Казах.ру
поиск по сайту и Казнету
rus / eng / kaz
Форумы
На русском языке
Қазақша сөйлесу


Словарь-переводчик

Введите русское или казахское слово. Для ввода казахских символов нажмите цифры:
Ә2, I3, Ң 4, Ғ5, Ү8, Ұ 9, Қ0, Ө-, һ+


полная версия










Общение

Реклама: Новый телеграм-канал для деловых людей > Траблшутинг
Общение: Список форумов
Форум: Дін - діңгек
Тақырып: Дарын Мубаров.Ол кім?

страницы:    « в конец    18    17    16   15    14    13    12    11    10-1    в начало »   

Авторы Xабарлама
nurmuslim
12-07-08 23:17
Ассаламалейкум уа рахматуллахи уа баракатух !!! Бауырлар сиздер Дарын Мубаровтын лекцияларын тындайсыздар ма? Кейбір бауырлар маған оның ақидасы дұрыс емес екенін айтқан. Және де ол білдіртпей Вахаббизмді насихаттаушы деген естуім бар. Көмектесіңіздерші!!! Джазакаллаху хайран!!! Аллах сіздерге разы болсын және де иншалла сауаптан жазсын !!!


Авторы Жауап
Батырхан
xhan@mail.ru
28-12-12 11:31
Assalamualeikum, Darin bir sozinde aitkan, mende pendemin mende adasam dep,senetin,senbitin adam ozi biledi, Allahtan tura zhol suranizdar odanda! arkimnin sozine sene bermei. Allah kewirsin inshALLAH
ербол
erbol_aris_kz
28-12-12 06:55
Ассаламуалейкум , киссанын исламдагы орны http://kz.islamic.kz/?p=2985
ербол
erbol_aris_kz
26-12-12 20:24
ербол
erbol_aris_kz
26-12-12 20:18
Мусылман баурым, булай мусылмандарнын арасына иритки сала берме,адам алсиз, сенип калып, тура динди дагуаттап журген бауырларды тындамай калуы мумкин, булай истей берсендер дин дамымайды , Назратуллахтын видеоларын койганын дурыс болмады, Назратуллах Дарын туралы айтканын туралы видео бар, ол видеода Дарынды танымайтыны туралы айтылган, бирак оны кояба деген ой болды, булай мусылман бауырлардын арасына иритки салмайык,
ербол
erbol_aris_kz
26-12-12 19:34
уагалейкумассалам tanatik abuAsya бауырым , Дарын киссаны кайдан алды, соны билши макылма, ол озинин ойынан курап айттыма, Дарын киссаны Куранда баяндалган жане омирде кездескен окигалар жонинде айткаан,
Happykosya
happykosya@mail.ru
26-12-12 17:47
Жамағат, Дарын Мубаровтың уағыздары Альхамдулиллях. Иманды күшейтеді. Ақидасы дұрыс Альхамдулиллях.
nk
naz_94_03@mail.ru
26-12-12 00:49
Ассаляму алейкум! Дарын агамызга Аллах разы болсын! Кателери болса кеширсин! Арбир ісіне женілдік берсин. Келип кетер кандай пайда, зиян бизге?? Жау жағадан алғанда, бөрі етектен тартады...Діннің таралуына кедергі болып калмайык! Дін Аллаһтікі! Аманат!!! Коркайык!!!
Бекжан
bekzhan-9090
25-12-12 22:31
субханаллах неге осы биз дарын мубаровка жабысып калдык оданда оздерин билсе кайтеди мен ол бауырды катты силаймын биринши онын кандай адам екенине коз жеткзип сосын айтпайма шешим шыгаруга асыкпаныздар
tanatik abuAsya
islam_xanif@mail.ru
25-12-12 21:32
tanatik abuAsya
islam_xanif@mail.ru
25-12-12 21:26
daryn mubarov? Ia ony bari tanidy mende tanim tyndagam kelzinde sokyr ileskem . kein baryp tusindim Dilmurattyn leksialrayn tyndap. Darynnyn leksiasynyn 80%ti kissadan turady al islam kissamen daguat etilmidi islam kuran jane sunnetpen daguattalgan.Adam kissamen jannatka kirmidi. Sunnet ol islam islam ol sunnet degen imam Axmad imam Barbaxarilar keibir galymfar sunnet ol jannat jannat ol sunnet degen sol sebepti biz oz dinimzge maz beruimz kerek anau aitty mynau aity bolmaidy izdeu kerek axixatty Erten kiamette izdenbegenimz uwin kunali bolamz sol uwin jauap beremz. daryn ol kim kaida okydy kim ustazdan bilim aldy kim ogan sabak beruge ruksat berdi kandai galymnan idjaza taskia algan? bilemzbe ? jok arine. Osy sebepti Saxabalar,tabinder,odan keingi salafus solixtar aityp ketken "Bilim ol din -Din bul bilim sol sebebpti bilimderindi kimnen alyp jatsyndar karandar dep buiyrgan. Buryngy otken Galymdarymz kissa aitatyndarmen birge otyrmagan olardy kastaryna jolatpagan olarmen dos bolmagan tyndamak tugeli. Islam anau aitty mynau aittydan kuralmagan. Paigambarymz solallahu `aleihi uassalyam kissamen daguat kylganba arine jok endi Paigambarymz solallahu `aleihi uassalyam aitpadyma kimde kim bizden bolmagan narseni istese ol ozine kaitarylady yagni kabl bolmaidy dep ol bizden emes dep (kullu bidagatan dolala)-didi Paigambarymz solallahu `aleihi uassalyam arbir dindegi janalyk ol bidagat )
(kullu dolalatan finnar )arbir janalyk ol tozakta did sol sebebpti bilimdi kimnen alp jakanmzga asa konil audaraik.
Happykosya
happykosya@mail.ru
25-12-12 15:42
МашаАЛЛАХ. nawan@bk.ru АЛЛАХ разы болсын сізге.
Абу Хурайра
24-12-12 21:38
Ассаляумуалейкум уа рахматуллахи уа баракатуху джамагат!Ей, Аллахтын кулдары! Аллах каласа тап осы пикир айтысып отыргандарымыздын барлыгы Аллахтын алдында кайтадан жиналып, бугинги айткан гайбаттарымыз бен осектеримиз ушин толык жауап беремиз. Егер мусылмандар туралы жаксы козкараста болган адамдар болатын болса Аллах сендерден разы болсын! Дарынды гайбаттагандарга айтарым-биреудин сыртынан осек айтып, интернетте боска отырганша билим жинандар! Надан екендериниз создеринизден коринип-ак тур.Ал мусылман бауырларыма айтарым-имансыздарга сабырларынды куртып, саусактарынды шаршатпандар)Олардын ауыздары Кияметке дейн жабылмайды.Аллахым имандарынызды кушейтип, джанатти насип етсин! БаракАллаху фик!
Дарын Мубаров - Олендері
a--musulmanin@mail.ru
23-12-12 12:37
Бул олен жолдары Дарын Мубаров деген агамыздики. Бул олен жолдарын жазганыма агамыз капа болмайтын шыгар деген ойдамын. Кешириммен карауын отинемин. Осы аркылы мен оз ойымды билдирейн дегеним гой..


Ей, Адамзат!
Аятын ұқ Алланың!
Не дайындап жатыр жатыр саган алда кун
Сылтау іздеп ғибадаттан қашқанда
Құдайды емес сен өзіңді алдадың
Тоқта, ойлан, күнәлардан ұзақта
Апарады шайтан із Отқа
Жүгірем деп сағым дүние соңынан
Түсіп қалма шырматылған тұзаққа
Жазаланар жамандыкты жайгандар
Адамзатка сенин кандай пайдан бар
Ериккеннен елге айтты ма насихат
Умбетим деп шырылдаган Пайгамбар?!
Ойлан кайда акыреттик ирисин
Алдамшы ари арзан кызык курысын
Сен озине басшы кылып дайында
Куран деген китаптардын улысын
Токта, ойлан бул дуние тола сын
Омир базар билмей кетсен багасын
Кияметте игиликтен ажырап
Жалгыз гана окиниште каласын!

Дарын Мубаров - Олендері
a--musulmanin@mail.ru
23-12-12 12:36
Дарын Мубаров - Олендері


Жүрген соң бұл өмірдің базарында,
Кей кезде тозып, кейде озарың бар.
Күнәдан ақыретте Отпен емес,
Тәубемен осы өмірде тазарыңдар.

Күтеді өлім – теңіз жатып алда,
Қайықсыз түсіп кетіп, қапы қалма.
Мәңгі тозбас иманға айырбастап,
Ертең тозар дүниені сатып алма.

Құдай сөзі шайтанның тақпағы емес,
Адасқан ғалымдардың шатпағы емес.
Ақ жолымен Алланың жүрмегендер
Екі дүние бақытын тапқан емес.

Құран ашып, аятқа үңілмесең,
Өзгелердің сөзіне жүгінбе сен.
Өздігінен дәнек те өспейді ғой,
Егемін деп жерге оны бүгілмесең.

Көп алдында аулақ бол мақтанудан,
Мінін айтып біреудің ақтарудан.
Ғұлама боп ертеде жүрген шайтан,
Адасыпты сөйтем деп хақ жолынан.

Қолда барда әр заттың қадірін біл,
Тікен - зарда жүргендей, ақырын жүр.
Бар деп, бір деп, Аллаға иман келтір,
Пайғамбардың бұйырған нақылы бұл.

Бір Алланың әрине қиын сыны,
Адамдарға анық қой тыйым сыры.
Өз нәпсіңмен байланып қол-аяғың,
Болып қалма шайтанның құйыршығы.

Барлық адам өлімнен жеңілуде,
Ғибрат алмай тарихтан керігуде.
Талай жандар мал-мүлік, алтын жиған,
Топырақтың астына көмілуде.

Ұшырама кәпірдің кеселіне,
Біреуге емес болды олар өш өзіне.
Құдай берген нығметті санар болсаң,
Жете алмайсың ешқашан есебіне.

Ессіздерден еш ақыл сұрамаңдар,
Ақиқатты пайда үшін бұрамаңдар.
Ақыреттің егінін бүгін екпей,
Қайыршы боп қияметте жыламаңдар.

Дайындалмас тозақтың оты текке,
Өзіңді-өзің сондықтан кәпір етпе.
Ақиқатты әрбір жан мойындайды,
Көзі болса егерде көкіректе.

Дарын Мубаров - Олендері
a--musulmanin@mail.ru
23-12-12 12:30

Дарын Мубаров - Олендері

ЕСКЕРТУ

Қияметтің күнін ойлап, ес кетіп,
Алла барын қояйын деп ескертіп,
Сиясына батырып ап жүректің,
Қаламменен ақ қағазға жыр ектім.
Аспан жерді алты күнде жаратқан,
Хабардар бол Жаратушы әл-Хақтан,
Біліп алғын жәннат, тозақ ол да рас,
Өткінші өмір қызығына болма мас.
Сені Алла бір тамшыдан түзеді,
Күйіп-жанып, денең бәрін сезеді,
Өтіп кетер қайран өмір зуылдап,
Ағайының артта қалар шуылдап.
Тауып ашып табыт деген есікті,
Талай жандар бұл жалғаннан көшіпті.
Ақылыңның аясын сен тар қылма,
Ақыретте өмір жоқ деп сарқылма.
Ізгі амалың болса рухың бақ табар,
Сол рухың жауап үшін сақталар.
Жүрегіңде табылмаса иманың,
Пайда бермес мал мен мүлік жиғаның.
Екі көзін топырақ кеп көмбесе,
Дүниеге тоймайды адам, ендеше.
Жаман істер кілті болар тозақтың,
Есеп беру өлімнен де азап тым.
Алланы ойла, жақсы амал қыл, ерінбе,
Сол амалың дос болады көріңде.
Жаратқанды ойлар болсаң тағатпен,
Қуантады ақыретте жәннатпен.
Балаңа да қалдыр ілім мұрасын,
Сені ескеріп бағыштайды дұғасын.
Ғибадат қыл жаман істен сақтанып,
Алла алдында атың шығар мақталып.


* * *
Өтем бе деп қамсыз мына өмірден,
Ақыретті ойлап, қорқам Тәңірден.
Жәһаннамның Оты алдымнан жарқ етсе,
Қашып қайта кете алмаспын қабірден.

Жамандықтан мен өзімді тоспадым,
Жақсылыққа ниетімді қоспадым,
Кім құтқарар көрге барып жатқанда,
Бақа-шаян, жылан болса «достарым».

Ақыретте еккенім жоқ түк егін,
Ауруымның таба алмадым шын емін.
Өтіп жатқан күндерімнің мәні жоқ,
Қай ісіме мен жетісіп күлемін?

Жетегінен шығып кетіп құмардың,
Келер ме екен Құран сырын ұғар күн?
Ажал жетіп берсе улы шарабын,
Кір боп кеткен жүрегімді жуар кім?

Соны ойлап түстім Расул жолына,
Соқырдаймын көзі ашылған соңыра.
Талап қылдым тура жолды табуға,
Түспес үшін Ібілістің торына.

Уақыт – жүйрік, бейне тұлпар Құлагер,
Бізді күтіп жатыр үнсіз қара жер.
Рақымыңнан үміт еттім, Раббым,
Адастырмай тура жолға сала көр!


Asem
asem_06.16.94
22-12-12 08:41
ASSALAMUALEIKUM musilman kauim,barimizge bir ALLAH jar bolsin
Акшолпан
Aksholpan9494
20-12-12 22:51
Мына адамдардын таластарын карашы?не деген сумдык?Ислам душпандарына да керек болып турган осы талас емес па?сиздереге не жетпейд айтыныздаршы?биреуди жамандап биреуди гайбаттаганнан баска тирликтериниз жок па?Ал Дарын Мубаровты жаман адам десек биз кимбиз сонда сурак кояйыкшы?биз Дарын секилди уагыз айта аламыз ба?ол сиякты динди уагыздай аламыз ба оны канша жерден жаман десек те онын уагыздарын тындап журген жокпыз ба?сиздер нагыз журегиндеги кози сокыр жандар екенсиздер акикатты айтып жаткан адамды танымай оган жала жауып турсыздар егер шындыкты билгилериниз келсе онын озинен барып сураныздар ал оны жаман деп айту оган уким шыгару сиздердин истериниз емес оны тек Аллах шешеди Аллах барлыктарынызды кеширшин АМИН!
корган
korgan.indebaev.78@Mail.ru
20-12-12 21:07
эй дарынга аллахтын каргысын тилеп жаткан кафер кушти болсан аты жонинди неге жазбайсын сыртынан гайбаттаганша озине барып неге айтпайсын сен кимсин ози азгын озин мусылмансынба мусылман адам ешкимге каргыс айтпайды созине караганда джахил сияктысын сендей адамдарго мусылманнын арасына от салып журетин
даулет
daulet.96@inbox.ru
20-12-12 17:46
че так вы иншАлла пайдасы болса болдыгой оның уагыздары МашшАлла иман котереді жане Вахабист деп жала жабудын кажеті жок
акмарал
12-12-12 00:02
akmow90mail. Assalauma aleikum dostar. Bir suragim bar otiniw. Dinh suraktarga jauap bere alatin adamdar ozine senimdi magan drujba jiberinderwi suragym ote kop. Kutem .
Матуруди емес, таза Ханафий
nawan@bk.ru
11-12-12 11:26
Бауырлар менің басымнан өтті, сендерден ше? Мына ссылканы басыңыз; http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=155987
Гуни
Assorti___3@mail.ru
07-12-12 18:37
Пусть Аллаһ простит наши грехи.
Антиваххабит
03-12-12 15:03
Әрбір сектаның артында бір ебеке отыр, жақсы болса жүре берсін, бір Аллаға тапсырайық!
ортаңғы жолдағы Ханафит
А Қ И Д А
03-12-12 14:53
Абу Ханифа Ақидасы http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=141570
Мухаммед
02-12-12 10:16
Ассаляму алейкум. айтыныздарш неге Абу Ханифа мазхабы деймиз, ал акидада неге Матруди, Абу Ханифанын акидасын неге устанбайды?
ортаңғы жолдағы Ханафит
01-12-12 17:52
Ханафиттердің атын өтірік жамылған nawan@bk.ru (30-11-12 22:52), (30-11-12 22:56) мырзаға! АЛЛАҺ АСПАНДА ма???

Жауап. http://www.kazakh.ru/talk/mmess.phtml?idt=141570

мазхаб
01-12-12 16:44
Матуриди ақидасы турасында мешіт, муфтият сайттарында толық мағлұмат берілген, секталардан сақ болыңыз, матуриди ақидасын адасқан деп жүргендер бөлінген уаһһабилер, осы инет арқылы көсіліп, тығылып уын шашып жүргендер!
Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 23:05
Матуруди сектасының соқыр фанатизмге ұрынып азғындап адасуы.


(Имам Әбу Ханифа, Мәлик, әш-Шәфиъи және Ахмәдтың ақидасы бойынша).


Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Ислам – бөтен боп басталған, бөтен боп аяқталады. Туба (Джәннәтта өсетін ағаш) – бөтендер үшін».
Одан; «Бөтендер деген кімдер?» деп сұрағанда, ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Адамдар өзгерткен менің сүннетімді (бидағаттан) тазалап, түзетушілер» деп жауап берді. (Ат-Табарани, «Әл-Кәбир», 6/202)


Пайдаланылған әдебиеттер;
1. Қасиетті Қур‘ан.

2. Имам әл-Бухаридың ««Әл-джәми‘ ас-сахих» кітабы.

3. Имам Муслимнің «Әл-джәми‘ ас-сахих» кітабы.

4. Хафиз Ибн Касирдың «Тәфсир әл-Қур‘ан әл-Азим» кітабы.

5. Шейх Абд ар-Рахмән бин Насир ас-Са‘дидың «Тайсир әл-Кәрим ар-Рахмән фи тәфсир кәләм әл-Мәннән» кітабы.

6. Әл-Бағауидың «Тәфсир» кітабы.

7. Ибн Әбил Изз әл-Ханәфийдың «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабының Бақтияр қажы Жұмағали ұлының аударған қазақша нұсқасы. (Әһли Сүннет және Жамағат ұғымы) Шымкент қаласы. «Кітап» баспаханасы. 2003.

8. Ибн Хаджар әл-Асқаланидың «Булуғ әл-Марам мин Адиллат әл-Ахкәм» кітабының Э. Кулиев аударған орысша нұсқасы. Мәскеу. «Умма» баспа үйі. 2003.

9. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәнидың «Тахридж Сифат Соләт ән-Нәбий» кітабының Н. Гайнуллин және Д. Хайруддин аударған орысша нұсқасы. Мәскеу. «Умма» баспа үйі.

10. «Иман» кітабы. Алматы. ЖШС «Мирас» 2004.

11. «Ақыл ойдың азғындауы» кітабы. Гүлбаһрам Жебесін.

12. «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз) Фазилет Нешрият және Тижарет А.Ш.»
Алматы.2007. (Матуруди сектасы ақидасы бойынша)

13. «Жүздесу» газеті. 10-17 ақпан.2005. Орал қаласы.

14. шейх Мухаммад ибн Солих әл-Усәйминнің «Әл-кәуә‘ид әл-муслә фи сифат Аллаһ уә әсмәиһ әл-хуснә» кітабы.

15. Мухаммәд Абд ар-Рахмән әл-Хумәйис. «Вероубеждение четырех имамов; Абу Ханифы, Малика, аш-Шафи’й и Ахмада» кітабы. Орыс тіліне Д. Хайруддин аударған. Мәскеу. «Умма» баспа үйі.

16. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәни. Орыс тілінде. «Этикет бракосочетания согласно Пречистой Сунне» кітабы. «Свет Ислама»баспасы. Каир.

17. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәнидың «Силсиләт әл-Ахадис ас-Сахиха» кітабы.


حِيمِ الرَّالرَّحْمنِ اللّهِ بِسْمِ
Барлық мақтау Аллаһ Тағалаға. Біз Аллаһты мақтаймыз, Одан жәрдем тілейміз және кешірім сұраймыз. Нәпсілеріміздің және жаман амалдарымыздың жамандығынан Аллаһқа сиынамыз. Аллаһ кімді тура жолға салса, оны ешкім адастыра алмайды. Ал Ол кімді адастырса, ешкім оны тура жолға сала алмайды. Әшһәду әллә иләһә иллаллаһу уә әшһәду әннә Мухаммәдән абдуһу уә расулуһ.

Қасиетті Құранда Аллаһ Таъала айтады; Ей иман келтіргендер! Аллаһтан қорқыңдар және шындықты айтыңдар. Сонда Ол сендердің істеріңді оңғартады (түзейді) және күнәларыңды кешіреді. Егер кім Аллаһқа және Оның елшісіне бойұсынып бағынса, ұлы бақытқа ие болады. (Ахзаб,70-71)

Ақиқатында сөздердің ішіндегі ең дұрысы ─ Аллаһтың сөзі, ал ең жақсы жол – Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның жолы. Амалдардың ең жаманы – дінге енгізілген бид’ат (жаңалық) болып табылады. Әрбір дінге енгізілген жаңалық адасу, ал адасудың бәрі тозаққа апарады.
Содан кейін;

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 23:02
Иман туралы.

«Иман» деген сөз араб тілінен аударғанда бір нәрсеге сену, илану деген ұғымды білдіреді. Ал діни термин ретінде Иман ардақты Пайғамбарымыз Хазреті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм ның Аллаһ тарапынан алып келген нәрселерінің барлығына сеніп, шын жүрекпен қабылдап, әрі оны тілмен айтып жеткізу және амалмен іске асыру. Яғни иман үш бөлімнен тұрады, жүрекпен бекіту, тілмен айту және амалмен іске асыру.

1.Сөз екі бөлімнен тұрады. Біріншісі , жүректің сөзі, оны сенім деп айтамыз.

2.Тілдің сөзі. Бұл деген Ислам кәлимәсын ауызбен айту.

3. Амалмен іске асыру. Имам Мәлик, әш-Шәфи’й, Ахмәд, әл-Ауза’и, Исхақ ибн
Рахауәйһ, басқа хадис ғұламалары және Мәдине жұрты былай деді; «Иман ― жүрекпен бекіту, тілмен айту және осы екеуінің үстіне амал қылу».

(Исламдағы көптеген адасушы мәзһәбтағылар мурджииттердің адасқан ақидасына сүйенеді. Олардың есептеуінше тозақтан құтылуға жалғыз тілдегі иман жеткілікті, амал қажет емес. Мұны олар былай түсіндіреді; «Егер адамның иманы бар болса, оған қандай да бір күнәлары зиян бере алмайды» және олардың айтуынша; «амал иманның негізгі бөлігі емес, иман дегеніміз тек қана жүрек сенімі». Тағы олардың айтуынша «иман көбеймейді және азаймайды және Аллаһқа күмәнсыз сенген кісіге қандай күнә істесе де тозақ жалыны тиюі мүмкін емес». Мурджииттердің бұл ақидасын джахмилер, марисилер, салихилер, аш’арилер мен матурудилер қолдайды. Кейін мурджииттердің адасулары басқа адасқан ағымдардың көзқарастарымен толыға түсті. Олар му’тазилиттердің «пенде Аллаһ қаламаса да өз қалауымен амал жасай алады, тақуалар ахиретте Аллаһты тіке көруі мүмкін емес» деген ақидасын қабылдады. Олар және өздеріне «мұсылман мемлекеті басшысыз бола алады» деген хариджилік көзқарасты ендірсе, джахмилерден «мәңгілік тек қана Аллаһ, джәннат пен тозақ өз тұрғындарымен түбісі жоқ болады» дейді. Мурджииттердің көзқарастары өз арасындағы ағымдардың ақидасына қарай әр түрлі. Мухаммад Абдуррахмән әл-Хумәйистің түсіндірмесінен үзінді)

Әбу Ханифаның көзқарасын қолдайтын ізбасары, ғалым, шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Иман туралы тағы бір анықтама бар. Онда былай айтылған; “Сөз екі бөлімнен тұрады. Біріншісі (құр айтылған сөз емес) жүректің сөзі, оны сенім дейді. Екіншісі тілдің сөзі. Бұл деген (жүрек сенімінен кейін) Ислам кәлимасын айту. Амалдар да екі бөлімге бөлінеді.

Біріншісі, жүрек амалы. Оған; ниет және ықылас кіреді.

Екіншісі ағзалардың амалы (қол, аяқ сияқты). Егер осы екі бөлімдегі төрт нәрсе жоғалса, иман толығымен жоғалады. Егер жүрегімен бекітпесе, басқа амалдары пайда бермейді. Ал жүрегімен бекітіп, басқа мүшелерінде жоқ болса, онда бұл ― қарама-қайшылықтар алаңына айналады». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә кітабынан)

Шейх Солих ибн Фаузан өзінің «Біз кезінде қараңғылықта едік...» кітабының 8-ші бетінде былай дейді; «Қазіргі күнде кейбір надан, адасқан адамдар; батыл ақидаларды оқымай-ақ қойыңдар, тек дұрыс ақиданы оқумен шектеліңдер, адасқандардың ақидаларын тануға әрі олардың күмәндарын әшкерелеуге қол сұғуды қойыңдар, бұларды тастаңдар, мұсылман балаларына тек дұрыс ақиданы ғана үйретіңдер, оларға теріс сөздердің қателіктерін, жалғандықтарын әшкерелеуді үйретпеңдер –дейді. Осылар не білімнен еш хабары жоқ наданнан шыққан, немесе батыл мәзһәбтармен олардың күмәнына қарсы келуді қаламайтын бет бұрғандардан шыққан сөз. Олар кейде адамның; «Мен мұсылманмын, мүминмін »-деуі жеткілікті, Исламның жалпы есімі жетеді, Әһли Суннә уәл Джәмаъа деп айтпаңдар, адасқандар, ағымдар, келіспеушіліктер деп айтпаңдар, бұл мұсылмандардың арасын ажырату -дейді. Бұның барлығы адасушылық, өйткені Аллаһ Та´алә хақты-батылдан, тура жолды-адасудан, ширкті-тәухидтен ажыратып берген».

Кейбір адасқан топтар мурджий сектасының адасқан ақидасына сүйеніп; амал қылу иманның шарттарына кірмейді, тек тілмен айтып жүрекпен бекітсе жеткілікті деген сөзді айтты. ИншаАллаһ біз бұларға қарсы Құран мен Сүннеттен бірнеше айғақ келтіреміз.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 23:00
Амалмен көрсету иманның бір бөлігі екендігіне
Құраннан дәлел;

Аллаһ Та‛алә Қасиетті Құранның «Тәубе» сүресінің 11 аятында былай дейді; «Сонда егер олар, тәубе етіп, намазды толық орындап, зекет берсе, онда олар сендердің діндес бауырларың». Бұл аятта иман келтірген кісінің қандай амалдар істеуі керек екендігі анық көрсетілген және ауызбен айтып жүрекпен бекіткеннен кейін, амалмен көрсету иманның шарттарынан екендігіне дәлел ретінде бірнеше аяттар келтіреміз.

1. Бақара сүресінің 3-ші аятында Аллаһ Та‛алә иман келтіргендерді былайша суреттейді; «Сондай-ақ олар ғайыбқа иман келтіреді, намазды толық орындайды, өздеріне берген несібемізден (Аллаһ жолында) пайдаландырады.

2. Аллаһ Та‛алә Бақара сүресінің 43-ші аятында былай бұйырады; «Намазды толық орындаңдар, зекет беріңдер, сондай-ақ сәжде қылушылармен бірге сәжде етіңдер»

3. Бақара сүресінің 217-ші аятында Аса Жоғары Аллаһ айтты; «Шын иман келтіргендер, ауа көшкендер және Аллаһ жолында соғысқандар міне солар, Аллаһтың рахымын үміт етеді».

4. Аллаһ Та‛алә Ниса сүресінің 76-шы аятында айтады; «Сондай-ақ иман келтіргендер Аллаһ жолында соғысады да, кәпірлер шәйтан жолында соғысады. Ендеше сендер шәйтанның достарымен соғысыңдар. Негізінен шәйтанның әдісі әлсіз.

5. Аллаһ Та‛алә Ниса сүресінің 122-ші аятында айтады; «Иман келтіріп, жақсы амал істегендерді астарынан өзендер ағатын бақшаларға кіргіземіз де, олар онда мәңгі қалады. Өйткені Аллаһтың уәдесі хақ. Аллаһтан тура сөзді кім ?.

6. Аллаһ Та‛алә Мәидә сүресінің 80-81-ші аяттарында айтады; «Олардың көбінің кәпірлерді дос тұтқанын көресің. Аллаһтың ашуына жолығып, азапта мәңгі қалатындықтан олардың ілгері жіберген нәрселері нендей жаман. Егер олар Аллаһқа, Пайғамбарға және оған түсірілген Құранға иман келтірген болса, оларды дос тұтпас еді».

7. Аллаһ Та‛алә Ән‘ъам сүресінің 82-ші аятында айтады; «Сондай иман келтіріп, сенімдерін зұлымдықпен былғамағандар, міне соларда сенімділік бар. Және олар тура жолға түсірілгендер».

8. Аллаһ Та‛алә Әнфәл сүресінің 2-3-4-ші аяттарында айтады; « Сөзсіз му’миндер; Аллаһ еске алынса, жүректері қобалжиды да оларға Аллаһтың аяттары оқылса, имандары артып Раббыларына тәуекел қылады. Сондай-ақ олар, намазды толық орындап, оларға берген несібемізден тиісті орынға жұмсайды. Міне солар, шын му’миндер. Олар үшін Раббыларының қасында дәрежелер және жарылқау әрі көркем несібе бар».

9. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 28-29-шы аяттарында айтады; «Ей иман келтіргендер! Дау жоқ мушриктер арам. Сондықтан биылдан кейін Мәсджид әл-Харамға жоламасын. Кедейліктен қорықсаңдар, егер Аллаһ қаласа, сендерді өз кеңшілігімен байытады. Расында Аллаһ толық Білуші, хикмет иесі. Кітап берілгендерден, Аллаһқа, Ахирет күніне иман келтірмегендер және Аллаһтың әрі Оның Елшісінің арам еткен нәрселерін арам деп білмегендер және де хақ дінді дін деп мойындамағандармен сүмірейіп, өз қолдарымен салық бергенге дейін соғысыңдыр».

10. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 43-44-ші аяттарында айтады; «(Мухаммәд с.а.с) Аллаһ сені кешірсін. Саған шын айтқандар анықталып, өтірікшілерді білмейінше оларға неге рұқсат бердің. Өйткені Аллаһқа, Ахирет күніне иман келтіргендер, Аллаһ жолында малдарымен, жандарымен соғысуда сылтауратпайды».

11. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 86-шы аятында айтады; «Қашан оларға; ″Аллаһқа иман келтіріңдер, Аллаһтың Елшісімен бірге соғысыңдар″ делінген сүре түсірілсе, олардың дәулеттілері, сенен рұқсат сұрап; ″Бізді қалдыр, отырушылармен бірге болайық″ дейді».

12. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 88-ші аятында айтады; «Бірақ Пайғамбар және онымен бірге иман келтіргендер, малдарымен, жандарымен соғысты. Жақсылықтар солардікі. Міне солар құтылушылар».

13. Аллаһ Та‛алә Таһә сүресінің 75-ші аятында айтады; «Ал кім Оған иман келтіріп, рас жақсы амал істеп келсе, міне соларға жоғары дәрежелер бар».

14. Аллаһ Та‛алә Таһә сүресінің 112-ші аятында айтады; «Ал кім иман келтірген түрде жақсы амал істесе, сонда ол жамандықтарының артуынан, жақсылықтарының кемуінен қорықпайды».

15. Аллаһ Та‛алә Хадж сүресінің 50-ші аятында айтады; «Ал иман келтіріп, жақсы амал істегендер, оларға жарылқау әрі құрметті несібе бар».

16. Аллаһ Та‛алә Хадж сүресінің 77-78-ші аяттарында айтады; «Ей иман келтіргендер! Рукуғ, сәжде қылып, Раббыларыңа ғибадат қылыңдар және хайырлы амал қылыңдар. Әрине құтыларсыңдар. Аллаһ жолында шынайы түрде күресіңдер. Сендерді Ол таңдады. Сендерге дінде қиындық қылған емес. Аталарың Ибраһим (а.с.) ның жолы. Аллаһ бұрын да, осы Құранда да пайғамбардың сендерге куә болуы, сендердің де адамдарға куә болуларың үшін ″Мұсылман″ деп атады. Енді намазды толық орындаңдар, зекет беріңдер де Аллаһқа жабысыңдар. Иелерің сол; нендей жақсы Ие. Нендей жақсы жәрдемші».

17. Аллаһ Та‛алә Му’минун сүресінің 1-9-шы аяттарында айтады; «Ақиқатында иман келтіргендер құтылды. Олар сондай муминдер, намаздарында іштей жалбарынады. Олар бос нәрселерден аулақ болады. Олар зекеттерін береді. Олар ұятты жерлерін сақтайды. Бірақ әйелдері немесе меншіктілері болса, оларға сөгіс жоқ. Егер кім бұлардан басқаны іздесе, міне солар шектен шығушылар. Олар (иман келтіргендер) аманаттарын, уәделерін қорғаушы. Олар намаздарына ұқыпты».

18. Аллаһ Та‛алә Нур сүресінің 62-ші аятында айтады; «Ақиқатында муминдер, Аллаға, Пайғамбарына сондай иман келтіргендер, егер олар Пайғамбармен бірге топты түрде бір істе болған болса, Пайғамбардан рұқсат алмайынша кетпейді. (Мухаммәд с.а.с) Рас сенен рұқсат сұрағандар, міне солар Аллаһқа, Пайғамбарға иман келтіргендер...».

19. Аллаһ Та‛алә Шуъара сүресінің 67-ші аятында айтады; «Бірақ иман келтіріп жақсы амал істегендер, Аллаһты көп зікір еткендер, зұлымдық көргеннен кейін кек алғандар, басқа...».

20. Аллаһ Та‛алә Қасас сүресінің 227-ші аятында айтады; «Ал енді кім тәубе етіп, иман келтіріп жақсы амал істесе, құтылушылардан болуы үміт етіледі».

21. Аллаһ Та‛алә Қасас сүресінің 80-ші аятында айтады; «Өздеріне білім берілгендер; ″Аллаһтың сыйлығы иман келтіріп жақсы амал істегендерге ғана жақсы. Ал оған сабырлылар ғана жетеді″ деді».

22. Аллаһ Та‛алә Ъанкәбут сүресінің 7-ші аятында айтады; «Сондай иман келтіріп, жақсы амал істегендердің жамандықтарын міндетті түрде жоямыз да, өздерін істегендерінен гөрі жақсырақ сыйлыққа бөлейміз».

23. Аллаһ Та‛алә Ъанкәбут сүресінің 56-ші аятында; «Ей иман келтірген құлдарым! Әрине жерім кең. Маған ғана ғибадат қылыңдар» деп амал қылуға бұйырса, осы сүренің 58 аятында былай айтады; «Иман келтіріп жақсы амал істегендер, әлбетте оларды джәннәттың астынан өзендер ағатын жоғарғы орындарына орналастырамыз да, олар онда мәңгі қалады».

24. Аллаһ Та‛алә Рум сүресінің 15-ші аятында айтады; «Ал енді иман келтіріп жақсы амал істегендер, бір бақшада сыйланады».

25. Аллаһ Та‛алә Рум сүресінің 45-ші аятында айтады; «Өстіп Аллаһ, иман келтіріп, жақсы амал істегендерге өз кеңшілігінен сыйлық береді. Рас Ол, қарсы келгендерді жақсы көрмейді».

26. Аллаһ Та‛алә Луқмән сүресінің 8-ші аятында айтады; «Күмәнсіз иман келтіріп, жақсы амал істегендер, олар үшін нығметі таусылмайтын бақшалар бар».

27. Аллаһ Та‛алә Сәбә сүресінің 4-5-ші аятында айтады; «Иман келтіріп, жақсы амалдар істегендерге сыйлық берілуі үшін. Міне солар үшін; жарылқау, көркем несібе бар. Ал аяттарымыз жайында оны күшінен қалдыруға тырысқандар, міне соларға жаман бейнетті азап бар».

28. Аллаһ Та‛алә Сәбә сүресінің 37-ші аятында айтады; «Малдарың да, балаларың да сендерді бізге жақындастырмайды. Бірақ кім иман келтіріп, жақсы амал істесе, міне соларға істегендерінің салдарынан неше есе сыйлық бар. Сондай-ақ олар аман-есен жоғары орындарда болады».

29. Аллаһ Та‛алә Фатир сүресінің 7-ші аятында айтады; «Сондай қарсы болғандар, оларға қатты азап бар. Ал иман келтіріп, жақсы амал істегендер, олар үшін жарылқау, әрі ірі сыйлық бар».

30. Аллаһ Та‛алә Фатир сүресінің 37-ші аятында айтады; «Олар (Яғни, иман келтірмегендер, жақсы амал істемегендер) тозақта; ″Бізді тозақтан шығар! Істеген амалдарымыздан басқа жақсы амал істейік″ деп шыңғырады. ″Сендерге үгіт алғысы келетін кісі үгіт алатын өмір бермедік пе? Әрі сендерге ескертуші де келген еді. Енді татыңдар, Залымдар үшін ешбір көмекші жоқ″ делінеді.

31. Аллаһ Та‛алә Сод сүресінің 28-ші аятында айтады; «Немесе иман келтіріп, жақсы амал істегендерді, жер жүзіндегі бұзақылардай қыламыз ба?».

32. Аллаһ Та‛алә Ғафир сүресінің 58-ші аятында айтады; «Соқыр мен көруші тең емес. Сондай-ақ иман келтіріп, жақсы амал істегендер мен жамандық істеушілер де тең емес. Аз ғана түсінерсіңдер.

Амалмен көрсету иманның ажырамас бөлігі екенін көрсететін аяттар мен хадистердің көптігі соншалық, барлығын тізіп көрсету мүмкін емес. Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Иманның ең әлсіз бөлігі, адамдардың жолында жатқан тікен талды алып тастау» деген кез-келген мұсылман білетін кең тараған өсиетінің өзі, иманның ең әлсіз бөлігінің өзі амалмен көрсету екеніне дәлел. Әбу Ханифаның көзқарасын ұстанушы ғалым Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Амалмен көрсету иманның ажырамас бөлігі екендігіне, Кітап пен Сүннетте дәлел толып тұр»

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:59
Иман күшейеді және әлсірейді.

Иман күшейеді және әлсірейді. Иманның күшейетініне және әлсірейтініне Құраннан, Сүннеттен және сәләфтарымыздың сөздерінен дәлелдер өте көп. Аллаһ Та’алә айтады; мағынасы;...Муминдерге Аллаһтың аяттары оқылса, имандары күшейеді.(Әнфал.2аят)

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:58
Муминдердің барлығы Рахмәнның әулиелері боп табылады.

Иунус сүресінің 62 аятын Куртуби былай тәфсир қылады; «Біліңдер! Ақиқатында Аллаһтың әулиелеріне (достарына) ахиретте ешбір қауіп-қатер, қайғы жоқ. Олар иман келтіргендер, әрі тақуа болғандар».

Кәлимә-и тәухид;
Оқылуы; Лә иләһә иллаллаһу Мухаммадур-расулуллаһ. (Мағынасы; Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық тәңір жоқ. Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Оның Елшісі)

Шәһәдат Кәлимә;
Әшһәду әллә иләһә иллаллаһу уә әшһәду әннә Мухаммадән абдуһу уә расулуһ. (Мағынасы; Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық тәңір жоқ екендігіне және Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Аллаһтың құлы әрі Елшісі екендігіне куәлік етемін)

Иман ― Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне, сондай-ақ тағдырдың жақсылығы мен жамандығы, әрі ащысы мен тұщысы Аллаһтан екендігіне сеніп, мойынсұну.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұрақ берген Джәбрәйил аләйһиссәләм ға былай жауап берген; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне иман келтіруің және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің» (Муслим).

Яғни, иманның шарттары алтау;
1.Аллаһқа сену,
2.Аллаһтың періштелеріне сену,
3.Аллаһтың кітаптарына сену,
4.Аллаһтың пайғамбарларына сену,
5.Ахирет күніне сену,
6.Тағдырға ― жақсылық та, жамандық та Аллаһтың қалауымен болатынына сену.

Біз осы мәселелердің барлығына иман келтірген муминдерміз. Біз пайғамбарлардың ешқайсысын бөлмейміз, әрі олардың әкелгенін растаймыз.

Аллаһтың құзырында муминдердің ең құрметтілері өзінің ұлттық ерекшеліктерін, ұлттық дәстүрін дәріптегендер емес, ең құрметтілері Аллаһқа көп бойұсынғандары және көбінше Құран және Сүннет бойынша жүргендері. Аллаһ Та’алә Худжурат сүресінің 13 аятында айтады; Мағынасы; «ақиқатында Аллаһтың қасында ең құрметтілерің, тақуаларың».

Иман тілмен айту, жүрекпен бекіту және амалмен іске асыру. Шариғат және дін істері туралы Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан жеткен барлық сахих хадистер шындық. Иман ─ біреу. Иман негізінде иман келтіргендер тең. Олардың ішінде ең жақсылары ─ Аллаһтан көп қорқатындары, тақуалық қылатындары, нәпсісіне берілмей Сүннет жолында сабыр қылып, жақсы амалдарды абзал тұтушылар болып табылады.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:57
Аллаһтың тәуфиғымен, біз Аллаһтың тәухиды туралы, Аллаһ жалғыз және Оның ешқандай серігі жоқ екендігін сеніммен айтамыз.

