы мүлдем ештеңе білмеу;
- Әл-жәһл әл-мураккәб (күрделі надандық) – бір нәрсе жайлы, оның ақиқатына теріс күйінде меңгеру. (Бұл жағдайды «білмейді, әрі білмейтінін де білмейді» деп те сипаттауға болады);
- Әл-уәһм (пайымдау) – бір нәрсені ақиқатынан алыс (қатесіне жақын) күйде меңгеру;
- Әш-шәкк (күмән) – бір нәрсені ақиқатына жақын да емес, алыс та емес – орташа меңгеру (50/50%);
- Әз-зонн (күдік) – бір нәрсені ақиқатына жақын (қатесінен алыс) күйде меңгеру.

Білім екі түрлі болады:
1) Дорурий – бұл дәлелдеуді, іздену мен зерттеуді талап етпейтін білім. Мысалы: От күйдіреді.
2) Назорий – бұл дәлелдеуді, зерттеуді, ой жүгіртуді қажет ететін білімнің түрі. Мысалы: Дәретке ниет ету парыз.

«Саған Аллаһтың мейірімі жаусын» – бұл білім ізденушіге айтылған дұға. Автор білім ізденушілерге осы сөздер арқылы Аллаһтан мейірім тіледі. Әрбір ұстаз осылай өз шәкірттеріне жұмсақ әрі мейірімді болу қажет. Егер ол жылы сөздер айтып, ізгі дұғалар тілеп білім үйрететін болса, онда бұл оқушыға міндетті түрде әсер етеді де, ұстаздан ілім қабылдауға үлкен септігін тигізеді.
Ал егер мұғалім қатал әрі орынсыз сөздер айтатын болса, онда бұл адамдарды жалтартады. Сондықтан, әрбір мұғалім, Аллаһқа шақырушы әрбір адам және жақсылыққа бұйырып, жамандықтан қайтаратын әрбір мұсылман жұмсақ болу керек, жүрек жылытар сөздер айтып, дұға ету керек.
«Саған Аллаһтың мейірімі жаусын» (Рахимәкәл-Лаһ!) сөздерінің мағынасы: Аллаһ сенің бұрын жасаған күнәларыңды жарылқасын, әрі келешекте қате жіберуден сақтасын!
Парыз (немесе уәжиб) – бұл Аллаһ және Оның елшісі (оған Аллаһтың иігілігі мен сәлемі болсын) әмір еткен нәрсесі. Оны істеген үшін адамға сауап, ал істемеген үшін күнә жазылады.
Парыздың (немесе уәжибтің) екі түрі бар:
1) Фард (уәжиб) әл-`айн – бұл әрбір мұсылманға міндетті болған нәрсе. Мысалы: бес уақыт намаз, Рамазан айында ораза тұту.
2) Фард (уәжиб) әл-кифая – бұл мұсылмандардың бір тобына міндетті болған нәрсе: егер оны бір топ адамдар орындаса, басқалардың мойнынан ол түседі, ал егер оны ешкім орындамайтын болса, онда барлығы да күнә алады. Мысалы: сәлемге жауап беру, жаназа намазына қатысу.
Автор айтқан «төрт мәселені үйрену» – фард әл-`айн, яғни әрбір мұсылман адамға парыз, міндетті болып табылады. Сол үшін, ол: «кейбірімізге» демей, «бізге» деді, яғни барлығымызға бұл төрт нәрсені үйрену парыз.

«Білім» деген сөзбен бұл жерде шариғи білім меңзеліп тұр, өйткені діни білімді ғана үйрену парыз болып табылады. Бұл мәселелерді әрбір мұсылман үйреніп, зерттеу керек: ер кісі де, әйел де; бостандықтағы адам да, құлдықтағы адам да; кедей де, бай да; патша да, қайыршы да. Кез-келген мұсылман адамға осы төрт мәселені үйрену міндетті болып есептеледі.
Ал енді өндірістік, кәсіптік, инженерлік, медицина секілді дүниауи білімдер туралы айтар болсақ, ол мубах (рұқсат етілген) істердің қатарына жатады. Сондықтан, кім оны үйренбесе, ешқандай күнә алмайды. Бірақ егер белгілі бір ғылымды, мәселен медицинаны үйрену Ислам үмметіне қатты қажет болса, онда шамасы келген адамға оны зерттеу парыз болып табылады. Алайда Құран мен Сүннетте мақталған білім – ол шариғи білім. Сол сияқты аяттар мен хадистерде артықшылығы хабарланған ғалымдар да – шариғи білімнің иелері. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын): «Ғалымдар – пайғамбарлардың мирасқорлары», - деп айтты (әл-Бухари 67, Әбу Дәуд 3641, Ибн Мәджәһ 223, әт-Тирмизи 2682). Пайғамбарлар мен елшілерден мұра ретінде қалған білім дүние білімдері емес еді, олардың үйреткені – шариғи білім!