Тәухид – дегеніміз, жалғыз Аллаһ Та’аләға ғана ғибадат қылу және Оған ширк қоспау. Тәухид барлық пайғамбарлардың джәннәтқа шақыру уағызының басы, джәннәтқа апаратын жолдағы бірінші кезең және Аллаһқа бет бұрған құлдың ең бірінші ісі. Аллаһ Та’алә Құранның көптеген аяттарында пайғамбарлардың тәухидқа шақырғаны туралы айтады. Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Маған адамдар Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық құдай жоқ деп және Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Оның елшісі екендігіне куәлік бермейінше, олармен соғысу (күресу) бұйырылды».(Бухари)

Яғни, бірінші кезекте адамды Исламға алып келетін де, өмір сүріп және бұл өмірден өтіп бара жатқан адамның қоштасатын сөзі де тәухид болуы керек. Аллаһтың елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Кімнің соңғы сөзі лә иләһә иллаллаһ болса, ол міндетті түрде джәннәтқа кіреді».(Сахих)

Тәухидтың үш діңгегі бар;
1.Тәухид ар–Рубубиә
2.Тәухид әл–Улухиә
3.Тәухид әл–Әсмә уә ас–Сифат

Осы үшеуі толық болмай, пенденің иманы кәміл болмайды

Тәухид ар–Рубубиә дегеніміз; Аллаһтың бар екендігіне сену, Оның Жалғыз екендігіне сену, ризық беруші, жаратушы екендігіне сену. Бірақ тәухид ар–Рубубиә пендені мұсылман қыла алмайды. Кәпірлер мен мүшіріктердің барлығы да тәухид ар–Рубубиәны мойындайды. Мысалы орыс христиандары «Бог один», «Бог создатель» деп тәухид ар–Рубубиәға иман келтіреді, бірақ Иса аләйһиссәләмды (христ.Иисус) Аллаһтың баласы (сын божий) деп тәухид әл–Улухиә мен тәухид Әсмә уә ас–Сифатқа иман келтірмегені себепті кәпір болады. Кез келген мүшірік құдайдың жаратушы, ризық беруші, жалғыз екендігіне иман келтіреді. «Егер олардан; Көктер мен жерді жаратқан кім? Деп сұрасаң, әлбетте; Аллаһ дейді...» (Луқмән сүресі, 25 аят). Олар өздерінің ширктеріне тек «Аллаһқа жақындастырсын» деп қана сиынады.(Зүмәр,3 аят)

Тәухид әл–Улухиә дегеніміз; Аллаһтың «билікте», (яғни,құдайлықта) жалғыз екендігіне иман келтіру. Яғни Аллаһтан басқа ешкімге сиынуға болмайды, Одан басқа құлшылыққа лайық ешкім жоқ, Ол адамдар мен жындарды Өзіне ғана құлшылық қылсын, Өзінің ғана заңымен өмір сүрсін деп жаратты және заңдарын Кітап (Құран) етіп түсіріп, түсіндіріп үйрету үшін пайғамбарлар жіберді. Міне осыған иман келтіру тәухид әл–Улухиәға кіреді. Бірақ мұсылман болу үшін тәухид Әсмә уә ас–Сифатқа иман қажет.

Тәухид Әсмә уә ас–Сифат дегеніміз; Аллаһтың Өзі және Оның елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдірген барлық көркем есімдеріне-сипаттарына иман келтіру. Біз Аллаһтың Өзін-Өзі атаған, және Пайғамбарымыздан саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сахих жолмен келіп жеткен есім-сипаттарына ғана иман келтіреміз. Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың Өзін-Өзі атамаған, Оның Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, білдірмеген, есім сипаттарын танып біле алмайды. Кімде кім сахих жолмен жеткен Аллаһтың бір ғана сипатына иман келтіруден бас тартса, ол – кәпір.

Міне тәухидтың осы үш негізіне иман келтірмей пенде мұсылман бола алмайды.

Исламдағы адасушы секталардың көбісі осы тәухид «Әсмә уә ас–Сифатқа» иман келтірмегені себепті, тура жолдан адасқан. Осы адасушы топтардың бірі Матуруди сектасы. Олар өздерін Әһли Сүннетпіз деп есептейді, бірақ бұл секта Әһли Сүннет және Жамағат тобына кірмейді, олар жалпы адасушылардың үкімінде. Бұған Әһли Сүннет бағытындағы «Ханәфи» мәзһәбының ақида ғұламасы Ибн Әбил Изз әл-Ханәфидың сөздері дәлел. Иншаллаһ біз осы секта туралы Құран, Сүннет және ақида ғалымдарының дәлелдерімен рет–ретімен баяндаймыз.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:56
Матуруди сектасының «әл-Әсмә уә әс-Сифат» мәселесінде адасуы және бұл мәселеде Әбу Ханифаның атын бүркеніш қылуы.

Әбу Хурайрадан (р.а) жеткен хадисте, пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Тура жолға шақырған , соның себебімен дұрыс жолға түскендердің сауабын алады, одан дұрыс жолға түскендердің сауабы кемсітілмейді. Теріс жолға шақырған, теріс жолға түскендердің күнәсін алады, одан адасқандардың күнәсі кемсітілмейді» (Муслим) деген екен. Бұл жерде «дұрыс жол» деп аталып отырған жол, Құран, Сүннет және сахабалардың жүріп өткен сара жолы екенін көзі қарақты әрбір мұсылман түсінеді.

Қазір мұсылман бауырларымыздың арасында адасуға бастайтын ақидасы бұзық әдебиеттер кеңінен таралып, насихатталуда. Солардың бірі түрік тілінен қазақшаға аударылған «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз)және орысшаға аударылған «Введение в Ислам» (Мухтасар ильми–халь) кітабы.

Бұл кітап «Ханәфи» мәзһәбының атын жамылған «му’тазилиттік » көзқарастағы адасқан матурудилердің көп секталарының бірі «сүлейменшілердің» ақидасының үстіне құрылған. Бұл кітаптың 24-ші бетінде былай делінеді;

8. Аллаһқа мекен тағайындамау. Яғни, Аллаһ аспанда деген сияқты ойлар да адамды діннен шығарады. (Яғни, Аллаһ аспанда деп ойласаң, кәпір болып діннен шығасың дейді).

Ал «Введение в Ислам» деп аталған орысша нұсқасының 26-шы бетінде бұл сөз былай берілген;
8.Отказ от попыток определения местонахождения Аллаха. Например, человек теряет веру, если скажет, что Аллах находится на небесах.

Бұл жарамсыз бұзық ақида. Әһли Сүннет ғалымдары бұл пікірді бірауыздан жоққа шығарған. Адасқан Му’тазилилер, Джахмилер, Харурилер (хариджиттер), Матурудилер және Аш’арилер Аллаһтың «А‘лә»(Жоғары), «Та’алә» (Аса Жоғары, орысша Всевышний) сипаттарын мойындамай бас тартты.

Мухаммад Абдуррахмән әл-Хумейистің орыс тіліне аударылған «Вероубеждение четырех имамов» кітабында му’тазилиттер туралы мынадай түсінік берілген;
Му’тазилилер (ерекшеленген, бөлінгендер) шамамен хиджраның 105-110шы жылдары кәләм (философия) ілімінің негізінде пайда болды. Бұл ілімнің негізі Әбу Хузайил әл-Аллафтың уақытында қаланып бітті және бес негізге негізделді;...
...және му’тазилилердің ғалымдары Әбу әл-Хузайил, әл-Искәфи, Мухаммад ибн Абдул Уәһһәб әл-Джуббаидың пікірінше Аллаһ аспанда емес, барлық жерде. Ал Хишам әл-Фаути, Ибад ибн Суләймән және Әбу Зуфрдың пікірінше Аллаһтың ешқандай мекені жоқ. Кәләм ілімін ұстанатын аш’арилер мен матурудилер му’тазилилердің бұл көзқарасын толық қолдайды.

Өкінішке орай му’тазилилердің осы көзқарасын насихаттайтын бұл «Мұхтасар Ғылымхал» кітабы көптеген мұсылман бауырларымыздың арасынан қолдау тауыпты. Бұл көп имамдардың ақида мәселесінде джәһил (надан) екендіктерін көрсетеді. Білім иелерінің үнсіздігі, әлде бұл мәселені білетін, қозғайтын діндар имамдарымыздың болмауы көңілге қаяу ұялатады.

Осман Нури Топбаш, Фетхуллаһ Гүлен, Сүлеймен Хилми, Мәуләнә Руми секілді түріктің дінбұзар «кәләмшы» сопыларының кітаптары халқымызға кеңінен тарап насихатталуда.

Әбу Ханифаның ең үздік шәкірті Әбу Иусуф кәләм ілімін ұстанушылардың артына намазға ұюға тиым салған фәтуә берген екен. (шейх Мухаммад Солих ибн Усәйминнің Э. Кулиев орыс тіліне аударған «Атрибуты Всевышнего Аллаха» кітабының 11 бетін қараңыз). Ал атақты Құран тәпсіршісі әл-Куртуби; «Харури-хауаридждер 12 топқа бөлінеді; азруки, абази, саълаби,хазими, халфи, каузи, канзи, шамрахи, ахнаси, хукми, му’тазили және маймунилер» деп му’тазилилерді хариджиттерге жатқызған.(осы топтардың ақидасымен танысқысы келген бауырымыз Куртуби тәфсірінің 4 том 158 бетін оқысын).

Шейхул Ислам Ибн Таймиәның «Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабының 5 том 48 бетінде, шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфийдың «Шарх Ақидатут Тахауиә» кітабының 301 бетінде, шейх Ибн Қайим әл-Джәузидың «Иджтимә әл-Джуйуш әл-Исләмиә» кітабының 139 бетінде, әз-Зәһәбидың «әл-Улувв» кітабының 101-102 бетінде және «әл-Фиқһ әл-Әбсат» кітабының 46 бетінде Әбу Ханифаның былай дегені келтіріледі; «Егер кім, Аллаһ аспанда ма, жерде ме, білмеймін десе – ол кәпір. Бұл сөз; Аллаһ аршының үстінде, бірақ аршы аспанда ма, жерде ме білмеймін деген кісіге де қатысты». Әбу Ханифаның осы сөзіне қарап ақ бұл «Ғылымхалдың» оның мәзһәбына үш қайнаса да сорпасы қосылмайтынын білуге болады.

Әбу Ханифа мәзһәбын ұстану деген сөз, Исламды Әбу Ханифаның түсінігіндей түсінікпен, сондай көзқараспен ұстану деген сөз. Біздің молдалардың түсінігі бойынша намазда алғашқы тәкбирде құлақ қағып, фатиха сүресінен соң әминді іштей айтып қолыңды кіндігіңнің астына байласаң болды, сен – ханәфи мәзһәбындасың. Олар үшін Әбу Ханифаның ілімі осымен аяқталады, арғы жағында Әбу Ханифа не десе, о десін, онда ешкімнің шаруасы жоқ. Мәзһәб, мәзһәб деп зар илеген олар өмірлерінде Әбу Ханифаның бірде-бір кітабының бетін ашып көрмеген, тіпті қандай кітаптары бар екенін білмейді де. Білсе де олар оны оқымас еді, өйткені әулие-ұстаздарының (түрік сопылары) кітаптарын оқудан олардың қолдары тимейді.

Шейх Ибн әл-Қайим «И‘ләм әл-Муқиъин» (2/309)кітабында және ханәфий мәзһәбының атақты фиқһ ғұламасы Ибн Абидин «Расм әл-Муфти» кітабында Әбу Ханифаның; «Біздің қайдан, кімнен дәлел келтіргенімізді білмей тұрып, біздің сөзімізді қабыл етуге болмайды» дегенін жеткізсе, Аббас ад-Даури Әбу Ханифаның шәкірті Зафардан сахих иснадпен Әбу Ханифаның «Менің сүйенген дәлелдеріме көз жеткізбей тұрып, менің сөзіме сүйеніп пәтуә беру харам» дегенін жеткізді.

Ал әл-Бәйһақи имам әш-Шәфи’идың ; «Білімнің бәрін еш дәлелсіз қабылдай берген кісі, түнде отын жинап жүріп өзін шағатын улы жыланды қолына алғанмен бірдей» дегенін жеткізеді.

Аллаһтың аспанда екендігіне және Ол барлық жаратылысын күре тамырынан да
жақын, толық қамтитындығы турасында Әһли Сүннет ғалымдарының арасында талас жоқ.

Әһли Сүннет ғалымдарының пікірінше Аллаһтың аспанда (Жоғары) екенін дәлелдеуге жалғыз Миғраж хадисінің өзі жеткілікті. Бұл хадисте Аллаһтың елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеті қат аспанға бірінен соң бірін қалай көтерілгені, Аллаһ қалаған биіктікке шығып Аллаһпен сөйлескені егжей-тегжейлі баяндалған. Алайда адасқан Му’тазилә, Джахмия, Харурия және Матурудия мен Аш’ария секталары бұл сахих хадистердің анық мағынасына бой ұсынуға бас тартқаны себепті, иншаллаһ Құраннан, Сүннеттен және сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыздан бірнеше дәлел келтіреміз.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:53
Аллаһтың аспанда (жоғарыда) екендігіне ең бірінші
дәлел – Құран.

Му’тәзилилер, джахмилер, харурилер, аш’арилер және матурудилер Құранның
Рахмән аршыға жоғарылады (көтерілді )(Таһә, 5аят) деген аятын бұрмалап, Аллаһ Аршыға үстемдік етті, бағындырды, күшпен басып алды деп түсіндіреді. Бірде-бір Әһли Сүннет ғұламалары мен атақты Құран тәпсіршілері бұл аятты бұлай тәпсірлемеген. Сәләф ғұламалардың арасында Аллаһтың ең жоғарғы жаратылыс аршының үстіне (аспанда) көтерілгендігіне талас жоқ. Бұл ақидадан тек адасқан топтар ғана бас тартты.

Әһли Сүннет және Жамағат бір ауыздан Аллаһтың аршының үстіне көтерілгеніне иман келтіреді.

Ханәфий мәзһәбының ақида ғұламасы шейх Әбу Джаъфар ат-Тахәуи әл-Ханәфи былай дейді; «Аллаһ Та’алә Аршыға және одан басқа ешнәрсеге мұқтаж емес. Ол барлық нәрсені қамтушы және барлығынан биік орналасқан аршының үстінде. Аллаһ Та’алә жаратылыстарды Өзін қамтуға дәрменсіз қылып қойды (жаратылыстар Аллаһты біле алмайды)»

.Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфи бұл сөзді былай түсіндіреді; «Аллаһ аршыны оған
мұқтаж болғаны үшін емес, оған көтерілу үшін жаратты. Мұнда Аллаһтың хикметі бар. Сол хикметке сәйкес Ол аршыға көтерілді.

Жоғарыда; «Ол- бәрін қамтушы, барлық нәрседен биік болған аршының үстінде» делінді. Аллаһтың ұлылығын жоққа шығарушылар (яғни, харури, му’тазили, матуруди т.б.секталар), егер Аллаһ туралы жоғарыда айтылғандай
өзгертпестен сипаттаса, тура жол тауып, дәлел жолмен жүрген болар еді. Бірақ олар дәлелден алшақтап, тура жолдан адасты. Имам Мәликтен (содан
кейін Ол аршыға көтерілді) деген аят туралы; «Қалай көтерілді?» деп сұрағанда, ол басын салбыратып терге малшынды, сосын; «Көтерілгені мәлім, ал қалай екені беймәлім, бұған иман келтіру ― уәджиб, қалай деп сұрау - бидъа» деп жауап берді. Содан кейін әлгі адамға; «Кет, сен жаман адамсың» деді.
Ең жоғарыда орналасқан жаратылыс Аршы, ал Аллаһ оның үстіне көтерілген
Және Ол бәрін толық қамтушы». (Шарх әл Ақида ат Тахауиә кітабынан)

Аса Жоғары да Үстем Үстем Аллаһ Мүлк сүресінің 16-17ші аяттарында былай дейді; Мағынасы; «Жер теңселген сәтте Аспандағының сендерді жерге жұттыруынан бейбітсіңдер ме.? Немесе Аспандағының сендерге тас жаудыруынан қауіпсізсіңдер ме»?

Аллаһтың жоғарыда екенін көрсететін бұдан да басқа аяттар келген, мысалы;
Мағынасы; «Аллаһ құлдарының үстіне қаһарымен көтерілген...» (Ән’ам, 18-61аят)
Нахл сүресінің 50ші аятында, Аса Жоғары да Үстем Аллаһ былай дейді;
Мағынасы; «Жаратылыстар үстеріндегі Раббыларынан қорқады...»

Перғауын (Фараон) да Аллаһ аспанда деген Муса аләйһиссәләмның сөзіне сенбей, оны өтірікші санап көмекшісі Хаманға былай деді ; Мағынасы; «Ей Һәмән ! Маған бір мұнара жаса. Мүмкін мен аспан жолдарына жетіп, (аспандағы) Мұсаның тәңірін байқармын.«Ақиқатында мен (Мұсаны) өтірікші санаймын». (Ғафир сүресі, 36-37 аят)

Аъраф сүресінің 54 ші аятын атақты Құран тәпсіршісі шейх ат-Табари былай
түсіндіреді; Мағынасы;«Иә адамдар, сіздердің Раббыларыңыз ― Иелеріңіз сіздердің істеріңізді оңғартушы, өйткені Ол барлық нәрселердің ғибадатына лайық. Ол көктер мен жерді алты күнде жаратты. Бұл күндер; - жексенбі, дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі және жұма күндері. Содан кейін Өзінің Ұлылығына лайық түрде аршыға көтерілді...

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:52
Аллаһтың аспанда екендігіне екінші дәлел – Сүннет.

Имам Муслим «Китәб ас-Соләт» кітабының 537ші бетінде Му’ауиә ибн әл-Хәкәм ас-Салмидың (р.а) былай дегенін келтіреді; «Мен қара реңді күңімді ертіп кеп; Я Расулуллаһ! Мен бұны кәффарат ретінде азат қылсам ба деп едім. Азат қылсам бола ма? деп сұрадым. Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм одан; “Аллаһ қайда?” деп сұрады. Ол (күң); “Аспанда” деп жауап берді. Ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм ; “Мен кіммін”? деп сұрады. Ол “Сен Аллаһтың Елшісісің” деді. Сонда Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм маған былай деді; “Оны азат қыл. Өйткені ол иманды”.
Бұл хадис Аллаһтың аспанда екенін білу, тәухидтың маңызды негіздерінің бірі екеніне дәлел.

Имам Бухари жеткізген хадисте Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай дейді; «Сіздердің орталарыңда сіздерге қарап күзетіп тұратын періштелер бар. Олардың бір тобы сіздерді түнде күзетсе, екінші тобы күндіз күзетеді. Періштелер Аср және Фаджр намазы уақытында ауысу үшін жиналады. Періштелердің сіздердің араларыңда болған тобы ауысып, екінші топқа тапсырып, аспанға Раббыларының құзырына көтеріледі...»
Міне бұл хадисте де Аллаһтың аспанда екеніне дәлел бар.

Бухари Әбу Хурайрадан (р.а) мынадай хадис келтіреді; «Әр түні, түннің соңғы бөлігі кірісімен, Үстем де Аса Жоғары Аллаһ төменгі аспанға түсіп былай дейді; “Кім Мен қабыл етсін деп Маған ду’а қылуда? Кім Мен берсін деп Менен сұрауда? Кім Мен кешірсін деп Менен кешірім сұрауда?»

«Мухтасар әл-Улувв» кітабында Джарирден радиаллаһу анһу мына хадис келтірілген; «Жердегілерге мейрімсіз болғанға, Аспандағының мейрімі болмайды». Аллаһ аспанда деген кәпір боп діннен шығады дегендердің өздері ұзақ акдасуда екендігіне Құран , Сүннет және сәләфтарымыз дәлел.

Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, айтты; «Аспандағы маған сенімділік танытқанда, сендер маған сенімсіздік танытасыңдар ма?». (Бухари,4351, Ибн Хузәймә, 2373).

Аллаһтың аспанда екенін көрсететін хадистердің көптігі соншалық, бәрін бұл мақалада тізіп шығу мүмкін емес.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:50
Сәләф (алдыңғы) және халәф (кейінгі) ғалымдарымыздан дәлел.

«Тарих әл-Кәбир» кітабында имам Бухари, Әбу Бәкрдың радиаллаһу анһу, былай дегенін жеткізеді; «Кім Мухаммәдты тәңір тұтса – Мухаммәд өлді. Ал кім Аллаһқа құлшылық қылса – Аллаһ аспанда, Тірі, өлмейді». Аллаһ аспанда деп мекен тағайындаған кісі кәпір боп діннен шығады деп кім айта алар, егер ең дұрыс хадис жеткізуші кісі, ең шыншыл, сыддық кісінің сөзіне куәлік беріп тұрса.

Әбу Ханифаның «әл-Фиқһ әл-Әкбар» кітабының 60 бетінде және әл-Бәйһақидың «әл-Әсмә уә ас-Сифат» кітабының 456 бетінде мынадай дерек келтірілген; Әбу Ханифадан Аллаһтың төменгі (ән-нузул) аспанға түсуі туралы сұралғанда, ол былай деген; «Аллаһ төменгі аспанға түседі және бұл жөнінде қалай деп сұралмайды».

Хафиз әл-Бәйһақидың «әл-Әсмә уә ас-Сифат» кітабында тағы мынадай дерек келтірілген; «Әбу Ханифадан бір әйел; ″Сенің сиынатын тәңірің қайда?″ деп сұрағанда, ол; ″Ақиқатында Пәк және Жоғары Аллаһ аспанда″ деп жауап берген.

«әл-Фиқһ әл-Әбсат» кітабының 51бетінде Әбу Ханифаның; «Аллаһтан ду’а қылып сұрағанда тек, жоғарыдан (аспаннан) сұралады. Өйткені төмен жақ Оның рубубиясы мен улухиясына қатысты емес» дегені келтіріледі. Бұл сөздің жаны бар, дұға қылғанда ешкім неге қолын төмен созбай, жоғарыдан сұрайды.

«Мәсәил имам әл-Ахмәд» кітабының 263 бетінде Әбу Дәуд, Абдуллаһ бин Нәфидың былай дегенін жеткізеді; «Имам Мәлик айтты; Аллаһ аспанда, ал Оның ілімі барлық жерде».(Яғни Аллаһ аспанда және жаратылыстарын шексіз, толық қамтиды)

Шейх Ибн Қайим «Иджтимә әл-Джуйуш әл-Исләмиә» кітабының 65 бетінде имам әш-Шәфи’идың былай дегенін келтірген; «...Аллаһ аспанда аршының үстінде, Өз жаратылыстарына қалай қаласа солай жақындайды, ең төменгі аспанға қалай қаласа солай түседі»

Мухаммад бин Абд ар-Рахмән әл-Хумәйис былай дейді; «Аллаһ шекаралардан және биіктерден Ұлық және Пәк. Онда Оны шектейтін қандай да бір шекара және соңы болған қандай да бір биік нүктесі жоқ. Бірақ, бұл Аллаһ жаратылыстарымен араласқан деген сөз емес. Ақиқатында Аллаһ жаратылыстарынан ажыралған, тысқарыда. ...Алты жақ жаратылыстарды қамтығандай Оны қамтымайды. Ол ондай кемшіліктерден Пәк. Бірақ бұдан Аллаһтың жан-жағы жоқ деп түсінбеу керек. Аллаһ аспанда. Біз Оның барлық есімдеріне, сипаттарына иман келтіреміз, бірақ олардың анығын білмейміз».

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы, шейх Ибн Ибн Әбил Изз әл-Ханафи өзінің «Шарх Ақидатут Тахауиә» кітабында былай дейді; «Исра хадисінде, пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм денесімен сергек жағдайда Меккедегі Мәсджид әл-Харамнан Қуддустағы Мәсджид әл-Ақсаға Буракқа мінгізіліп, Джәбрәил аләйһиссәләммен бірге алып барылды. Сол жерде пайғамбарларға имам болап намаз оқыды. Бурақты мешіттің есігіне байлады. Содан кейін сол түні Бәйтул Мақдистен бірінші аспанға көтерілді.
...Бұл берекелі түн туралы Аллаһ Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен барлық сахих хадистер шындық. Миғраж хадисінде ақылды кісілер үшін Аллаһтың Ұлық сипаты туралы дәлелдер бар». (Яғни, Аллаһтың аршының үстіне көтерілуі, барша жаратылыстарынан Жоғарылығы, Ұлық екендігі).

Аллаһ ‘Иса аләйһиссәләм пайғамбарды оң тарапқа, әлде сол тарапқа немесе төмен жер астына алып кеткен жоқ. Аллаһ ‘Иса аләйһиссәләм ды Өзіне (аспанға) көтеріп алып кеткеніне кез келген мұсылман сенеді. Өйткені мұны айғақтайтын аяттар бар. Ақида мәселесінде адасқан Харури, Му’тазили, Матуруди және Аш’арилер секталары осының бәрін аз ақылға салып, бұрмалап түсіндіруге тырысады.

Әл-Филәни «Икәз әл-Химәм» кітабының 50 ші бетінде имам Мухаммадтан. Әбу Ханифаның былай дегенін жеткізеді; «Әбу Ханифа айтты; Егер мен Аллаһтың Кітабына және Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм хадистеріне қайшы келетін әлдене айтсам, онда сендер оны қабылдамаңдар».

Ал Медине қаласының мүфтиі болған имам Мәлик ; Бұл үмметің алдыңғыларын не түзесе, соңғыларын да тек сол түзей алады (Яғни Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетіне деген махаббатты айтады)деген екен.

Ал имам әш-Шәфи’й «ар-Рисәлә» кітабында; «Біздің сөзіміз тек тәйәмүм секілді. Су табылғанда тәйәмүмнің күші жойылады. Құран мен сахих хадистен нақты дәлел келгенде біздің сөзіміз күшін жояды» деген.Сондықтан кез-келген көзқарасқа соқырлықпен ілеспей Құран, Сүннет және сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыздың сөздерімен дәлел қарап, саралайық бауырлар. Матуруди және басқа да кәләм ілімін ұстанушылардың Әбу Ханифаға еш қатысы жоқ. Ал олардың кітаптарының сыртындағы «Әбу Ханифа мәзһәбы бойынша» деген жазу жай бетперде (маска) ғана.

Әбу Ханифа кейбір кәләм ілімін ұстанушыларға Аллаһтың лағынеті болсын деп қарғаса, имам әш-Шәфи’и оларға дүре соғып, сосын түйемен көше-көшені аралатып кәләм ілімін ұстанушылардың жазасы осы екенін жариялау керек деген пікірде болған. (Нақты мәлімет үшін Әһли Суннә уәл Джәмә‘а ғалымдары шейх Мухаммад Солих ибн әл-Усәйминнің орыс тіліне аударылған «Атрибуты Всевышнего Аллаха» кітабының 10 бетін және Мухаммад бин Абд ар-Рахмән әл-Хумәйистің кітаптарын қараңыз).

«Замм әл-Кәләм» кітабының 28-31ші бетінде әл-Харауи былай дейді; «Әбу Ханифа айтты; “Амр ибн Убаидқа Аллаһтың лағынеті болсын. Ол адамдарға еш пайда бермейтін кәләм іліміне жол ашты”».

«Мәнақиб Әби Ханифа» кітабының 183-184ші бетінде имам Ахмәд ибн әл-Мәкки, Әбу Ханифаның баласы Хаммадтың былай дегенін жеткізеді; «Бірде маған әкем келді, бұл кезде менің үйімде бір топ кәләм ілімін ұстанушылар отырған еді. Біз әлдебір мәселені дауыс көтере қызу талқылау үстінде едік. Әкемнің дыбыстағанын естіп мен оған қарсы шықтым. Ол менен; “бұл неғылған адамдар, ей Хаммад?” деп сұрады. Мен; “мұнда осындай да, осындай адамдар бар” деп есімдерін тізіп айтып шықтым. Ол; “қандай мәселеде келіспеушіліктесіңдер?” деп сұрағанында, мен; “осындай да, осындай бір сұрақ туындады” деп жауап бердім. Ол сол кезде; “балам, ендігі кәләм ілімімен айналысуыңды тоқтат” деп бұйырды. Мен әкемнің өз-өзіне қайшы келгенін бірінші рет көріп таң қалдым, ол бір нәрсеге рұқсат берсе қайыра тиым салушылардан емес еді. Сондықтан мен одан; “Ей әкетайым! Кәләм ілімін зерттеуге өзің бұырмап па едің” деп сұрадым. Ол маған; “иә балам, бірақ бүгін мен саған кәләм ілімін ұстануға тиым саламын” деді. Мен; “неге?” деп сұрағанымда, ол; “балам, кәләм ілімін ұстанушылардың алғашқы толқыны бір көзқарас, бір дінде еді. Бірақ шәйтан олардың ауызбірліктерін алып қойды да олардың арасына алауыздық салды, сөйтіп олар топ-топтарға бөлінді...”».

Өздерін Әбу Ханифа мәзһәбындамыз дейтін матурудилердің жік-жік болып махмудшы, сүлейменші, таблиғи жамағат, йассауишы, нақышбенди, деобенди, сопы, зікірші, тариқатшы, хизбут тахрир, Құраниттер, нұршы т.б. да секталарға бөлінуінің ең негізгі себебі, осы кәләм ілімі боп табылатыны ақиқат. Біз дұрыс жолда болу үшін жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап кеткен түріктің және басқа да матурудилердің сопыларының кәләмдық көзқарастарынан сақтанып, сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыз жүрген және үйреткен жолды ғана басшылыққа алуға тиіспіз. Әбу Ханифаның ең үздік шәкірті Әбу Иусуф; «Кәләм (философия)ілімін білу ─ джәһилдік (надандық). Кәләмды дұрыс емес деп одан бет бұру ─ ілім» деген екен. (Бұл хабарды «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында Ибн Әбил Изз әл-Ханәфи жеткізеді).

Ал Ахмәд ибн әл-Мәкки «Мәнақиб Әби Ханифа» кітабының 373ші бетінде Әбу Ханифаның Әбу Иусуфке былай дегенін келтіреді; «Дін негіздері туралы кәләм іліміне сүйеніп сөйлеуден сақтан, өйткені адамдар саған еліктеп осыны істеуге кірісуі мүмкін».

Әл-Харауи «Замм әл-Кәләм» кітабында Исхақ ибн Исадан имам Мәликтің; «Кім дінді кәләм ілімінің көмегімен үйрене бастаса , ол кәпір болады..» дегенін келтірсе, Абдуррахмән ибн Махдиден жеткен келесі бір хабарында имам Мәликтың өзіне сұрақ қойған бір кісіге; «Сен Амр ибн Убаидтың ізіне ерушілерден шығарсың? Амр ибн Убаидқа Аллаһтың лағынеті болсын! Өйткені ол дінге кәләмға қатысты жаңалықтарды ендірді. Егер ақиқатында кәләм ілім боп саналса, міндетті түрде сахабалар кәләмды шариғаттың бір бөлшегі деп есептер еді» дегенін айтады.

Имам Әбу Ханифа, Мәлик, әш-Шафи’й және Ахмәд кәләм ілімін ұстанушыларды сөккен және адамдарды бұл ілімнен сақтандырған. Ақиқатында тура жол сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыз жүрген жол. Бұл туралы шейх Мухаммад Солих ибн Усәймин былай дейді; «Әһли Сунна уәл Джәмаъа біздің үмметің (алдыңғылары) сәләфтары. Кім оларға ілессе, ол ― сәләфит болып табылады».

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:49
4. Матурудилердің тағдыр мәселесінде адасуы және
Әһли Сүннет ғалымдарының бұған дәлелдері.

Му’тазиләлық көзқарастағы матуруди «Сүлейменшілердің» осы «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз) кітабының 21ші бетінде былай делінеді; «Енді бір теріс көзқарастағылардың айтуынша; ″Сен не істесең де, Аллаһ бәрібір өзі қалағанын дұрыс жолға, қаламағанын бұрыс жолға түсіреді″. Бұл көзқарас мүлде дұрыс емес». ...«Әу бастан Ахмет жұмаққа, ал Мехмет тозаққа барады» ― деп бір адамға қатысты белгілі бір үкім жоқ». (Ұстаздары Сүлеймен Хилми Тұнаханның сөзінен).

Бұл матурудилердің тағдырға деген көзқарасы. Олар Әһли Сүннет мәзһәбындағы ақида ғұламаларын, теріс көзқарастағы адасушылар деп есептейді. Ал бұл мәселеде Әһли Сүннет бағытын ұстанатын төрт мәзһәб арасында талас жоқ. Бірақ Харури, Му’тазили, Аш’ари және Матуруди секталары Әһли Сүннет ақидасынан бас тартып, бұл мәселеде Әһли Сүннетке қарсы шықты.

Ал Әһли Сүннет жолындағы ақида ғұламалары шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий мен шейх Ибн Әбил Изз әл- Ханәфий бұл мәселені былай түсіндіреді;
Аллаһ Та’алә айтты; (Мағынасы;«Сол уақытта Раббың адам балаларының белдерінен нәсілдерін алды да өздеріне куә етіп; ″Мен, сендердің Раббыларың емеспін бе?″(дегенде) олар; ″Әрине куәмыз″ деген. Қиямет күні; ″Бұдан хабарымыз болмады демеңдер». (әл-Аъраф,172)

Имам Ахмәд, Омар ибн Хаттабтан (Аллаһ оған разы болды)жеткізеді. Бұл аят туралы сұрақ берілгенде, Омар (радиаллаһу анһу) былай деді; «Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм, осы аят туралы сұрағанда былай деп айтқанын естіген едім; «Күмәнсіз Аллаһ Адам аләйһиссәләм ды жаратты. Одан кейін Ол оның арқасынан оң (қолымен) сипады да, ұрпақтарын шығарып; ″Оларды Мен джәннәт үшін жараттым. Олар джәннәтты мекендеушілердің амалдарын істейді″ -деді. Бұдан кейін Аллаһ тағы да Адам аләйһиссәләм ның арқасынан сипап, ұрпақтарын шығарып; ″Бұларды Мен тозақ үшін жараттым. Олар тозақты мекендеушілердің амалдарын жасайды″ деді.
Сонда бір кісі сұрады; ″Иә Аллаһтың Елшісі, онда не үшін амалдар істейміз?″
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай деп жауап берді;
″Ұлы да құдіретті Аллаһ қандай да бір құлын джәннәт үшін жаратса, Ол сол құлын джәннәтты мекендеушілердің амалын жасайтын қылып қояды. Түптің түбінде сол құл джәннәтты мекендеушілердің амалының біреуін орындау кезінде өледі. Ол осы амал арқасында джәннәтқа кіреді. Қашан Аллаһ қандай да бір құлын тозақ үшін жаратса, Ол сол құлды тозақты мекендеушілердің амалын жасайтын етіп қояды. Ол құл тозақты мекендеушілер амалының біреуін орындау үстінде өліп, сол амалымен тозаққа түседі».

Аллаһ джәннәт пен тозаққа түсетін жаратылыстарының санын толық, әрі әуелден білген. Бұл сан көбеймейді және азаймайды. Ол тағы да олардың не амалдар істейтіндерін әуелден білген. Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Күмәнсыз Аллаһ барлығын толық білуші». (Әнфәл,75). Аллаһ барлығын әуеліден және барлық уақытта білу сипатына ие.

Әрбір адамға жаратылып қойған орнының амалдары жеңілдетілген. Амалдар соңғыларымен қабылданады. Бақытты адам Аллаһтың тағдырымен бақытты болады, бақытсыз адам Аллаһтың тағдырымен бақытсыз болады.
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Бухари риуаят еткен хадисінде; «Амалдар соңғыларына қарап қабылданады» дейді.

Джәннаттық адам Аллаһтың тағдырымен джәннаттық болатындығы, тозақы адам Аллаһтың тағдырымен тозақы болатындығы туралы Абдуллаһ ибн Масъуд радиаллаһу анһу дан риуаят етілген хадисте, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтады; «Сіздердің әрбіріңіз анасының құрсағында 40 күн мәни (сперма) күйінде болады. Одан кейін сонша уақыт ұйыған қан күйінде болады. Одан кейін тағы сонша уақыт кесек ет күйінде қалыптасады. Одан кейін оған Аллаһ періште жібереді. Ол періштеге жан беру мен 4 нәрсе бұйырылады; оның ризығы, өмірінің мерзімі, амалдары, джәннаттық немесе тозақы болатындығын жазады. Одан басқа ғибадатқа лайық құдай жоқ Аллаһтың атымен ант етемін, күмәнсіз сендерден кез-келгенің джәннатқа бір білек қалғанға дейін, джәннат тұрғындарының амалын жасай аласыңдар, сонда оның тағдырына жазылғаны тозақ болса, ол тозақты мекендеушілердің амалын жасай бастайды да тозаққа кіреді. Ақиқатында дәл солай сендерден кез-келгенің тозаққа бір білек қалғанға дейін тозақ тұрғындарының амалын жасай аласыңдар, сонда оның тағдырына жазылғаны джәннат болса, ол джәннат тұрғындарының амалдарын орындай бастайды да, джәннатқа кіреді». (Муслим)

Аллаһ Өзінің мейірімділігімен Өзі қалаған құлын тура жолға салады, оны адасудан және бәледен сақтайды. Аллаһ Өзінің әділеттілігімен, Өзі қалаған құлын адастырады, оны күмәнданушылықтан сақтамайды және оған пәле-жаланы үйеді.

Бұл сөз му’тазилилердің, қадари (және матурудилердің) ақидасын жоққа шығарады. Олар «Аллаһтың хидаясы ― тура жолды баяндау» деп айтады (бұл ұғым адасу). Әһли Сүннет ғалымдары хидаяны 2 ге бөледі;

1)Хидая тәуфиқ (тура жолға салу)

2)Тура жолды түсіндіру, ұғындыру.

Аллаһ Та’алә Өзінің құлына иман сыйласа, тура жолға салды деп айтамыз, осыны тәуфиқ дейміз. Мұндай хидая тек Аллаһтан ғана болады. Ешкім, тіпті пайғамбарлар және періштелер де өздерінің қалауымен біреуге тәуфиқ хидаятын бере алмайды. Хидаяның екінші түрі ― тура жолды түсіндіру, мұны пайғамбарлар, ғалымдар және басқалар істей алады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм жақсы көрген және жақсы көрмеген адамдарына да тура жолды түсіндірді.

«Қасас» сүресінің 56 аятының мағынасын Әһли Сүннеттің Құран тәпсіршісі шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; Аллаһ Та’алә айтты;
«Ей Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сендер ешкімге хидая-тәуфиқ бере алмайсыңдар, тіпті ол сендердің ең жақсы көретін адамдарың болса да. Өйткені жаратылғандар қалағандарына хидая-тәуфиқ беруге қабілетсіз. Бұл тек Аллаһтың қолында. Ол өзінің құлдарынан кімді қаласа соны тура жолға салады. Кімнің хидаятқа лайық екенін Аллаһ білуші. Сондықтан тек Аллаһ қана біле тұрып тура жолға салады. Хидаятқа лайық емес құлдарын Аллаһ адастырып қояды».

Сәжде сүресінің 13 аятының мағынасын шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; «Аллаһ айтады; Егер Біз қалағанымызда еді, барлығына хидаят беріп, тура жолға салған болар едік. Бірақ Аллаһтың хикметі (даналығы) барлығының тура жолда болуынан бас тартты». (Хикмет – барлық заттарды өз орнына қою).

Аллаһ Та’алә Мудассир суресінің 31 аятында былай деді;
Мағынасы; «Аллаһ Өзінің қалаған құлын адастырып қояды, ал кімді қаласа, оны тура жолға салады».

Барлық жаратылыстар Аллаһтың кеңдігі мен әділдігі арасында, Оның қалауы бойынша өмір сүреді.

Тағабун сүресінің 2 аятының мағынасын шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; «Аллаһ жаратылыстарды жаратқанда біреулерін иманды, ал біреулерін кәпір қылғандарын жариялайды. Адамдардың иманды және кәпір болуы Аллаһтың қалауына байланысты. Аллаһ кімді тура жолға салса, бұл Аллаһтың жомарттығы мен мейірімділігінің арқасында болады. Ал кімді адастырса, ол Аллаһтың әділеттілігінің арқасында. Барлық мақтау Аллаһқа».

Аллаһ Та’алә қарсыластардан және ұқсастардан жоғары.

Аллаһ Та’аләға қарсы шығатын ешбір зат жоқ. Оның қалағаны міндетті түрде болады, ал қаламағаны еш уақытта болмайды. Оған ұқсайтын, тең келетін ешбір зат жоқ. Ихлас сүресінің 4 аятын шейх ат-Табарий былай тәпсірлейді; «Мүшіріктер пайғамбарымыздан; «Ей Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм бізді өзіңнің Раббыңмен таныстыр» деп сұрағанда, Аллаһ келесі аяттарды түсірді. Мағынасы; «Айт, Аллаһ жалғыз. Аллаһ ешнәрсеге мұқтаж емес. Ол тумады және туылмады. Әрі Оған ешкім тең емес». Өйткені, кез келген туылған жан міндетті түрде өледі. Ал әрбір өлетін жан артында мирас қалдырады. Ал Аллаһ Та’алә ешқашан өлмейді, мирас та қалдырмайды және Оған тең келер ешнәрсе жоқ». Бұл сөздер «құл Аллаһтың қалауынсыз іс-әрекетін өзі жасайды» дегенді айтатын му’тазилилер мен матурудилерге қарсы дәлел.

Аллаһтың әмірін кері қайтаратын, оны кешіктіретін және Оның әмірінен жоғары тұратын ешнәрсе жоқ. Өйткені Аллаһ жалғыз Қаһһар. Қаһһар ― Өзінің билігімен және құдіретімен жаратылыстардың үстінен жеңіске жетуші деген мағынаны білдіреді. Жаратылыстар бұны ұнатса да, ұнатпаса да Ол жеңіске жетуші.

Әрбір зат Аллаһтың қалауы және тағдырымен іске асады. Аллаһтың қалағаны міндетті түрде орындалады. Құлдар үшін ерік жоқ, Аллаһ олар үшін не қаласа, сол болады. Демек, Аллаһ құлдары үшін не қаласа, ол әлбетте болады, ал Ол қаламаған нәрсе еш уақытта болмайды. (Тіпті, бүкіл жаратылыстар бір жерге жиналып, ол нәрсеге қарсылық жасағысы келсе де).

Тәкуир сүресінің 29 аятының мағынасын хафиз Ибн Касир былай тәпсірлейді; «Сендердің қалағандарың бүкіл әлемдердің Раббысы қаласа ғана болады. Ерік сендердің қолдарыңда емес. Кімді Аллаһ тура жолға түсіруді қаласа, ол оны міндетті түрде табады. Кімді Аллаһ тура жолдан тайдыруды қаласа, ол оны күмәнсыз тайдырады. Бұл істердің барлығы бүкіл әлемнің Раббысы Аллаһ Та’аләға байланысты».

Суфиән әс-Сәури Саъид ибн Абд әл-Азизден жеткізеді, ал ол Суләймән ибн Мусадан радиаллаһу анһу жеткізуші. Ол былай деді; «Аллаһ Та’алә кімді тура жолға салуды қаласа, оған Құран үлгілі еске түсіруші болатынын ескерткен. Осы аят түскенде Әбу Джәһил; ″Барлық іс біздің қолымызда, егер қаласақ тура жолда боламыз, қаламасақ болмаймыз″ деп айтты. Сонда Аллаһ Та’алә; ″Сендердің қалауларың бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһ қаласа ғана болады″ деген аятты түсірді.

Бұл және осыған ұқсас аяттар; «Аллаһ қалаған нәрсе болады, қаламаған нәрсе болмайды» дейтін Әһли Сүннет және Жамағат ақидасының дәлелі. Аллаһ қаламаған нәрсе Аллаһтың құзырында қалай болады? Олар өздерінше; «Аллаһ кәпірдің иманды болуын қалайды, ал кәпір иманды болуды қаламай кәпір болады» деген сөздерді айтып, кәпірдің ерік-қалауын Аллаһтың қалауынан жоғары қойды. Осы сөзді айтқан адамнан артық кәпірлік батпағына батқан адам бар ма? Олар айтқан надан сөздерден Аллаһ Пәк.

Аллаһ жаратылыстарды біліп жаратты. Аллаһ адамдарды және жындарды жаратқанда, олардың санының қанша екенін, өз өмірінде қанша ауа жұтып, қанша тамақ жейтінін, қанша өмір сүретінін, олардың бақытты әлде бақытсыз болатынын, джәннәтқа немесе тозаққа түсетінін және басқа барлық жағдайларды біліп жаратты.

Аллаһ жаратылыстарының тағдырын, өмір сүру мерзімін белгілеп қойған. Қашан оларға ажал жеткенде, олар оны бір сағат не артқа, не алға жылжытуға шамалары жетпейді. «әл-Имран» сүресінің 145 аятын шейх ас-Саъди былай тәпсірлеп түсіндіреді; «Барлық тірі жандардың өмір сүру мерзімі Аллаһтың тағдырымен және қалауымен белгіленген. Қашан өлім уақыты келгенде, оған еш себеп болмаса да бұл жан өледі. Егер Аллаһ кейбір жанның өмір сүруін қаласа, өлімге әкелетін қандай да бір себептерге қарамастан, ол жан мерзімінен ерте өлмейді. Бұл нәрсе Аллаһтың осы жанның өмір сүру мерзімін жазуы, осы жанның тағдырын белгілеуі нәтижесінде болады. Қашан жаратылыстардың өлім мерзімі келгенде, олар оны бір сағат алға, не бір сағат артқа жылжыта алмайды».

Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмның әйелі Үммі Хабибә радиаллаһу анһә; «Ей Аллаһ! Менің күйеуім Аллаһтың Елшісінің және менің әкем Әбу Суфиәнның және ағам Муъауияның өмір жастарын ұзартып, мені қуанта гөр» - деп Аллаһтан дұға қылып сұрағанда, Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Сен Аллаһтан белгіленген мерзімді, саналған күндерді және бөлініп қойылған ризықты сұрадың. Аллаһ Та’алә өз мерзімінен бұрын еш нәрсені алға жылжытпайды және одан кейін еш нәрсені кейінге қалдырмайды. Егер сен Аллаһтан өзіңді қабір азабынан және тозақ азабынан сақтауды сұрағаныңда, жақсы және абзал болар еді» (Муслим)».

Аллаһ пенделеріне олардың шамасы жететін нәрсені ғана жүктейді. Олардың шамасы Аллаһ жүктеген нәрсеге ғана жетеді. Бұл «Лә хәулә уә лә қууәтә иллә билләһ» сөзіне түсіндірме. Бірде-бір адамда, Аллаһқа күнәһар болудан, яғни күнә істеп қалудан сақтап қалатын қандайда бір айла, айналып өту немесе қандай да бір іс-әрекет жоқ. Пенде күнәдан тек қана Аллаһтың жәрдемімен сақтана алады. Аллаһқа ғибадат етуде бекем болу үшін, егер Аллаһ тәуфиқ бермесе адамдарда ешқандай күш-қуат жоқ. Барлық нәрсе Аллаһтың тағдырымен, білімімен және қалауымен жүзеге асады. Оның қалауы барлық нәрсенің қалауынан жоғары. Сондай-ақ Оның қалауы барлық айлалардан жоғары. Аллаһ ешқашан зұлымдық жасамай қалаған ісін жүзеге асырады. «Аллаһ Та’алә істеген бірде-бір амалы туралы сұралмайды, ал жаратылыстар әрбір істеген амалы туралы сұралады» (Әнбиә, 23)

Зәид ибн Сәбиттің радиаллаһу анһу риуаятында, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Күмәнсыз, Аллаһ егер аспан мен жердің мекендеушілерін азаптаса, оларға зұлым болмаған жағдайда азаптайды. Егер оларды Өз рахымына алса, Оның рахымы олар үшін істеген амалдарынан да жақсырақ болады» (Әбу Дәуд, Хаким).

Тағдыр Аллаһтың ақиқаты және құпия сыры. Аллаһ жаратылыстарды жаратады, оларды бай немесе кедей қылады. Оларды адастырады және тура жолға салады, өлтіреді және тірілтеді. Адамдардың тағдыр мәселесіндегі таласы жалпыға мәлім. Құтылатын жалғыз жол ― Әһли Сүннет ақидасы. Барлық нәрсе Аллаһтың тағдырымен болады. Құлдардың тіпті іс-әрекеті де Аллаһтың қалауымен болады. Аллаһ Қамар сүресінің 49 аятында былай деді;Мағынасы; «Ақиқатында Біз әр нәрсені тағдырмен жараттық»

Имам Муслим өзінің «Сахих» кітабында Абдуллаһ бин Амр радиаллаһу анһу дың риуаяты бойынша, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм хадисін келтіреді; «Аллаһ жаратылыстарының тағдырын көктер мен жерді жаратпай тұрып 50 мың жыл бұрын белгілеген. Ол кезде Оның аршысы судың үстінде еді».

Әһли Сүннеттің матурудия сектасы тәрізді бидағатшыларға айтатыны осы. Аллаһ Ахметтің де, Мехметтің де тағдырын аспан мен жерді жаратпай тұрып 50 мың жыл бұрын белгілеген. Бұған иман келтіру ―уәжіп боп саналады. Кімде-кім бұған иман келтіруден бас тартса, ол ― кәпір. Өйткені тағдырға деген иман, иманның негізгі алты шарттарының бірі.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұрақ берген Джәбрәйил аләйһиссәләм ға былай жауап берген; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне иман келтіруің және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің» (Муслим).

Әһли Сүннет «Ләух әл-Махфуз» және онда жазылған тағдырға иман келтіреді. Аллаһ Бурудж сүресінің 21-22 аяттарында айтады;
Мағынасы; «Олар (кәпірлер)жоққа шығарған нәрсе, Ләух әл-Махфуздағы, яғни әрбір бұзылудан, өзгеріске ұшыраудан сақталынған ұлы тақтадағы Құран болып табылады». Жаратылыстардың тағдыры жазылған Ләухты (тақтаны), Ләух әл-Махфуз деп атайды.

Аллаһ Та’алә қаламды жаратып, онымен жарататындарының барлығының тағдырын Ләух әл-Махфузға жазды. Пайғамбарымыздан саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен сахих хадисте былай делінеді; «Аллаһтың жаратқан нәрселерінің ең алғашқысы қалам, оны жаратып болғаннан кейін Аллаһ оған; ″Жаз!″ деп әмір берді, қалам; ″Иә Раббым нені жазамын?″ дегенінде, ″Қиямет күніне дейін болатын барлық нәрсенің тағдырын жаз″ деді».(Әбу Дәуд, Тирмизи). Әһли Сүннет Ләух әл-Махфузға иман келтіреді, және олардың қандай екендігі жайында бас қатырмайды.

Егер жаратылыстардың барлығы жиналып, Аллаһтың Ләух әл-Махфузда жазып қойған, болуы тиіс болған нәрсенің болмауын қаласа, олар оны істей алмайды. Егер жаратылыстардың барлығы жиналып, Аллаһтың Ләух әл-Махфузға жазбаған нәрсенің болуын қаласа да, олар оны істей алмайды. Қаламның сиясы Қияметке дейін болатын нәрсенің бәрін жазып кеуіп қалған.

Абдуллаһ ибн Аббастан радиаллаһу анһу риуаят қылынады, ол кісі былай дейді; Бір күні Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләммен бірге отырған едім.Сонда Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ей бала! Мен саған бірнеше насихат сөз айтайын ба? Аллаһтың (белгілеген) шекараларын сақта, сонда Ол сені сақтайды. Аллаһты (үнемі) жадыңда сақта, сонда сен Оны қарсы алдыңнан табасың. Қашан болмасын не сұрасаң да Аллаһтан сұра, көмек беруші жалғыз Ол ғана. Біліп қойғын, егер барша халық жиналып, саған пайда тигіземіз десе, олар тек Аллаһтың жазғанынан артық пайда тигізе алмайды. Ал егер бүкіл халық жиналып саған зияндарын тигізуге кіріссе, Аллаһтың жазғанынан артық зиян тигізе алмайды. Өйткені қаламдар көтеріліп, сиялар кеуіп қалған» (Тирмизи).

Аллаһ Та‘алә Мулк сүресінде былай дейді; «Аллаһ, сендерден амалдарымен кім ең жақсы екенін сынау үшін, өмір және өлімді жаратты». Ат-Табари бұл аятты былай тәфсирлейді; «Аллаһ Та‘алә кімді қаласа өлтіреді және кімге қаласа өмір береді. Ей адамдар, сендерден кім Оның мейірімділігін көбірек іздегенін, сендерден кім Аллаһқа ғибадат қылғанын және сендерден кім амалдарымен жақсы екенін сынау үшін, Ол өлім мен өмірді жаратты».
Куртуби айтады; «Аллаһ Та‘алә алдын өлімді, ал одан кейін өмірді ескертті. Оның себебі, өлім өмірге қарағанда жақынырақ, өйткені заттар бастапқыда өлі еді. Мысалы, (шөп пайда болатын) жер және одан адам пайда болатын ұрық тәрізді. («Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабы)

Пенденің тағдырына не жазылған болса, ол нәрсе оған сөзсіз келеді, айналып өтпейді. Оған келмеген нәрсе оның тағдырына жазылмаған, яғни ол келмейді. Пендеге Аллаһ жаратылыстарында болатын барлық нәрселерді алдын ала білетіндігін білуі керек. Аллаһ оның бәрін өзгермейтіндей етіп берік жазып қойған. Бұл тағдырды Аллаһтың көктерінде және жерінде жаратылыстарының ішінен кешіктіретін, жоғалтатын, өзгертуге күші жететін, азайтатын немесе ұлғайтатын теңі жоқ.

Тағдырға осылай иман келтіру ― иманның түйіні, Аллаһ Та’аләның тәухидын және Оның рубубиясын мойындау және таным негіздері болып табылады. Фурқан сүресінің 2 аятында Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Ол барлық нәрсені жаратты және олардың тағдырын өлшеп қойған».
Ол тағы да Ахзаб сүресінің 38 аятында; Мағынасы;«Аллаһтың қалауы белгіленген тағдыр шешімі» дейді.

Аллаһ кәпірдің кәпір болуын қалайды, бірақ Ол оны жақсы көрмейді және оған риза болмайды. Аллаһ кәпірдің бұл дүниеге келуін, өмір сүруін қалайды, бірақ Ол сенім мәселелерінде Ол олардан риза болмайды. Му’тазилә, Қадария, Матурудия секталары бұл таза ақидаға қарсы шықты. Олардың пікірінше Аллаһ барлық адамдардың иманды болуын қалайды, бірақ кейбір адамдар иманды болуды қаламай кәпір болды. Бірақ бұл болмашы әрі жарамсыз пікір. Өйткені ол Құран мен Сүннетке қарама-қайшы келеді.

Амр ибн Хәйсам былай деді; «Біз кемеге міндік, жолсеріктеріміздің бірі қадари сектасын ұстанушы, ал екіншісі мүшірік еді, сонда қадари ағымын ұстанушы мүшірікке; ″Мұсылман бол″ деді. Ал мүшірік; ″Қашан Аллаһ қаласа, боламын″
деді. Сонда қадари ағымын ұстанушы; ″Аллаһ күмәнсыз қалайды, бірақ оны шәйтан қаламайды″ деп жауап берді. Сонда мүшірік; ″(Менің мұсылман болуымды) Аллаһ қалайды, (бірақ) шәйтан қаламайды. Сонда шәйтанның қалауы-
(Аллаһтан) күштірек болғаны ма? Мен, кім күшті болса, сонымен біргемін″ деп жауап қатты». Міне қадари сектасын ұстанушылардың дұрыс емес ақидасынан -
шығатын нәрсе. Аллаһ бізді ондай нәрселерден сақтасын.

Бір бәдәуи Амр ибн Убайдтың жиналысына келіп; «Уа халайық! Менің түйемді ұрлап кетті. Сендер Аллаһтан түйемнің қайтарылуын сұрап дұға тілеңдерші» деді.
Сонда Амр ибн Убайд; «Ей Аллаһ! Сен бұл кісінің түйесінің ұрлануын қаламадың, бірақта ол ұрланды. Оның түйесін қайтып бере гөр» деп дұға қылғанын естіп тұрған әлгі бәдәуи; «Сенің мұндай дұғаңа мұқтаж емеспін. Сенің айтуыңша Аллаһ қаламаса да менің түйем ұрланыпты. Менің қорқып тұрғаным, енді Аллаһ қаласа да енді ол түйе маған қайтып келмейді екен» деді. (Білімсіз бәдәуи кәләм ілімінің ғалымының ақидасын жарамсыз қылды).

Аллаһ барлық нәрсеге иелік қылады. Бірде-бір нәрсе Оған (әлде Онымен қатар) иелік ете алмайды. Бір сәтке Аллаһтан тәуелсіз болу жоқ. Егер кім, өзін бір сәтке Аллаһтан тәуелсізбін деп санаса, ол күмәнсіз кәпір болып, құрушыға айналады.
Бұл тақырыпта, алдын ала өткендегідей тағдырға иман келтіруге, Аллаһ әлемде болатын уақиғаларды алдын ала білетініне дәлел бар. Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұраушыға (Джәбрәил а.с.) былай деп жауап берді; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне және тағдырға, оның жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің».

Табари риуаят етіп Ибн Масъудтан жеткізеді; Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Тағдыр еске алынғанда, тілдеріңізді тиыңдар».

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы шейх Әбил Изз әл-Ханәфий бұл хадисті былай түсіндірді; «Кімде-кім неге Аллаһ олай істеді дейтін болса, ол Құран үкімін жоққа шығарған болады. Ал кім Құран үкімін жоққа шығарса, ол күмәнсыз кәпір болады». Бұл сөз былай түсіндіріледі; «Аллаһқа ғибадат қылу, Оның Кітаптарына, Пайғамбарларына иман келтіру ― бұның бәрі бой ұсынуға,
сонымен қатар шариғаттағы бұйрықтар мен тиымдардың даналығын сұрастырмауға негізделген».

Тағдырға иман келтіру «Аллаһтың тәухидын» мойындау болып табылады. Яғни Аллаһтың сипаттарына иман келтірмейінше, тәухид кемел болмайды. Кімде-кім Аллаһтан басқа жаратушы бар десе, ол күмәнсыз мүшірік болады. Осындай болғанда, әр адам өз іс-әрекетін өзі жаратты дейтін адамның халі не болады? Сол үшін «қадарилар» осы үмметтің отқа табынушы мүшіріктері болып табылады. Әбу Дәуд, Абдуллаһ ибн Омардан радиаллаһу анһу, ол кісі Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм нан риуаят қылады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтады; «Қадарилар осы үмметтің мүшіріктері. Егер олар ауырып қалса, хал- жағдайын сұрамаңдар. Егер олар өлсе, жаназасына қатыспаңдар».

Пенделердің қалаулары, амалдары – Аллаһтың жаратқандарынан. Ол амалдарды жүзеге асыру пенделердің ісі боп табылады. Пенделердің амалдарының жақсысын да, жаманын да жалғыз Субханәһу уә Та‘алә жаратты. Бұл мәселеде адасқан екі ақида бар. Бірісі адасқан Джәбарийлердің ақидасы, екіншісі адасқан Қадариә және Му’тазилә ақидасы. Джәбарийлер тағдырға иман келтіруде шектен шығып кетті. Олардың сөзі бойынша пенделер істейтін іс-әрекетте олар мәжбүрленген, оларда ешқандай қалау жоқ екен. Бұлардың қылмысы мушаббихалардың ақидасына
ұқсайды. Мушаббихалар Аллаһтың сипаттарына иман келтіруде шектен шығып, аталмыш сипаттарды жаратылыстар сипатына ұқсатып жіберді. Тағдырды жоққа шығарушы қадарилар болса пенделерді Аллаһпен бірге жаратушы қылып қойды. Адасқан джәбарий топтары; «пенде де ешқандай қалау жоқ» деп айтты. Ал му’тазиләлар болса; «жамандықты Аллаһ қаламайды, Ол қаламаса да пенделер өз қалауымен жаратады (жасайды)» деп айтты. Екі топтың бірі шектен шықса, екіншісі Аллаһқа кемшілік қосты.

Шейх Ибн Әл-Изз әл-Ханәфий айтады; «Тағдыр мәселесінде ең дұрыс сөз ― Әһли Сүннет және Жамағаттың сөзі. Бұлар айтады; «Пенделер істерін өздері істесе де, ол істер Аллаһтың жаратқандарынан болып табылады».
Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Аллаһ сендерді және сендердің амалдарыңды жаратты» (Саффат сүресі, 96 аят) Ақиқат осы».

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:46
Матурудилердің ақылмен Аллаһқа сипаттар қосып
адасуы.

Матурудилік Нақышбенди сектасы көптеген үлкенді-кішілі тармақтарға бөлінген. Солардың кейбір топтары Аллаһтың тек жеті сипатына ғана иман келтірсе, кейбірі Аллаһтың мың бір есім-сипаты бар деп санайды.

Имам Бухари, имам Муслим және имам ат-Тирмизи Әбу Хурайрадан (р.а) мына хадисті жеткізеді; «Аллаһтың 99 есім-сипаттары бар. Бұл есім-сипаттар біреусіз жүз, кім бұларды қайталаса джәннәтқа кіреді».

Әһли Сүннет Аллаһтың есім-сипаттарын тек осымен шектемейді, бірақ аз ақылға салмай, Аллаһ пен Оның Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен сахих жолмен жеткен есім-сипаттарға иман келтіреді.

Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың сипаттарын біле алмайды. Тек Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдіргендерінен біледі. Шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи былай дейді; «Қиялдар Аллаһ Та‘аләның қандай екеніне еш уақытта жете алмайды және ғылымдар Аллаһтың қандай екенін білуі мүмкін емес».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафи айтады; «Аллаһтың Өзінен басқа ешкім Оның қандай екенін біле алмайды. Біз Аллаһты тек Оның сипаттары арқылы білеміз». (Аллаһ Өзін Құранда қалай сипаттаған болса және пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм өзінің хадистерінде Аллаһты қалай сипаттаған болса, біз Аллаһтың сол сипаттарын мойындап иман келтіреміз).
Таһә сүресінің 110 аятын шейх ат-Табари былай тәпсірлейді; Мағынасы;...Адамдар Аллаһтың қандай екенін біле алмайды.

Шейх ат-Тахауи айтады; «Аллаһ Та’аләның Өзіндік сипаттары әуелден, жаратылыстарды жаратудан бұрын бар болған. Аллаһқа жаратылыстар жаратылғаннан кейін жаңа сипат қосылған жоқ. Ол Өзінің сипаттарымен әуелден бар және сол сипаттарымен мәңгілік».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафи былай дейді; «Аллаһ Та‘алә затында және сипаттарында әуелден кемел сипаттармен сипатталған. Аллаһтың белгілі сипаты әуеліде жоқ еді, кейін пайда болды дегенге сенуге болмайды. Егер Аллаһтың кейбір сипаттары бұрын болмаған, ал кейін пайда болған деп айтатын болсақ, онда бұл Аллаһқа кемшіліктер қосу болып табылады. Аллаһ Та‘алә кемшіліктерден Пәк және Ұлық».

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:45
Матурудилердің Аллаһты жаратылыстарға ұқсатып Мушаббиха сектасын қолдауы.

Мушаббихалар Жаратушыны жаратылыстарға ұқсатады. Матурудилердің Саид Нурси құрған «Нұршылар» тәрізді сопылық секталары бұл көзқарасты қолдайды. Олар Аллаһтың сипаттары қайталанбайтын, Өзіне ғана тән сипаттар екендігіне иман келтіруден бас тартады. Мушаббихалар Аллаһтың сипаттарының қайталанатын шағылысы бар, жаратылыстар Оның сипаттарының шағылысы деп есептейді. Олардың кейбірісінің алжығандары соншалық кәдімгі үй жануары итте Аллаһтың Қаһһар есімінің шағылысы (қайталануы) бар деп есептейді. Астағфируллаһ сонда шошқа мен маймылда қандай сипаттарының шағылысы бар екен. Сөйтіп олар бүкіл әлемді Аллаһтың шағылысына жатқызады.
Әһли Сүннет айтады; Аллаһқа ұқсас еш нәрсе жоқ.

Әһли Сүннет және Жамағат ғалымдары Аллаһқа ұқсас еш бір нәрсе жоқ екендігіне бір ауыздан келіседі. Бұл ұқсастық затында, сипатында немесе іс-әрекетінде болсын еш нәрсе оған ұқсамайды.

Шура сүресінің 11 аятының мағынасын шейх Абд ар-Рахмән бин Насир ас-Саъди былай тәпсірлейді;
«Аллаһтың жаратылыстарының еш бірі Оған ұқсас емес және Оған тең келе алмайды. Тіпті бұл ұқсастық затында, сипатында іс-әрекетінде болсын, еш нәрсе Оған мүлдем ұқсамайды. Өйткені Аллаһтың есімдерінің барлығы өте көркем, сипаттарының барлығы кемел және ұлы сипаттар және Оның іс-әрекеті ғаламат жаратылыстарды серіксіз жарататын іс-әрекет. Жалпы Оған ұқсас келетін бір нәрсе еш жерде жоқ». (Яғни, Аллаһтың жаратылыстарында Аллаһтың сипаттарының шағылысы да, көлеңкесі де жоқ.. Оның сипаттары жаратылыстарында еш қайталанбайтын Аллаһтың Өзіне ғана тән сипаттар).

Бұл сөздер Мушаббиха және кейбір матуруди секталарына да қарсы жауап береді. Олар Жаратушының сипаттарын жаратылыстарға ұқсатады. Аллаһ Та’алә олардың бұзық сөздерінен Пәк.

«әл-Фиқһ әл-Әкбар» деген кітабында имам Әбу Ханифаның мынадай сөздері бар;
«Аллаһ Та’алә Өзінің жаратылыстарының бірде-біріне ұқсамайды және Оның жаратылыстарының бірде-бірі Оған ұқсамайды. ОНЫҢ БАРЛЫҚ СИПАТТАРЫ ЖАРАТЫЛЫСТАРЫНЫҢ СИПАТТАРЫНА ҚАРАМА-ҚАЙШЫ. Ол біледі, бірақ біз сияқты емес. Ол құдретті, бірақ Оның құдреті біздікіне ұқсамайды. Ол көреді, бірақ біз сияқты емес».

Мушаббихалар Аллаһты суреттегенде Құран мен хадиске сүйенбейді.Олар адамдарға Аллаһты үнемі жаратылыстарға (мысалы, қолында билігі бар хан, патша) ұқсатып суреттеп таныстырады. Сөйтіп, Аллаһты танытатын ең жақсы білім бізге нәсіп етілген деп мәз болады.

Имам Бухаридың ұстазы шейх Ну’аим бин Хаммад әл-Хуза‘и былай деді; «Кім Аллаһқа, Оның жаратылыстарының қайсы бірін ұқсатса, ол күмәнсіз ─кәпір. Кімде-кім Аллаһ Өзін-өзі сипаттаған сипаттардың бірін жоққа шығарса, ол да кәпір». (Толық мәлімет үшін имам әз-Зәһәбидың «әл-Улувв» кітабын қараңыз).

Ханәфий мәзһабының атақты ақида ғалымы шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий айтады; «Кімде-кім адамзатта болған сипаттардың бірімен Аллаһ Та’аләны сипаттаса, күмәнсыз кәпір болады. Мұны ұққан адам ғибрат алады, бұл сияқты кәпірлердің сөзінен тиылады және Аллаһ Та’аләның кемел сипаттарымен адамға ұқсамайтынын біледі». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Оның ізбасары шейх Әбил Изз әл-Ханәфий былай дейді; «Аллаһ Та’алә өзінің сипаттарында адамға ұқсамайтындығын ескертеді, Аллаһ Та’алә сөйлейді, бірақ біз сияқты емес. Еш нәрсе Аллаһқа ұқсамайды және тең келмейді. Тіпті затында, есімдеріне, сипаттарында және іс әрекетінде болсын, Аллаһқа еш нәрсе әсте ұқсамайды. (Яғни, жаратылыстарында Оның қайталанатын шағылысы да, көлеңкесі де жоқ). Ол барлық дыбыстарды Естуші және барлығын толық Көруші. Кімде-кім Аллаһтың сипаттарын жоққа шығарса, жоқ нәрсеге ғибадат етуші болады. Кімде-кім Оның сипаттарын жаратылыстарының сипатына ұқсатса, пұтқа сиынушы мүшірік болады». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай дейді; «Аллаһ Та’аләның кез келген сипатын өз ақылы және қиялымен түсіну және өлшеу мүмкін емес. Бұл (адамның ақылы жетпейтін) ақида мәселелеріне бағынудан басқа жол жоқ. Мұсылмандардың діні осымен құрылған. Кімде-кім Аллаһ Та’аләның сипаттарын және одан басқа ақида мәселелерін жоққа шығарудан, сондай-ақ Аллаһ Та’аләның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсатудан тиылмаса, тура жолдан адасады».
(Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх Әбил Изз әл-Ханафий айтады; «Аллаһтың сипаттарын жоққа шығару және Оның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсату, жүректің рухани ауруы. Сондай рухани аурулар екі түрлі болады; күмән ауруы және шахуат ауруы. Бұл аурулар Құранда айтылған. Күмән ауруы шахуат ауруынан да жаман, өйткені шахуат қанағаттанса, шахуат ауруының жазылуына үміт бар. Күмән ауруында Аллаһ ол адамды рахметіне алмаса, оған шипа жоқ. Аллаһтың сипаттарын жоққа шығару (мысалы, аспанда екенін) және Оның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсату күмән ауруына жатады».
(Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай дейді; «Сондай екен, Раббымыз Аллаһ Та’алә сипатталған сипаттарында жалғыз. (Оның сипаттарының жаратылыстарда шағылысы да, көлеңкесі де жоқ,, еш қайталанбайтын Аллаһтың Өзіне ғана тән сипаттар). Жаратылыстарындағы бірде-бір мақлұқтарда Оның сипаты жоқ».

Ат-Тахауи бұл тақырыпты «Ихлас» сүресінен алды. Сүренің мағынасы; Айт; Ол Аллаһ жалғыз.Аллаһ мұңсыз (әр нәрсе Оған мұқтаж). Ол тумады да, туылмады. Әрі Оған ешкім тең емес.

Сәләфтарымыз (сахабалар, табиғиндер, ғалымдар) бір ауыздан, адамзаттың Аллаһ Та’аләның шекарасын білмейтіндігін, сондай-ақ Оның сипаттарының бір де бірін шектей алмайтындығын айтқан. Әбу Дауд Таялусий айтады; «Суфиян, Шуъбә, Хаммад бин Зәид,Хаммад бин Сәләмә, Шарйик және Әбу ӘууәналарАллаһты шектемейтін, жаратылыстарға ұқсатпайтын және теңестірмейтін, «қалай» деп айтпастан хадистерді риуаят ететін. Оларға сұрақ берілгенде, хадистермен жауап беретін».
Мушаббиха және кейбір матуруди секталары сахих хадистермен амал қылушылар адасуда деп ашық айтады. Олардың ойларынша сахих хадистермен тек «әулие ұстаз» бұйырса ғана амал қылуға болады.

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы, Әбу Ханифаның көзқарасын ұстанушы шейх Ибн Әбил Изз әл-Хәнәфий айтты; Исламның қадамы аят және хадистердің анық мағынасына бой ұсынса және соған ерсе ғана нық болады. Құран (Аллаһтың сөзі) және Хадис (Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм) нұсқауларына бой ұсынған, оларды мойындаған және оларға бағынған, Құран мен хадиске өзінің нәпсісімен, күмәнімен, ақылымен және ойымен қарсылық жасамаған адам ғана Ислам ақиқатында нық және иманында тура болады. Имам Бухари Ибн Шихаб Зухрийдан риуаят қылады; «Пайғамбарлық Аллаһтан, жеткізу Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ал бізге бағыну парыз».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий айтты; «Кімнің ақылы Құран мен хадиске бой ұсынуға қанағаттанбаса, ол мақсаты оны тәухидтың ақиқатынан, таза танымнан және сау иманнан бөгейді. Сонда ол күпір мен иман, жалғанға шығару мен мойындау арасында азғырылған ойлар және күмәнмен қалып, тура жолдан адасады.Ол не мойындаған мұсылман емес, не жалғанға шығарған кәпір емес болып қалады. Бұл мәселе дініміз негіздеріндегі ең ұлы мәселе болып саналады. Ақида мәселелерінде ақылға салу, ақылымызға сиса иман келтіріп, ақылымызға симаса аят, хадис мағыналарын өзгертуге болмайды. Ақида ақылмен өлшенбейді. Бұған бой ұсынып иман келтіру қажет».(Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә кітабы)

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи әл-Ханәфий былай деп насихат қылды; «Бұл ақида мәселелері ─сырттай да, іштей де болған біздің дініміз және ақидамыз. Біз бұл ақида мәселелеріне қарсы болған әрбір кісіден беземіз және Аллаһқа бет бұрамыз. Аллаһ Та’аләдан бізді иманда бекем қылуын және осы дүниеден иманмен өтуімізді сұраймыз. Әр түрлі нәпсілеріне еріп, жік-жік қылып бөліп жіберетін пікірлерден және мушаббиха, му‘тазилә, джахмиә, джәбриә, қадариә және бұлардан басқа Сүннет және Жамағатқа қарсы болған, адасқан ақидасы бұзық ағымдардың пікірлерінен сақтауын сұраймыз. Біз олардың пікірлерін жоққа шығарамыз. Олар біздің түсінігімізше адасқан және ақидалары бұзық. Сақтаушы және тәуфиқ (тура жол) беруші тек Аллаһ Та’алә ғана».

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:43
Матурудилердің дінге енгізген жаңалықтары және дінге кез-келген жаңалық енгізудің зияны туралы

Айша анамыздың радиаллаһу анһә жеткізуінше, ол Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деп айтқанын естіген; «Кімде-кім біздің ісімізге (дінімізге) қатысы жоқ нәрсені енгізсе, ол қайтарылады (қабыл етілмейді)». (Бухари, Муслим).

Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұл сөзінде дінімізге және ғибадатымызға жаңалық енгізуден сақтандыру бар. Әһли Сүннет имамдары ширктен кейінгі ең үлкен күнә, дінге жаңалық енгізу екендігіне бір ауыздан келіскен. Ғалымдар «ең жақсы болған бидағат, харам болған ширктің туған қарындасы» деген екен.

Ал Абдуллаһ ибн Аббас радиаллаһу анһу айтады; «Дінге енгізілген жаңалық, Аллаһ үшін ең жеккөрінішті амал болып саналады» (Бәйһақи, Сунән әл-Кубра кітабы, 4том, 3/6).

Муслимнің ″Сахихында″ Джәбирдің радиаллаһу анһу жеткізуімен, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деп айтқаны келтіріледі; «Ақиқатында, ең жақсы сөздер боп Аллаһтың Кітабы саналады, ең жақсы басшылық ол Мухаммадтың басшылығы, амалдардың ең жаманы болып жаңадан ойлап табылған амалдар болып табылады. Ал кез-келген жаңалықты дінге енгізу ─ адасу».

Сәләфтарымыздың айтуы бойынша дінге жаңалық енгізген адам, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм үмметіне діндегі кейбір мәселелерді жеткізбеді, ал мен болсам оларды толықтырамын деп, өзін пайғамбар дәрежесіне көтергенмен тең болады дейді. Ал мұндай көзқарас Құран мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетіне қарсы келу боп саналады. Өйткені Аллаһ Та’алә Өзінің Кітабы Құранда былай деді; «Бүгін діндеріңді толықтастырдым және нығметімді тәмәмдадым. Сондай-ақ сендерге Ислам дінін қоштап ұнаттым». (Мәидә сүресі, 3аят). Ислам толық дін болғаны себепті ол ешқандай жақсы жаңалыққа мұқтаж емес.

Ахиретімізге зияны бар осындай жаңалықтардың бірі «Мәуліт», яғни Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін тойлау мерекесі. Туған күнді мерекелеп тойлаудың қайдан пайда болғанын атай кетейік. Туған күнді мерекелеп тойлау отқатабынушы мүшіріктердің мерекесі. Иса аләйһиссәләмның туған күні деп тойланатын мереке де (рождество) мүшіріктердің мерекесі. Салыстырып қарасақ; мүшіріктердің ″құдайларының″ бәрі 25 желтоқсанда дүниеге келген. Ал христиан дінінің беделді зерттеушілері Исаның аләйһиссәләм наурыз, сәуір, мамыр айларының бірінде туғанын айтады.

Библия зерттеушісі Хастинг былай жазады; «Еуропада кеңінен тараған және ерте кезден басталған туған күнге байланысты ғұрып-дәстүрдің көбісі ─ шынайы христиандық салт емес, шіркеу қабылдаған пұтқа табынушылық ғұрып». Егер Иса аләйһиссәләм пайғамбардың рождествосын (туған күн) тойлау мерекесін христиан ғалымдары осылай мойындап жатса, мұны біздің пайғамбарымыздың (туған күнін, рождество) мәулітін мереке етіп бекітіп жатқан мұсылмандарға не жорық?

Матурудилердің айтуынша Мухаммадтың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау жақсы жаңалық (хасанул бид’а). Кейбір діндарларымыз ″бидағаттың жақсы түрі де бар, мысалы; бұрын микрофонмен азан шақырылмайтын, Құран оқылмайтын, хиджра жыл санауы енгізілді, ендеше бұлар жақсы бидағат″ дейді. Олар сөйтіп мына хабарды келтіреді; «Халиф Омар халықты тарауих намазына жиды да, "Бұл қандай жақсы жаңалық" деді.

Біріншіден; Шариғатта негізі болмаған кез-келген амал жаңалық боп табылады. Ал шариғатта негізі бар амал, ол тіпті араб тілінде ″бид’а″ деп аталса да жаңалық боп табылмайды. Дінімізде Құраннан, хадистен және сахабалардың сөзімен дәлелденбеген кез-келген амал адасуға апарады.

Екіншіден; бидағат деп ғибадатымызға енген жаңалықты ғана айтамыз. Тұрмыс-тіршілігіміздегі жаңалықтар-теледидар, радио, телефон, микрофон, машина, тағы басқалары – ғылым мен техника жетістіктері. Олар заман ағымына сай өзгеріп, дамып отырады. Ал хиджра жыл санауы да ғибадат түрі емес, тек ғылыми дерек, (календарь) ғана. Тарауих намазын жамағатпен оқу мәселесіне келсек, ол шариғи негізі бар амал.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тарауих намазын алғаш үйреткен уақытта, адамдар бір-бірден, немесе топтанып оқитын еді. Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, үш түн тарауих намазын жамағатпен қатар оқығаннан кейін; «бұл сендерге парыз боп кете ме деп қорқамын» деп бұнысын тоқтатты.

Осыдан кейін адамдар тарауих намазын Әбу Бәкрдің және Омардың халифалығының алғашқы уақытында өз алдарына және кішігірім топтарға бөлініп оқыды. Бір күні Омар мешітке келіп, Убай бин Каъбтың артына адамдарды жиып, "Бұл қандай жақсы жаңалық" деген сөзді айтты. Бұл хабар «Әл-Муатта» кітабында және басқа да жинақтарда, тағы Бухаридан да келтірілген.

Сөйтіп көріп отырғанымыздай Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм және оның сахабалары жамағатпен тарауих намазын оқыған. Бұл амал мәуліт тәрізді ойдан шығарылған емес. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, дүниеден озған соң уахи тоқтады, сөйтіп тарауих намазы парыз болу мүмкіншілігі жойылды. Сөйтіп халиф Омар қорықпастан бұл сүннетті тірілтті.

Сондықтан да Әбу Ханифаның ең атақты шәкірті, имам Әбу Иусуф айтады; «Мен Әбу Ханифадан тарауих намазы және Омардың (р.а) (жақсы бидағат деген) сөзі жөнінде сұрадым. Ол (Әбу Ханифа) былай деді; «Тарауих ― анық Сүннет. Омар (р.а) оны өзі ойдан шығарып енгізген жоқ, бұл амал Аллаһтың Елшісінің (с.ғ.с) өзінен бастау алады...» («Шарх Мухтар» кітабы, Али Махфуздың «әл-Ибда» кітабының 80 бетінен).

Ирбад ибн Сариядан радиаллаһу анһу, имам Тирмизи сахих деп, Аллаһ Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм мына сөздерін жеткізеді; «...Басшыларыңыз тарапынан естіген сөздерге бой ұсынуларыңды өсиет қыламын. Сендерден кімде-кім менен кейін өмір сүрсе, жақында талас-тартыс, келіспеушіліктерді көреді. Сендерге менің сүннетімді және менен кейін болған діндар халифалар сүннетін ұстану шарт. Оны бекем ұстаңыздар, азу тістеріңмен жабысып айрылмаңдар. Дінде пайда болған жаңалықтардан сақтаныңдар. Өйткені кез-келген жаңалықтың бәрі – адасу». Шариғатымызда жиырма рәкәт тарауих намазын және Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм жамағатпен тарауих намазын оқып, үмметіне парыз боп қалады деп қорыққаннынан тоқтатқан. Омар радиаллаһу анһу өз заманында бұл сүннетті тірілтті.

Туған күнін (мәуліт) тойлау – Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм деген махаббаттың көрінісі емес.

Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм деген сүйіспеншіліктің белгісі – оның сүннетін ұстану.

Бұл туған күнді жер бетіндегі мұсылмандардың көпшілігі тойлайды деп еліктеу дәлел емес, дәлел – Құран мен Сүннет. Осыған орай, жоғарыдағы хадисте; «Дінде пайда болған жаңа амалдардан сақтаныңдар. Өйткені кез-келген жаңалықтың бәрі – адасу» деген ескертуді үнемі есте ұстағанымыз абзал.

Ал Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау ешқандай шариғи негізі жоқ амал. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм ешқашан өзінің туған күнін тойламаған, одан кейінгі төрт халиф те және сахабалар да, төрт мәзһәбтың төрт имамы да ешқашан ешкімнің туған күнін тойламаған. Бидағатшы мұсылмандар бұл дәстүрді христиандардан, христиандар мүшіріктерден алған. Ал Ислам діні ешқашан кәпірлердің әдет-ғұрпына мұқтаж болып көрген емес, болмайды да. Оның үстіне григориан (қазіргі) жыл санағы Исаның аләйһиссәләм туған күнінен басталады, сондықтан оларға еліктемес үшін Омар радиаллаһу анһу жыл санауды пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнінен емес, хиджрадан бастауы әбден мүмкін.

Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау қатерлі жаңалық дейтін себебіміз, осыны ұйымдастырушылар бұл амалды ғибадат санап, осы амал арқылы Аллаһқа жақындаймыз, разылығына бөленеміз деп ойлайды. Онда Аллаһты, Пайғамбарымызды саллаллаһу аләйһи уәссәләм еске алады, мадақ, салауат айтады. Христиан діни хорына еліктеп хормен діни ән салып, сол үшін сауапқа кенеліп жатырмыз деп ойлайды. Әбу Бәкір, Омар, (Аллаһ оларға разы болды), сияқты сахабалар үнемі сауап үшін жарыста болған. Егер діни ән айтып, туған күн тойлауда мол сауап болса, бұл сахабалар міндетті түрде бәрін басып-озып алда болған болар еді. Туған күн тойлау – Исламда жоқ дарақылық. Сондай-ақ туған күн (мәуліт) кезінде әйелдердің сахнаға шығып ән салуына және дастархан жайып әйелдер мен еркектерге араласып бірге отырып мейрамдауына жол беріледі. Жұма намазынан бұрын мәуліт құрметіне екі рәкәт намаз оқу да дәстүрге айналып барады. Сөйтіп бір бидағат жаңа бір бидағатты тудырады.

Құрметті бауырлар айтыңыздаршы, әйелдердің сахнаға шығып ән айтуы шариғат қатаң тиым салған іс емес пе? Жартылай жалаңаш азғындықта құтырып селкілдеп жүрген, тәухидтың не екенін білмейтін әншілерге бір күн орамал тартқызып, діни ән айтқызып, керемет сауапты амал жасадық, туған күн тойлап сауапқа кенелдік деп мәз болу ақылды адамның ісі ме?

Сондай-ақ бидағатшы матурудилердің айтар уәждерінің бірі; «біз бар болғаны, мәулітте Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмға салауат айтамыз ғой, бұл да күнә болып па?» дейді.

Әһли Сүннеттің оларға айтар жауабы мынау; «Иә, бұл харам болған күнә». Бұл Пайғамбарды мадақтауда шектен шығу. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өзін шектен шығып мадақтауға қатаң тиым салды және сахабаларға салауаттың ең жақсы, ең сауапты түрін үйретті және аса Жоғары Аллаһтың Өзі бұған сауап тағайындады.

Әбу Мухаммәд Қаъб бин Уджра айтады; «Бірде бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, шықты да, біз одан; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біз саған сәләм айтуды білеміз, ал салауат айтып Аллаһқа қалай дұға қылуымыз керек?″ - деп сұрадық. Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә салли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммәд. Кәмә салләйтә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһимә иннәкә хамидун Мәджид. Аллаһуммә барик ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммад. Кәмә барәктә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар деп бұйырды». (әл-Бухари, Муслим).

Әбу Масъуд әл-Бадри айтады; «Бірде біз Саъд бин Убаданың үйінде отырғанда бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, келді. Сонда Башир бин Саъд оған; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Аллаһ бізге саған салауат айтыңдар деп бұйырды. Біз бұны қалай істеуіміз керек?″ – деп сұрады. Сонда Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә салли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммәд. Кәмә салләйтә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид. Аллаһуммә барик ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммад. Кәмә барәктә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар, «ал қалай сәләм айтуды сендер білесіңдер ғой» деді. (Муслим).