Aslanbek Abu AbdurRaxman
abdul_raxman
16-05-13 16:57
Ассаламуалйкум уа рохматуллахи уа барокатуху! Бауырлар! Аллах сиздер мен біздерге өз тура жолын насіп етсін!Амин!Алдымен біліммен анык далелін біліп алайк сосын сөйлейк. білім ол не? ғайбат ол не жане қай уақытта оны айтуға шариғат ұрықсат береді?Біз ғалым немесе Толибы ілімнін артынан соқыр еруге болама?Сіздер осылардын улімдерін біліп сөйлеп отырсыздарма?мен айтам жоқ.Білімсіз шариғаттан сөйлеушілер шындығында Аллахтан қорықсын! Тіл өзімдікі деп сөйлей беруге болмайдығо!Түбінде барар жерін Аллахтын алды.Сол кезде арбір істеген істеріңмен сөйлеген сөздерін турасында жауапқа тартыласындар!Дін маселесінде шектен шықпай орташалықты ұстандар!Аллахтан қорқындар!
Асхат
musataev_a@mail.ru
13-05-13 21:21
Aгузубиллях Оздерйн биринши сол Дарын бауырымыз секилди болып алындар Дарын бауырды кореалмайтындарга

жасик
11-05-13 16:17
қойайық ғайбат сөйлеуді қашаманга итғұмыр кешеміз
жасик
11-05-13 16:15
білімсіз сөйлеу үлкен күнә АЛЛА мұндайды кешірмейді бауырлар шын мүмин елін ойлайды ИНШАЛЛА
Жантилеу
joni-96.96@mail.ru
10-05-13 10:12
Ассалауму алейкум бул козгап отырган маселелериниз оте кате угым себеби бир мусылман бауырымыз биздин козимизди ашты конилинизди кара тунектен тазалады. Аллах оган разы болсын. Ал Дарынды уахабист дегендерин осы сайтка далелдендер. Бир казактын баласы котерилсе оны аяктан шалатын адетти кою керек жамагат.
арсен
inigmator@mail.ru
08-05-13 18:40
ассалаумагалейкум ! Сол бир адамды неге шукулай бересиндер, оны шукулуаймыз деп бирбиринды жамандайсындар, ал ертен биреу осыны исламга бет бургызамыз деп амал жасасандар, ол айтады гой," ВЫ СПЕРВА САМИ РАЗБЕРИТЕСЬ МЕЖДУ СОБОЙ" деп айтадыгой! Солай емеспе ! Ол бизге КАЗАККА уят болады !
Bekbol
beka_95-01@mail.ru
06-05-13 13:21
beka_95-01@mail.ru jazip jiberinizderwi 62 saxaba turali malimet kaidan alam?
Bekbol
beka_95-01@mail.ru
06-05-13 12:35
62 saxaba turali informsiani kaidan alm?????
Айша
КМДБ
04-05-13 19:12
АДАСҚАНДАРМЕН ТАРТЫСУ
Бидғатшылар мен өз көңілдеріне ергендермен тартысып, айтысуды біздің ізгі ата-бабаларымыз қатаң тыйым салған еді. Имам Ахмад былай деді: «сүннет негіздерінен...көңіліне ерген адамдармен қарым-қатынасты үзіп, дінге қатысты дау-дамайлар мен салғыласушылықты тастау» (усул ас-сунна, 23).
Мұғауия ибн Қурраһ айтты: «діндегі тартысушылық амалдардың түгі қалмай жоқ болып кетуіне әкеп соғады» (әл-аджурри «әш-шари`а» кітабында, 21).
Абу Қиляба: «көңілдеріне ерушілерге, оларды тыңдап көмектеспеңдер», - деді (ләләкәи, 246).
Тағы да белгілі табиғин Әйюб ас-сСхтияни былай деді: «бидғатшыларға қарсы ең жақсы жауап – үндемеу» (әш-шари`а, 56).
Абу Умамадан келген хадисте, пайғамбарымыз (саллаллоһу әлейһи уә сәлләм) айтты: «адамдар тура жолға түскеннен кейін, тек қана тартыстардың себебімен, әрқашан адасып кетуші еді». (Ахмад, ат-Тирмизи, ибн Мәджәһ. хадис хасан. «сахих әт-тарғиб», 137).