Әбу Хумәид ас-Саъиди айтады; «Бірде адамдар; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біз саған қалай салауат айтуымыз керек″ деп сұрады»
Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә солли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә азуәджиһи, уа зурриатиһи кәмә солләйтә ‘алә әли Иброһимә, уә барик ‘алә Мухаммәд. Уә барик ‘алә Мухаммәдин, Уә ‘алә азуәджиһи, уа зурриатиһи кәмә барәктә ‘алә әли Иброһимә, иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар деп үйретті». (Бухари, Муслим, имам ән-Нәуәуидың «Рииад ас-Солихин» кітабынан, №1405, 1406, 1407 хадистер).

Кім осы салауатты айтса, айтқан кісіге Аллаһ Та’алә әрқайсысына оннан жиырма салауат айтады және мұсылмандар арнайы бір күн бөлмей ақ, әр күні бес рет, әр намаз сайын осы сөзбен салауат айтумен болады.

Бидағатшыларға бұл аз көрінді. Олар Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм үйреткенінен жақсырақ жол іздеді, сөйтіп ол жолды христиандар мен мүшіріктерден тауып мәз болды.

Олардың ойлап тапқан салауаттарына осыншама сауап бар деп сауапты кім тағайындапты. Әлде өздері ойлап тауып, өздері сауап бекіту құқығына ие ме?

Жаңалық енгізудің қатерлі жақтарының бірі, әрбір бидағат имансыз бен Ислам жаулары үшін дінді іштей бұзуға кең мүмкіншіліктер береді. Өйткені жаңалықтар шариғат негізіне қайшы келеді. Сондай-ақ жаңалық енгізушілер, шариғатты өзінің қосқандары мен ойлап тапқандарына мұқтаж деп ойлайтын әрбір ақылсызға жол ашып, шариғатқа зиян келтіреді. Ал ол болса сауапты амалдар істеп шариғатқа пайдамды тигізіп жатырмын деп ойлайды.

Дін амалдарының қалай жасалу керектігін, сондай-ақ амалға берілетін сауап жайлы мағлұматты аз ақылға салып білмейді, Аллаһтан біледі, одан кейін Оның Елшісінің білдіргендерінен біледі. Сондықтан кімде-кім Құранда және Сүннетте жоқ амалдарды сауапты деп құлшылық ретінде орындайтын болса, демек ол адам ғайып мәселесіндегі істермен шұғылданып жатыр. Өйткені, қандай істе сауап бар екендігі жайлы және ол сауаптың үлкен-кішілігі жайлы біз тек аят пен хадистен ғана біле аламыз.

Бір таңқаларлық әрі өкініштісі Матурудилердің кітаптарында жеткізушілер тізбегі деген мүлде болмайды. Хадис болсын, ғалымдардың сөзі болсын еш тексерместен өздеріне ұнаған хабарларды қабылдай береді. Әлсіз хабар ма, жалған хабар ма, бәрі бір. Тек адамдарға ұнаса болғаны. Оларға әл-Джуббаи айтты, ар-Рази айтты, Матуруди айтты деген сөздер жеткілікті, күмәнсыз қабылдайды.

Мысалы олар үнемі келтіретін, Хасан әл-Басри айтты; «Менің Ухуд тауындай алтыным болса, Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм мәулітін тойлауға жұмсар едім» деген хабарды талқылайық. Бұл хабардың суайттар ойлап шығарған өтірік хабар екенін дәлелдеуге, үлкен білім, көп ақылдың қажеті шамалы.

Бір ғана дәлел;
Сұрақ; Хасан әл-Басри қай заманда өмір сүрді?.

Жауап; Хасан әл-Басри залым Хаджадж ибн Иусуф халиф болып тұрған уақытта өмір сүрген. Көптеген сахабалармен замандас болған атақты таби’ин.

Құрметті бауырлар Хасан әл-Басри өмір сүрген уақытта көптеген сахабалардың әлі көздері тірі еді, ал сахабалардың көзі әлі тірі заманында мәуліт тойлау түгілі, исламда мәуліт деген сөз, ұғымның өзі болмаған. «Дінге жақсы жаңалық келді, енді христиандар рождество тойласа біз де Мәуліт (туған күн) тойлайтын болдық» деп, халиф Хаджадж бен сахабаларға жаңалық ашса, Хасан әл-Басридың күні не боларын елестетудің өзі қиын. Бұл Исламның ұлы ғұламасына жабылған жала. Бұл дінбұзар матуруди суайттарының кезекті бір өтірігі.

Имам ән-Нәуәуи өзінің «әл-Әзкар» кітабында былай деп жазады; «Дұрыс жол ― сәләфтарымыздың (алдыңғы ғалымдар)жүрген жолы. Бұл ― ақиқат және бұған қарсы болушылардың көптігі сені алдамасын. Әбу Али әл-Фудаил ибн Йиәд айтқан еді; ″Тура жолды ұстан және бұл жолдағылардың аздығы саған зиян етпейді. Адасуға бастайтын жолдардан сақтан және бұл жолдағылардың көптігі сені алдамасын″».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм ; «Аллаһ жаңалық енгізушілердің жолын ұстанғанның тәубесін, жаңалықтарын қалдырғанша қабыл етпейтіні, ақиқат» (ат-Табарани, 4360-шы хадис) деген екен.

Ұры, зинақор, арақ ішкіш мұсылман, дінге жаңалық енгізушіден әлдеқайда артық екенін бізге сәләфтарымыз (алдыңғы ғалымдар) өсиет еткен. Өйткені ұры, зинақор, ішкіш мұсылман өзінің күнә істеп жатқанын біледі. Аллаһ қаласа кез-келген уақытта тәубе қылуы мүмкін. Ал діндегі жаңалық енгізудегі қатерлердің бірі, жаңалық енгізуші адам өз қателігін мойындамай, өзінің ісін дұрыс және тура жол санауында. Ол тіпті керек болса осы жолда өзіне қарсы болғандарды жау тұтып, күреседі. Тәубе қылуды ойламайды.

Са’ид ибн Джубәйир, Хасан әл-Басри және Суфиән ас-Саури; «Құр сөз амалсыз қабыл етілмейді, сөз бен амал дұрыс ниетсіз қабыл етілмейді. Ал сөз, амал және ниет сүннетке сәйкеспейінше қабыл етілмейді» (әз-Зәһәби) деген екен.

Бірде Са’ид ибн Мусайиб таң намазының екі рәкәт сүннетін өте ұзақ оқыған адамды көріп ұрсып-сөгіпті. Сонда әлгі адам; «Ей Әбу Мухаммад ! Сонда мені Аллаһ құлшылығым көп болғаны себепті жазалай ма?» деп сұрайды. Сонда Са’ид ; «Жоқ. Бірақ Ол сені сүннетке қайшылығың үшін жазалайды» деп жауап берген.

Ал Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Жаңалықтың бәрі адасу, барлық адасудың соңы ― тозақ» (ән-Наса’и) деген.

Ал ақиқатында, тура жолдағы адам біріншіден Құран мен Сүннеттен ауытқымаушы және дінге жаңалық енгізбеуші адам болса, екінші жағынан өзінің нәпсісін жеңіп, діннің бүкіл бұйрықтарын бұлжытпай орындаушы адам болып табылады.

Әрбір жаңалық енгізушінің ниетінде ешбір жаман ой болмайды, ол адам керісінше Аллаһқа жақындағысы келіп қосымша амалдар жасайды. Бірақ амалдардың қабыл болуының шарттарына бірінші ниет болса, екіншіден жасалатын амалдардың сүннетке сәйкес болуы жатады.

Сондықтан сүннетке сәйкес келмейтін амалдың адам баласына әкелетін пайдасы жоқ, пайда тұрмақ адам одан көп зиян табады. Бұған дәлел мына хадис; Әнәс ибн Мәлик радиаллаһу анһу, айтты; Бірде Пайғамбардың, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, әйелдерінің үйінің жанына Пайғамбардың қалай құлшылық ететіндігі жайлы сұрап үш адам келді. Оларға оның қалай құлшылық ететіндігі жайлы айтқанда, олар оны аз санап былай деді; ″Алдыңғы және өткен күнәлары кешірілген Аллаһтың Елшісіне саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ілесу бізге қайда″? Содан олардың бірі; ″Мен түнімен тынымсыз намаз оқимын″ деді. Екіншісі; ″Ал мен үзбей ораза ұстаймын″ десе, үшіншісі; ″Ал мен болсам әйелдерден алшақтап ешқашан үйленбеймін″ деді. Біраздан соң оларға Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, келді де; «Осылай да, осылай деген сендер ме? Аллаһтың атымен ант етемін, мен Аллаһтан сендер қорыққандарыңнан гөрі көбірек қорқамын. Кейбір күндері ораза ұстаймын, кей күні ұстамаймын. Мен түнде намаз оқимын және ұйықтаймын. Әйелдермен де некелесемін. Ал кім менің сүннетіммен жүргісі келмесе, оның маған еш қатысы жоқ» (Бухари, Муслим).

Қияметте «Кәусар» деген көл болады. Бұл көл өте үлкен, оған джәннәт ішімдіктері болатын, кәусар өзені құйылады. Оның суы сүттен ақ, қардан салқын, балдан тәтті және қош иісі жұпардан да артық. Оның ені мен ұзындығы бірдей. Бір бұрышы мен екінші бұрышының арасындағы қашықтық бір айлық жолға тең. Кейбір хадистерге сәйкес ол көлден су ішілгеніне қарай көлдің суы көбейіп, кеңейеді. Аллаһ Та’алә кемшіліктерден Пәк, еш нәрсе Оны күшсіз қалдыра алмайды. Көлдің құмыралары аспан жұлдыздары сияқты. Кім одан бір рет су ішетін болса, ол еш уақытта шөлдемейді. Ол қиямет күніндегі ең үлкен, ең дәмді және ішетін адамдары ең көп болатын көл. Ол қиямет күні Аллаһтың Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм үшін берген мәрхаматы.Бұл көлден ауыз тиген кісі джәннәттық екені күмәнсыз

Дінге кез-келген жаңалық (бид’а) енгізуші адам осы мәрхаматтың бәрінен құр қалып, кәусар суынан ауыз тие алмай үлкен өкініште қалады. Яғни, Кәусар суынан ауыз тиюге бидағатшыларға үміт жоқ. Бұл туралы мынадай сахих риуаят бар;

Имам Ахмәд, Әнәс ибн Мәликтен радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бір сәтке қалғып кетіп, күлімсіреп басын көтерді. ″Не үшін күлдіңіз″?―деп сахабалар сұрағанда, Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм; ″Маған бір сүре түсірілді″― деп, сол сүрені соңына дейін оқыды; «Бисмилләһир Рахмәнир Рахим. Иннә а‘тай нәкәл кәусар. Фасалли лираббикә уәнхар. Иннә шәни’әкә һуәл әбтар. (Мағынасы; «Қайырымды және Мейірімді болған Аллаһтың атымен бастаймын.Біз саған кәусарды сыйладық.Раббың үшін намаз оқы, құрбан шал.Расында дұшпаныңның өзі ұрпақсыз қалады)

Одан кейін; ″Кәусардың не екенін білесіздер ме″?― деп сахабалардан сұрады.
Олар; ″Аллаһ және Оның Елшісі жақсы біледі″― деп жауап берді.

Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты ; ″Ол бір өзен. Раббым оны маған джәннәтта сыйлайды. Онда көп жақсылықтар бар. Қиямет күні кәусардың үстінде тұрғанымда үмметім алдыма келіп, оның суынан ішеді. Оның ыдыстары жұлдыздардың санындай. Үмметім одан су ішуге жете бергенде, Аллаһ олардың арасынан бір құлды суырып алады. Сонда мен; ″Иә Раббым, ол да менің үмметім ғой″ дегенімде, маған; ″Бұлардың сенен кейін дінге не жаңалық (бид’а) енгізгенін сен әлі білмейсің″ деп жауап беріледі». Осы туралы хадисті отыздан астам сахабалар жеткізді. Дінге жаңалық енгізушілерге қандай өкініш.

Абдуллаһ ибн Мас’уд радиаллаһу анһу; «Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сендерге қалдырғаны жеткілікті, адасуға басқа жол іздемеңдер.(ад-Дарими риуаяты)» деп өсиет қылған.

Бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Сендерге Құран және сүннетімді қалдырдым. Осы екеуін мықты ұстансаңдар адаспайсыңдар» (әл-Хаким риуаяты) деп өсиет қалдырды.

Мұсылмандардың арасында «мәулітке» қатысты түрлі көзқарас туындағаны себепті, мұсылмандар бұл мәселеде ең алдымен Аллаһтың Кітабына жүгінулері тиіс. Кітабында Аса Жоғары Аллаһ бізге былай бұйырады; (Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм) «Раббыңа серт! Олар өзара таласқан нәрселерінде сені би қылып, сонан соң берген билігіңнен көңілдеріне күмән таппай толық бой ұсынғанға дейін мүмин бола алмайды» (Ниса, 65). Яғни, өзін мұсылманмын деген кісі Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігіне толық бой ұсынуы тиіс.

Бірде Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм бір нәрсеге таласып яһуди мен бір намаз оқитын кісі келді. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм даулы мәселені яһудидың пайдасына шешті. Намаз оқитын кісі бұған разы болмай яһудиді ертіп Омардың радиаллаһу анһу алдына барғанда, Омар намаз оқитын кісінің басын қылышпен бір-ақ шапты да; «Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігіне разы болмағандардың жазасы осы» деді (Ат-Табари, Ибн Касир).

Міне құрметті бауырлар, біз «мәулітті» жақсы бидағат дейміз бе, уәжіп дейміз бе, не десек те Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләмның берген билігі бір-ақ сөз; «Кез-келген жаңалық – адасу».

Міне Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігі осы. Әлемдердің Раббысы Аллаһ Та’алә Ниса сүресінің 59 аятында былай бұйырады; «...Егер бір нәрсеге талассаңдар, оны Аллаһқа, Пайғамбарға ұсыныңдар; егер сендер Аллаһқа, ахирет күніне иман келтірген болсаңдар. Міне осы хайырлы да нәтижеде жақсы».

Сондықтан, жақсы жаңалықтар ойлап таппай ақ, біздің дініміз толық дін, тіпті әжетханаға қалай кіріп-шығу мәселесіне дейін анықталған, Құранда және Сүннетте бар амалдар бізге жеткілікті, осыларды орындай алсақ әлхамдулилләһ біз үшін үлкен жетістік.

Кемшіліктен Пәк, Ұлық Аллаһтан жанымызды Өзінің разы болған еш жаңалыққа мұқтаж емес толық дін, Ислам дінінде алуын сұраймыз және Оған жаңалықтар енгізуден сиынамыз. Жаңалықтар енгізуші адамдардың жақсы жаңалығына Аллаһ мұқтаж емес. Аллаһ Та’алә Өзінің мейрімділігі және жомарттығымен «Кәусар» көлінен су ішуді бізге де нәсіп қылсын. (әмин)

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:41
Матурудилердің киімді тобықтан төмен түсіріп кию харам екендігін, халал қылуы туралы.

Еркек адамға; мейлі ол арабтың көйлегі ме, (мейлі қазақтың шапаны ма), осы заманғы плащъ па, еуропаның шалбары ма, кез келген киімді тобықтан төмен түсіріп ұзын киюге харам етілген. Көптеген адамдар білімсіздіктен, әлде тәкәппарлықтан мұны жоққа шығарып адамдарды адастыруда.

Киімді тобықтан төмен түсіріп кию екіге бөлінеді;

Біріншісі; Тәкәппарлықпен киімді тобықтан төмен түсіру.

Екіншісі; Ешқандай тәкәппарлықсыз жай ғана тобықтан төмен түсіріп кию.

Бұның екі түрі де харам етілген, алайда екіншісі біріншісінен жеңілірек. Мысалы, бір кісі ойнас жасаса харам етілген күнә. Ал егер ол кісі әйелінің сіңлісі, әлде туған қарындасымен зина жасаса ол одан да ауыр харам күнә. Киімді тобықтан төмен түсіріп киюдің екі түрінің де үкімі осыған ұқсас.

Киімді тәкәппарлықпен тобықтан төмен түсірушілер туралы хадис;
Абдуллаһ ибн Омар радиаллаһу анһу Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан жеткізеді; «Ақиқатында, киімін тәкәппарлықпен жерге сүйреткен кісіге, ахирет күні Аллаһ назарын салмайды». (Бухари, Муслим). Бұл киімін тәкәппарлықпен төмен түсіріп киюшіге қатысты хадис. Ал киімін еш тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюшілердің жағдайы ауыр болатынын көрсететін хадистерге не дейміз. Адамдардың көбісі бұл турасында тек Әбу Бәкірдің хадисі ғана деп ойлайды. Субханаллаһ, бұл хадистің өзінде олар үшін ешқандай дәлел жоқ.

Киімдерін еш тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюдің өзі харам екені туралы хадистердегі үкімдер; Омар ибн Шаридтен радиаллаһу анһу жеткен хадисте былай делінеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм киімі ұзын бір кісіні көріп, «Аллаһтан қорық, киіміңді (жоғары) көтер)» деп бұйырды. Міне көрдіңіздер ме, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм «киіміңді көтер» деп бұйырды және ол сахаба «мен тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киіп жүрмін, сені тыңдамаймын Аллаһтың Елшісі, әлі де осылай жүре беремін» деп айтқан жоқ. Ал сіз айтар ма едіңіз? Ал сіз айтар болсаңыз сізге мына хадисті келтірейік;

Бір күні Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сол қолымен тамақ жеп отырған кісіні көріп, «оң қолыңмен же» деп бұйырды. Ол «жей алмаймын» деді. Ол жей алса да бағынудан бас тартты. Сонда Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған не деп айтты? Бір ауыз сөз; «рас сен жей алмайсың» деді. Содан кейін ол адам өмір бойына оң қолын аузына апара алмады.(Муслим).
Себебі не?; Себебі Аллаһ ол оң қолымен жей алса да тәкәппарлықпен бағынбағаны себепті, оң қолын жансыз қылып семдіріп тастады. Бауырым хадис келгеннен кейін, Аллаһтың Елшісіне саллаллаһу аләйһи уәссәләм бағынбасаң, Аллаһ тарапынан зауал жетуінен қорқу керек.

Әбу Зарр жеткізген хадисте былай делінеді;
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, айтты; «Қиямет күні Аллаһ үш түрлі адаммен сөйлеспейді, оларға қарамайды, оларды тазартпайды және оларды ауыр азапқа ұшыратады». Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бұл сөзді үш рет қайталады.
Сонда Әбу Зарр; «Бұл жолы болмай бақытсыздыққа ұшыраушылар кімдер, я Аллаһтың Елшісі?» – деп сұрады.
Ол; «Киімін жерге дейін (тобықтан) төмен түсіруші, жасаған жақсылығын бетке соғып бұлданушы және саудада өтірік антпен тауарын өткізуші» деп жауап берді. (Муслим)

Қайса бин Бишра ат-Тағлиби айтады; ...Бірде Ибн әл-Ханзалийә радиаллаһу анһу, тағы біздің қасымыздан өткен кезде, Әбу ад-Дарда радиаллаһу анһу; «Бізге пайда келтіріп, өзіңе де зиян тигізбейтін сөз айтшы» деп өтінді. Ол былай деді; «...Бірде Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хураймә әл-Усайданы тамаша адам деп айтуға болар еді. Тек ол ұзын шаш қойып және етегі ұзын киім киіп жүргені болмаса», - деді, мұны естіген Хурайм, жедел түрде шашын құлағына дейін қысқартып, ал киімін балтырының ортасына дейін көтерді». (Ахмәд, Әбу Дәуд, Муслим).

Айша радиаллаһу анһәдан жеткен хадисте; «Тобықтан төмен болғанның бәрі отта» (Ахмәд, Наса’и) делінеді.

Әбу Хурайрадан радиаллаһу анһу имам Әбу Дәуд сахих деп мына хадисті жеткізеді; Бірде (киімін тобығынан) төмен түсірген бір адам намаз оқыған кезінде Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған; «бар да дәрет ал!» деп әмір берді. Ол адам барып дәрет алды да қайтып келді, бірақ пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған тағы да; «бар да дәрет ал!» деп әмір етті. Сол жерде отырғандардың бірі; «Иә Аллаһтың Елшісі, сен неге оған дәрет ал дейсің де, одан кейін ол туралы еш нәрсе айтпайсың» деп сұрады. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ақиқатында ол намазды (киімін тобығынан) төмен түсіріп оқыды, ал Аллаһ (киімін) төмен түсірушінің дұғасына жауап бермейді» деді. (Бұл хадисті Муслимнің талаптарын қанағаттандыратын иснадпен Әбу Дауд жеткізеді). Алайда кейбір хадис ғалымдары бұл хадисті әлсіз деген екен.

Бидағатшылардың айтуы бойынша екі даъиф хадисті бір-біріне қосу арқылы күшейтуге болады екен. Мысалы, олардың айтуынша дұғадан кейін бет сипау туралы екі даъиф (әлсіз) хадисті бір-біріне қосып хасан (жақсы) дәрежесіне жеткізуге болады екен. Ендеше киімнің тобықтан төмен болғаны отта болатыны туралы соншама сахих хадистерге бұл жалғыз әлсіз хадисті қоссақ қай дәрежеде болмақ. Сөйтіп бұл хадис даъиф деген бидағтшыларға өз сөздерімен тойтарыс беруге болады.

Джәбир ибн Суләймә радиаллаһу анһу ға бірде Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Киіміңді балтырыңның ортасына дейін көтер. Егер мұны қаламасаң тобығыңа дейін түсіруіңе болады. Бірақ ешқашан тобығыңнан төмен түсірме. Киіміңді жай тобықтан төмен түсірудің өзі, тәкәппарлық боп табылады» (Әбу Дәуд, Тирмизи, Ахмәд). Ешқандай тәкәппар өзін ешқашан тәкәппармын деп айтпайды. Киімді жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюдің өзі, кісінің тәкәппарлығының белгісі екндігіне осы хадис дәлел. Ақиқатында, киімін тобықтан төмен киюшілерді Аллаһ сүймейді.

Әбу Саъид әл-Худриден жеткен хадисте, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Мұсылман киімін тек балтырының ортасына дейін ғана түсіріп кие алады, алайда егер қаласа, тобығына дейін түсіруге рұқсат. Ал тобықтан төмен болғанның бәрі отта болады. Кімде-кім тәкәппарлықпен киімін сүйретсе, Қияметте Аллаһтың назарынан тыс қалады». (Әбу Дауд, ән-Науауидың «Рийад ас-Солихин» кітабы, 799-хадис).

Муғир ибн Шәйба радиаллаһу анһу жеткізеді; «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Суфиән ибн Сахлге қарап″О Суфиән ибн Сахл, киіміңді тобықтан төмен түсірме, ақиқатында Аллаһ киімін тобықтан төмен түсірушілерді сүймейді″ дегенін естідім.

Абдуллаһ ибн Аббастан радиаллаһу анһу риуаят етіледі; «Киімін тобықтан төмен еткен пендеге, қияметте Аллаһ Та’алә назарын салмайды»(Ахмәд, Наса’и, Әбу Шәйбә).

Абдуллаһ ибн Омар радиаллаһу анһу, айтады; «Бірде мен етегі ұзын киіміммен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, қасынан өткенімде ол маған; ″Иә Абдуллаһ, киіміңді көтер!″ деп бұйырды. Мен киімімді жоғары тартып ем, ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; ″Тағы!″ деді. Мен тағы көтердім де, содан бері киімімді солай киюге тырысамын». Одан біреу; ″Қай шамаға дейін?″ деп сұрап еді, ол; ″Балтырымның ортасына дейін″ деп жауап берді. (Муслим. Имам ән-Нәуәидың «Рийад ас-Солихин» кітабы, 800ші хадис).

Ал тек «тобықтан төмен отта болса жеңіл ғой» дейтін дейтін бауырларға айтарымыз мына хадис; Нуъмән ибн Бәшир радиаллаһу анһудан имам Бухари мен Муслим жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Ақиқатында, ахиретте тозақ тұрғындарының ішінде ең жеңіл жазаға тартылатынның табанына қызуына миы қайнайтын шоқ бастырылады. Сонда ол жазасының ең жеңіл болғанына қарамай, өзінен басқа ешкім олай қиналып жатқан жоқ деп ойлайды».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «әйелдерге ұқсаған еркектер мен, еркектерге ұқсаған әйелдерді лағынеттеген». Кез келген киімді тобықтан төмен түсіріп кию, әйелдерге еліктеушілік боп табылады. Бұған дәлел мына хадис;

Абдуллаһ ибн Омардан радиаллаһу анһу риуаят етіледі; «Киімін тобықтан төмен түсіріп киген пендеге, қиямет күні Аллаһ назарын салмайды» делінгенде, Үммі Сәләмә радиаллаһу анһә; «Иә Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біздер, әйелдер жерге сүйретіліп жүргендерімізді (етек )не істеуіміз керек?» деп сұрады. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «(тобықтан төмен) бір алақанға ұзартсын» деді. Үммі Сәләмә радиаллаһу анһә; «Аяқтарымыз ашылып (көрініп) қалу мүмкін ғой» дегенде, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Онда бір шынтаққа ұзартсын, одан артық ұзартпасын» (Әбу Дәуд, ат-Тирмизи) деп бұйырды. Міне бұл хадисте еркектерге киімін тобықтан төмен түсіруге тиым, ал әйелдерге ұзартуға бұйрық бар. Сондықтан да атақты Құран тәпсіршісі ат-Табари; «киімді әйелдерге ұқсатып кию харам» дейді.

Ал Әбу Бәкір радиаллаһу анһуден жеткен хадиске келсек, ғалымдардың айтуынша бұл хадисте киімді тобықтан төмен түсіріп киетін еш дәлел жоқ. Бұл хадисте былай делінеді; «Иә Расулуллаһ! Менің киімім кейде тобығымнан төмен түсіп кетеді. (Есіме түскенде) дереу көтеріп аламын». Сонда Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Сен бұны тәкәппарлықтан істеушілерден емессің» деді. Әһли Сүннеттің фиқһ ғалымдарының айтуынша бұл жерде бірнеше мәселе бар;

Бірінші мәселе; Бұл жөнінде Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтқаннан соң Әбу Бәкір киімін ұзартты ма немесе тобықтан төмен түсуімен қалдырды ма? Жоқ, Әбу Бәкір киімін ұзартпады және хадисте өзі былай деді; «Дереу көтеріп аламын».

Екінші мәселе; Әбу Бәкір мақтауға лайық адам, сол себепті Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Сен бұны тәкәппарлықтан істеушілерден емессің» деп мақтады. Ал киімін ұзартушы бауырым, сені кім мақтады? Мен тәкәппарлардан емеспін деп өзіңді-өзің мақтадың ба? Өзімді-өзім білемін десең, Әбу Бәкір өзін-өзі білмейтін бе еді, сен одан да артық білемісің? Әбу Бәкір киімін тобықтан төмен түсіріп киюшілердің ахиреттік жағдайын жақсы білді, сол себепті ахиреті үшін қауіптенді.

Омар ибн Хаттабтың радиаллаһу анһу шәһид болар алдында да киімнің ұзындығына қатысты сөздер насихат еткен екен. Мүшірік намазда ту сыртынан қанжар салып өлімші етіп жаралағаннан соң, Омардың халін білмекке бір жас жігіт келіп кірді. Сөйтіп ол Омардың жетістіктерін айтып мақтай бастағанда, оның киімінің тобықтан төмен ұзын екенін көрген Омар; «Ей бауырымның баласы. Киіміңді (тобығыңнан) жоғары көтер. Ақиқатында, бұл өзіңнің тақуалығың үшін және киіміңнің тазалығы үшін жақсырақ» (Ахмәд) деген. Бұл ұсақ-түйек нәрсе болса, қан-жоса боп өлімші халде жатқан Омар осынша мән берер ме еді?

Тағы бір риуаятта; «Омар радиаллаһу анһу киімі тобықтан төмен түскен кісіні көріп, өзіне пышақ әкелуді бұйырады. Әлгі адамды ұстап алып тобықтан төмен болмайтындай етіп киімін кесіп тастағаны туралы айтылған». Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм «Мұсылманның ар-намысы, дүниесі қасиетті» деген. Киімді тобықтан төмен түсіріп кию жай нәрсе болса, Исламдағы ең әділетті адамдардың бірі Омар біреудің мүлкін пышақпен кесіп, бүлдіріп, қолын сұғар ма еді?
Ақиқатында құтылатын жол біреу ақ. Ол Құран мен Сүннетке және діндар халифаларға ілескен сахабалар және оларға жақсылықпен ілескендердің жолы.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:40
Матурудилердің Құран және Сүннеттен еш дәлелсіз кейбір пенделерді Әулие санауы.

Біздерден Құран мен Сүннеттің ауылы әлі алысырақта екенін бәрімізде білеміз. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм мен, сахабалар және сәләфтарымыздың (алдыңғы ғұламалар) сара жолын насихаттайтын әдебиеттер өте аз. Қазақ тіліндегі сол бірі-жарым аз әдебиеттің бірі ″Ақыл ойдың азғындауы″ деген кітап екенін атап айтсақ қателеспесек едік. Біздер «әулие, ұстаз, пір» санап жүрген адамдар өте көп.

Сол көп әулиелердің бірі «Қожа Ахмет Иассауи» атамыз. Сол атамыз қаншалықты әулие, соны ұлттық ерекшелігіне емес, Құран мен Сүннетке сай саралап көрейік. Әлхамдулилләһ дін танушыларымыздың бірі, Гүлбаһрам Жебесін «Ақыл ойдың азғындауы» кітабында былай дейді; «Біз өз ата-бабаларымыздан қалған мұраны да, бүгінгі іс-әрекеттерімізді де Құран және Сүннетке сай таразылауымыз керек».

Біздер Қожа Ахмет туралы ақиқат емес, аңыз деректерге ғана сүйенеміз. Бұл кісінің «Диуани хикмет» кітабы болуы мүмкін емес, ертегілік қиял-ғажайып оқиғаларына ғана құрылған.

Дәлел келтірейік;

Бірінші хикметтің 61-62 ші жолдарында, Қожа Ахмет жеті жасында Арыстан бабқа жолығып, Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм аманатын сұрап, құрманы алғанын айтады. Бұл ─ халқымыздың арасында кеңінен тараған аңыз. Арыстан бабтың 400 жылдан кейін құрма тапсыруы қисынсыз іс. Небір керемет әулиелер құрмасыз ақ әулие, небір керемет ғалымдар құрмасыз ақ ғалым болуда ғой.

Құранда Аллаһ Та’алә Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға рух туралы еш мәлімет берілмегенін айтады. Ал Қожа Ахмет Иассауидың өзі; «Пайғамбарымыз (с.ғ.с) миғражда рухымды көріп, Джәбрәилден.(а.с) ″Бұл неткен рух тәнге кірмей тапқан жамал(көрік») (1-хикмет, 103-105-106шы жолдар)деп сұрағанын айтады. Исра хадисінде Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм Аллаһпен сөйлескені, джәннәт пен тозақты көргені туралы мәлімет бар, ал ″тәнге кірмей көрікті болған″ өзінің рухы жайлы мәліметті Қожекең қайдан алды екен. Бұл жөнінде Құранда да, Сүннетте де, тіпті ғылымда да еш дерек жоқ.

Ал енді мына бір жолдарды Қожа Ахмет Иассауидың «ташаһһуды» деуге болады. Ахмет Иассауи 1-хикметтің 109-114 ші жолдарында былай дейді; «Джәбрәил айтты үммет ісі сізге бір хаққ, көкке шығып періштелер алар сабақ, ″перзентім″ деп хақ мұстафа қылды кәләм, одан соңыра барша аруақ берді сәләм».

Бұл жолдардан түсінетініміз, Иассауиге Джәбрәил аләйһиссәләм бүкіл үммет ісін тапсырып, Мухаммад (с.ғ.с) оны ұрпағым деп танып, оған бүкіл аруақ куә болып сәлем берген.

Бірақ бұның бәрі түк емес, сорақысы әлі алда. Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм миғраж сапарында аспанға тек Аллаһ қалаған биіктікке дейін көтерілсе, ал Қожа Ахмет, Аллаһ Өзі көтерілу үшін жаратқан ең жоғарғы жаратылыс Аршының үстіне шығып намаз оқығанын айтады. Яғни Аллаһпен өзін тең қояды. Бұл жолдардың авторын бұдан кейін иманды кісі деуге ауыз бармайды. 1-ші хикметтің 129-130 шы жолдарында Қожа Иассауи ; «Аршы үстінде намаз оқып тізе бүктім, разы боп, хаққа қарап жасым төктім» деп, өзін ең жоғарғы жаратылыс Аршының үстіне көтеріліп Аллаһқа тіке қарауға қол жеткізгенін айтып, өз миғражын баяндаса, одан әрі; «бір жасымда аруақ маған үлес берді, екі жаста пайғамбарлар келіп көрді, үш жасымда шілтен келіп халім білді, төрт жасымда хаққ Мустафа берді құрма, қайда барсам Қыдыр бабам бірге жолда, алты жаста тұра қаштым халайықтан, көкке шығып дәріс алдым мәләиктән(періштеден)» деп жырлайды.

Ақылы бар, иманы кәміл мұсылман Иассауидың осы сөздеріне сене алады ма? Ақиқатында, бұның бәрі шындықтан алыс сөздер. Сахабалар мен Таби’индар заманында бұндай сөздер айтқаны үшін кісі діннен шыққан кәпір атанып басынан айрылар еді. Ал біз ондай кісіні әулие санап, оның атымен мешіттерді атаймыз.

Бірде-бір пайғамбарға аспанда періштелер дәріс үйретпеген, ендеше пайғамбарлар алмаған дәрісті Қожа Иассауидың алуы мүмкін бе?

Дәріс керек болса Құран, хадис не үшін?

Ислам діні ─ толық дін ғой, қандай ғалымға болсын Құран мен Сүннет жеткілікті, аспанға ұшып періштеден дәріс алудың не қажеті бар?

Сондай-ақ Ғайып ерен, Қырық шілтен де қиялдан туған кейіпкерлер. Ал Қыдыр аләйһиссәләм кереметі көп пайғамбарлардың бірі, бірақ оны әлі күнге тірі деуге болмас. Егер тірі болса, міндетті түрде хазреті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләммен кездесер еді ғой. Аллаһтың ең соңғы Елшісіне жолықпаған Қыдыр қалайша басқалармен кездеседі. Қасиетті Құранда; «Саған дейінгі пайғамбардың бәрі дүниеден өткен, сен де өтесің» деген Аллаһ Та’алә Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға.

Ақиқатында, Қожа Иассауидың қазіргі сопылардың ұстазы Ысматулладан еш айырмашылығы жоқ. Бұған Иассауидың өз сөзі дәлел. Қожа Иассауи тариқат жолын, пірге қол беруді дәріптейді.12 ші хикметтің 679-681 ші жолдарында былай жырлайды; «Тариқат жолы қатты, телміріп көзім талды, басым қатты, пір Мұған құяр балды, пір етегін тұттым, көңілде шырақ жанды». Қожа Ахмет Иассауидың жер астына түсу амалы отқатабынушы мүшіріктердің ең сүйікті құлшылығы.

Қазақстанның бұрынғы мүфтиі Рәтбек қажы Нысанбайұлы бір сұхбатында былай дейді; «Қожа Ахмет Иассауи сонша жыл жер астында қалай өмір сүрген?. Сөйтсем, ол түн баласында, ел жаппай ұйқыға жатқанда далаға шығады екен. Сөйтіп, түйеге мініп алып, шаһардың сыртында таң атқанша сейілдеп қайтатын көрінеді. Түйенің жүрісі үстіндегі адамды да белгілі бір қимыл-қозғалысқа ап келеді ғой, оның үстінетүнгі тымық ауа да ағзаға жақсы әсер етеді. Бір күндік қуат жинап алған Иассауи бабамыз таң бозара қайтып қылуетке түседі екен.

Қайбір жылы Моңғолияның ламасы шақырды. Қазақы үйдің пішінімен үлкен ғибадат үйін салдыру бұрыннан ойымда жүретін. Барсам менің ойымдағы мақсатты ол орындап қойыпты. Әңгіме арасында Ламадан ″Сіздер дінге немен сендіріп жүрсіңдер?″деп сұрадым. ″Жүріңіз көрсетейін″деді. Жүз метрдей ме екен, құдай салмасын, бір тереңге ─ жер астына түстік. 11-12 жігіт мінажат етіп отыр екен. ″Бұлар магияны оқиды″деді Лама. Сосын 700-1000 жыл бұрын теріге жазылған кітаптарын көрсетті. ″Мына жігіттер күні-түні осында отыра бере ме, ауру-сырқауға ұшырап қалмай ма?″ деп сұрадым. Лама; ″Түнде жұрттың көзі ілінгенде бұларды далаға алып шығамыз. Таң бозарып атқанша серуендеп келеміз де, шығыс жақ қызара бастағанда қайтадан жер астына түсіреміз″деді. Демек Исламдағы сопылық пен буддизмның ламаизм бағытында ұқсастықтар бар және ол тегін емес″ деп түйіндейді сөзін Рәтбек қажы.(Жүздесу газеті,2005,10-17ақпан).

Міне қазіргі мұсылмандардың алдында өткен тарихымызға салқын қанды, сергек, биік адамгершілік пен ақыл парасат тұрғысынан қарап, Ислам ілімін Құран мен Сүннет тарапынан таразылап, бірігу міндеті тұр. Жанымызға бататын ащы шындық болса да тақуаға тән әділдікпен кемшіліктерімізді мойындай білген де жөн. Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; Ей иман келтіргендер. Аллаһтан қорқыңдар және шыншылдармен бірге болыңдар, (Тәубе,119аят)

Ал Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деген; «Ақиқатында шыншылдық тақуалыққа, тақуалық джәннәтқа апарады. Сөйтіп, Аллаһтың алдында шыншыл болып жазылғанша, ол адам шындықты айтады. Сондай-ақ өтірікшілдік күнәһарлыққа, күнәһарлық отқа апарады, сөйтіп Аллаһтың алдында сұмдық суайт болып жазылғанша, адам өтірік айта береді». (Бухари, Муслим).

Аллаһтың берген өміріне риза болмай бас тартып, жер астына түсіп алып шықпай қою және парыз намаздарды жамағатпен оқудан, жұма, басқа да жамағат намаздарынан жамағатпен оқудан себепсіз бас тарту, адасушылық.

«Сондықтан да біз Құран мен Сүннетке жат әдеби мұраларға да асқан сақтықпен қарауымыз керек. Халқымызды жақсы мен жаманды ажырата алмайтын жас ұрпақты қиялилыққа ұрындыратын бұлдыр, буалдыр ой-пікірлерден қорғауымыз керек» деген әділ сөздер айтады, әлхамдулилләһ дінтанушымыз Гүлбаһрам Жебесін.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:37
Матурудилердің Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетін және Сүннетке жабысушыларды да жек көріп жау санауы туралы.

Хариджиттік му’тазили және му’тазилилік кәләм ілімінен нәр алған матурудилер Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның Сүннетін жек көреді және Сүннет жолына шақырушылар олардың бірінші жауы. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хариджиттер тозақ отының иттері» деген. Хариджиттер Осман, Али (Аллаһ оларға разы болды) сияқты сахабаларды жек көріп, оларға қарсы шықты. Өйткені бұл сахабалар Сүннетті қатты ұстанатын еді. Абдуллаһ ибн Омар Аллаһ екеуіне де разы болсын хариджиттерге пікір таласқа бармақ болғанда, оған Али радиаллаһу анһу; «Сен оларға Сүннеттен дәлел келтірме, олар оны өздерінше тәфсирлейді. Сен оларға Кітаппен бар» деген. Пікір таласта әбден мезі болған Ибн Омар; «Мен сендерге қосылмайтын себебімді айтайын, неге сендердің араларыңда Әбу Бәкір жоқ, неге сендердің араларыңда Омар жоқ, неге сендердің араларыңда Осман мен Али жоқ, неге сендердің араларыңда Мухаммадтың саллаллаһу аләйһи уәссәләм қасында жүрген кісілерден бірде-бір кісі жоқ» деген екен. Бір риуаятта осы пікір таластан соң 2000 кісінің тәубеге келгені айтылады.

Кез келген «Сахих» жинақтарын қолыңызға алып кез-келген Матурудиді Сүннетке амал қылуға шақырып көріңіз. Нәтижесін тез арада-ақ байқайсыз. Матурудилер Сүннеттен және Сүннет жолындағылардан адамдарды алыстату үшін еш нәрседен тайынбайды. Олар бұл жолды мүлде дінсіздермен де, өзге адасқан діндегілермен де бірігіп, билік адамдарын айдап салып, қолдарынан келгеннің бәрін жасайды. Оларға Сүннет жолындағы адамның ар-намысы, абыройы, өмірі ―халал. Діннің бүкіл құндылықтары олар үшін түкке тұрмайтын, жәй-әшейін нәрсе ғана.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:37
Мысалы; сақал қойып, мұрт қысқарту ― Уәжіп.

Бұны істеуді Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузымен бұйырған. Айша радиаллаһу анһә анамыздан имам Әбу Дәуд жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллһу аләйһи уәссәләм айтты; «Он нәрсе адамның табиғатынан. Солардың ішінде толық сақал өсіру».

Тәкәппарлықтан қарғыс атқан шәйтан Ниса сүресінің 119 аятында Аллаһ Та’аләға былай деп ант етті; «Оларды әрине адастырамын. Әлбетте оларды босқа үміттендіремін, әрі оларға міндетті түрде әмірімді орындатамын. Сонда олар малдарының құлақтарын тіледі. Сондай ақ оларға әрине Аллаһтың жаратқанын өзгертуді бұйырамын! Кім Аллаһты емес шәйтанды дос тұтса, сонда рас анық зиянға ұшыраған болды».

Ғалымдардың кейбірі аяттағы «Аллаһтың жаратқанын өзгертуді бұйырамын» деген сөзге сақал қырудың қатысы бар деп тәпсірлеген. Өйткені жоғарыдағы хадисте «сақал қою, адамның табиғатынан» делінген. Ал Аллаһтың табиғатынан берген нәрсесін місе тұтпай, өзгерту жақсы емес дейді шейх әл-Әлбәни.

Ибн Асакир (13/101/2) Омар ибн Абдул Азиздың былай дегенін жеткізеді; «Сақалын қыру адамды қорлау болып табылады. Бұл үшін міндетті түрде кек қайтару қажет. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарды қорлауға тиым салған»

Имам Муслим өзінің «Сахихында» Әбу Хурайраның былай дегенін жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырды; «Мұрттарыңды қысқартып, сақалдарыңды жіберіңдер, мүшіріктерге ұқсамаңдар».

Мүшіріктердің ең танымал сипаты сақал қыру және мұрт өсіру екен. Кез-келген мәселеде кәпірлерге ұқсауға Пайғамбар (с.ғ.с) қатаң тиым салған. Ибн Омардан имам Бухари 10/289 жеткізген хадисте Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай бұйырады; «Мұрттарыңды мұқият қысқартып, сақалдарыңды жіберіңдер».

Ибн Асакирден жеткен бір хабарда былай делінеді; «Опат болған Лұт аләйһиссәләмның қауымының он әдетінің бірі (әйелдерге ұқсап әдемі көріну үшін) сақал қыру еді».

Ибн Хазм; «Мұрт қысқартып, сақал жіберу ― парыз» деген. Ол дәлел ретінде Ибн Омардан жеткен хадисті және Тирмизиден жеткен; «Кім мұртын қысқартпаса, ол бізден емес» деген хадисті келтіреді. Ибн Хазмның сөзіне сүйеніп музыканы халал қылған матурудилер неге сақал жіберуді парыз қылмады екен. Бұған жауап біреу; әрине бұл нәпсіге жағымсыз.

«Муатта» кітабының тәфсирі «Тамхид» кітабында; «Сақалды қыру ― харам, еркектердің ішінде бұны тек қызтекелер ғана істейді» деп жазылған сөз бар.

Төрт мәзһәбтың төрт имамы да, сақалды мүлде қырып тастау ― харам деген. (Сақалды қырмай қысқартуға болады) Бірақ матурудилердің төрт имамның бұл пәтуәларына түкіргені бар. Кім бұл бұйырылған Сүннетті орындаса ― ол олардың жауы. Мұрты қысқартылған, сақалы бар адам ― ваххабист, экстремист, террорист, халық жауы,т.б. Сақал қойып, сүннетке ұмтылған мұсылмандарды олар ешкінің сақалындай сақалдары бар деп малға теңеп, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм сүннетін мазақ қылады. Матурудилер өз пәтуәларымен Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйрығының күшін жойған, енді бұл мәселе талқыланбауы тиіс. Сақал мәселесін бұл кітапшада толық қамту мүмкін емес, сондықтан бұл мәселеде ең болмаса шейх әл-Әлбәнидың «әш-Шарикә әл-Исләмиә лит-Тиба’а уән-Нәшр» баспасынан шыққан «Сақалдың діндегі маңызы мен орны» кітабын оқып шығуды ұсынамын.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:35
Музыка ― дінімізде харам етілген, ал матурудилер
үшін бұл ― халал.

Тек әннің ішінде; кел зина жасайық, кел арақ ішейік деген сөздер болмауы тиіс. Музыкамен, қасыңдағы жартылай-жалаңаш қыздармен бұралаңдап әніңді айта бер, бұл ― халал. Құран мен хадиске тек ваххабистер ғана сүйенеді. Ал кейбір «зиялы» матурудилерді жын-ойнақ әншілердің кештерінен жиі көруге болады.

Музыканың харам екеніне Құраннан дәлел.
Аса Жоғары Аллаһ Луқмән сүресінің 6-шы аятында айтады;
«Адамдардың түк білмесе де Аллаһтың жолынан адастыру және тәлкекке алу үшін әдемі сөздерге айырбастап алғандар бар. Міне солар үшін күйзелтуші азап бар».
Абдуллаһ ибн Мас’удтан осы аяттағы Аллаһтың әдемі сөздер деген сөзінің мағынасы сұралғанда, ол ; «Аллаһтың атымен ант етемін! Бұл ― ән» деп үш қайтара ант еткен. (Ибн Әби Шәйбә 6/310, әл-Хаким 2/411, әз-Зәһәби, Ибн Қайим және әл-Әлбәни сахих деген.)

Құранды ең көп білушілердің бірі Абдуллаһ ибн Аббас та бұл аятты; «Бұл аят ән және әнге қатысы бар барлық нәрсеге қатысты» деп тәпсірлеген. (Бухари «әл-Адабул-Муфрад» (786) кітабы), Ибн Әби Шәйбә 6/310).

«Тәфсир әл-Куртуби» 5/349, «Иғасатул-ләхуән» 1/528 кітаптарында Абдуллаһ ибн Омардың да осындай пікірде болғаны айтылған. Джәбир ибн Абдуллаһ айтады; «Бұл аят әнге және ән тыңдаушыларға қатысты» (ат-Табари, 21356). Матурудилер мен басқа да музыканы халал деушілер сахабалардың тәпсірлері мен үкімдеріне кейбір дәлел жетпеген Әһли Сүннет ғалымдарының пікірлерін қарсы қоюда.

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» 13/361 кітабында; «Кімде-кім сахабалар мен таби’ундардың жүрген мәзһәбын тастап, олардың тәфсирлеріне (түсіндіргендеріне) қайшы келетін нәрсені таңдаса, ол ― адасты, және бидағатшы болды» десе, әл-Хаким «әл-Мустадрак» кітабының «ат-Тәфсир» бөлімінде; «Білім ізденуші біліп қойсын, аяттардың түсуіне куә болған сахабалардың берген тәпсірі, біздің көз алдымызда Пайғамбардың өз аузынан бұйырылғандай күшке ие» дейді.
Луқмән сүресінің 6 шы аятын Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық сахабалары бір ауыздан «әннің харам екендігіне қатысты» деп тәпсірлеген. Келіспейтіндер дәлел келтірсін. Имам әл-Аузаъи «Джәмиъул бәйәнил ъилм» кітабында айтады; «Білім дегеніміз ― Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм сахабаларынан жеткен нәрселер. Ең болмаса бір сахабаның сөзімен куәландырылмаған нәрсе, білім емес».

«Тәфсир әл-Куртуби» 14/52 кітабында; «(Әннің харам екендігіне) бұл ең күшті дәлел. Бұл аяттың әнге қатысты екендігіне Абдуллаһ ибн Масъуд үш қайтара ант етті» делінген.О мұсылмандар айтыңдаршы, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузынан Құран үйренген сахабалардан артық Құранды кім түсіне алады? Сондықтан да «Иғасатул ләхуән» 1/259 кітабында шейх Ибн Қайим әл-Джәузи; «Сахабалар мен оларға ерушілердің (табиъун) аяттағы ″әдемі сөздер″ сөзінің әнге қатысты, деп берген тәпсірлері жеткілікті» деген.

«Тайсирул Каримир Рахмән» 337 кітабында Құран тәпсіршісі Абдуррахмән ас-Саъди бұл аят туралы былай дейді; «Бұл аят, тиым салынған бос сөздік пен өтірік және күпір мен бағынбаушылықты өз ішіне алады. Бұл аятқа қатысы бар нәрселердің бірі, өтірікті ақиқаттан жоғары қою үшін күресу, (насихат) жүргізу және өтірік, өсек, жала жабу, тіл тигізу, қорлау, лағынет айту және бұл дүние мен ахиретте еш қайыры жоқ амалдардың бірі ән айтумен шәйтанның музыкалық аспаптарында ойнау».

Имам әш-Шәукәни өзінің «Фәтх әл-Қадир» атты тәфсир кітабында дәл осы пікірде екенін айтқан.

Аяттағы «Әдемі сөздер» сөзінің музыкалық аспаптарға қатысты екенін имам Уахиди «әл-Уасит» 3/441 кітабында жазған. Аллаһтан қорқатын тақуа мұсылман үшін осы дәлелдің өзі жеткілікті болар еді, бірақ бидағатшылар үшін бұл аз көрінуі мүмкін. Келесі аятқа көшелік.

Исра сүресінің 64 аятында Ұлы да Дана Аллаһ Ібіліске қиямет күніне дейін кешіктіру беріп былай деді; «Олардан шамаң келгенін даусыңмен әуліктір..»
Имам Муджәһид айтты; «Бұл ән және музыкалық аспаптар».(Тәфсир әл-Бағауи 3/129)
Ол тағы бір түсіндірмесінде; «Ән мен боссөзділікке қатысты» (ат-Табари, 16961) деп айтқан.
«Тәфсир әл-Джәләләин» кітабында да дәл осылай жазылған.
Хасан әл-Басри; «Ібілістің дауысы ― барабан» деген.

Аса Жоғары Аллаһ Нәджим сүресінің 59-61 ші аяттарында айтады; «Сендер осы сөздерге таңырқайсыңдар ма? Жылаудың орнына көңіл көтеріп күлесіңдер ме?»
‘Икримә және ас-Саури «Тәфсир ат-Табари» 25273 және «Тәфсир Ибн Касир» 4/300 кітаптарында аяттағы «көңіл көтеріп» (сәмидун) сөзі туралы Абдуллаһ ибн Аббастың; «Сөз ән жөнінде. Кәпірлер Құранға жауап ретінде ән айтатын. Бұл осыған байланысты түскен аят» дегенін жеткізеді.

Құранды түсініп, түсіндіру мұғжизасы тек Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға ғана берілген. Бұл туралы Аса Жоғары Аллаһ былай айтады; «Саған адамдар үшін түсірілгенді ашық түсіндірсін деп Құранды түсірдік»(Нахл, 44). Ал сахабалар оның өз аузынан білім үйренді.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:33
Музыканың харам екеніне Сүннеттен дәлел.

Жалпы музыканы халал деушілер; «музыканың харам екендігін көрсететін нақты хадис жоқ» деген сөзді айтады. Олар дәлел ретінде Ибн Хазмның, әл-Ғазалидың және олардың ізіне ерушілердің сөздерін айтады. Алайда хадис ғұламалары, мухаддистердің айтуынша, бұл аталған адамдардың бірде-біреуінің хадис талдау, түсіндіру мәселесінде білімдері жоқ.

Имам Бухари «ас-Сахих» кітабында былай жазады; «Хишам ибн ‘Аммар айтты; маған Садақа ибн Халид айтты, ол Абдуррахмән ибн Иәзид ибн Джәбирден, ал ол Атыйә ибн Қайс әл-Киләбиден, ол Абдуррахмән ибн Ғанәм әл-Аш‘ариден, ал ол Әбу Мәлик әл-Аш‘ариден, оның өтірік айтпағанына Аллаһтың атымен ант етемін, Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм мынаны жеткізеді;
«Менің қауымымда зинақорлықты, жібектен киім киюді, қыздыратын ішімдіктер ішуді және музыкалық аспаптарда (әл-ма’азиф) ойнауды рұқсат етілетін нәрселерге жатқызатын адамдар пайда болады. Тау етегінде орын тепкен олардың орасан көп мал-мүлкі болады. Бір күні оларға қайыр сұрап тіленші келеді, оған олар; «ертең кел» дейді. Аллаһ оларды сол түні таумен бастырып, ауыр жазаға ұшыратады, ал тірі қалғандарын маймыл мен шошқаға айналдырады»(5590).

Ибн Хазм, Әбу Тахир әл-Қайсарани бұл хадисті әлсіз деп айтқан.

Ал хафиз Ибн Хаджар «ат-Тағлиқ» 5/22 кітабында; «Бұл хадис сахих және оның еш кемшіліктері жоқ деген».

Ал шейх Ибн Қайим әл-Джәузи былай жазады; «Бұл хадисті тек Ибн Хазм ғана әлсіз деп таныды. Ол мұны музыкалық аспаптар халал деген жалған пікірін бекіту үшін ғана істеді. Бұл муәллақ хадис деген оның пікірі дұрыс емес және бұған бірнеше себеп бар;
1). Бухари Хишам ибн Аммардың өз аузынан хадис естіген. Барлық мухаддистердің пікірінше «Хишам ибн Аммар айтты» деген сөзі осыған дәлел.
2). Бухари ешқашан өз аузынан хадис естімеген кісіден «пәленше айтты» деп хадис бастамайды. Өйткені Бухари хадис жеткізу мәселесінде Аллаһтың жаратылыстарының ішіндегі қателіктен ең алыс пендесі.
3). Ол бұл хадисті «ас-Сахих» құрамына енгізді. Хадис күмәнсыз сахих.
4). Бухари өз талабына сәйкес келмеген хадистерді «пәленше жеткізеді» деп, «айтты» деген сөзбен нақтыламай жеткізеді, ал бұл хадисте «Хишам айтты» деп нақты бекітіп айтқан.
5). Тіпті бұл хадисті біз талдамасақ та басқа мухаддистерде сахих жолмен иснад келген. (Тахзиб ас-Сунан, 5/271-272, «Иғасатул-Ләхуән», 1/259-260 кітаптары).

Хишам ибн Аммарды Бухаримен бірге хафиз Ибн Хаджар «Тахзиб әл-Кәмәл» кітабында сенімді жеткізуші деп атаған.
Бұл хадисті Бухари, Ибн Хиббан, әл-Исма’или, Ибн ас-Саләһ, ән-Нәуәуи, Ибн Таймиә, Ибн әл-Қайим, Ибн Касир, Ибн Хаджар, әл-Ирақи, Ибн Раджәб, Ибн әл-Уазир, ас-Сахауи, ас-Сан’ани, әл-Әлбәни, Ибн Баз сахих деген. Ал осы ғалымдардың бәрін жоққа шығарып, хадис мәселесінде әлсіз Ибн Хазм, Әбу Тахир, әл-Ғазалиге сүйенушілерге не жорық.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузымен, өзінің үмметінде харам болған музыкалық аспаптарды, халал деп пәтуә беретін адамдар шығатынын, түптің-түбінде олар маймыл мен шошқаға айналдырылатынын ашық хабарласа да, матурудилер бұл хадистің өңін айналдырып, бояуын өзгертіп, біз бұл хадисті былай түсінуіміз керек деп, өз пайдаларына тәпсір қылып, адастыруда.

«Лисанул ‘араб» 9/244 кітабында тіл ғұламасы Ибн Мәнзур айтады; «әл-Ма’азиф ― бұл музыкалық аспаптар».

Шейхул Ислам Ибн Таймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа»11/535 кітабында былай дейді; «бұл хадис «әл-ма’азиф» музыкалық аспаптардың харам екенін көрсетеді. Осы сөз музыкалық аспаптарды түгел өз ішіне алады».

Шейх әл-Джәузи айтты; «Әл-ма’азиф ― музыкалық аспаптар екендігі жөнінде тіл ғалымдарының арасында талас жоқ. Егер музыка халал болса, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұны сөкпес еді және бұған рұқсат бергендерді шарап ішуге және (еркектерге) жібек киюге рұқсат бергендермен қатар қоймас еді» (Иғасатул-ләхуән» 1/256 кітабы)

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай деген; Ибн Са’д радиаллаһу анһу жеткізеді; «Қиямет басталар алдында адамдар азғындап, күйзеліске ұшырайды және жауыздық белең алады. Қасындағылар одан; О Аллаһтың Елшісі! Осының бәрі қашан болады деп сұрады. Ол; қашан музыкалық аспаптар мен әншілер көбейген кезде деп жауап берді» (Ибн Мәджәһ, Әлбәни сахих деген).

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:32
Музыканың харам екендігіне сәләф және халәф ғалымдарымыздан дәлел.

Абдуллаһ ибн Аббас айтты; «Сыбызғы харам, барабан харам, барлық ішекті аспаптар харам, сондай ақ үрмелі аспаптар да харам» (әл-Бәйһақи,10/223).

Ибн Мас’уд айтады; «ән― жүрекке екіжүзділік (мунафиқтық) кіргізеді» (Ибн Әбу ад-Дуниә, «Замм әл-Мәләһи» 2/4, Бәйһақи, 10/223).

«әл-Джәми» 263 кітабында Хасан әл-Басри айтады; «Егер музыкасы бар жерге тамақтануға шақырса, шақыруды қабыл алмаңыздар».

Имам әл-Аузаъи айтты; «Халиф Омар ибн Абдулазиз, Омар ибн Уәлидке былай деп хат жазды; ″Сендердің қоғамдарыңда пайда болған музыкалық аспаптар Исламда жоқ жаңалық болып табылады. Сондықтан саған дүре соғу үшін кісі аттандырмақпын» (ән-Насаи, 2/178, Әбу Нуъайм, 5/270).

ән-Нәфиъ айтады; «Бірде Ибн Омар сыбызғының үнін естіп, құлақтарын саусақтарымен бітеп алды. Сол жерден алыстағаннан кейін; ″Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, малшының сыбызғысын естігенде осылай істегенін көрдім″» деді.(Ахмәд, 4535, Әбу Дәуд, 4929).

Ибн Хазм және оған ілесушілер бұл хадисте музыканың халал екендігіне дәлел бар дейді. Олар айтады; «Егер музыка харам болса, Аллаһтың Елшісі Ибн Омарға құлағыңды біте деп бұйырар еді, ал Ибн Омар Нәфиъке бұйырар еді».

Бірақ бұл дәлел жөнсіз. Өйткені тыңдаушы мен естушінің арасында үлкен айырмашылық бар.

Шейхул Ислам Ибн Таймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» 10/78 кітабында мұны былай түсіндіреді; «Егер тыңдайын деген ниеті болмаса, естігені үшін кісі сөгіс естуге лайық емес, сөгіске тек тыңдаушы лайық. Мысалы, Құран оқылғанда оны жәй естіген мен тыңдауға құлқы болмай жәй отырған еш сауап алмайды, өйткені барлық амал ниетке байланысты. Музыкалық аспаптарға деген тиым осыған ұқсас, тыңдауға еш ниеті болмаған кісі естігені үшін күнәһар болмайды».

Ибн Абдул Хади мен шейхул Ислам Ибн Таймиә айтады; «Аллаһтың Елшісі(с.ғ.с) мен Ибн Омар малшыны көрмеген, тек сыбызғының даусын ғана естіген. Ибн Омардың тыңдайын деген ниеті болмаған, ал Аллаһтың Елшісі(с.ғ.с) тіпті мүлде естігісі келмеген. Бірінші жолы Ибн Омардың тыңдайын деген ниеті болмаса, екінші жолы ол да мүлдем естігісі келмейтінін көрсетті».

Шейх Ибн Қайим айтады; «Аллаһтың Елшісі (с.ғ.с) мен Ибн Омар музыканың үнін естігісі келмесе, біздің уақытымыздағы ниеттеніп тыңдаушылар жөнінде не айтуға болады?»

Егер Ибн Омардан жеткен сахих хабарлардың бәрінде музыканың харам екені айтылса, қалайша біз Ибн Омар бұған рұқсат етті деп даъиф (әлсіз, өтірік) хабарларға сүйеніп жала жаба аламыз?.

Имам әл-Куртуби «Кәшф әл-Иқнә» кітабында былай дейді; «Әйелдерге ұқсаған қызтеке тәрізді еркектер ойнайтын сыбызғы, шекті аспаптар және барабанды тыңдау харам екендігі мәселесінде талас жоқ. Сәләф ғалымдарымыздың және оларға ерушілердің бұған рұқсат еткені туралы мен ешнәрсе естімедім».

Музыканы сүюшілер кейбір мәзһәбта музыка рұқсат етілген деп, мәзһәб имамдарына жала жабуға дейін баруда. Ал мәзһәб имамдарының бір ауыздан музыканы харам дегені айдан анық ақиқат.
Әбу Саур, Әбу Ханифа, Әбу Иусуф және имам Мухаммад; «Ән айтушы мен жоқтау айтушыға ақы төлеу ― харам» деп пәтуә берсе, тағы да бір сөздерінде; «Музыка рух үшін (харам) шараппен тең» дейді. (Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабы 10/417)

әл-Джәузи айтады; «Әбу Ханифаның мәзһәбы музыкаға ең қатал қараған мәзһәб. Бұл көзқарастағылар музыкалық аспап түгілі ағашпен тықылдатуға да тиым салған. Әбу Иусуф музыка даусы естілген үйге рұқсатсыз кіріп тоқтатуға рұқсат еткен. Ол мұнысын, «жамандықтан тоқтату ― уәжіп» деп түсіндірген». (Иғасатул-Ләхуән, 1/425)

Әбу Тайиб ат-Табари «Тәлбису Иблис» 245 кітабында былай дейді; «Әбу Ханифа ән айтуды сөкті және тыңдауды да күнә деп есептеді».

Ханәфий мәзһәбының танымал ғалымы Ибн Абидин «Хашиә Ибн Абидин» 4/322 кітабында былай дейді; «ән айту ― харам».

Шәфи’й мәзһәбының ғалымы Әбу Исхақ әш-Ширазидың жеткізуінше, имам әш-Шәфи’й; «Кімде-кім музыкаға қатысы бар кез-келген нәрсемен шұғылданса, сөйтіп алтын уақытын түкке тұрғысыз нәрсемен зая қылса, онда ол адамның ақ пен қараны ажырата алмастай ақылы таяз, қазының алдында біз ондайлардың куәлігін қабыл етпейміз» депті.

Сондай таралған жалған сөздердің бірі, имам Мәлик музыка халал депті-мыс. Бұл имам Мәликке жабылған үлкен жалалардың бірі. Имам Муслим сенімді жеткізуші деп атаған Исхақ ибн Иса ат-Табаъа айтады; «Мен имам Мәликтен Мәдинә халқының ән айтуға жақсы көзқарасы туралы сұрадым. Ол былай жауап берді; ″Бұл біздің надандарымыздың (джәһилдеріміздің) айналысатын ісі″» (әл-Халләл, «әл-Амр бил-Маъруф» 32, Ибн әл-Джәузи, «Тәлбису Иблис,244).

Имам Ахмәдтың баласы Абдуллаһ айтады; «Мен әкемнен ән (айту,тыңдау) жөнінде сұрадым, ол былай деді; ″Маған бұл жек көрінішті. Ән жүрекке екіжүзділік енгізеді″» («Мәсәил Әбу Дәуд», 279 кітабы).

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауә» 11/567 кітабында былай деді; «Музыкалық аспаптардың харам екендігіне имамдар бір ауыздан келіскен. Олардың арасындағы келіспеушілік, музыкасыз құр ауызбен айтылған ән харам ба, мәкруһ пе, мубах па, міне тек осы мәселеде». Шейхул Исламның; «музыкасыз құр ауызбен айтылған ән» деген сөзі тек әйелдерге қатысты. Ән айтылғаны жөніндегі сахих хадистердің бәрінде тек әйелдердің ән айтқаны риуаят етілген. Ал еркектердің ән айтуы – харам екендігінде ғалымдар арасында келіспеушілік жоқ.
(Бұл жерде әңгіме музыкамен айтылатын әндер туралы, ал музыкасыз нашидалар халал)

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:31
Матурудилер үшін риба (өсім,процент) ― халал.

Үйің жоқ болса, өсімге ақша ал да, үй ал. Бұл пәтуаға қарсы болсаң , демек ― ваххабит, экстремистсың.

Ал Аллаһ Та’алә Бақара сүресінің 278-279 аяттарында былай дейді;
Мағынасы; Ей иман келтіргендер! Өсім алмаңдар. Егер өсім алғанды қоймасаңдар бұны Аллаға, Пайғамбарына қарсы соғыс деп біліңдер.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деген; «Өсімнің 73 түрі бар, ең зиянсыз түрінің күнәсы, анасымен ойнас жасағанмен бірдей, ал кейбір түрі жанұядағы әйелін бөтен еркектің қасына өз қолымен апарып салып беруге апарады» деген. (әл–Хаким). Аллаһ пен Оның Елшісі харам қылып тиым салған нәрсесіне, кім жеңілдік жасап, рұқсат беру құқығына ие бола алады? Бірақ матурудилер әлдеқашан өз пәтуәларымен бұл аят, хадистердің күшін әлдеқашан жойған..

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:30
Матурудилер үшін кәпірлердің мерекелерін олармен бірге және оларсыз да тойлай беру ― халәл.

Өйткені бұған Құран мен хадистен де күшті боп табылатын өздерінің пәтуәлары бар.

Аллаһ Та’алә айтады;
Әр қауым үшін олар орындайтын ереже жасадық, (Хадж,67)

Әр қауымның өз ережелері, мұсылмандардың шариғи бекітілген өз мейрамдары, христиандардың өз мейрамдары, яһуди және мүшіріктердің өз мейрамдары бар. Аллаһ Та’алә әр қауымның өздеріне лайықты мерекелер нәсіп еткен.

Омар ибн Хаттаб радиаллаһу анһу; «Аллаһтың жауларынан олардың мерекелері кезінде алыстаңдар» (Бәйһақи,18641)деп бұйырған.

Шейхул Ислам ибн Тәймиә айтты; «Кәпірлерге еліктеп олардың мерекесін тойлауға қатысу, кәпірлердің жалған сенімдері мен дәстүрлеріне разы болуды білдіреді» және ол былай деді; «Мұсылмандарға олардың мерекесі күні, олардың мерекесіне қатысты тауарларды сатуға тиым салынады, тамақ па, киім ба, әтір ме, бәрі-бір» («әл-Иқтидә» кітабы,229 бет).

Төрт мәзһәбтың төртеуінде де кәпірлердің мерекесін тойлау харам боп табылады. Шейх Ибн Қайим әл-Джәузи; «Кәпірлерді мерекелерімен құттықтау харам екендігі жөнінде ғалымдар арасында бір ауыздан иджма’ бар» деді, және ол; «оларды мерекелерімен құттықтау, біреуді арақ ішуімен, кісі өлтіруімен және ойнас жасауымен құттықтаумен бірдей» деді.(«Ахкәму әһли-ззиммә» кітабы, 1том, 441 бет)

«Әл-Амр бил Иттибә» кітабының 141 ші бетінде ас-Суйути былай дейді; «Джәһил (надан) мұсылмандардың бидағаттары мен жеккөрінішті амалдарының бірі ―кәпірлерге еліктеп, олардың мерекелерін тойлап, қолдауы...».

Әнәс ибн Мәлик радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм Мединеге келгенде, қала тұрғындарының көңіл көтеріп тойлайтын екі мерекесі бар еді. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; Аллаһ сендерге бұдан да жақсы екі мереке сыйлады, Құрбан айт және Ораза айт».

Имам ас-Сан’анидың «Субул әс-Сәләм» және Ибн Хаджардың «Итхаф әл-Кирәм» кітаптарында бұл хадиске былай түсінік берілген; «Исламға дейін Ясриб (Медине) тұрғындарының атап өтетін екі мерекесі бар еді, нәйруз және махраджән. «Нәйруз» сөзі парсының «ноу руз» (жаңа күн) сөзінен шыққан. Ол көктемгі күн ұзарып, жұлдызнама бойынша «қой» шоқжұлдызымен сәйкес келгенде басталады. Ал «Махраджәнға» кесек, ол парсының «махракан» сөзінен шыққан. Ол жұлдызнамамен күзгі күннің таразы шоқжұлдызымен сәйкесуімен басталады. Парсылар бұл күндерді құрмет тұтқан, әлі күнге ұлықтайды, өйткені бұл күндері күн мен түн теңеседі. Ясриб тұрғындары (мүшірік)парсыларға еліктеп, олардан осы мерекелерді қабылдаған болатын. Алайда Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм кәпірлердің мерекелерін мейрамдауға тиым салды. Кейбір ғалымдар кәпірлердің мерекесіне құрмет көрсету, кәпір қылады десе, кейбірі күпірге кіргізеді деген. Ханәфий мәзһәбының ғалымы шейх Әбу Хафс әл-Бусти айтты; «Егер біреу кәпірдің мерекесі құрметіне кәпірге жұмыртқа сыйласа, ол ― кәпір болады. Аллаһ сақтасын». (Толық мәлімет үшін имам ас-Сан’анидың «Субул әс-Сәләм», 2 том, 89 бет және Ибн Хаджардың «Итхаф әл-Кирәм» кітабының 138-139 беттерін қараңыз)

Матурудилер үшін кім бұл пікірді қолдаса, ол ― ваххабист болғаны. Демек олар үшін, тиым салған Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм да, Омар ибн Хаттаб та, Ибн Тәймиә да, Ибн Қайим да, Сүннетті жақсы көргендер де, бәрі ― ваххабистер.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:28
Матурудилерде харури-хариджиттердің үлкен
белгісі бар.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хариджиттер ― тозақ отының иттері» (Ахмәд) деген.

Және саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ақиқатында, сендердің араларыңда бір қауым болады. Олардың ғибадаттары адамдарды да, өздерін де таң қалдырады. Бірақ, жебе нысананы қалай тез тесіп өтсе, олар да діннен солай тез шығып кетеді» (Әбу Иа’лә, 3/107) деді.

Және ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Олар менің үмметімнің ең жақсыларының көзін құртатын ең оңбағандары» (әл-Баззар, Ибн Хаджар, «Фәтх әл-Бари» 12/286 кітабын қараңыз.) деген.

Және ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Олар пұтқа табынушыларды жайына қалдырып, имандылармен күреседі» (Бухари,3344) деп айтты.

Матурудилер Сүннет жолындағыларды жек көріп, мола кезіп аруаққа сиынушы мүшіріктерді қолдайды. Олар өздері құрылтайшы болған газеттерде оларға жарнама жасап, өз елдеріндегі және шет елдердегі тақуа адамдардың молаларын аралап, арнайы зиярат жасауға шақырады. Сосын бұл газеттерді «Ата жол», «Ақжол» сияқты аруақшылар кеңінен пайдаланады. Бұны қолдамағандарды, «шетелден келген келімсек ағымдар», «ваххабистер» деп атайды. Олар бұл көзқарастарын шариғаттағы қабірге зияарат жасау мәселесімен бүркемелейді.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Менің үмметімде, шығыста бір қауым пайда болады. Олар Құран оқиды, ол бірақ жұтқыншағынан төмен түспейді (Яғни жүрегіне жетпейді, не оқығанын түсінбейді). Олар әр ғасыр сайын пайда болып, жеңіледі, пайда болып жеңіледі... (Пайғамбар с.ғ.с. осы сөзді жиырма шақты рет қайталады) Дәджал шыққанша осылай жалғаса бермек» деді. (Ахмәд, 2/174, Ибн Мәджәһ, 173,және осыған ұқсас хадисті ән-Насаи жеткізеді).
-----
Хафиз ас-Суюти «Шарх Сунән Ибн Мәджәһ» 1/233, кітабында бұл хадисті былай түсіндіреді; «Жеңіледі деген сөздің мағынасы; Хауаридждер үнемі пайда болып қанша тұншықтырса да, ақиқат жолындағылар үстем бола бермек»

«аш-Шари’а» 1/21, кітабында имам әл-Аджури былай дейді; «Хауаридждер Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырғандарын орындаудан бас тартатын ең нашар қауым екендігіне, алдыңғы және кейінгі ғалымдар арасында талас жоқ. Олар көп ораза ұстайды, намаз оқиды, ғибадаттары көп, бірақ оларының бірі оларға пайда бермейді. Олардың жамандықтан қашып, жақсылыққа шақырғаны да еш пайда бермейді, өйткені олар Құранды өз нәпсілеріне сәйкес тәпсірлейді»...(Яғни, сәләф (алдыңғы) ғалымдар қалай түсініп, түсіндірсе, солай түсінгілері келмейді)

Матурудилер ешқашан Исламның атақты Құран тәпсіршілерінің сөзіне сүйенбейді. Сүйенген жағдайда да тек өз көзқарастарына сәйкестендіріп бұрмалап түсіндіреді. Әрдайым аяттарды өз түсініктерімен тәпсірлейді.

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабында; «Хариджиттердің екі сипаты бар. Біріншісі – Сүннеттен бас тартуы, екіншісі, өздері жаман деп тапқан нәрселерін жаман, жақсы деп тапқан нәрселерін жақсы деп табуы» деген.

Матурудилер Мекке мен Мәдине халқын ваххабист, экстремистік ел деп санайды. Әрине олар бұны дәлелдеу үшін Меккеге бара алмайды, бірақ Мекке, Мәдинеге оқуға баруға тиым салып, онда оқығандарды қудалауға ұшыратады. Матурудилер үшін қасиетті Мекке мен Мәдине білім ошағы емес, экстремизм ошағы. Өйткені ондағылар өлікке Құран оқып, бет сипап, сауап бағыштамайды, молалардың үстіне кесене тұрғызбайды және халықты Түркістан, Самарқан, тағы басқа жерлердегі молаларды зиярат етуге шақырмайды және олардың мешіттерінде ақша жинайтын жәшік жоқ. Мекке мен Медине халқының экстремистік сипаттарының бірі, олар жеті шелпек пісіріп сол шелпектерге Құран оқымайды, әке шешелері өлсе үшін, жетісін, қырқын бермейді және матурудилердің пікірінше міндетті түрде мешіттің төбесінде ай бекітілуі тиіс. Себебі христиандарда крест белгісі бар сол себепті мұсылмандар да бір белгі тағуы тиіс. Тағы бір айта кететін нәрсе, өлгенде адамның тәні жердің астында, жаны бәрзах әлемінде болады. Бұған сену ― уәжіп. Тас мүсіндердің қайтқан кісінің тәнімен де, жанымен де еш байланысы жоқ. Алайда матурудилер беделді, ғалым адамдардың мүсініне келіп гүл қойып, бастарын иіп, бір минут үнсіз тұрады. Мұны өздері «Рухына тағзым ету» деп атайды. Мүсінге қарап отырып Құран оқып, бағыштайды. Сенбесеңіздер, әлдебір коммунистік совет одағының батырына мүсін ашу салтанатына немесе 9 май жеңіс күні коммунистік совет әскерлеріне арнап салынған мүсіндерге гүл қойып, тағзым ету салтанатына барып көріңіз. Бұны өздері газеттерінде еш жасырмастан ашық жазады. Бұл амалға қарсы болғандарды ваххабистер деп атайды. Мүсіндерге, молаларға қарап Құран оқу «Ханәфи мәзһәбынша бар нәрсе» деп беттері бүлк етпестен Әбу Ханифаға жала жабады.

Имам Әбу Ханифаның ізбасар шәкірттерінің бірі, ақида ғұламасы шейх Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Егер кім, ″Мәйіт, қабір үстінде оқылған Құранды естіп пайдаланады″ десе, оның сөзі дұрыс емес. Белгілі имамдардың ешқайсысы бұл сөзді айтпаған. Мәйіттің Құранды естуінде күмән жоқ, бірақ естіп пайда алмайды. Құранды естіп, оның сауабын алу тек тірілерге тән, өйткені бұл ықтиярлы амал. Яғни тірі адам өз ықтиярымен Құранды естіп, ғибадат қылған болады. Өлген адамда бұндай ықтияр жоқ. Кейде өлген кісінің үстінен Құран оқығанда азап көруі немесе зиян шегуі күшейуі мүмкін. Себебі Құрандағы Аллаһ Та‘аләның бұйрықтарын орындамаған және тыйғандарынан тиылмаған немесе көбірек жақсы амалдарды істемеген. Ғұламалар қабірде Құран оқу туралы үш пікір білдірген. Әбу Ханифа, Мәлик және бір риуаятта Ахмәд; ″Мәкрух болады, өйткені бұл бидағат (жаңалық). Сүннетте бұлай істелмеген. Құран оқу намаз оқуға ұқсайды. Қабірлерде ғибадат қылуға қатты тиым салынған″».

Имам Әбу Ханифа, имам Мәлик, имам Шафи’й және имам Ахмәдтың ақида мәселесінде ақидалары бір еді. Тек фиқһте көзқарастары бөлек болған. Матурудилер осы төртеуінің де ақидасынан бас тартты, сөйтіп өздері де адасып, басқалардың да адасуына себеп болды және болуда.

Оларды Әһли Сүннет ақидасына шақырсаң, олар тәкәппарлықпен былай жауап береді; «Біз Әбу Ханифа мәзһәбын тек фиқһте ұстанамыз, ал ақида мәселесінде матурудиміз, ахлақта нақышбендиміз». Сонда бұл бейшаралар Әбу Ханифаның ақидасынан Матурудидың ақидасын жоғары қоятындай не кемшілік тапты екен. Тек төрт имам ғана емес, Әһли Сүннеттің барлық ғалымдары ақидаларын да, ахлақтарын да, басқа да амалдарына пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмды негіз қылып соған сәйкестендіруге тырысты. Ал матурудилерді бұл жолға шақырғанда, олардың бастары кекжиіп қатып қалғандарын көресің. Олар Ислам дінін дәстүр деп санап кәпірлердің діндерінің қатарына қосып, «Дәстүрлі дін» деп атайды. Олардың пікірінше қазақтардың өзіне сай Исламы, өзбектің өз Исламы, арабтың өзіне сай, Әбу Ханифаның өзіне сай, Мәлик, әш-Шәфиъи және Ахмәдтың өздеріне сай Исламдары бар екен. Сөйтіп олар дінді әр-түрлі топтарға, сектанттыққа бөлінуге жол береді. Қазірдің өзінде олар быт-шыт боп; нақшбенди, деобенди, нұршы, тариқатшы, зікірші, сүлейменші, махмудшы, тәблиғи жамағат, хизб-ут тахрир, тағы басқа үлкенді кішілі топтарға бөлінген. Олардың Әбу Ханифа мазһәбын ұстанамыз деулері жәй сөз ғана. Олардың бірде-біреуі Әбу Ханифаның бірде-бір кітабын оқып көрмеген, тіпті оның кітаптарының қалай аталатынын да білмейді. Ал және олар Әбу Иусуф, Мухаммәд, Ат-Тахауи, Ибн Әбу әл-Изз, Исам ибн Балхи, Ибн Абидин сияқты ханәфи мәзһәбының үлкен ғалымдарының кім екенінде мүлдем хабарлары жоқ. Есесіне олардың Сүлеймен Хилми, Саид Нурси, Иассауи сияқты сопы әулиелері бар. Тек соларға ғана ілеседі және солардың ғана кітаптарын оқиды.

Қасиетті Құранда Аллаһ Та’алә айтады; «Олар сондай, діндерін бөлшектеп, топтарға бөлініп, әрбірі өз алдына мәз болғандар» (Рум, 32).

Әбу Ханифаның ізбасар шәкірттерінің бірі, шейх ат-Тахауи «Әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Пайғамбарымыз Мухаммад, саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық адамдарға және жындар қауымына шындықпен және нұрмен жіберілген ең ұлы пайғамбар».

Шейх Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында бұл сөзді былай түсіндіреді; «Аллаһтың Елшісі Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға дейін өмір сүрген пайғамбарлар тек қана өз халқына жіберілген. Ал Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық жындар мен адамдарға жіберілген. Оның жындарға жіберілгеніне дәлел Ахқаф сүресінің 31 аяты, бұл аятты ас-Суйути өзінің «Джәләләин» деген тәфсир кітабында былай түсіндіреді; «Жындар Құранды естіген кезде, олар өз қауымына былай деді; ″Ей біздің қауым, иманға шақырған Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмның шақыруын қабыл алыңдар және оған иман келтіріңдер″». Біздің бұл аяттан және Әһли Сүннеттің ғалымының сөзінен түсінетініміз, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарға да, жындарға да тек бір ғана дінмен жіберілген. Ол олардың дәстүрлі діндері емес, ол Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға ғана түскен Ислам.

Ат-Табарий өз тәфсирінде былай дейді; «Сәбә сүресінде Аллаһ Та‘алә айтты; ″Ей Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм! Біз сені Аллаһқа серік қосатын мүшірік халқың үшін ғана жіберген жоқпыз. Біз сені барлық адамдарға, арабтарға және араб еместерге, қызыл реңді және қара реңділерге де жібердік. Біз сені, саған ергендерді қуантушы хабармен сүйіншілеуге және сені өтірікші деп айыптағандарды тозақ отымен ескерту үшін жібердік».

Бұл аяттарда барлық Аллаһқа серік қосушы мушриктер мен бидағатшыларға қарсы дәлел бар. Аллаһтың алдында қабыл болатын олардың көптеген дәстүрлі діндері емес, қабыл болатын тек қана Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм әкелген Ислам ғана. Имам Бухари және Муслим жеткізген хадисте Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Пайғамбарлар арнайы өз халқы үшін жіберілді. Ал мен барша адамдарға жіберілдім». Сөйтіп пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм дүниеге келуімен дәстүрлі діннің бәрі толық күштерін жойды және олардың бірде-бірі бұдан кейін Аллаһтың алдында қабыл етілмейді. Аллаһтың діні жерде де, көкте де біреу. Кімде-кім Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм әкелген Исламға риза болмай өз дәстүріне сәйкес ислам іздесе ол ахиретте анық зиянға ұшырайды. Аллаһ Та‘алә Құранда айтады; «Кімде-кім Исламнан басқа дін іздесе, әсте ол қабыл етілмейді де, ахиретте зиянға ұшыраушылардан болады».

Қасиетті Құран аяттары былай бұйырады; Мағынасы;«Егер сен жер жүзіндегі адамдардың көбіне көнсең сені Аллаһтың жолынан адастырады.(Өйткені) Олар өз пікірі мен жорамалына сүйенеді» (Ән’ам,116).

(Мағынасы; «Ей муминдер! Исламға бүтіндей кіріңдер. Шәйтанның
соңынан ермеңдер. Өйткені, ол сендерге ашық дұшпан». (Бақара, 208 аят)

Ал Сүннет жолындағы сабыр етуші бауырларымызға айтарымыз, шейх Солих
ибн Фаузанның мына сөздері; «Сондай ақ үмметің құтылу себептерінің бірі; мұсылмандар арасындағы махаббат пен туысқандық сезімдері. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Мүминдер бірін-бірі тіреп тұрған қабырғалар сияқты» (Муслим), басқа бір хадисте; «Мүминдердің өзара сүйіспеншілігіндегі, мейірімділігіндегі, бауырмашылығындағы мысалы дене секілді. Егер дененің бір мүшесі ауырса, оны дененің барлық мүшелері сезінеді» (Муслим) дейді. Сондықтан мұсылмандар бірін-бірі насихаттаулары уәжіп болады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Дін –насхат» -деді. Сонда сахабалар; «Кім үшін?» дегенде, «Аллаһ үшін, Оның Кітабы және Елшісі үшін, әрі барлық мұсылмандар мен олардың имамдары үшін» -деді. Сол сияқты мұсылмандардың бірін-бірі жақсы көрулері –уәжіп. Өйткені Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Иман келтірмейінше джәннатқа кірмейсіңдер, сондай ақ бір-біріңді жақсы көрмейінше иман келтірмейсіңдер. Сендерге оны істесеңдер біріңді-бірің жақсы көретін нәрсені үйретейін бе? Араларыңда сәлем таратыңдар!» (Муслим) –деді.