Асылхан
Караганды
03-05-13 18:15
Ас-саляму алейкум! Билимсиз сойлеуден коркындар, Аль Асхардын галымдары ваххабиизм жайлы айтканы http://www.youtube.com/watch?v=bK6jaaZUjlY
дмб
дмб-2010
03-05-13 07:02
ассалям уагалейкум уа рахматуллахи уа баракатух ардакты мусылман казак бауырларым гайбат пикир таластарга ерип кунага батпайык Аллах бизди жануарлардан акыл ой сана жане журекке имам уялататындай етип артык кып жаратты акылмен ойланындар билим алындар еринбей тек кураннан жане пайгамбарымыз(с.ғ.c)хадистеринен издениндер ненин хак екенине коздеринди жеткизиндер,уахабиттер деп айтпагандарынды отинем сендерден уахаб ол Алланын 99 атынын бири ол атты жаман кып айтпауларынызды сураймын,мусылман кауымын, еврейлер(иахудейлер) жанеде агылшындар бириктирмеуге тырысады ойткени олар биледи мусылмандар бириксе оларга ешким тойтарыс береалмайды сондыктанда осындай турли секталарды ашып мусылмандардын арасына иритки салып бизге Алланын 99 атынын бири уахаб деген созди жагымсыз коркынышты кып естиртип отыр биз осыдан уахабиттер жаман деп айтып кунага батамыз, сиздерден отинш оларды уахабит демей адаскандар деп айткандарынызды тилеймин
Ханафи мазхабы
ахли сунна уал жамағат
02-05-13 09:36
Қырық пышақ болмай, қабірге кіргенше естеріңді жиғандарың дұрыс болар, аннан қашқан, мыннан қашқан пәтуасыз дүбаралардың қоқысын тере бергенше өз асылдарымызды қадірлейік! Өзара қырқысып, бір- бірін жамандаған сарттары бар, Тойыржон дейме, Назратуллах па, Ринат па, Халил ма, Октам ба, Мариям деген қатынның атын қойған ба, мынау Дарын дегені, бәрінің көксегені түрлі жолмен қазақ жерінде уаххабизмді таратып айрандай уйып отырған елдің быт- шытын шығару ғана, және тарихқа үңілсеңіз бұлардың жүрген жері қырғын соғыспен бітеді, Алла сақтасын! Әрине бұл уаххабщылардың артында еврейдің саясаты тұр, исламның атын жамылып, сол үшін шығарылған тірлік! 11 жыл өмірін Египеттегі білім ордасында сарп етіп келген жаңа муфтимен, оның дәл сондай білімді командасы келді, Альхамдулиллаһ, анау ПТУ- шниктердің бұл имамдарға уәж айтуға білімдері жетпейді, жай сауатыз елді сырттай дүрліктіру ғана, шақырыр еді ғой ашық дискуссияға, шындық жолында болса, арттарының қуыс екенін біледі!


страницы:    « в конец    90-81    80   79    78    77    76    75    74    73    72    71    70-61    60-51    50-41    40-31    30-21    20-11    10-1    в начало »   


Сіздің жауабыңыз
Есіміңіз:
Сіздің e-mail: (будет виден всем)
Мәтін:
Кескіндегі код:

Кодты жаңарту
 




© 2002—2014   | info@kazakh.ru   | Блог  | О проекте  | Интернет-агентство «Браффорд»Реклама | Вакансии 
Группа Вконтакте Страница в Фейсбуке Микроблог в Твиттере Сообщество на Мейл.ру Канал пользователя kazakhru - YouTube
Создание и управление —
«Ижанов и Партнеры»