Сондай ақ мұсылмандардың арасын жарастыру –уәжіп. Аллаһ Та´алә айтады; «Олардың өзара күңкілдерінің көбінде хайыр (жақсылық) жоқ. Бірақ кім бір садақаны, не бір жақсы амалды немесе адамдардың арасын жарастыруды әмір етсе, ол хайырлы. Және біреу осыны Аллаһтың разылығын іздеп істесе, сонда оған жедел ірі сауап береміз». (Ниса, 114).

«Егер мүминдерден екі топ соғысса, дереу оларды жарастырыңдар. Мубада екі жақтың бірі екіншісіне өктемдік жасаса, бас тартқан жақпен Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар, егер қайтса, араларын әділдікпен жарастырыңдар, туралық істеңдер. Расында Аллаһ туралық істеушілерді жақсы көреді». (Худжурат, 9).

Өкініште қалмаудың себептеріне мұсылмандар арасындағы жеккөрінішті және бірін-бірі тәлкек қылмау жатады. Бұл жайында Раббымыз Аллаһ Құранда былай дейді; «Әй мүминдер! Бір ел бір елді тәлкек қылмасын. Мүмкін олар өздерінен жақсы шығар. Сондай-ақ әйелдер әйелдерді келемеждемесін, бәлкім олар өздерінен жақсы шығар. Бір-біріңді міндемеңдір, жаман ат тақпаңдар. Иман келтіргеннен кейін сұрқия ат қандай жаман. Ал кім тәубе қылмаса міне солар залымдар». (Худжурат, 11).

Міне құтылудың себептері –жамағаттың өзара шыншыл болып, бірін –бірі жақсы көрулері. Мұсылманның өз бауырымен қарым-қатынас істеуінде оны алдамауы, саудасында қулық істемеуі және бауырының хитбасының үстіне хитба қылмауы, саудасының үстіне сауда қылмауы, мұсылманның өз бауырының ақысын құрметтеуі. Бұл жайында Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Мұсылман мұсылманның бауыры, оған зұлымдық қылмайды, оны көмексіз тастамайды және оны кемсітпейді» -деді де «тақуа мұнда» -деп кеудесіне үш рет нұсқап ишара қылды. Кейін; «Адамның жамандығына өзінің мұсылман бауырын қорлауының өзі жеткілікті, әрбір мұсылманға мұсылманның қаны, оның жаны және абыройы харам» -деді.

Міне осы құтылудың себептері. Мұсылмандардың арасындағы өзара махаббатты басшылыққа қою, жақсылыққа бұйыруды, жамандықтан қайтаруды насихат ету және жақсылыққа және тақуалыққа көмектесу.

Имам Мәлик рахимухуллоһи аләйһи былай дейді; «Бұл үмметтің ақыры тек қана оның алдыңғылары түзелген нәрсемен ғана түзеледі». Алдыңғылар Исламмен және дінде берік болуларымен түзелді. Сол сияқты соңы да тек қана алдыңғылар түзелген нәрсемен түзеледі. Егер үмметің соңғылары алдыңғылардан ажыраса, құрып кетеді. Ал қазіргі кездегі адасқандар; бұл бұйрықтар мен тыйымдар тек бұрынғылар үшін, біздің заманға бұлар жарамайды дейді. Аллаһ үшін дос болу немесе дұшпан тұту бұл заман үшін тура келмейді. Бұл, сол шектен шыққан ақымақтардың ойлауынша Құранға амал амал қылу аяқталды, оған амал қылынбайды, қазір біз жаңа дінге, жаңа тәртіпке мұқтажбыз дегені. Әрі пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бүкіл әлем үшін елші емес және пайғамбарлығы да, діні де қияметке дейін қалушы емес, әр заманға, мекенге жарайтын толық дін емес дегені.

Расында сол істердің барлығы алдыңғылардың өтуімен бітті, біз қазір жаңа ғасырдамыз, жаңа нәрселерге мұқтажбыз деген сөздер -өтірікшілердің сөздері. Сырттай Исламды көрсетіп, іштерінде күпірлікті жасырған мунафиқтар мен қазіргі кезде исламның атын жамылып жүргендердің сөздері.

Егер фитнә келсе, олардың жасырған екіжүзділіктері көрінеді. Сондықтан оларға қараудың, оларға көңіл бөлудің және оларға құлақ салудың қажеті шамалы. Басқа кісілер біздің үстімізден сөйлесе де, бізді мазақтаса да, оған көңіл бөлместен анық болған ақиқаттың жолында жүруіміз керек. Ол жол –Аллаһтың Кітабы және пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмның сүннеті көрсеткен жол. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Сендерге екі нәрсе қалдырдым, егер ол екеуін берік ұстансаңдар ешқашан адаспайсыңдар, олар –Аллаһтың Кітабы және пайғамбарының сүннеті» (Муатта кітабы). Аллаһ Та´алә былай дейді; «Күдіксіз менің тура жолым осы, енді соған еріңдер! Басқа жолдарға ермеңдер. Егер ерсеңдер Аллаһтың жолынан адастырады, Аллаһ сендерге осыны өсиет етті, мүмкін сақтанарсыңдар». (Ән´ам, 153). (Біз кезінде қараңғылықта едік...кітабы. Аударған Құйқалақов Руслан, Құралов Ерік).

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:24
Матурудилердің намазда рукуғке дейін, рукуғтен кейін және екінші рәкәттә қол көтеріп Сүннетке амал қылғандарды жек көруі.

Матурудилер намазда рукуғке барарда және қайтарда, ташаһһудтен кейін үшінші рәкәтта қол көтеру күшін жойған амал деп есептейді және бұны істегендерді «ваххабистер, террористер, экстремистер» деп айыптайды.

Әһли Сүннет ғалымдарының пікірі мен дәлелдерін көрейік;

Арасында Әбу Қатада бар он сахабаға Әбу Хумәйид ас-Саъиди радиаллаһу анһу; «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм қалай намаз оқығанын бәріңнен артық білемін» деді.
Сахабалар; «Қалайша? Аллаһтың атымен ант етеміз, сен бізден бұрын сахаба болған жоқсың, бізден көп оның қасында жүрген жоқсың ғой?» деді.
Сонда ол; «Иә бұл солай?» деп айтты.
Сахабалар оған; «Қане Оның (с.ғ.с) намазын бізге айтып бер» деп айтқанда, ол; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, намазға тұрғанда екі қолын иығына дейін көтеріп тәкбир айтып, әр (омыртқа) сүйегін орнына келтіріп түзу тұратын. Сосын, Құран оқып болғасын тәкбир айтып қолдарын иығына дейін көтеретін. Содан кейін рукуғ қылып қолдарымен тізелерін ұстайтын. Рукуғде басын не жоғары кекжитпейтін, не төмен салбыратпай тең ұстайтын. Қайта түзелгенде «Сәми’аллаһу лимән хамидәһ» деп айтатын. Сосын тағы қолдарын көтеріп «Аллаһу әкбар» деп айтып сәждеге баратын. Сәждеде қолдарын бүйіріне тақамайтын. Сосын басын көтеріп сол аяғының үстіне отыратын. Сәждеде жатқанда жерге башпайларының арасын ашық етіп, тарбитып қоятын. Екінші сәжде қылғаннан соң «Аллаһу әкбар» деп екінші рәкәтқа тұратын. (Ташаһһудта) қайтадан әр сүйегін орнына келтіріп отыратын да, екінші рәкәттан тұрған соң Аллаһты ұлықтап алғашқыдай иығына дейін қайта қол көтеретін. Соңғы тәшәһһудке отырғанда сол аяғын жылжытып, құйымшағына отыратын».
Сонда сахабалар; «Сенікі ақиқат. Ол тап осылай намаз оқитын» деді. (Әбу Дәуд. Сахих)

Исам ибн Иусуф әл-Балхи, ол Әбу Иусуф пен имам Мухаммадтың ізбасар шәкірті намазда тәкбир әл-ихраамнан басқа үш жерде қол көтеріп оқуды қабыл етіп, ханафи мәзһәбына осыны енгізген. Бұл мәселеде ханафилер екіге бөлінеді. (Нақты мәліметті «әл-Бахр әл-Ра’иқ» және «Расм әл-Муфти», Ибн Абидин, кітаптарынан қараңыз)

Абдуллаһ ибн Аббас радиаллаһу анһу айтты; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазға кіріскенде қолының саусақтарын иығына дейін көтеретін. Рукуғ қылардың алдында да, рукуғтен кейін де осыны қайталайтын». (Бухари, Муслим)

Хафиз Ибн Хаджар бұл хадис туралы былай түсіндірді; «Бұл хадис намаз уақытында үш жерде; намаз басында, рукуғке барар алдында және түзелгеннен кейін қол көтерудің заңдылығын көрсетеді. әл-Бәйһақи жеткізген хадис нұсқасында, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм дүниеден өткенше осылай оқығаны келтірілген».

Ал әл-Мәдини айтады; «Мен бұл хадисті естіген кісілердің барлығы бұл хадисті басшылыққа алуы тиіс деп есептеймін.Хадис жеткізушілері тізбектерінде кемшілік жоқ болғаны себепті, бұл үлкен дәлел».

Бухари тіпті бұл мәселеге өзінің «Сахихының» бір тарауын арнаған.

Хасан әл-Басри және Хумәйид ибн Хиләл сахабалардың үнемі намазда айтылған жерлерде қолдарын көтеріп оқығандарын жеткізген.
Хасан әл-Басри; «намазда қайта-қайта қолдарын көтермей оқыған сахабаларды мен білмеймін» деген.

Ибн Абд әл-Барр былай дейді; «Егер біреудің атынан Пайғамбардың (с.ғ.с) рукуғ пен түзелгенде қол көтермей оқығаны жетсе, міндетті түрде кейін осы адамның атынан Пайғамбардың осы жерлерде қол көтеріп оқығаны туралы хадистер келіп тұрады».(Ибн Мас’удтан басқалары).

Мухаммад ибн Наср әл-Маруәзидың хабарлауынша; намазда қайта-қайта қол көтеріп оқуды Куфалық (Ирак) ғалымдардан басқалары бәрі қолдаған.

Хафиз Ибн Хаджар айтты: Ибн Абд әл-Хәкәмның хабарлауынша, ал ол Ибн әл-Қасимнан естіген, имам Мәлик осы екі жерде қол көтеріп оқудан бас тартқан екен. Ал біз Ибн Омардан жеткен хадиске және имам Мәликтен жеткен басқа хабарларға және Ибн Уахбтен жеткен хабарға сүйенеміз. Бұл хабарларда Мәликтің қол көтеріп оқуды қолдағаны айтылған және ат-Тирмизи оның осыдан кейін көзқарасын өзгерткені туралы еш сөз қозғамаған., әл-Хаттәби мен хафиз Куртуби бұл Мәликтің соңғы пікірі деп хабарлаған.
Сондай-ақ имам Мәликпен қатар имам әш-Шәфи’и, имам Ахмәд және тағы басқа ғалымдар осы айтылған жерде қол көтеріп оқуды толық қолдаған. Бұл дұрыс, әділ пікір, өйткені сахих хадистермен қуатталған.

әл-Бухари, Насаи және Әбу Дәудтың жеткізуінше; Абдуллаһ ибн Омар тәкбирде қолын көтерген және рукуғ жасарда, рукуғтан кейін және үшінші рәкәтқа тұрған соң қол көтерген.

Абдуллаһ ибн Омардың хабарлауынша; Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм осылай оқыған.

Ахмәд, Әбу Дәуд, және ат-Тирмизи Али ибн Әбу Талибтен радиаллаһу анһу жеткізген хадистерінде мынаны хабарлайды; «Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазға кіріскенде алғашқы тәкбирде қолын иығына дейін көтеретін. Осыдан кейін ол қолын рукуғ алдында және түзелгенде көтеретін. Ол намазда отырғанда ешқашан қолын көтерген емес. Бірақ екі рәкәттан түрегелген соң қайта тәкбир айтып қолдарын көтеретін».Тирмизи бұл хадисті сахих деген және кейбір хабарларда Ахмәдтың да осы пікірде болғаны айтылады.

Хафиз Ибн Хаджар айтады: Әбу Ханифа және басқа Куфалық (Ирак) ғалымдар алғашқы тәкбирден соң қол көтермеу абзал деп санайды. Олар Бара ибн Азибтың радиаллаһу анһу «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазды бастағанда қолдарын құлақ деңгейіне дейін көтергенін көрдім. Ол осыдан кейін бұлай істемеді» деген хадисіне сүйенеді. Бұл хабарды Әбу Дәуд пен ад-Дарақутни жеткізеді, алайда хадис ғұламалары хадистегі «Ол осыдан кейін бұлай істемеді» деген сөздің Бара ибн Азибтың сөзі емес, хадис жеткізушілерінің бірі Иәзид бин Әбу Зиәд деген кісінің сөзі деген пікірге келген. Сондықтан бұл хадисті Бухари, Ахмәд, Иахиә, ад-Дарими, әл-Хумәйди және көптеген ғалымдар даъиф (әлсіз) деп есептеген.

Ибн Хазмның айтуынша; егер осы қосылған сөз дұрыс болған жағдайда да, сахих хадиске қайшы келмейді, бұл тек кей жағдайда қол көтермей оқуға болатынын ғана көрсетеді.

Хафиз Ибн Хаджар айтады; «Әбу Ханифа және оның көзқарасын қолдаушылар тағы Ибн Мас’удтың радиаллаһу анһу; «Мен Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләммен де, Әбу Бәкір және Омармен де намаз оқыдым. Олар тек намаздың басында ғана қол көтеретін» деген хадисіне сүйенеді. Бұл хадисті Ибн Ади, Бәйһақи және ад-Дарақутни жеткізген. Тағы осыған ұқсас Ахмәдтан, Әбу Дәудтен және Тирмизиден жеткен хадис бар. Бұл хадисті Тирмизи жақсы десе, Ибн Хазм сахих депті-мыс, алайды бұл сөздер ақиқатқа қайшы. Ғалымдардың үлкен тобы, соның ішінде Ибн Әбу Хатим, Ахмәд және ад-Дарақутни ― осы хадистің екі нұсқасын да даъиф (әлсіз) деп мойындаған.Бұл хадистің Асим ибн Куләйибтен жеткен бірінші нұсқасы хадистегі көптеген жеткіліксіздік,кемшіліктерге бола даъиф (әлсіз)деп танылса, екінші нұсқа Мухаммад ибн Джәбирден жеткен екен. Ибн әл-Джәузи бұл хадисті; «жалған, ойдан шығарылған» хадис десе, имам Ахмәд ибн Ханбәл; «Мухаммад ибн Джәбир ― бос орын (яғни, кісі емес) және кім оның атынан бір нәрсе жеткізсе, ол одан да жаман кісі болғаны» деген».

Ал әз-Зәһәби «әл-Мизан» кітабында Асим ибн Куләйибты; «Ол мурджиит» еді депті.

Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тек намаздың басында ғана қол көтергені туралы басқа да хабарлар бар. Олар Ибн Омар және Ибн Мас’удтың сөздерінен келтірілген, алайда хадис ғұламалары бұл хадистерді «өтірік, ойдан шығарылған» деп тапқан.

Ибн әл-Джәузи; «Сахих хадис тұрғанда, оған қарсы келетін әлсіз хадиспен тек ақылсыз адам ғана амал қылады» депті. Өйткені Бухари және Муслимнің күмәнсыз Сахих жинақтарының бәрінде Ибн Омардың жеткізуімен Аллаһтың Елшісінің үш жерде қол көтеріп оқығаны айтылған.

әш-Шәукәнидың хабарлауынша; «намазда төрт жерде қол көтеру туралы бізге жиырма бес сахабадан сахих хадис келіп жеткен. Аллаһ білуші». Міне бұл Ислам ғұламасы, хафиз Ибн Хаджардың және Ас-Санъанидың пікірі.

Сахих хадис келіп жеткеннен кейін Әбу Иусуф пен имам Мухаммадтың шәкірті Исам ибн Иусуф әл-Балхи осы амалды қабыл еткен. Өйткені Әбу Ханифаның өсиеті осылай еді.

Ибн Абидин «әл-Хашийә» (1/63)және «Расм әл-Муфти» (1/4) кітаптарында және әл-Фулани «Иказ әл-Химәм» (62- бет) кітабында Әбу Ханифаның былай дегенін келтіреді; «Егер хадис сахих болса, дәл менің мәзһәбым». Шейх әл-Әлбәни бұл хабарды тексеріп, дұрыс хабар деген. Бірақ матурудилердің пікірінше намазды қол көтермей оқуды, ата-бабаларымыз өсиет етіпті. Ата-бабаларымыздың жолы осы дейді олар. Не дерсің; «Әркім өз сүйгендерімен болады» депті Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм. Аллаһ бізге Өз достарымен болуымызды нәсіп етсін.

Қазір кейбір надандар имам Муслимнен жеткен мына хадисті, намазда үш жерде қол көтеруге болмайтынына дәлел деп, дәлел қылады.

Бір күні Аллаһтың Елшісі шықты да бізге; «Мен неге сендердің күн астындағы (желдеп) тұрған жылқының құйрығындай қолдарыңды созып жатқандарыңды көріп тұрмын. Намазда тыныш болыңдар! –деді.

Алайда бұл надандар ең болмаса Муслимнің Сахихының бетін ашып, бұл хадисті толығымен оқып көрген болса, бұл хадистің намазда үш жерде қол көтеруге еш қатысы жоқ хадис екенін білер еді. Енді біз Муслимнің Сахихын ашып толығымен осы хадисті оқып көрелік.

Джәбир ибн Самура айтты; «Мен Аллаһтың Елшісімен намаз оқыдым. Намазда таслим қылғанда біз екі жаққа қолымызды созып «Ассаламу аләйкум», «Ассаламу аләйкум» дейтінбіз. Бір күні Аллаһтың Елшісі шықты да бізге; «Мен неге сендердің күн астындағы (желдеп) тұрған жылқының құйрығындай қолдарыңды созып жатқандарыңды көріп тұрмын. Намазда тыныш болыңдар! Жай ғана екі жақтарыңда отырғандарға қарап сәлем қылыңдар! Сосын біздің дөңгеленіп тұрғанымызға қарап; «Сендер иірілген мал сияқты тұрсыңдар, Періштелер Раббысының алдында қалай сапта тұрса, сендер де солай тұрыңдар, олар алдыңғы қатарды толтырып, сапта түп-түзу тұрады» -деп бұйырды. ( Сахих Муслим кітабы, «Намаз соңында сәлем берген уаақытта қолдарымен әлдебір белгі беруге, көтеруге және алдыңғы қатардың толық әрі түзу болуына байланысты бұйрықтар» тарауы, № 430,431-0, 431-1-ші хадистер.)

Муслимнің Сахихындағы бұл хадистердің тек өзіңе қажет жерін алып, өтірікке куә қылуға болар ма екен. Біз бұл адамдарға Аллаһтың Елшісінің атынан өтірік айту, тозақта өзіңе үй салу екендігін ескертеміз.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:20
Му’тазилиттік көзқарастағы Матурудилердің ең бір жек көретін амалдарының бірі, намаздан соң «Фатиха» сүресінен кейін дауыстап «әмин» деп айту.

Дауыстап «әмин» сөзін айтқан мұсылманға олар аса жауығып алған. Олардың діни сабақтары да, жиналыстарда сөйлеген сөздері де, жұма намазында оқитын хұтбалары да, барлық амалдары осы «әмин» сөзін дауыстап айтушыларға қарсы бағытталған. Олардан адасқан секталардың сипаттарын сұрасаңыз, ең бірінші «әмин» сөзін дауыстап айтушыларды көрсетеді. Ал Ислам шариғаты «әмин» сөзін дауыстап айту туралы не дейді екен, соны көрелік?

Әбу Хурәйрә радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Үммил Құранды (Фатиха) оқып бітірісімен жоғары дауыспен «әмин» деп айтты». Бұл хадисті ад-Дарақутни жақсы деп жеткізсе, ал әл-Хаким сахих деген.

Уаил ибн Худжрдан радиаллаһу анһу, Әбу Дәуд пен Тирмизи осыған ұқсас мына хадисті жеткізеді; «Мен Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ″Қаһарыңа ұшыраған және адасқандардың емес, Өзің жарылқағандардың жолына бастай гөр″ дегеннен кейін даусын созып, (жоғары) мақаммен; ″әмин″ дегенін естідім.

Хафиз Ибн Хаджар Фатиха сүресінен соң «әмин» сөзін айту мәселесін былай түсіндіреді; «Фатиха сүресінен соң «әмин» сөзінің дауыстап айту турасында қатарынан бірнеше сахих хадистер келген. Әбу Дәуд пен Ибн Мәджәһ бізге Әбу Хурайраның сөзінен, Аллаһ Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ″Ғайрил мағдуби аләйһим, уәладдаллин″ деп айтқаннан соң, «әмин» деп алдыңғы қатардағылардың еститіндей дауыстағанын жеткізеді.

Ибн Мәджәһ жеткізген хадис нұсқасында; намазхандардың ″әмин″ деген даусынан мешіттің тітіренгені айтылған. Ад-Дарақутни бұл хадисті жақсы десе, әл-Хаким Бухари мен Муслимнің талаптарын қанағаттандыратын сахих деген. Бәйһақи да бұл хадисті жақсы, әрі сахих деген.

Ибн Хиббан «Сикат» (2/74) кітабында және хафиз әл-Бәйһақи (2/59) Ибн Джубәйирден, ал ол, Халид ибн Әбу Әнуфтан, ал ол (атақты табиғин)Атадан Мына хабарды жеткізеді; «Мен Мәсджид әл-Харамда Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм екі жүз сахабасымен бірге намаз оқыдым. Имам ″Уәладдаллин″ деп айтқанда, олар дауыстарын көтеріп ″әмин″ деген кезде, күн күркірегендей болды».

Имам Бухари өзінің «әл-Адаб әл-Муфрад» кітабында, Ибн Мәджәһ, Ибн Хузәймә, Ахмәд және ас-Сирадж екі дұрыс тізбекпен мына хадисті жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Яһудилер қызғанышпен сендердің екі амалдарыңды көре алмайды. Біріншісі; ″Ассәләму аләйкум″ деп айтуларың және (намазда имам артында) ″Әмин″ деулерің».

Имам әш-Шәфи’й өзінің «Муснадында» (1/76) Муслим ибн Халидтен, ал ол Ибн Джубәйирден, ал ол Атадан;«Мен Зубаир мен оның артына ұйығандар ″Уәладдаллин″ деп айтқаннан соң ″әмин″ деген кезде мешіттің жаңғырыққанын естідім». Бұл хабарлардың бәрін хадис ғұламасы шейх әл-Әлбәни тексеріп, өзінің «Тахридж Сифат Саләт ән-Нәбий» кітабында сахих екенін мойындап жазған.

Әминді іштей айтуға еш дәлел жоқ.

Бұл туралы әл-Хаттаби былай дейді; «(Әминді жария айту керек дейтін ) көпшіліктің пікірі дұрыс, әрі сенімді, өйткені қарсыластардыкі (еш дәлелсіз) тек өз пікірлері мен өз жорамалдары ғана.Аллаһ білуші». (Толық мәлімет үшін әш-Шәукәнидың «Нәил әл-Әутар Шарх Мунтака әл-Ахбар» (2/514,517) және «Булуғ әл-Марам мин Адиллат әл-Ахкәм» (Ибн Хаджар) кітаптарын қараңыз). Хадис ғұламаларының айтуынша бізге Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан және оның сахабаларынан «әминді» іштей-жасырын айту жөнінде ешбір сахих хабар келіп жетпеген.

Матуруди емес, таза ханафий
nawan@bk.ru
30-11-12 22:18
Соңғы сөз
Әһли Сүннет ғұламасы, шейх Мухаммад Солих ибн Усәйминнің кітабына жазған алғы сөзінде шейх Әбу Омар Салим әл-Ғаззи халиф әл-Уасиқтың баласы әл-Мухтади ел басқарған уақытта болған мынадай оқиғаны келтіреді; (Му’тазиләлар халифтың сеніміне кіріп-ап Құран Аллаһтың (сөзі емес) жаратылысы деген адасқан ақидаларын күшпен таңып, мойындамаған Әһли Сүннеттің қанын суша төгіп жатқан уақыт болатын). Құран Аллаһтың жаратылысы емес, сөзі екендігіне әл-Масисадан келген қария халифтың көзінше му’тазилидың көзін тамаша түрде жеткізді). ...Қария дінбасы Әбу Дуадтан; Сенің шақырған жолыңды ұстануға Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарды шақырды ма? деп сұрады.
Жоқ- деді Әбу Дуад.
- Осыны ұстануға Әбу Бәкр Сыддық шақырды ма?
- Жоқ.
- Омар бин әл-Хаттаб осы жолға шақырды ма?
- Жоқ.
- Осман бин Аффан осыған шақырды ма?
- Жоқ.
- Әли бин Әби Толиб осыған шақырды ма?
- Жоқ.
― Онда қалайша сен адамдарды Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләмда, Әбу Бәкір де, Омар да, Осман да, Али да шақырмаған жолды ұстануға шақырасың. Сен бұл жөнінде тек екі нәрсе айта аласың , олар мұны білмеді, әлде олар мұны білді -деп. Егер олар білмеді деп айтсаң онда сен ақымақсың, сенің әкең де ақымақ. Қалайша сен олар білмеген нәрсені біле аласың. Ал олар білді, бірақ үндемеді десең, онда бұл мәселеде сен де, мен де үнсіз қала аламыз».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм мен діндар-әділ халифтер бізді матуруди, сүлейменші, нақышбенди, хизбут тахрир, тәблиғи жамағат, ихуанул муслимин секілді топтарға бөлініп, қырық пышақ болуға шақырды ма?

Мәзһәбтарға бөлініп, ана мәзһәбтың артынан мына мәзһәбтағыға намаз оқуға болмайды, мына мәзһәбтан әйел алсаң кәпір боласың деп айтты ма?

Ислам қабылдаған кісі міндетті түрде бір мәзһәб ұстансын деп кім бізді міндеттеді?. Аллаһ Та´алә міндеттеді ме, әлде Оның Пайғамбары саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырды ма? Ең болмаса төрт имамның қайсысы өзіне ілесуді бізге парыз қылып бекітті.

Төрт имамның бірісі болса да, мұсылман міндетті түрде біздің мәзһәбымыздың бірісін ұстансын деп өсиет етті ме?

Біздер Әбу Ханифа мәзһәбын ұстанамыз деп айтамыз, ал Әбу Ханифаның өзі кімнің мәзһәбын ұстанды екен?

Имам Мәликтің өзі кімнің мәзһәбын ұстанған?.

Имам Шәфи’й мен имам Ахмәд өздері кімнің мәзһәбын ұстанды екен?

Әлде олардың уақытында мәзһәб ұстану парыз болмай, олардан кейін парыз боп кетті ме екен?

Әлде олар әрқайсымыз мәзһәб ойлап шығарайық та, бүкіл үмметке осыған еруді парыз қылайық деп шешті ме екен?

Ақиқатында, олар Әһли Сүннет және Жамағат мәзһәбын ұстанды және адамдарды осыған үндеді.

Ал Әһли Сүннет және Жамағат дегеніміз кімдер, матуруди, аш’ари, му’тазили, нақышбенди секілді жік-жікке бөлініп, сансыз секталардан құралған, қырық құрау, бүкіл ислам құндалықтарын тәрк еткен жамағат па?.

Аллаһтың атымен ант етемін, олай емес! Әһли Сүннет дегеніміз ― ол Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ал ― Жамағат дегеніміз, олар сахабалар және солар жүрген жолмен соларға жақсылықпен ілескендер.
Бұл туралы шейх ат-Тахауи әл-Ханәфи былай дейді; «Біз Сүннет пен Жамағатқа ілесеміз. Оларға қарсы болудан және топтарға бөлінуден сақтанамыз».

Ал Әһли Сүннет бағытындағы ханәфи мәзһәбының ақида ғұламаларының бірі, шейх Әбил Изз әл-Ханәфи бұл сөзді былай түсіндірді; «Сүннет ─ Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләмның жолы. Ал жамағат, бұлар сахабалар және қиямет күніне дейін оларға жақсылықпен ілескен кісілер. Оларға еру – хидаят (тура жол). Ал оларға қарсы болу – адасу». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабын қараңыз).

Ақиқатында Аллаһ бар деп және тек Аллаһты сүйгені үшін құл джәннәтқа кірмейді. Өйткені Аллаһты христиан да, яһуди де сүйеді. Сенбесеңіз құдайды сүйемісіз деп солардан сұрап көріңіз.

Аллаһ кімді сүйсе ― джәннәт соныкі.

Аллаһ бізді сүюі үшін не істеуіміз керек?

Бұның жолын Аса Жоғары Аллаһ Өзінің Кітабы Құранда былай деп көрсетеді;
Мағынасы; (Ей Мухаммад); «Айт! Егер Аллаһты сүйсеңдер, онда маған ғана ілесіңдер. Сонда ғана Аллаһ сендерді сүйеді. Аллаһ Кешірімді әрі Мейірімді» (әл-Имран, 31).

Аллаһ Өзіне деген сүйіспеншілікті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның сүннетіне байлап қойған. Оның сүннетін сүймей, соқырлықпен оған ілеспей, джәннатқа қол жеткізу мүмкін емес.

Ниса сүресінің 115 ші аятын шейх Әбил Изз әл-Ханәфий былай тәпсірлейді; «Кімге Құран аяттары және Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмның хадистері туралы хидаят ― тура жол баяндалып, түсінікті болғаннан кейін, Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләмға қарсы шықса және сахабалардың жолын тастап, басқа жолдарға ілессе, оны сол тауып алған жолында қалдырамыз. Тағұтты ол бейшараның көмекшісі етіп қоямыз. Бірақ олар ол адасқан бейшараны Аллаһтың азабынан құтқара алмайды. Біз оны қор қылып, тәуфиқ-хидаят бермейміз, өйткені ол ақиқатты көріп тұрып тастады. Ахиретте оны тозаққа кіргіземіз. Тозақ ― бұл қандай жаман орын».

Ән’ам сүресінің 153 аятында Аса Жоғары Аллаһ былай бұйырады; «Әлбетте, бұл жол ― Менің тура жолым. Сендер, сол жолға ілесіңдер. Басқа жолдарға ермеңдер, олар сендерді Аллаһтың жолынан тайдырады. Сендер тақуа болсын деп, Аллаһ сендерге осы нәрселерді бұйырды».

Шейх Солих Фаузан айтады; Хузайфаға радиаллаһу анһу Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұл аяттың мағынасын айқындап берген. Түзу бір сызық сызып; «Бұл Аллаһтың жолы» деді. Сосын оңынан, солынан бірнеше сызықтар сызды да; «Бұл жолдардың әрбірінде адамдарды оған шақыратын шәйтан бар» -деді.(Ахмәд риуаяты). Бұл хадис адасқан үгітшілерді, олардың бағыт-бағдарлары мен мақсаттарын бізге толық суреттеп береді. Әлбетте тура жолға қайшы келгеннің әрбірі тозаққа жетелейтін жол. Кім тура жолды тастаса, ол тозаққа қалай бет алады. Тіпті оның ойынша ол дамушы, ілгерілеуші, өркендеуші болса да.

«Ей Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бізге оларды сипаттап бер?- дедім. Осы атақты сахабадан қойылған ғажайып сұрақтарды қара. Пайғамбарымызды саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тоқтатып алып, сұрай бастады. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, егжей-тегжейлі кеңінен, айқындап жауап беруде.

«Ия, біздің туыстарымыздан болған қауым. Әрі біздің тілімізде сөйлейді» - деді. Осы ең қиын бәле! Олар бізге желімше жабысып алған, әрі өз жамағатымыздан, әрі өз елімізден. Ал, егер шет елдерден болса іс оңайлаған болар еді. Бірақ жағдайдың қиыны пәленшенің баласы, пәленшенің баласы, кейде «мен ғалыммын», «ғылыми куәліктерім бар» - деп, әрбір жетістіктерін айтуы мүмкін және өз туысымыздан, біздің тілде сөйлейді... Тіпті олар жазғанда, сөйлегенде, лекция оқығанда, көркем әдеби тілді мықты меңгерген, шешен болуы мүмкін. Осы істерді біздің тілімізде, яғни Исламның тілімен сөйлейді.

Аллаһ Та´алә Құранда; «Олар сөйлесе, сөзін тыңдайсың» (Мунафиқун, 4) –дейді. Олар сөзге шебер, тыңдаушыны баурап алады, әрі көркем сөзге мықты болғандықтан адамдар оларды құлақ асып тыңдайды. Ибн Омардан радиаллаһу анһу риуаят етілген хадисте Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Расында шешендікте бір сиқыр түрі бар» (Бухари) деген. Ең сорақысы өзіміздің тілде сөйлеуі, егер шетел тілінде сөйлегенде оларға құлақ аспайтын еді. Әдеби көркем тіл мен шешендік сөздерді қолдану арқылы адамдардың көңілін өзіне аудартады, міне нағыз бүлік – осы.

Хузайфа радиаллаһу анһу; «Ей Аллавһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сол нәрсе маған жетіп келсе, не айтар едіңіз»? –деп сұрады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Мұсылмандар жамағатын, әрі имамын бекем ұстасын» -деп жауап берді.

Бұл айтылған жамандықтар мен фитна, (діннен, сүннеттен) бет бұру, құлдырау, кәпірлерге (еліктеу), ілесу. Исламнан және оның үкімдерімен жүруден алыстау көбейген сәтте, мұсылманға не істеу керектігін баяндаған. Мұсылман оларға алданып қалмайды, керісінше мұсылман жамағатымен бірге болып, оны бекем ұстайды. Ой- пікірде, сенімде, үгіт-насихатында олардан тысқары қалып жекешеленбейді. Олардың әдемі сөздеріәне, бояма қылықтарына алданбайды, керісінше олардың ұстанған амалдарына қарайды. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Үмметім адасусушылыққа бірікпейді» (Ибн Маджа) –деген. Тирмизи риуаятында; «Жамағатты абзал тұтыңдар, расында Аллаһтың қолы жамағаттың үстінде» -дейді....

Фитна мен жамандықтан өзін құтқаруды қалаған адам, мұсылмандар жамағаты мен басшысынан жекешеленіп, шеттенбеуі керек. Керісінше олармен бірге сабыр қылуы, Аллаһтан жеңілдік келгенше, қандай қиындық болса да шыдай білуі керек. Міне фитнадан құтылу жолы – осы.

Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Мұсылмандар жамағатын әрі имамын берік ұста» -деген.
-«Егер олардың жамағаты және басшысы болмаса ше»? – дедім. Бұл ұлы сахаба Аллаһтың Елшісінен үмметке өте пайдалы болған сұрақтарды алып келіп, әрі Аллаһтың Елшісінен түсіндіріп беруін сұрауда.

Міне осында Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, алып келген жолға, алдыңғы өткен ізгілердің (сәләфтар), сондай ақ мұсылман жамағатына қарсы келген топтарды тастауға дәлел бар.

Егер мұсылмандар жамағаты жоғалып, жоқ болса, мұсылман не істейді.

Джәһәннәм есігіне шақырушы адасқан ағымдардан қашық болады. Егер мұсылман жамағатын тапсаң солармен бірге бол, ал егер таппасаң жалғыз бол. Жалғыз өзің қалсаң да хаққа, ақиқатқа берік бол.

Сол үшін; «Хақ, ақиқат үстінде болған адам жалғыз болса да; ол жамағат болады» -делінген.

«Егер саған өлім келгенге дейін тістеріңмен ағашты тістеп жабысып қалсаң да, ондай адасқандардан аулақ бол» -деді. Мұнда амалдар соңғыларына байланысты екендігіне дәлел бар. Расында кім фитналардан қашық болып, хақты берік ұстаса, басына түскен жағдайларға сабыр қылған жағдайда өлсе, ол джәннәт иелерінен. Шынында кімге өлім келгенде, ол өзгеріп, ауытқып адасқандарға ерсе, ол әлбетте тозақ иелерінен болады. Бұдан Аллаһтың Өзі сақтасын, өйткені Одан басқа ешкімде күш-құдірет жоқ!

Міне осы, үмметтің жолына көлденең болған қатерлерді баяндаған ұлы хадис төңірегіндегі бір ауыз сөз. Онда мұсылманға фитна кездерінде міндет болатын істер баяндалған....(Солих ибн Фаузан, «Біз кезінде қараңғылықта едік..». кітабы).

Әл-Имран сүресінің 105 ші аятында Аллаһ Та’алә былай деді; «Анық дәлелдер келгеннен кейін бөлініп кетіп, бір-біріне қарсы шыққан және бір-бірімен таласып-тартысқан кісілер сияқты болмаңдар. Ондай үшін ұлық азап бар».

Шейх Әбил Изз әл-Ханәфий айтады; «Қалып-жүректе өмір мен өлім, ауру мен шипа бар. Бұл нәрселер тәндегіден де ауырырақ болады. Пәк және тірі жүрекке күйе жағып, жалған пікірлер таңылып қойылғанда ол өз табиғатында олармен жаны жараспайды, оларды жек көреді және оларға көңіл аудармайды. Өлік жан бұған қарама-қарсы, өйткені ол жақсылықты жамандықтан ажырата алмайды. Бұл жайында Ибн Масъуд; ″Жақсылық пен жамандықты ажырата алмайтын жан иесі ― өлік боп табылады″ деді. Қалып-жүрек ауруының екі түрі бар; күмән ауруы және шаһуат ауруы. Күмән ауруы шаһуат ауруынан ауыр болады. Ең жаман күмән ― тағдыр мәселесіндегі күмән. Кейде жан ауырып ауруы асқынса да оны иесі сезбейді. Өйткені бұндай кісі өз жанының саулығына қажет ілімді тастап басқа нәрселермен әуре боп жүреді. Кейде жан өледі, бірақ өлімін иесі сезбейді. Бұның екі белгісі бар;

1)Жексұрын амалдар жарақаты оны алаңдатпайды,

2)Ақиқаттан, шындықтан мақрұм (джәһил) қалғаны және ақидасының жарамсыздығы оны мазаламайды.

Адам рухындағы жан жаман амалдарды істегені себепті ауырады, сондай-ақ өмірінің біраз бөлігінде жауыз адамдар себебінен қиналады. Бұндай адам жанының ауырғанын сезеді, бірақ бұндай адамға емінің ащылығы және оған сабыр қылу ауыр болады. Сондықтан жанның шипасы шаһуатқа қарсы болады.

Қашан сабырлы және иманды (джәннаттықтар жолымен жүретін мүмин) қалып-жүрек ең бірінші ұлы жамағатпен (сахабалар) жолдас екенін сезсе, серіктерінің аз болуы немесе болмауы оны үмітсіздік қорқынышына түсірмейді. Аллаһ Та’алә Ниса сүресінің 69 шы аятында ең бірінші ұлы жамағаттың кімдер екенін баян қылды;
«Олар Аллаһ нығмет берген пайғамбарлармен(уахи нығметімен Аллаһ оларды басқа адамдардан жоғары көтерген кісілер), шыншылдармен(сыддықтар, яғни пайғамбарлар әкелген шариғатты кәміл түрде мойындап бойұсынғандар), шаһидтармен(Аллаһтың сөзі бәрінен үстем болу жолында өлтірілген кісілер), салихтармен(сыртқы және ішкі көріністері келіскен амалдары түзу кісілер) бірге болады, Олар қандай тамаша жолдастар» (Саъди тәпсірі негізінде).

Әбу Шама өзінің «әл-Хауадису уәл бидаъ» кітабында былай деді; «Шариғатта жамағатпен бірге болуға бұйрық келді. Бұның мақсаты ақиқатты мойындап, оған еру. Ақиқатты мойындайтындар аз болып, оған қарсы шығатындар көп болса да. Өйткені ақиқат ― Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм және оның сахабалары заманындағы ең бірінші жамағат жүрген жол. Біз олардан кейін жарамсыз (былық) ақидаға ергендердің көптігіне назар аудармаймыз».

Сахабалар мен табиъиндардың ақидасынан бас тартып, адасып өмір сүріп, адасып өлген Матуруди секілді пенделердің ақидасына соқырлықпен айрылмай жабысып, ал табиъиндар үйреткен ақидамен жүрушілерді жау тұтқаннан артық адасушы болар ма?

Хасан әл-Басри өсиет етеді; «Сүннет ― ғибадатқа лайық Одан басқа тәңір жоқ Аллаһтың атымен ант ішіп айтамын, бұл түпсіз азғындыққа бату мен бос тастап қою арасы. Аллаһ сендерді рахымына алсын, сүннет жолында сабыр қылыңдар. Сүннет жолындағы адамдар өткен заманда аз болған еді, бұдан кейін де олар аз болады. Олар сондай кісілер, азғындармен бірге азғындыққа бармайды. Олар бидъа адамдармен бірге олардың бидъасына батпайды. Олар Раббыларына жолыққанға дейін Сүннет жолында сабыр қылады. Сіздер де сондай болыңыздар».

Әһли Сүннет бағытындағы Ханәфий мәзһәбының ақида ғұламасы, шейх Әбил Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай деп жазды; «Мұсылмандар жамағаты Аллаһтың әмірін орындаса, тура жол және ақиқатта тұрса, жамандықтан қайтарып және жақсылыққа шақырса біз оларға ілесеміз. Адамдар бұзылып кетсе, шариғат заңдары бұзылып, бидъат-сүннетке, жақсылық жамандыққа, жамандық жақсылыққа айналғанда, адамдардан бөлініп жеке тұруға рұқсат беріледі (халәл болады). Адасқан және (сәләфтарымызға ілеспей)нәпсілеріне ілескен топтардан шет (аулақ) тұру керек.Осылай істеуді Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Хузайфә ибн Иәмәнға бұйырып былай деді; «Егер саған өлім келгенге дейін тістеріңмен ағашты тістеп жабысып қалсаң да, ондай адасқандардан аулақ бол».

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай деді; «Әділеттілер мен аманатшыларды жақсы көреміз, сондай-ақ әділетсіздер мен қиянатшыларды жек көреміз».

Оның бұл сөзін шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий былай түсіндірді; «Бұл қасиет – иманның кемелділігінен және ғибадаттың мықтылығынан болады. Өйткені ғибадат махаббаттың кемелдігін және шоқтығын, әрі Аллаһтың алдында кішіпейіл болып тұруды өз ішіне алады. Аллаһтың расулдарына, пайғамбарларына және мумин пенделеріне болған махаббат, Аллаһқа болған махаббаттан келіп шығады. Аллаһтан басқасын Аллаһ пен бірге жақсы көруге болмайды. Аллаһ үшін, Оның жолында жақсы көріледі. Сондықтан жақсы көруші, жақсы көргенінің сүйгендерін де жақсы көреді. Жек көргендерін жек көреді. Дос тұтқандарын дос тұтады. Дұшпандарын дұшпан деп біледі. Разы болғандарына разы болады. Ашуланғандарына (ренжігендеріне) ашуланады. Бұйырған нәрселеріне бұйырады. Қайтарғандарынан қайтарады. Қысқасын айтқанда, барлық жағдайда жақсы көрген Жаратқан Иесіне сай өмір кешіп жүреді. Аллаһ Та’алә мухсиндерді (Аллаһты көріп тұрғандай ғибадат етушілер), тақуаларды, көп тәубе етушілер мен өздерін таза ұстаушыларды жақсы көреді. Біз де Аллаһ жақсы көргендерді жақсы көреміз. Аллаһ Та’алә сатқындарды, бұзғыншылық қылушыларды және тәкәппарланып жүрушілерді жақсы көрмейді. Біз де оларды жақсы көрмейміз. Аллаһ Субханәһу уә Та’аләға сай болу үшін, бұндай кісілерді жек көреміз. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Кім Аллаһ үшін жақсы көрсе, Аллаһ үшін жек көрсе, Аллаһ үшін берсе, Аллаһ үшін тыйса (қайтарса), ақиқатында ол өзінің иманын кемел (толық) қылыпты».(Әбу Дәуд).

Барлық мақтау Әлемдердің Раббысы Аллаһ Та’аләға. Оның бейбітшілігі, берекесі мен сәлемі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға, оның үй іші мен ұрпағына және сахабаларына болсын.

Ассаләму аләйкум уә рахмәтуллоһи уә барәкәтуһ.


abzal
abza.kz.4@bk.RU
26-11-12 16:55
mina sayt goibatwilar sayttigo tastan minandai paidasiz isti buni awkan adam alde biir sebebpen awkan Allahtan korkin
жамағат
24-11-12 14:12
Кай ағым болса да шуылдап кейін қалып кетіп отырған, карамия, муғтазилиттер тағы басқа, уаххабиттер де, кұраниттерде солай бокка аспай калады, кам жемеңіздер!
Мейрхан
Mikosh_1995@mail.ru
21-11-12 20:02
Jazgirip jamagattas bauirdi da,
jurekter kunwildikpen auirdi ma,
jai adamdi jamandau jaksi is emes.
Musilmandi gaibattau auir kuna!
Акарыс
www.akarys.ru
20-11-12 12:50
Менің бір түсінбейтінім; хиджапты колдайтындардан неге деп сурай калсан: мини юбкадан хиджаптың тәуірлеу екенін алға тартады. Хиджап ол не нәрсе? Біздің сонау ата-бабаларымыз аманатпен қалдырып кеткен ұлттық киімімізден несі артық екен? Менің білуімше Дарын ағамыз да ұлттық дәстүрімізге қолын бір ақ сілтеушілердің бірі... Жігіттер,қыздар БІР ЖАРАТУШЫ ИЕНІҢ БАР екені рас. Оны христиан жұрты Иса деп түсінеді, басқасы Будда және тағысын тағылар. Жаратушыға жақындаудың амалдары көп емеспе? Кеше ғана тәуелсіздікке қол жеткізіп, есімізді енді жиғанымызда айдаладағы арабтың дәстүріне әуес болғанымыз қалай? Ата - бабаларымыздың біздер үшін жасаған еңбегін естеріңізден шығармаңыздар. біз тәуелсіз қазақтың жастары үшін ешкімге сенудің ештеңеден қорқудың қажеті жоқ. ата ссалтымыз қалыптастырған салтпен ак оз озімізді тәрбиелей аламыз. Менің бұл пікірімді Жаратушыны жоққа шығарғаным деп түсінбеңіздер. Еліміздің дамуына еңбек етіп жатқан Елбасымызға өз көмегімізді берейік, қай-қайдағы арабтың қара шүберегін жыр қыла бермей. Ұлт болам десең бесігіңді түзе дейді атамыз қазақ. ендеше неге оянбаймыз? жеп жатырғой бізді жан - жақтан арабы бар, христианы бар. Хиджап тағушыларды қолдайтын жігіттер мен қыздарға сұрағым бар; Айтқан жерден аулақ арине, егерде алда-жалда араб пен қазақ арасында түсініспеушілік(соғыс) туа қалса қай жағына шығасыздар..? Жарайды қазақ дейсіңдер,патриотты желеу етіп...Алайда ұрыс алаңында әскерді киімі киісі арқылы таниды емеспе..?
Ербол
nurereke@mail.ru
17-11-12 08:23
Салафтар деп үш алтын ғасырдағы мұсылмандарды айтамыз. Ол пайғамбарымыздың дәуірі, сосын одан кейінгілер, сосын одан кейінгілер, сосын болды.осы үш ғасыр алтын ғасыр бауырлар. Сол үш алтын ғасырда 4 Мазхаб иелері өмір сүріп қайтқан - бұлар біліп алыңыздар МУЖТАХИДТЕР делінеді. Біз солардың үкімдері жоғары тұрады. қазіргі доктор ғалымдардан қарағанда. Елде бірлік - фарз!!!!
Болатхан
bula.300190
13-11-12 22:42
Ассаламуагалейкум! Курметти менин бауырларым ! 5 парыз 1 шиси : Аллахка иман келтиру диннин тиреги(фундамент) ол Таухид, анау былай дид мынау дид демей озимиз акикатты изденейкта ИншаАллах Таухидти мыкты ,кушти,берик менгерсек Ахли Сунна уаль жамаадан сонда адаспаймыз ИншаАллах ИншаАллах ИншаАлах
Kairat
uskai_90@mail.ru
11-11-12 10:42
Абай аталарыннын керемет бир сози бар "коп айтса конди,журт айтса болды,адети надан адамнын"деген.Хадисте киамет куни жакындаганда акикат отирикке,отирик акикатка ауысып адамдар акикаттан терис бурылып кететини айтылады йагный акикатты акикат деп билмейди екен.Дал казир газет журналдардан тв ден когамнын динсиз адамдарынын аузынан кунде мусылманшылыкка тил тигизип озинин али акикаттын дамин татып кормеген тили мен пикир айтуы баскаларга да кесири ти!п шайтаннын одан сайын жумыс истеуине мумкиндик берип жатыр.Адамдарга салсан куна мен быгып омир сургиси келеди сол себепти акикатты жактырмайды.Абай Калшабек озимизге,омиримизге ки!мге караган курлы карамаймыз ау деп айтады.Егер адамдар Дарын туралы жамандап жатса Аллаhтын динин жамандап жатканын билсе болады.Ол киси уагыз айтып жаткан болса Аллаhтын куранын ашып турып айтып жатыр,ар жагында биз бен сиз сиякты беишаранын ертен ешким шыдап бере алмайтын тозактын отына тусип кетпесе екен деген ойлар жатыр,жетискеннен айтып журген жок.Омар р.а Аллаh киаметте барлыгын жаннатка киресиндер тек бир адам тозакка туседи деп айтса сол бир адам мен болып каламынба деп коркамын деди.Субханаллаh бул созди кундиз туни Аллаhтан байланысын узбеген сахаба адам айтып отырган болса биз мына жакта отырып биреу туралы жаман пикир айтпай ак койайык,егер жаннат керек болса!
Максат Рысбек
maks08kz
09-11-12 02:47
Қазіргі кезеңде түсіну қыйындап кетті, бұл мәселе қашанға созылмақ? Дінсіз мемілекет болмайтыны барімізге белгілі, негізінде бұл дінге іріткі салып мемілікетті жою идеясынан туындаган шыгармашылык деп тусінем жәнеде бұл идея жаймен іске асуда өйткені біздің жастардың арасында дінімізді ар-түрлі түсінетіндіктері байқалып келеді, өйткені көпшілігімізде дін жағынан сауатымыз жоқ сондықтанда адасу сананың уланып теріс жолға түскендер көбейіп кетті. Он созінің тоғызы дұрыс болса бір созі бұрыс болады осылайша теріс жолға түскенін білмей қалып жатқан жастар қаншама сондыктанда Казакстанда дін жағынан заңды күшейтіп ат үсті карамай байфппен мән беру керек деп ойламын


ерболат
07-11-12 16:33
Дарынга АЛЛА разы болсын! бирудин артынан соз соилегендериниздин ози харамгой мусулмандар
Kairat
uskai_90@mail.ru
07-11-12 11:36
assalamugaleikum xalkym kazagym,bugin sagan arnap bir olen jazamyn,oiyna alma botenderdin mazagyn,akyldysyn ei menin dana kazagym,janylyspa katelessen tartasyn tozak azabyn!
Сайт центральной мечети
05-11-12 11:18
Вопрос:

09.10.12. Хочу узнать есть ли саляфиты среди имамов которы работают в мечетях? И их контролирует или нет? Почему в наше время саляфиты становится больше? Ермек.

Ответ:

Ассаламу алейкум, Ермек.

1. В существующих официальных мечетях Казахстана имамов салафитов нет. В каждом территориальном округе есть главный имам, который контролирует работу нижестоящих. Если кто-то из имамов примет ошибочные убеждения салафитов, он покинет свою должность, а также выйдет из ахлю сунна уаль джамаа, что гораздо хуже, чем лишиться работы.

2. Потому, что мы живем в смутное время, близкое к Судному дню. Пророк Мухаммад, мир ему и благословение Аллаха, предупреждал мусульман, что к концу времен распространится невежество и смута. Это и является хорошей почвой для распространения неправильных убеждений.

Аян Адилханулы
Sabit_ayan
04-11-12 03:15
Дарын Мубаров жаксы адам мен естiгем бахабистеп брак мен сенбим Сабит Аян Адилханулы Нурински район Жараспай сети
Аян
Аyаnboks
04-11-12 02:59
Darin jaksi adam oni aitip jatkan men sizben kezdeskim kelet menim nomerm 87715284092
Иманым менин жиганым
03-11-12 18:23
Дарын- оте билимди динтанушы
Нурдаулет
03-11-12 10:49
Ас саламу алеикум мусылман бауырлар! Бауырлар неге бiр бiрнiздi анау вахабист мынау софы анау таблиг мынау салафит деп болiп отырсыздар бiз казакпыз болiнбеик бiзге ешкiмнiн жаны ашымаиды Имам Агзам Абу Ханифа мазхабын устанып Аллах Тагалага серiк коспаик бес уакыт намаз окиык басшыга багынаиык аруакты силаиык сиынбаиык.
Бақдәулет
Bako.94 @list.ru
01-11-12 19:07
Ассаламу әлейкум уа рахматуллаһи уә бәрәкәтух. Бауырлар сіздер Дарын Мубаров жайлы білгілерініз келсе ол кісі жайлы білгілерініз келсе сыртынан сурамай неге өзіне қоңырау шалып немесе кездесіп өзінен ақиқатын сурамайсыздар.
Токберген
haruah@mail.ru
24-10-12 14:02
Қазақ еліндегі бар тура жолдың негізгі сырын меңгермеген біздің дін ғалымдарымыздың филосов, тиелог ағайындарымыхдың сауатсыздығынан кім көрінген құнанан, хадистерден пәтуа беріп пікірлер қайшылығын туындатудан сөз ғылымының құны жоғалудан, жалған хазірет, сауатсыз тәпсірші, имамдардың кесірінен қазақ жастары мүлде дінді тек бес парыздық "Қызылбастық намаз" түрінде ғана қабылдайды. Ал шындығында дін дегеніміз негізі сөз ғылымынан басталып барлық адамзат өмірін қамтитын мемлекетер мен жер әлемінің тарихы және әр әдем баласының жеке тағдыры болып көрнісін береді. Енді біздің дін ғалымдармызбен, хазірет имамдарымыздың құранның сан тағлымы және насихаты түгіл қапайым пайғамбарлық пен елешілдіктің, құран мен кітаптың, иман мен сенімнің, жан мен рухтың, дін мен ділдің өлшемі сызықтық бейнесі және құраннан аяттар орнын да білмейді. Бұл пәтуамның хақиқатына көз жеткіңіз келсе осы мекен жайға хабарласып Вбай-Шәкәірім философиясы, Құранның сандық құпиялары, "Ар; Ман: Уақ" қуатары және қиямет мезгілінің көрністері турал басылымға шықпаған жазба кітаптарды алып танысып көруді ұсынамын.
Айша
Сыр
22-10-12 14:21
Болингеннин бари секта, ол ваххабист болсын, хизбут болсын, таблиг болсын, коранит болсын, нуршы болсын, отирик сопысымак болсын, тагысын тагы, жамагаттан окшауланган сон ол агузубиллага жардемши, каншама коран сунна деп акталсада.
Адай
22-10-12 11:06
Мына жерде елді сектадан сақтандыру ғайбатқа жатпайды, басшыларға бағынып, бөлінуден аулақ болайық!
Назым
naz_94_03@mail.ru
21-10-12 17:22
Ассаляму алейкум! Субханаллах, Дарынды деген кісіні койып, аркайсымыздын озимизге караганымыз жон болар. Осыдан баска проблема жок сиякты.. Тан калам, онды-солды ей сен кәпірсің, сен бидағатшысын деп кейбир кисилер создерине ман бермейди, сол создерин оздерине айналып тиеди бир куни, Такуалыктарыныз кайда? Намазды жайша окып журсиздерма?? Имамдарда не шаруаларыныз бар? Алла жаксырак Білуші! Естеринизде болар, биреулер жаннаттык истер истеп жургендей болуы мумкин, бирак тозакка кетип калуы мумкин, биреулер тозактык ис истеп жургендей коринер бирак жаннаттык болуы мумкин.. Бос арбанын салдыры коп дейди гой, билим жинап толтырайык, жер жерде боска салдырламай! булик шыгара бермендер!
Самко
Sami
15-10-12 14:39
Ol kisi D.Mubarov jaily bilmegen son surady. Bul kisi dindi endi tusinip jatkan bolar. Sizder nege ol kisige auyr sozder aitasizdar. Tusindiruge bolady emespa
ербол
erbol_aris_kz
15-10-12 14:04
Аллах билед кимнин адасып, тура жолда жургенин, оздеринше билгиш болмандар!!! Дарынды жамандагандарын оздерине минус боп келеди!!! Гайбаттаган адам жаксы адам емес!!
KNB
Astana@list.ru
15-10-12 11:15
Asirese aigerim atti soz kaldiruwiga. Siz ge aitarim nadandik tubingizge jetpeisn abailangiz dalel malel degen di aitip halikting basin katru duris emes. Bolmaitin bir takiriptarga kirip alip oz nadandigingizdi awkerelep otirsiz Alla sizdi tura joli a salsin
Әлім
Сыр елі
15-10-12 11:06
Қойдың терісін жамылған қасқырлар десе болады, бұл ваххабистік уағыздаушылардың әдемі сөздеріне емес, артынан ерген топтардың бөлініп жүрген тірліктеріне қарау керек, уағыздарының нәтижесі осы, қайсысы болса да, сурурит па, мадхалит па, такфир ма, терілерін ауыстырғанмен бәрі сол дінбұзар Абдуль Уаххабқа барып тіреледі, сенім ақидалары да бір Аллаһқа мекен, бағыт беріп адасып жүр, білімді адамдардан қашады, бірақ дінді таяз түсінетін адамдарға өздерінің қатерлі жолдарын тықпалауда!
Намыс
15-10-12 00:04
Дарынды Ислам дінін БҰРМАЛАУШЫ,жолдан адастырушы, Исламның терісін жамылған.....
Айжан
Астана
14-10-12 09:37
Кайрат Жолдыбай Азырет Султан мешитинде емес пе, Нур Астана емес, отирикти ен болмаса дурыс формулируйте, господа ваххабиты!
уаһһабиске
14-10-12 07:50
Қайрат Жолдыбайдың атынан өтірік жазғаның үшін қияметте жауап беретініңді ұмытпағын, бірақ бұл сендердің бас сипаттарың ғой, мұсылманға өтірік харам!
ербол
erbol_aris_kz
12-10-12 22:08
Уахабист дегенди капирлер шыгарган, Кайрат ага дурыс айтады,
aigerim
ттттттттттттттттттт
12-10-12 09:35
кайрат жолдыбаи егер сен жазып отсан саган аитаиын сен озинди имаммындеп оилаисынба паигамбардын сакалы болган ал сенин сакалын каны оз билимине амал етпеген галым тозакта биринши боп отка жанады деген,сен озинди билимдимин деп оилаисынба субханналлах кандаи билим сенде сен жаи намазхан бауыр ганасын,коп соз коп кателикке ал коп кателик коп кунага ал коп куна тозакка алып келет,саляф саляф деп жамандап отсын сен бул омирде не ушин жургениндиде билмитин адамсынгои аузына келгенди далелсиз аита берме киаметте жауап бересин
aigerim
saliafi_uhti
12-10-12 09:28
"Сәләф" сөзінің тілдік (лексикалық) мағынасы
Ибн Манзур: "әс-Сәләф", "әс-сәлиф", "әс-сәлфә" - алдын өткен халық", - деді (“Лисәнул-`ароб” 6/330).
Бұған мысал Аллаһтың келесі сөздері: "Олар бізді ашуландырған кезде. Біз оларға жауап ретінде бәрін суға батырдық. Біз оларды алдын өткендерден еттік (сәләфән) және қалғандарына ұлы ғибрат қылдық" (Зухруф сүресі, 55-56-аяттар).

"Сәләф" сөзінің шариғи мағынасы
Имам әс-Сәфәрәни айтты: "Сәләфтардың мәзһабы деп біз пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ардақты сахабаларының, олардың артынан еріп ізгілігімен танылған тәби`индардың және олар туралы шынымен де, үмметіміздің ұлы имамдары болып саналады деп куәлік берілген, ислам дінінің имамдардың жолын айтамыз" (“Ләуәмир әл-әнуәр әл-бәһия” 1/73).
Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), оның сахабалары және олардың артынан ергендер (тәби`ун) біздің ізгі ата-бабаларымыз (әс-сәләфус-солих) болып табылады. Сондықтан, пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), сахабалары және таби`индер шақырған нәрсеге шақырған әрбір адам сәләф мәнһажында (жолында) болады.
Имам әс-Сәм`ани былай деді: "Сәләфи" сөзі сәләфтарға өзін қатыстыру және олардың мазһабымен жүруді білдіреді" (әл-әнсаб 3/274).
Имам әз-Зәһәби: "Сәләфи - бұл сәләфтарға еретін адам", - деп жазған (“Сияр” 6/21).
“Сәләф” - сөзін ең бірінші қолданған пайғамбарымыздың өзі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын). Ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қызы Фатимаға: «Мен сен үшін ең жақсы сәләф (ата-баба) боламын», - деген (“Сахих Муслим”, 2450).
Шейх ибн ‘Усаймин былай деді: “Әһлю-сунна уәл-жәма’а – олар үмметіміздің саляфтары (ізбасарлары), және кім пайғамбар жолын және оның сахабаларының жолын ұстанатын болса, сол саляфи болып есептеледі!” (“Шарху ақида әл-уасатыя” 1/314).
Ал шейхул-ислам Ибн Тәймия «әһлю-сунна уәл-жәма’а» терминіне түсініктеме беріп, былай деген: «Бұл – Аллаһ кітабы мен оның елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сүннетін, осы үмметтің алғашқы буыны болған муһәжирлер мен ансарлардың ұстанғандарын ұстанып, ықыласты түрде соларға ерушілер» («Мәжму`ул-фәтәуә», 2/375).
Әбу Һурайра Му’ауйядан, ал ол ‘Ауфа ибн Маликтен және ‘Абдуллаһ ибн ‘Амрадан Аллаһ елшісінің (Аллаһтың оған сәлемі мен игілігі болсын) былай дегенін хабарлайды: «Яһудилер жетпіс бір тармаққа бөлінеді, ал христиандар - жетпіс екіге. Ал менің үмметім жетпіс үш тармаққа бөлінеді, соның ішінде біреуінен басқасынан барлығы (тозақ) отында». Сонда одан: «Олар кімдер?» - деп сұрағанда, ол: «әл-Жама’а!» - деп жауап берді. Осы сөздің түсінігін пағамбарымыз(аллаһтың оған сәлемі мен игілігі болсын) басқа хадистің риуаятында: «Олар - менің және сахабаларымның жолын ұстанғандар!» - деді (Ахмад 4/102, Әбу Дәуд 2/503, әт-Тирмизи 3/367, Ибн Мәжаһ 2/479, әд-Дәрими 2/241, әл-Хаким 1/128, Ибн Әбу ‘Асым 63. Хадистің сенімділігін Әбу ‘Иса әт-Тирмизи, имам Ибн Хиббан, әл-Хаким, әз-Зәһаби, хафиз Ибн Хажар, имам әл-Бағауи, хафиз Ибн Кәсир, әл-Жузжәни, шейхул-ислам Ибн Тәймия, әш-Шатыби, хафиз әл-‘Ирақи, әл-Бусәйри, хафиз әс-Суюты, Ахмад Шәкир, әл-Әлбәни және Мубил растаған).

Аллаһ жақсырақ біледі!
“Әл-мәнһәж” сөзінің тілдік және шариғи анықтамасы
Ән-Нәһж, әл-мәнһәж және әл-минһәж – бұл айқын тура жол. Құдіретті Аллаһ Тағала Өзінің ұлы Кітабында былай дейді: «Біз сендердің (пайғамбарлар) әрқайсыңа шариғат пен мәнһәж орнаттық» [11] (Мәида сүресі, 48-аят). Бұл дегеніміз: заң мен айқын жол.
Аллаһ Тағала әрбір қауымға шариғат пен мәнһәж орнатты. Ол Таурат иелеріне, Інжіл иелеріне және Құран иелеріне бөлек-бөлек шариғат берді. Бұл шариғаттар бір-бірінен заңдық үкімдерде айырмашылығы болғанына қарамастан, олардың барлығы тек Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылуда (әт-таухид) бірігеді. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дейді: «Мен барлық адамдардан қарағанда осы дүниеде де, о дүниеде де Мәриям ұлы ‘Исаға `жақынмын. Бүкіл пайғамбарлар – әкесі жағынан бауырлар, аналары бөлек-бөлек, ал діндері – бір. Мені мен ‘Исамен арамызда пайғамбар болған жоқ» (әл-Бухари және Муслим) [12].
Бұл хадис бүкіл пайғамбарлар бірқұдайшылық мәселесінде бірауызды келісімде болғанын, әрі екінші кезекті заңдық (шариғат) мәселелерде айырмашылық болғанын білдіреді [13]. Аллаһ Тағала Қасиетті Құранда Өз елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дейді: «(Мұхаммед) сенен бұрын бір пайғамбар жіберсек, оған: “Күдіксіз, Менен басқа құлшылыққа лайықты ешбір тәңір жоқ. Ендеше Маған ғана құлшылық қылыңдар” деп қана уахи етіп жібердік» (әл-Әнбия сүресі, 25-аят).
Аллаһ Тағала тағы былай дейді: «Расында, әрбір үмметке: «Аллаһқа ғана құлшылық қылыңдар да, тағуттардан [b][14] аулақ болыңдар!» - дейтін елшілер жібердік[/b]». (ән-Нәхл сүресі, 36-аят).
Міне, осы Құдіретті Ұлы Аллаһ Тағаланың бірқұдайшылығы, ал пайғамбарлардың шариғаттары бұйрықтар мен тыйымдарында бір-бірінен өзгеше болады.
Қайрат Жолдыбай
Нұр Астана мешіті
11-10-12 13:21
Казир ваххабизм деген сөз кәпірлерге жақсы болды. Өзіне ұнамаған кез-келген мұсылманды ваххабистсің деп айғай салады.
Өз отанын жаудан корғап басқыншыларға қарсы шыққан ауған халқы - ваххабист.
Өз алдына тәуелсіз ел болам деп шариғат заңымен жүреміз дегені ушін орыстар қанын төккен шешен мұсылмандары – ваххабист.
Әруаққа сиынбай тек бір Алла деп жүрген әрбір мұсылман баласы ваххабист.
Халықты христиан сектасына емес ата дініміз исламға шақырып жүрген Дарын Мубаров пен Бекболат Тiлеухан ваххабист.


Тіпті Қазакстан мұсылмандар бас мүфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі де ваххабист (қараңыз, Қазақстан газеті, №8, 16 бет «тағы да уахабилер бүлігі»). бір бейшара бас мүфтиді уахаби деп айыптайды.
Қорыта айтканда ваххабизм деген кәпірлер мен жәһілдерге жақсы қару болды!

Бегім
11-10-12 11:48
Құрметті бауырлар кімніңке дұрыс кімніңке бұрыс екенін бір Аллаһ біледі. Тура жолды іздесең мешітке бар. Білімді имамдарымыз бар сабақ ал, діни университтеріміз бар оқуға түс, өзің оқы діни басқармаға бағын. Біреудің сыртынан жамандағанның өзі күнә емес пе?
Арман
06-10-12 22:36
ООо тағы бір толиб деген вахаббист! Сонда олар бидағатчиктер ал сен ақылдысың ғой олардан. Сен мүмкін батыстан боларсың! Ол жақта вахаббиттер көп го...Сен вахаббистсің го... Батыста көбісі вахаббит қо...Бірақ адамдары да бар. Бәріне күйе жағып тұрған жоқпын
толиб
sheykh_09@mail.ru
06-10-12 19:27
МЕШИТТЕГИЛЕР ШЕТИНЕН БИДАГАТЧИКТЕР!!!
ОЛАР НЕ УЙРЕТПЕК?
Алимулы
Кызыл- Ордадан
03-10-12 17:22
Осы манкурттерди ел азаматтары бас косып, куртудын жолын карастыра ма? алде осылай кеткенимиз бе? Мешиттин озинде айкай- шу болып жатады, олар баска жерди пыскырмайды да гой, Алланын уйынде булдируден каймыкпагасын, Саудиянын мунайымен Американын доллары курымай буларды токтату киын болар, барин имам Махди тузейды демей, арекет ету керек кой, агайын!
Алмат
02-10-12 10:55
Уахабиттер емес, мәңгүрттер десе дұрысырақ
medet
4294900
30-09-12 11:23
senderdi de musylman didi au.uryskanwa namazdaryndy okyp kulwylyktaryndy jasasandarw.....
муслим
26-09-12 16:24
интернернетте отырып далбасалап,сандырактай бермей,бiлiм алмайсындарма.сендердiн создерине кулким келеди
ербол
erbol_aris_kz
24-09-12 21:19
уахабист деген отирккой, жалагой мусылмандарга
Айдана
Айко_90
24-09-12 16:38
Мен тусінбейм, неге ваххабизмге тыиым салмайды, семья, қоғам бұзылып жатыр ғой. Булардың секта екені айдан анық, дін жаулары екенін де үкімет, муфтият біледі, түсініксіз...
мұсылман қазақ
23-09-12 13:56
Қандай бір секта болмасын, құран, хадистен дәлел келтіріп өз жолдарына шақырған, сондықтан ешқандай шейх-мейх деп миды ашытпай ілімді тек мешіт имамдарынан, мешіт сайттарынан алыңыздар, мешітке барыңыздар, кеше коммунист, бүгін уаххабист деп қорықсақ парызды кім орындайды, коммунистің түбіне жеткен қазақ уаххабисті де тайраңдатып қоймас, бірін- бірі жалмап өздері де құрып барады!
Смайыл Сүйерқұлұлы
фитнашыларға
23-09-12 09:23
Әлемнің қайсібір жерінде болмасын қазіргі уақытта ислам діні айыпталып жатады. Ислам айыптауға емес, мақтауға лайық дін. Екі дүние бақытына жетелейтін хақ дін. Осындай ерекшеліктің арқасында жыл сайын сан мыңдаған европалықтар өз еріктерімен исламды қабылдап жатқаны ақиқат. Осы қарқынмен кете берсе елу жылдан кейін Еуропаның жартысы мұсылман болып кетуі мүмкін. Бұл христиан әлеміне қайдан ұнасын. Шіркеулерге қарасаңыз барып жатқан адам шамалы, жастар тіпті де бармайды. Әлемдегі кез келген елдегі мешіттерге қарасақ, жұма, айт күндері мұсылман жамағатының сыймай және күнделікті бес уақыт намазға келіп, құлшылық жасауы өзгелерді ойландырары анық.

Сол себепті дұшпандар исламнан үрейлендіру үшін терроризмді, экстремизмді т.б. қолдан жасап, түрлі мұсылман ағымдар арқылы қоғам ішінде тіпті мұсылман жамағатының ішінде алауыздық тудыруда.

Мұндай да, мұсылман адам сабыр сақтауы керек. Бұл Құран мен Пайғамбарымыздың (с.а.у.) хадистерінде қияметтің белгілері жайында көптеген мәселелер айтылған. Соның бірі «Қиямет жақындағанда мұсылманның иманы қолына ұстап тұрған шоқ сияқты болады. Тастап жіберсе имансыз, тастамайын десе қолын күйдіретін болады» мағынасында айтылған сөз бар.

Сондай хадистің бірінде былай дейді: «Сауапты істер жасауға асығыңдар. Әлбетте қараңғы түннің бөлігіндей сынақтар уақыты келеді. Ол кезде адам таңертең иманды болып, кешке жақын иманынан айрылады. Ал кешке жақын иманды болса, онда таңертең имансыз болып өзінің дінін осы дүниенің игілігіне сататын болады» (Муслим).

Расында да ақырзаманның белгілерінен болған иманды болу қолға шоқ ұстағанмен бірдей. Себебі, қоғамды жайлаған әдепсіздік, телеарналарда көрсетілген жалаңаш көріністер, ішімдік, жын ойнақ, адамның жан рахатына керекті кештер мен әйелдердің көшелерде жалаңаштануы секілді қоғамды азғындыққа апаратын індеттер әрине мұсылманды да әсерлейді. Солар секілді жүрейін десе, тозақтан қорқады, жүрмейін десе, нәпсісі шіркін шыдатар емес. Сондықтан мұндай жағдайдағы иман қолға ұстаған шоқ секілді болары анық.

Мұсылман адам сынақ деп барлық нәрсені сынаққа айналдырмауы тиіс. Сондай-ақ сынақты өзі тілеп алмауы керек. Өз қолымен фитна жасап алып, қыспаққа ұшыраса, бұл сынақ емес, керісінше күнәсінің жазасы. Сынақ -Алланың саған жіберген қиыншылығы. Айталық ауру, қазаға ұшырау, иманды болғаның үшін өзгелердің мазақ етуі секілді. Керісінше мешітке барып, имамды тыңдамай, қоғамда баршаға ортақ заңға бағынбай қыспақты өзің сұрап алсаң, бұл сынақ болмайды, фитна болады.
ербол
erbol_aris_kz
22-09-12 15:50
Дарын агамыз Арабия жактан илим алып келгенде Казакстандагы жагдайды тусинбей катты кеткен жерлери болган, ол киси Ханафи мазхабын устайды, казир жана уагыздары шыгып жатыр , букил Казакстандагы мусылман бауырларга Дарын агамыздын уагыздарын тындауга кенес берер едим,
Саркыт
Kuldarbekov_sarkit@mail.ru
21-09-12 13:56
Ассаламу Алейкум Уа Рахметоллахи Уа Баракатуһ. Мен Дарын аганын уагыздарын тындайтын едім, Аллах разы болсын ол агамызга биракта ол басында масхаб устанбаған адамдар бос ауреде деп кейін уағыздарында Ахли суннаны айта бастады мен шатысып кайсы дурыс қайсы бұрыс екенин түсінбей дәрежели асперант ағамыздан медреседе оқып жүрген (фитна шыкпас үшін атын жазбайаққойганым дұрыс болады) сол кісі тындамаған жөн дегенненсон казір тындамаймын. Адамнын өз қалауы жәнеде біздін колдан тек қана Аллахтан жалбарынып сұрау дұрыс жолга түсір дегенмен ілім іздеу ғана келеді. Аллах Тағалә өзі иман мен дұрыс жол көрсетеди Иншаллах. Джазакаллаху хайран.
Мұхаммед
19-09-12 10:38
Дарынның уағыздарын біраз тыңдадым. Көңілден шығады. Ол муфтияттың жұмысына дұрыс баға беріп отырады және “жиһад” жасаймыз деп өздерін немесе басқаларды жарып жатқандарды ешқашан қолдаған жоқ, қолдамайды да. Пайғамбарымыз салаллаһу алейһи уассалам айтып кеткендей “Адамзат баласы үшін ең үлкен жиһад ол нәпсіңмен күресу жиһады”. Сондықтан әр мұсылман өз нәпсісін жеңе алса, шайтанның арбауынан сақтана алса, осылай жүріп ол адам қайтыс болса нағыз жеңіс (жиһад) сол адамдыкі. Дарын да осындай бауырлардың маңдай алдысы. Машалла. Өйткені ол шын мәнінде Алладан қорқады. Тозақ отынан қорқады. Яғни, оның иманының қуаты зор. Иншалла Алла ғұмыр берсе Дарын исламды әлі де терең зерттеп болашақта үлкен ғалым (Адамдарды тура жолға салушы) болады деп үміттенем. Алла соған жеткізсін! Амин!
Думше Молда Муфтиятский
pro@mail.ru
19-09-12 08:55
Елбасымыз Назарбаевтың Муфтияттағы думшелерге жолдауы, мына кызыл ссылканы басыңыз; http://www.youtube.com/watch?v=VsSDAG_nlZM&feature=related
Улыкбек
abdigaliev00@ilstru
18-09-12 20:22
Assalyaumagaleikum ua rahmetollyahi ua barakatyh baurlar Darin Mubarakti sirttan gaibattamandar olda musliman emes paaa Muxammed c.a.c. aitkan jokpa kimda kim musilman kisinin kemwilikterin izdeise Allah sol aitkan adamnin kemwilikterin izdeid Musilman bola tyrip musilmandi gaibattagan ulken kuna emes pa?
нуржан
nnn1993
18-09-12 08:41
кейбир бауырлырымыз, бауырларымызды гайбаттамандар деп щздери биреуди гайбаттап жатканын байкамайды ау дим

ербол
erbol_aris_kz
17-09-12 17:29
матруди акидасы ханафидан кейн пайда болган, матруди туралы айтарлыктай малиметтер жок, казирги танда коптеген Мусылман елдеринде Имам Тахауи акидасы бойынша сабак берилип жатыр, ол имам Ханафи мазхабын устанган,
ербол
erbol_aris_kz
17-09-12 17:25
Ким айтты саган мусылмандардын гигиенасы жок деп, кунде 5 уакытта намазга дарет алады, аптасына жума намазына гусыл куйынады ,ал ерли - зайыптылар кунде гусыл куйынадыгой,,, сасымай деген созинди намаз окымайтын дарет алуды билмейтиндерге айт,,,
aikerim
saliafi_uhti@mail.ru
17-09-12 12:38

Бүгінде шешендер көп жанарларда
Ел біткен сұлу сөзді санар арға.
Сұлу сөз бірақ әркез дұрыс емес
Екенінен
Дүйім жұрт хабардар ма?

Сөздің сұлу болғанымен
Маңызы жоқ
Болса егер еш дәлелсіз, аңызы көп.
Пайдасы жоқ Білімсіз дін ұстанып,
Қам – қарекет қылғанның, тамызып от.

Мүмкін емес білімсіз іс өнуі,
Исламға қайтадан күш енуі.
Білім – ол
Құран, Хадис, Сахаба мен
Ғалымдардың бұл дінді түсінуі.

Шындық ізде!
Қуғанды қойып елес,
Дәлел сұра, себебі Дін ойын емес.
Дінді түсін сахабалар түсінгендей
Дін деген менің, сенің ойың емес!!!

Оның заманы және қоғамның жәй-күйі
Мәзһабқа еру – жаңа құбылыс емес. Дегенмен, кейінгі кезеңдерде бұл жан түршігерлік кейіпке ие бола бастады. Мәселен, осы құбылыстың кесірінің бірі тақлид қылу – Құран мен Сүннеттегі дәлелдерсіз белгілі бір мәзһабқа соқыр еліктеу. Тіпті соңына таман, жер бетінде тақлид өз тамырын жаймаған мекен қалмады. Әсіресе, бұл процесс ортаазиялық мемлекеттерде немесе ежелден бері «Өзеннің ар жағындағы жерлер» деп аталып кеткен аймақтар – Мәуренахрда кең етек жайды. Дәл осы жерде мәзһаб пен тақлид мәселесі өткір, әрі аса өзекті болды, ал мәзһабқа еруден сәл бас тартылса, онда «тура жолдан» ауытқып, бас тартқанмен тең қарастырылды. Мысалы, тақлид жақтаушылары келесідей ұрандарды үнемі қайталайтын:
«Мұсылмандар – бұл Әбу Ханифа мәзһабымен жүретін адамдар»;
«Барлық мәликилер, шафиғилер, ханбалилер және хадис жақтаушылары қателескен, әрі олар анық адасушылықта»;
«Шафиғилермен некелесуге тыйым салынған (харам), себебі олар кәпірлер, өйткені олар: «Мен мүмінмін, иншаллаһ (әнә му‘мин ин ша-Аллаһ)» деген сөзді айтуға рұқсат етеді» [5];
«Әрбір мұсылман сопылық тариқаттардың піріне қол тапсыруы (ант беруі) қажет, ал оның ішінде ең жақсысы – нақшбанди тариқаты»;
«Әһлю-Сунна – бұл тек матуридилер мен аш’арилер, ал қалғандарының барлығы – бид`ашылар (мубтәди’ун)».
Міне, осындай сопылық-тақлидтік қоғамда шейх әл-Мә’суми өмірге келді.

Шейхтің дүниеге келуі мен шығу тегі
Оның толық аты-жөні - Әбу ‘Абдул-Кәрим Мухаммад-Султан ибн Мухаммад-Урун ибн Мухаммад-Мирсаид ибн Мухаммад-Мә’сум. Өзінің аталарының бірі себепті әл-Мә’суми деп аталып кетті.
Хиджра жыл санауы бойынша 1297 жылы (1880 ж.) Ферғанаға жақын Ходжанд қаласында (қазіргі Тәжікстан) дүние келді. Соған байланысты әл-Худжәни деп аталды.
Мухаммад-Султан сауатты, әл-ауқаты орташа отбасында тәрбиеленді және ең алғашқы білімді – оқу мен жазуды өзінің ата-анасынан үйренді.

Оның білімі, білім алу мақсатында сапары мен ұстаздарды іздеуі
Мухаммад-Султан жастайынан парсы тілінде жазылған діни кітаптарды оқып үйрене бастады. Одан кейін ол араб тілін үйренуге кірісіп, түрлі сарф, нәху, бәләға (араб тілінің грамматикасы мен шешендік өнері) кітаптарын оқыды. Одан соң, логиканы оқып, тіпті философияны да үйренді. Ол ең алғаш ақида кітаптарынан «‘Ақида Нәсафия», «Адудадия», «Тахауия», «Джәухара әт-тәухид», «Санусия» және т.б. оқыды. Дәл осы кезден бастап әл-Мә’сумидің ғылымды үйренуге деген қабілеті байқалды. Ол ілгері өткен ғалымдардың кітаптарын оқуға кірісті. Әл-Мә’суми пайғамбар (Аллаһтың оған салауаты мен сәлемі болсын) мен сәләфтардан жеткен шынайы Ислам мен өзінің жергілікті тұрған жерінде таралған «Исламның» арасында үлкен айырмашылықтар бар екенін бірте-бірте түсіне бастады. Осылайша, ол 23 жасында ең алғаш рет жұрт алдында жерлестерінің ұстанған дінінің барлық үкімдері тақлидқа негізделгенін айтып, тақлидтің үлкен қателіктері мен бұзықшылығын айыптады. Өкінішке орай, жергілікті «шейхтер» мен «молдалар» өздерінің ата-баба дәстүрін сақтаймыз деген желеумен оны балағаттап, қыр ізіне түсіп алды.
Барлығына жалғыз қарсы тұра отырып, ол өзінің туған жерін тастап, Мекке қаласына кетуді ұйғарды. Сөйтіп, әл-Мә’суми хиджра жыл санауы бойынша 1323 жылы (1905 ж.) үйінен шығып, алыс сапарға шықты.
Оның сапары Бұхара қаласынан басталды. Мухаммад-Султан сол жерде поезға отырып, Красин-Абадқа жетті. Ал ол жерден кемеге отырып, Бакуға келді. Одан соң, Тифлиске, одан әрі Новосібірге. Ялта, Севостополь мен Одессаны жолда қалдырып, теңіз арқылы Стамбулға келді. Ол уақытта Стамбул Осман империясының астанасы болатын. Әл-Мә’суми сол жердегі «Йолдыз» мешітіне барған соң, ‘Абдул-Хамид сұлтанның қабылдауына шақырылды. Алайда, Стамбулдағы жағдай Мухаммад-Султанды қатты таң қалдырды.
Әл-Мә’суми Стамбулдан кейін Измир, одан соң Александрия және басқа мысырлық қалалардан өтіп, Меккеге жол тартты. Хиджра жыл санауы бойынша 1323 жылдың (1906 ж.) қажылықтың басталу уақытында Меккеге келді. Қажылық жасап жүрген кезінде бірнеше меккелік ғалымдармен кездесті. Сол уақытта ол шейх Шу’айб әл-Мәғрибиге әл-Бухари мен Муслимнің «Сахихтарын», имам Мәликтің «Мууаттасын» оқып, одан иснад [6] пен иджаза [7] алды. Сонымен қатар, әл-Мә’суми шейх Салих Кәмәл әл-Хәнәфиден (ханафи мәзһабының ғалымы), Мухаммад-Саид Бәбсыл әш-Шәфи’иден (шафиғи мәзһабының ғалымы) және тағы басқа ғалымдардан сабақ алды. Сондай-ақ, оның ұстаздарының бірі шейх Мухаммад-Мурад Рамзи әл-Казани...
Әділеттілік үшін осы жерде әл-Мә’сумидің өмір баянындағы мынадай оқиғаны айта кеткен жөн болар. Оның кейбір ұстаздары сопылар болған. Меккеде болған алғашқы жылдары сопылар оған белгілі бір ықпал жасады. Шейх Мухаммад-Султан олармен достық қатынаста болып, тіпті нақшбанди тариқатының пірі Мухаммад-Мә‘сум әл-Муджәддидке қол тапсырды (ант берді). Әлгі пір оған көптеген сопылық салттарды үйретіп, үнемі «Аллаһ» деп қайталауды бұйырды. Ал зікір салған кезде өзінің пірін көз алдына елестетуге кеңес берді. Кейін «ұстаз» әл-Мә’сумидің өзіне жеке мүридтер жинауға рұқсат еткен кезде, ол бұдан бас тартып, сопылармен қарым-қатынасын толықтай үзді.
Сол уақыттан бастап әл-Мә’суми Құран тәпсірі мен хадис жинақтарын оқуға тереңдей бастады. Ол уақыттары әл-Харам мешітінде намаз оқу үшін төрт мәзһабтың имамдарына арналған бірнеше орын (мәқам) болатын. Кейбір мұсылмандар парыз намазын оқу үшін орындарынан тұрып жатса, басқалары өзінің имамын күтіп, өз жұмыстарымен айналыса беретініне ол талай рет өз көзімен көріп, куә болды. Сопылармен болған жайт, ал мына жерде төрт мәқамның жағдайы әл-Мә’сумиге тек мұсылмандар барған сайын топтар мен ағымдарға бөлініп бара жатқанын тереңірек түсінуге себепші болды – нәтижесінде шейх бұған қарсы бірнеше кітап пен еңбек жазды.
Меккеде өткен үш жылдан соң әл-Мә’суми Мединаға сапарға шықты. Сол жақта оқуын әрі қарай жалғастырып, түрлі хадис жинақтарынан «иджаза» алады, шейх әл-Кудумиден ханбали мәзһабын үйренді.
Әл-Мә’сумидің білім іздену үшін барған келесі жері Шам – Иордания мен Сирия аймағы еді. Дамаск қаласында ол шейх-мухаддис Бәдруддин әл-Мә’марда оқып, басқа да ғалымдардан сабақ, әрі «иджаза» алды. Дамаскте Мухаммад-Султан сопылармен Меккедегідей емес, керісінше өте қатал сөйлесті. Бұл жерде ол сопылықты, әсіресе «мәуләуилік» тариқатты қатты сынға алды. Сопылар жасайтын әртүрлі салттары мен билерін, шыр айналып, зікір салу және барабан соғып, ән салу сықылды көптеген бид`атарына қарсы шықты. «Рифә’и» тариқаты мен олардың «шайтани» Аллаһтың еске алулары және олардың түрлі қимыл-әрекеттерін әшкереледі. Дамасктен соң әл-Мә’суми Бейрутқа сапар шегіп, онда жергілікті шейхтермен кездесті. Одан кейін Иерусалимдегі әл-Ақса мешітіне барып, бірнеше күн сол жақта болды.
Шамдағы сапарын аяқтап, ол Мысырға қарай баруға шешім қабылдады. Каир қаласында ол «әл-Мәнәр» атты тафсирдің авторы шейх Мухаммад-Рашид Рида мен онымен аттас журнал шығарушы кісімен танысты. Осы журналда әл-Мә’сумидің авторлығымен бірнеше мақала жарық көрді. Ол өзінің қаражатына журналдың бұрыңғы номерлерін, шейх Мухаммад Абдоның барлық кітаптарын, Ибн Тәймия мен Ибн әл-Қайимнің бүкіл еңбектерін сатып алды. Оның замандастарының айтуы бойынша, әл-Мә’сумидің кітаптарының саны мыңнан астам том болған. Дәл осы жерде – Мысырда шейх Мухаммад-Султан өз еліне – Ходжәндқа қайтуды ұйғарды.
Шейхтің елге қайту сапары да өте ұзақ болды. Мысырдан Стамбулға, одан соң Одессаға, одан әрі поезбен Харьков, Мәскеу, Пенза, Самара, Орынбордан Ташкентке, сол жерден ата-анасы мен туысқандары күтіп отырған үйіне бет алды. Ұзақ сапарда болған кезінде жинаған кітаптарының барлығын мұқият оқып, зерттеуге уақыт табыла қалды. Әсіресе оны Ибн Тәймия, Ибн әл-Қайим мен Ибн ‘Абдул-Бәррдің еңбектері қызықтырды. Шейхтің өміріндегі жаңа кезең – әрбір шариғи мәселелерді анализдеу, әрбір автордың келтірген дәлелін зерттеу, пікірлерді салыстыру басталды. Муфтийдің шариғи сот кім болады деген сұрағы туындаған шақта, шейхтің білімінің кеңдігі мен түрлі сұрақтардың дұрыс жауабын айтуына байланысты әл-Мә’суми сол қызметке тағайындалуы да бекер емес. Әр уақыттың ғалымдарының пікірін салыстыра отыра, шейх Исламдағы тап-таза тура жол сәләфтардың – сахабалар, табиғиндер мен олардың ізінен тура ілескен ізгі ата-бабалардың жолы деген пікірдің дұрыстығына одан сайын нығая түседі. Осыдан кейін шейх таза Сүннет пен сәләфтар дінді қалай түсінсе, дәл солай түсінуге оралудың қажеттілігін адамдарға түсіндіре бастады. Сонымен бірге, ол бұрынғы және қазіргі кездегі муққаллидтердің адасуын айыптап масқаралады. Шейхтің дағуаты бірте-бірте қарапайым адамдардың арасында тарай бастады да, ортаазиялық аймақта Таухид пен Сүннетке қайта оралу басталып кетті. Сол уақыттары, адамдар құлшылықты Бір ғана Аллаһқа арнаудың орнына, «қасиетті әулиесымақтардың» қабірлері мен кесенелерінің [8] басына түнеп, оларға дұға қылатын – міне, бұл құбылыс та жайлап-жайлап жойыла бастады.
aikerim
saliafi_uhti@mail.ru
17-09-12 12:34

"Сәләф" сөзінің тілдік (лексикалық) мағынасы
Ибн Манзур: "әс-Сәләф", "әс-сәлиф", "әс-сәлфә" - алдын өткен халық", - деді (“Лисәнул-`ароб” 6/330).
Бұған мысал Аллаһтың келесі сөздері: "Олар бізді ашуландырған кезде. Біз оларға жауап ретінде бәрін суға батырдық. Біз оларды алдын өткендерден еттік (сәләфән) және қалғандарына ұлы ғибрат қылдық" (Зухруф сүресі, 55-56-аяттар).

"Сәләф" сөзінің шариғи мағынасы
Имам әс-Сәфәрәни айтты: "Сәләфтардың мәзһабы деп біз пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ардақты сахабаларының, олардың артынан еріп ізгілігімен танылған тәби`индардың және олар туралы шынымен де, үмметіміздің ұлы имамдары болып саналады деп куәлік берілген, ислам дінінің имамдардың жолын айтамыз" (“Ләуәмир әл-әнуәр әл-бәһия” 1/73).
Аллаһтың елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), оның сахабалары және олардың артынан ергендер (тәби`ун) біздің ізгі ата-бабаларымыз (әс-сәләфус-солих) болып табылады. Сондықтан, пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын), сахабалары және таби`индер шақырған нәрсеге шақырған әрбір адам сәләф мәнһажында (жолында) болады.
Имам әс-Сәм`ани былай деді: "Сәләфи" сөзі сәләфтарға өзін қатыстыру және олардың мазһабымен жүруді білдіреді" (әл-әнсаб 3/274).
Имам әз-Зәһәби: "Сәләфи - бұл сәләфтарға еретін адам", - деп жазған (“Сияр” 6/21).
“Сәләф” - сөзін ең бірінші қолданған пайғамбарымыздың өзі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын). Ол (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қызы Фатимаға: «Мен сен үшін ең жақсы сәләф (ата-баба) боламын», - деген (“Сахих Муслим”, 2450).
Шейх ибн ‘Усаймин былай деді: “Әһлю-сунна уәл-жәма’а – олар үмметіміздің саляфтары (ізбасарлары), және кім пайғамбар жолын және оның сахабаларының жолын ұстанатын болса, сол саляфи болып есептеледі!” (“Шарху ақида әл-уасатыя” 1/314).
Ал шейхул-ислам Ибн Тәймия «әһлю-сунна уәл-жәма’а» терминіне түсініктеме беріп, былай деген: «Бұл – Аллаһ кітабы мен оның елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) сүннетін, осы үмметтің алғашқы буыны болған муһәжирлер мен ансарлардың ұстанғандарын ұстанып, ықыласты түрде соларға ерушілер» («Мәжму`ул-фәтәуә», 2/375).
Әбу Һурайра Му’ауйядан, ал ол ‘Ауфа ибн Маликтен және ‘Абдуллаһ ибн ‘Амрадан Аллаһ елшісінің (Аллаһтың оған сәлемі мен игілігі болсын) былай дегенін хабарлайды: «Яһудилер жетпіс бір тармаққа бөлінеді, ал христиандар - жетпіс екіге. Ал менің үмметім жетпіс үш тармаққа бөлінеді, соның ішінде біреуінен басқасынан барлығы (тозақ) отында». Сонда одан: «Олар кімдер?» - деп сұрағанда, ол: «әл-Жама’а!» - деп жауап берді. Осы сөздің түсінігін пағамбарымыз(аллаһтың оған сәлемі мен игілігі болсын) басқа хадистің риуаятында: «Олар - менің және сахабаларымның жолын ұстанғандар!» - деді (Ахмад 4/102, Әбу Дәуд 2/503, әт-Тирмизи 3/367, Ибн Мәжаһ 2/479, әд-Дәрими 2/241, әл-Хаким 1/128, Ибн Әбу ‘Асым 63. Хадистің сенімділігін Әбу ‘Иса әт-Тирмизи, имам Ибн Хиббан, әл-Хаким, әз-Зәһаби, хафиз Ибн Хажар, имам әл-Бағауи, хафиз Ибн Кәсир, әл-Жузжәни, шейхул-ислам Ибн Тәймия, әш-Шатыби, хафиз әл-‘Ирақи, әл-Бусәйри, хафиз әс-Суюты, Ахмад Шәкир, әл-Әлбәни және Мубил растаған).

Аллаһ жақсырақ біледі!
“Әл-мәнһәж” сөзінің тілдік және шариғи анықтамасы
Ән-Нәһж, әл-мәнһәж және әл-минһәж – бұл айқын тура жол. Құдіретті Аллаһ Тағала Өзінің ұлы Кітабында былай дейді: «Біз сендердің (пайғамбарлар) әрқайсыңа шариғат пен мәнһәж орнаттық» [11] (Мәида сүресі, 48-аят). Бұл дегеніміз: заң мен айқын жол.
Аллаһ Тағала әрбір қауымға шариғат пен мәнһәж орнатты. Ол Таурат иелеріне, Інжіл иелеріне және Құран иелеріне бөлек-бөлек шариғат берді. Бұл шариғаттар бір-бірінен заңдық үкімдерде айырмашылығы болғанына қарамастан, олардың барлығы тек Жалғыз Аллаһқа ғана құлшылық қылуда (әт-таухид) бірігеді. Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дейді: «Мен барлық адамдардан қарағанда осы дүниеде де, о дүниеде де Мәриям ұлы ‘Исаға `жақынмын. Бүкіл пайғамбарлар – әкесі жағынан бауырлар, аналары бөлек-бөлек, ал діндері – бір. Мені мен ‘Исамен арамызда пайғамбар болған жоқ» (әл-Бухари және Муслим) [12].
Бұл хадис бүкіл пайғамбарлар бірқұдайшылық мәселесінде бірауызды келісімде болғанын, әрі екінші кезекті заңдық (шариғат) мәселелерде айырмашылық болғанын білдіреді [13]. Аллаһ Тағала Қасиетті Құранда Өз елшісіне (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай дейді: «(Мұхаммед) сенен бұрын бір пайғамбар жіберсек, оған: “Күдіксіз, Менен басқа құлшылыққа лайықты ешбір тәңір жоқ. Ендеше Маған ғана құлшылық қылыңдар” деп қана уахи етіп жібердік» (әл-Әнбия сүресі, 25-аят).
Аллаһ Тағала тағы былай дейді: «Расында, әрбір үмметке: «Аллаһқа ғана құлшылық қылыңдар да, тағуттардан [b][14] аулақ болыңдар!» - дейтін елшілер жібердік[/b]». (ән-Нәхл сүресі, 36-аят).
Міне, осы Құдіретті Ұлы Аллаһ Тағаланың бірқұдайшылығы, ал пайғамбарлардың шариғаттары бұйрықтар мен тыйымдарында бір-бірінен өзгеше болады.
Ахли сунна уаль жамагат
16-09-12 10:53
Ербол! мусылманда сасиды гигиена болмаса, Арман бауырым сизге астарлы магынада айтып тур, Курандагы осындай астарлы, муташабих аяттарды тура тусинип Аллахка мекен, багыт берип адасып журсиндер, ен басты коркынышты кателиктеринде осы. Укиметтен жалтактайды дегенге, катын, бала- шагасынын ашык шашыгы куман келтирмейды, бирак муфтияттын акидасы дурыс емес дегениниз кате, егер уаххабидын адаскан акидасын устаса оны ашкерелеп бир кунде жок кылар еди командасымен. Матуриди акидасын жокка шыгарып журген тек кана уаххаббиттер, егер биликке кудай сактасын Саудиядагы сиякты осылар келсе ол кисинин акидасын озгерте салуы гажап емес, шукир, мазхабымыздын билгир мамандары болган, жане кобеюде!
Нұр Астана мешіті
15-09-12 17:48
«Уаһабилік» немесе «Сәләфилік»діни ағымы

«Уаһабилік» немесе «Сәләфилік» – діни – саяси ұғым. Бұл ағым ХҮІІІ ғасырда Арабстанның Нәжд өлкесінде пайда болған. «Уаһһабилік» оны мекенде туып өскен әрі өзінің діни көзқарастарын таратқан Мұхаммед ибн Әбдәл-Уаһһаб деген кісімен байланысты. Ал, «салафилік» Мұхаммед (с.ғ.с.) Пайғамбар мен оның сахабаларының дәурін қайтару ұғымына жақын. «Сәләф» сөзі «алдыңғы өткендер», «бұрынғылар» деген мағынаны береді. Кейбір ислам ғұламалары мұсылмандардың алдыңғы үш толқынын «сәләфилер» деп атады. Олар – сахабалары (Пайғамбарды (с.ғ.с.) көргендер), тәбиғиндер (сахабаларды көргендер) және табаға-тәбиғиндер (табиғиндерді көргендер). Өздерін «сәләфи» деп санайтын мұсылмандар сол сәләфилер сияқты Құран Кәрім мен сүннетке ғана сүйенеміз дейді. Сәләфилар мұсылмандарды Алланың бірлігіне шақыру, ислам дінін хұрафат-бидағат амалдардан тазалау, дінімізді Пайғамбарымызды (с.ғ.с.) заманындағыдай қалпына қайтару, араб әлемін біріктіру сияқты мақсаттарды ұранға айналдырып алған.

«Сәләфилік» ағымының негізін қалаған Мұхаммед ибн әл-Уаһһаб Ханбали мазһабын ұстанған. Алғашқы діни білімді өз әкесінен алды. Кейін Меккеде Мадинада, Басрада, Бағдадта оқыды. Көп жыл саяхатта болды. Әкесі дүниеден қайтқаннан кейін өз еліне қайтып, діни жетекші қызметін атқарды.

ХVІІІ ғасырдың 40 жылдарынан бастап өзінің діни-саяси күресін ауқымды жүргізе бастады. Араб елдерін біріктіру деген ұранмен шыққан бұл әрекет көп ұзамай Саудтың туына, кейіннен династияның ресми идеологиясына айналды. Қазіргі таңда олар барлық жерде өкіметті қолға алу және сол арқылы өз мақсатына жету үшін тоқсаусыз күрес жүргізуде. Осы ниеті амалға асу үшін дінді құрал ретінде пайдалануда. Уаһабилер әрекеті тарихта қанды іздерін қалдырған. ХІХ ғасырдың басында олар Мекке, Мадина қаласындағы барлық қабір тастарды, тіпті Айша мен Фатима аналарымыздың және көптеген сахабалардың сағанасын жермен жексен етті.

Олар отаршылдардың көмегімен, Осман түріктеріне соғыс ашады, ал олардың ұстанған ханафи мазһабын күпірлік деп жариялайды. Мұхаммед ибн әл-Уаһһаб өзіне дейінгі мұсылмандарды қасиетті Құран мен сүннадан ауытқып келген деп санады. Олар тариқат сопыларын мүшрикке шығарды; дінсіздерге, зекет бермейтіндерге және намаз оқымайтынтарға қарсы жиһад ашуға рұқсат етті, дүниауи мәдениет және өнермен айналысуды (музыка, театр, көркемсурет және т.б.) кешірілмейтін күнә санайды. Олар Ислам әлемі 14 ғасырдан бері мойындап келе жатқан 4 мазһабты мойындамайды.
ербол
erbol_aris_kz
14-09-12 18:28
Тагы айтам уахабист деген агым жок, Арман бауырым сасыган нес тагы, мусылмандар сасима екен, айналайын бауыр уят болад;
ербол
erbol_aris_kz
14-09-12 18:22
Казакстан мусылмандары Ханафи мазхабын устайды, менде ханафи мазхабындамын, бирак ханафи мазхабы деп бир мазхабта катып калып баска мазхабтагы хадистерди жокка шыгару дурыс емес, егер биздин мазхабта жок хадистер баска мазхабта болса амал ету керек: 4 мазхабта куран мен суннеттен куралган , бари дурыс, бирак кулшылык жагынан айырмашылык бар, акидасы бир: Баримиз Ахли сунна уал жамага
Асылхан
a--musulmanin@mail.ru
14-09-12 09:49
Биз Абу Ханифаны суйемиз, бирак акикат Абу Ханифаданда суйиктирек
Арман
13-09-12 22:04
Ханафий атын жамылған уаххабист құрып кетші мына жерден сасымай! саған қатысты ербол!
Ханафий
etauhid@mail.ru
13-09-12 19:08
Діни Басқарманың өздерінің ақидасында ағаттық бар. Біріншіден олар саясаттың қолшоқпары, ақиқат айта алмай жоғарыға жалтақтаған пұшаймандар. Екіншіден муфтидің өзі топас, кемпірінің өзі үнемі еркекше киініп жүреді, ал қыздары ашық шашық шортыймен жалаңбас жалаңбұт журеді. Астанадан өз көзіммен көргем. Өз отбасын басқара алмаған адам қалайша үмметі әділ басқарады, қалай мусылман әйелдеріміздің хиджабына қорған болады? Егер діни басқарама ханафи мазхабын ұстанатын болса, неге осы уақытқа дейін бірде бір ханафий ғалымдарының кітаптары қазақшаға аударылған жоқ? Абу Ханифа, Абу Иусуф, Мухаммад, Ат Тахауи, Аль Изз, Шайбаний, Ибн Абидиннің кітаптары неге аударылмайды? Ал ханафиміз деп қыртыған өңшең топас шуылдақтар бул ханафи ғалымдарының кім екенін білмейді де.
Мирас
11-09-12 20:20
Дарын, Октам, Дилмураттын уагыздарын тындауга КР дини билестиги катан тыйым салады, олардын акида маселсинде агаттык бар дейди
ербол
erbol_aris_kz
10-09-12 20:50
уахавит деген секта жоктагой, ойдан курастырылгангой, осыган али кунге дейн сенесиндерме уахавит деген секта барына кандай аянышты, коздеринди ашындар айналага карандаршы бауырлар
ербол
erbol_aris_kz
10-09-12 20:40
анти фитна сенин создеринин 2-3еуин ак алуга болады, калгандары кулкилигой
ортаңғы жолдағы Ханафит
10-09-12 19:36
Қазақ мақалдары:

«Үгітті – ұққанға, ақылды – жұққанға айт»

«Көп ақымақтың ағасы болғанша, аз ақылдының інісі бол»

«Ақылды – көптің көңілін аулар, күншіл – жоқты даулар

«Темір шеге – тасқа кірмейді, ақыл – надан басқа кірмейді»
Ханафий
etauhid@mail.ru
09-09-12 15:40
Топас сопылар, дәлел қайда? Әбу Ханифаның кітабынан дәлел әкеліңдер, егер Қуран мен Хадисті суймесеңдер
Антифитна
09-09-12 11:14
Ассаламу алейкум.
Мешітте барғанда ақ ниетпен: Ей Алла Тағала маған бір тура жол бер, адасқан ағымдардан сақта!-деп бір дұға қылып қойғаныңыз жөн. Сосын намазға тұрғанда мыналарды есіңізге сақтаңыз!
1) Намазда тұрғанда талтайып тұратындардан сақтан!
2) Намазда қол көтере беретіндерден сақтан!
3) Көп жыбырлай беретіндерден сақтан!
4) Балағы шолақтардан сақтан!
5) Әттахиятта отырғанда сұқ саусағын дірілдетіп, шошайтатындардан сақтан!
6) Көбінесе жалаңбас намаз оқитындардын сақтан!
7) Жазда майка, шортимен намаз оқитындардан сақтан!
8) Имамды, Мүфтиятты адасқандар дейтіндерден сақтан!
9) Мазхабқа соқыр түрде ілеспеу керек деп далбасалайтындар сақтан!
9) Фиқхта(амалда) мазхабын Имам Ағзам Әбу Ханифа болсын, Ақидада Имам Матуриди мазхабын ұстан.
10) Уағыз айтылып жатқандарда, уағызшының қарсы алдына тұрып намаз оқитындардан сақтан!
11) Сүннет намаздарды орындамай, орнынан жапырылып тұрып бара жатқандарға қарап, сен де орныңнан тұрып кетіп журме!
12) Имаммен бірге дұғасын жасап, адамдармен амандасып тағы бір дұға жасауына қатыс.
13) Құран бағыштаудан қашпай, тыңдап ақырына дейін болғайсың!
14) Уағыз айтылып болып дұға жасап, қол жайғанда, бірге қол жаймай бақшиып отыратындардан сақтан.
15) Мешіттің әдебін қатаң сақта, дүнияуи сөз сөйлемеуге тырыс.
16) Мешіттің жамағатынан бөлінбе!
17) Кез-келген адаммен таныспа!
18) Мешітте бас киімсіз отырмағайсың.
19) Сосын ата-бабаларымызды жамандап, адасқан дейтін топқа көңіл бөлме!
20) Өткен әулиелердің жолына тіл тигізетіндерден сақтан!
21) уахабиттердің: ойбай ширк дегендеріне шалқаңнан түспе!
22) Осылардың бәрін үйреніп алсаңда, бұлар жеткіліксіз болуы мүмкін.
23) Сен тек енді мешітке келіп алып, жан-жағына қарап, әркімнің тірлігін аңдып соған жаман үйреніп кетіп жүрме.(кейбір бауырларды көріп жүрміз, дұға жасап алақанын жайып отырса да, біреудің намаз оқып отырғанына қарап отырады, бұл өрескел қате!) жобасын білгеннен кейін, құлшылығына ықыласты болуға тырыс. Әйтпесе дінге қиянат жасап алуың мүмкін.
24) Ешкімді ғайбаттамай жүр. Біреудің обалын көтеріп қойма!
25) Сосын тек жақсылық ойлауға, жақсы сөз сөйлеуге тырыс!
26) Алла тағаладан тура жол беруін, тілей бер, әрқашан дұғаңнан қалмасын.
ҚОРЫТЫНДЫ: Біздің ата-бабамыз мұсылман болған, біз қазақтар мұсылман халықпыз. Сондықтан қазақ болып туғаныңа шүкіршілік ет! Әр қазақты жақсы көр, себебі мұсылман-мұсылманға бауыр! Жүрегіңе мейірімділік ұялат, парасатты бол және өзіңді төмен ұста. Талтайып көкірек керуден сақтан. Мұсылман болу әсте-әсте, кәпір болу бір пәсте. Мешітке барып өзіңе жау іздеме, өз нәпсің өзіңе жау екенін ешқашан есіңнен шығарма. Ассаламу алейкум.
Антиваххабит
09-09-12 08:55
Ен болмаганда атынды ханафий деп отрик екижуздиленбей тура устазына карай уаххаби деп койсан кайтеды, секта болгандыктан атынды жасырып отырсын, Имам Матуриди турасында муфтият, орталык мешит сайтынан жаксы малиметтер табуга болады, мына динбузардын сандырагын окысам уаххабилик козкарастагы адамнын катерли улары екен, бизде дини сеним бостандыгы болгандыктан сайрай бер, ахирет алыс емес, Алла мешиттен орын бермегенине шукир сендейдей есуастарга!
Арман
08-09-12 21:15
Ханафий деген әутеуір ссылкадан тек лақтыра берген біреу да, ал орта жолдағы Ханафит болса, оның білімі бар екені жазған сөздерінен айдан анық көрініп тұр! Ханафий саған Орта жолдағы Ханафиттің қойған сұрағына жауап берші білімің жетсе!
ербол
erbol_aris_kz
07-09-12 17:24
ханафий , жаксы жауап
ортаңғы жолдағы Ханафит
07-09-12 09:32
Ханафий Бауырым!

Таһә сүресінің 110 аятының мағынасын: «...Адамдар Аллаһтың қандай екенін біле алмайды»,- деп шейх ат-Табаридің тәпсірлеуін және

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафидың: «Аллаһтың Өзінен басқа ешкім Оның қандай екенін біле алмайды. Біз Аллаһты тек Оның сипаттары арқылы білеміз», деген сөздерін және

шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи әл Ханәфийдің: «Қиялдар Аллаһ Та‘аләның қандай екеніне еш уақытта жете алмайды және ғылымдар Аллаһтың қандай екенін білуі мүмкін емес»,-деген сөздерін өте орынды келтіргенсіз,

бірақ бұл – Аллаһтың затына (болмысына) байланысты айтылып тұрғанын түсінуге көп ақылдың қажеті жоқ...

сонымен қатар шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи:

«Кәпірлер қосқан шектеулер: көлеммен, шекарамен, түкпірлермен, бағыттармен (шет жақтарымен) шектелуден, сүйеніштерден, дене мүшелері мен ағзалардан – бәрінен Аллаh пәк. Оның Өзі жаратқан заттардан айырмашылығы, алты бағыттың ешқайсысы Оны қоршамайды»,- деп, Аллаһтың затына (болмысына) байланысты айтқан.

Аллаһтың затын (болмысын) тану мүмкін емес. Адам баласы үшін, Аллаһты тану дегеніміз – Оның сипат есімдері мен жаратылыстарын тану болып табылады...

Пайғамбарымыз (с.ғ.с): «Шынында Аллаһтың жүзден біреуі кем – тоқсан тоғыз есімі бар, кім оларды санап шықса (ұғынып білсе), Жұмаққа кіреді»-деп, айтқан. (Абу Хурайрдан Бұхари, Муслим).

Ақыл керек болмаса Ислам ғалымдарының айтқандарын қалай түсінеміз?
Ақылды адам санасы жететін мөлшерде ғана қолдануға болады. Құран тәпсірлерін, Хадистерді, Мазхаб фатуаларын, Ислам ғалымдарының айтқандарын тек ақылмен түсінуге болады. Құранда Ақылға байланысты аяттар жеткілікті. Ақылдан МҮЛДЕМ бас тарту – мал болу деген сөз...
Егер, бір Ислам ғалымы: «Жер шар тәрізді емес, біртегіс»,- десе, бұл ғалымға толық Таклид етуге (соқыр ілесуге) міндетті емеспіз, керек жерін аламыз, «2 x 2 = 3», деген жерінен бас тартамыз...

Тек ақылмен жүретіндер (Құраниттер) мен Ақылдан бас тартатындардан (Радикалист фанаттар) басты айырмашылығымыз – осы...

Ханафи мазхабын жамылып, СҮННИТ мұсылмандар арасына Фитна себудің еш қажеттілігі жоқ!...

Ханафий
etauhid@mail.ru
06-09-12 16:39
Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың сипаттарын біле алмайды. Тек Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдіргендерінен біледі. Шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи былай дейді; «Қиялдар Аллаһ Та‘аләның қандай екеніне еш уақытта жете алмайды және ғылымдар Аллаһтың қандай екенін білуі мүмкін емес».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафи айтады; «Аллаһтың Өзінен басқа ешкім Оның қандай екенін біле алмайды. Біз Аллаһты тек Оның сипаттары арқылы білеміз». (Аллаһ Өзін Құранда қалай сипаттаған болса және пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм өзінің хадистерінде Аллаһты қалай сипаттаған болса, біз Аллаһтың сол сипаттарын мойындап иман келтіреміз).
Таһә сүресінің 110 аятын шейх ат-Табари былай тәпсірлейді; Мағынасы;...Адамдар Аллаһтың қандай екенін біле алмайды.

Біз Матуруди емеспіз, біз Абу Ханифа ақидасын устанушылармыз. Біз Аллаһ пен Оның Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм Аллаһтың сипаттарын қалай сипаттаса, тура солай айтамыз, олар үнсіз қалса біз де ақылға салып оттамаймыз. Өйткені Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың сипаттарын біле алмайды. Тек Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдіргендерінен біледі. Шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи әл Ханәфий былай дейді; «Қиялдар Аллаһ Та‘аләның қандай екеніне еш уақытта жете алмайды және ғылымдар Аллаһтың қандай екенін білуі мүмкін емес».
гульмира
www.gogowa.kz
06-09-12 12:53
казир кимди тындайтынымызды да билмеймиз
ортаңғы жолдағы Ханафит
06-09-12 05:45
Ассаламу алайкум Ханафий Бауырым!

Сіздің Ашғари және Матруди ақидасына қатысты жазғандарыңызды оқып шықтық. Келісетін жақтармен қатар көптеген келіспейтін жақтар бар. Жазғандарыңыздың бәрі: «Алдын ала құрылған ақидаға лайықтап ПОДГОН жасау» негізінде құрылған БІР ЖАҚТЫ (односторонний) көшірмелер... Біздің ұстанымыз: Аллаһты, сипат есімдеріне қайшы келмейтіндей түрде тану, Аллаһ сипат есімдерін КЕМСІТПЕЙ толық түсіну, яғни біздің ақида Аллаһ сипат есімдеріне лайықтап құрылған... «Елдестірмек елшіден, жауластырмақ жаушыдан»,- дейді қазақ. «Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар»,- дегендей, мына сұрақтарға стрелканы басқа жаққа бұрмай, өз сөзіңізбен НАҚТЫ жауап беріңізші.

1) Аллаһ «Тәуелсіз» және «Мұқтажсыз» ба?

2) Аллаһтың «ӘЛ-ҚАЙЮМ» және «ӘС-САМӘД» есімдерін қалай түсінесіз?

3) Жер, шар тәрізді дөңгелек пе, әлде біртегіс пе?

4) Имам Маликтің:«„Истава“ белгілі, ал Кейіп белгісіз (Кейіпсіз). Бұған сену уәжіп. Ол жайында сұрау БИДҒАТ болып табылады»,- деген сөздерінен алынған: «ОЛ ЖАЙЫНДА СҰРАУ БИДҒАТ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ»,- дегенді қалай түсіндіресіз?

5) Біз Имам Маликтің осы сөздеріне сүйене отырып: «Қандай Кейіппен Истава?», яғни орысша айтқанда: «Каким Образом Аллаһ возвысился над Троном?»,- деген сияқты сұрақ қоймаймыз.
Сіздер неге осы сияқты сұрақ қойып, оған: «Тек Өзіне тән Кейіппен», яғни орысша айтқанда: «Аллаһ только Себя подобающим Образом возвысился над Троном», деген сияқты жауап бересіздер?

6) Имам Малик неге «Қандай Кейіппен Истава?», деген адамға: «Тек Өзіне тән Кейіппен Истава»,- деп жауап бермей, «ол жайында сұрау бидғат болып табылады»,- деп, оны «Жаман Бидғаның Жақтаушысы»,- деп мешіттен қуған?

7) Имам Малик кімдерді «Жаман Бидғаның Жақтаушысы (Сторонники Дурных Новшеств)»,- деп атаған?

Асылхан
a--musulmanin@mail.ru
05-09-12 10:14
МашаАллах Ербол, мен осыны куткем
ербол
erbol_aris_kz
04-09-12 17:47
оздерин салафпин деп ерекшелинип журген мусылман бауырлардын дагуатшылары Назратуллах, Дильмурат,,,,, Ол дагуатшылар Казакстанда дагуат жургизип журген бауырлардын ягни Дарын, Дидар, Мухамеджан,Ибрахимдердин сыртынан (толык маглумат билмеседе) отирик соз сойлейди, ,,, Тура сол сиякты сол Дильмурат пен Назратуллахты тындайтын мусылман бауырлардын иси адам сыртынан ангиме айту , болмайдыгой мусылман бауырлар,,,
ербол
erbol_aris_kz
04-09-12 17:38
ханафи (etauhid@mail.ru) баурымым танысайык
кара домалак
баршанызга
04-09-12 16:59
Казах кайда барасын, суннет жолы ма мазхаб жолы ма деп бир диннин ишинен бирнеше топка болинип барасын, айналайын агайындар Тауелсиздик алганымызга 20 жылга енди толды, ал сол 20 жыл бурын осындай болинушилик болды ма?? Бостандыктын манин тусине алмай журмиз ау, БАБАЛАР ансап откен кунге жеткенде, алдымызда улкен сынак турганда, Уйдин ишинен уй тигуге тырысып, елди адастырып, жауластырып жаткан турли ислам атын кери агымдардын жетегине кетип жаткан КАЗАГЫМНЫН жастары ай, тагы 20 жылда нен калады ??? Бириннин еттеринди бирин кесип жейтин шыгарсын? Ортак мамилеге келе алмасак биздин елдигимиз кимге керек? Карап турсам шеттериннен туыла салып ГУЛАМА болган сияктысындар, бир парак брошюраларды окып алып , патуа шыгаратындай кимсиндер?? Ананын жолы дурыс , мынау тура жол деп тартысасындар, ал мемлекет, ел деген такырыпка неге токтамайсындар?? Кай заманда да КАЗАКты болинушилик жауы болган! Трайбализм жайына калып барады гой, сумдык ай десенши, Бурынгы би шешендеримиз, кайраткерлеримиз , ДАНА АБАЙ мына заманга келсе бир кунде КУСАлыктан олип кетер ме еди, ким билсин, Алла озин сактай гор
Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 13:18
Ассаламу алайкум мусылман бауырлар, Дарынның телефонын беріңдерші, сөйлесуім керек. Алдын ала Аллаһ разылыгына бөлесін
Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 13:06
Дарын туралы өсек шығарушылар Назратуллах, Уктам, дельмурат сиякты өзбектер, мына көк ссылканы басыңыз; http://www.youtube.com/watch?v=HYDsV4JtZCo
Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 13:02
Абу Мансур әл-Матуруди деген кім?

Аса Мейірімді, ерекше Рахымды Аллаһтың атымен!

Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ, Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Содан соң:

Бүгінгі күні имам Абу Мансур әл-Матурудидің есімін көптеген мұсылмандар тілге алып жүр, әрі оның танымал болғаны соншалықты – тіпті діннен хабары жоқ адамдар да ол туралы естіген болуы әбден ықтимал. Әсіресе бұл құбылыс орыс және қазақ тілді мұсылмандардың арасында ерекше байқалады.

Алайда осы орайда «Есімі төңірегінде осыншама у-шу көтерілген және соншама ізбасарлары болған Абу Мансур әл-Матуруди кім өзі?» деген сұрақ туындайды.

Оның толық есімі Абу Мансур Мухаммад ибн Мухаммад ибн Махмуд ибн Мухаммад әл-Матуруди әс-Самарқанди.
Мынау — шейх Шамсуддин ибн Мухаммад Ашраф ибн Қайсар ибн Амир Жәмәл ибн Шах әл-Ауғанидің өзінің «Матурудия» (1/240) кітабында ол туралы айтқан сөздері: «Кім оның өмірі туралы ынталы түрде ақпарат іздестірсе, мынандай таңқаларлық фактіге тап болады: матуруди мектебінің (мазхабының) негізін қалаушының өмірбаяны тарих бойынша «тарих», «табақат» кітаптарында да, қалалалар туралы «бульдан» кітаптарында да, ғалымдардың қайтыс болған мерзімдері туралы «уафаят» кітаптарында да, ғалымдардың өмірбаяндары туралы «Таражжум» және т.с.с. кітаптарда ашылып көрсетілмеген. Бұл кітаптарда оның ешқандай өмірбаяны, ол қалай тәрбие алғандығы, оның білім талап ету жолындағы сапарлары туралы мәліметтер жоқ. Ол осы үлкен мектептің негізін салушысы болғандығына қарамастан, ол туралы имам Ибн Асир де (630) өзінің «әл-Камиль» кітабында, Ибн Халқан да (681) өзінің «Уфаятуль-а’ян» кітабында, әз-Захаби де (748) өзінің «Сияр а’ламу нубалә», «әл-‘Ибар» және «әл-Мизан» атты кітаптарында жазбаған, сондай-ақ ол туралы Ибн Шакир де (764) өзінің «Фауату уафаят» кітабында, Ибн Касир де (774) өзінің «әл-Бидая уа-ннихая» кітабында, әс-Суюти (911) мен әд-Дауди де (945) олардың «Табақат лиль-муфассирин» еңбектерінде, Ибн ‘Иммад та (1079) «Шазарату захаб», Науаб Садық ибн Хусайн да (1307) «Абжаду ‘улюм» кітабында еш нәрсе айтпаған.

Ол «жарх уа та’диль» ғылымы бойынша және хадис жеткізушілердің «Асмау рижжәл» кітаптарында да аты аталмаған. Ол туралы ешкім: әл-Бакри де (487) «Му’жжаму масту’ жима» кітабында, әл-Хамауи де (626) «Му’жаму бульдан» кітабында, Казуини де (682) «Асару биләд» кітабында, әл-Химьяри де (727) «Раудуль-Миътар» кітабында, Сафиюддин әл-Бағдади де (739) «Марасиду иттилә’» кітаптарында еш нәрсе айтпаған.

Біз сондай-ақ Абу Мансур әл-Матурудидің өмірбаяны туралы шежірелер бойынша: ас-Сам’анидің (562) «Ансаб», Ибн Асирдің (630) «әл-Любаб» кітаптарында да еш нәрсе таппадық, әс-Сам’ани басқа бір адамның өмірбаяны туралы жазғанда (3/12) оның есімін атап кеткенннен басқа, әл-Микризи де (845) тура солай істеген.

Сондай-ақ оның өмірбаяны «әл-Фахарис» кітабында да, Ибн Надимнің (380) «Фахрасат» кітабында да, немесе Ибн Атыяның (541) «Фахрас» кітабында да, немесе Ибн Хайра әл-Ишбилидің (575) «Фахрас» кітабында да, Қаттанидің (1382) «Фахрасу фахарис» кітабында да белгісіз күйінде қалған.

Сондай-ақ оның өмірбаяны туралы деректерді біз ғалымдардың «Наху» (араб тілінің грамматикасы) бойынша кітаптарында да, «Адаб» (араб әдебиеті) кітаптарында да, «Луғауиин» (тілтану) кітаптарында таппадық, ал бұның өзі жиырмадан астам дереккөздер.

Оның білім талап ету жолындағы сапарлары туралы да еш нәрсе мәлім емес. Әрі Матуруди бір рет болса да Самарқаннан тыс шыққандығы туралы да беймәлім. Және мен мұны әс-Сахмидің (427) «Тариху Журхан», Абу Ну’әймнің (430) «Тарих Асбахан», әл-Хатыбтың (463) «Тарих Бағдад», Ибн ‘Асакирдің (571) «Тарих Димашқ», Ибн Тайба әл-Фаси әл-Маккидің (832) «’Уқду самин» сынды, оларда осы қаларға білім талап ету мақсатымен келген ғалымдардың аттары келтірілген қалалардың тарихы туралы кітаптарға сүйеніп айтып отырмын. Бірақ бізді бәрінен де таң қалдырған нәрсе бұл — әс-Сафдидің (764) өз кітабында: «Мен бірде-бір салиқалы халифаны, сахабаны, табиғинді, әмірді, қазыны, уәзірді, мухаддисті, фақихты, ізгі немесе салиқалы адамды, жазушыны, ақынды, дәрігерді, данышпанды, қандай да бір ағымның негізін салушыны немесе қандай да бір ғылымдағы атақты мамаманды, мықтының мықтысын қалдырмадым», — деп, (осындай адамдардың) барлығы туралы айтуды уәде еткен бола тұра, имам Матуруди туралы еш нәрсе айтпай кеткендігі. Қз.: «Әл-Уафи биль-уфаяят» 1/605.

Сондай-ақ біз ол туралы ағымдар мен мазхабтар туралы кітаптарда да бірде-бір сөз таппадық, тек кейбір замандастарымыздың ол туралы жазғандарынан басқа.

Сондай-ақ шейхуль-ислам Ибн Таймия да, Ибн әл-Қайиим да ол туралы өздерінің кітаптарында айтпаған, тек шейхуль-Ислам оны жәхмилер жолына ілескендердің және Ибн Қиләбтың жолымен кеткендердің қатарында атағанынан басқа. Қз.: «Дару таъаруд» 2/245, 7/441, «Китабуль-иман» 414, «Мажумуъу-фатауа» 7/433.

Ибн әл-Кайим шейхуль-Исламның кітаптарының арасында «Рисалә фи ‘ақида ашъарияти уа ‘ақида матуруди уа ғайру ханафияһ» кітабын да атаған. Алайда мен бұл кітаптың не басып шығарылған, не қолжазба нұсқасын таппадым, бірақ ол табылған болғанда, онда көпке танылған (мәлім) кітап болар еді.

Мені өз имамдарын соншалықты ұлықтайтын ханафи-матуридилердің өздері де оның өмірі туралы жан-жақты айтпайтыны таң қалдырды. Бұл ақтандақтың себебін мен білмеймін де, түсіндіре де алмаймын.

Мен бұл кітаптардың барлығын оқырманға осы имамның өмірбаянын іздеуде қаншалықты көп күш сарп еткенімді көрсету үшін тізіп атадым, сондай-ақ оның өміріне қызығушылық танытатындарға жеңілдік жасау үшін. Осы көп еңбекті талап еткен жұмысты жасап болған соң мен оның өміріне, ұстаздарына және шәкірттеріне қатысты ұсақ-түйек нәрселерден басқа оның өмірбаянымен, туғанымен, қайтыс болуымен байланысты еш нәрсе таппадым. Мен оның әкесінің, атасының, бабасының, оның әйелдерінің өмірбаяндары туралы еш нәрсе таппадым.


Енді мен осы имам туралы түйір-түірлеп жинағанымды ұсынбақпын:

Имам Абу Мансур әл-Матуруди шамамен хижраның 258 жылы дүниеге келді. Ол өзінің шейхы – хижра бойынша 268 жылы дүние салған Насыр ибн Йахья әл-Балхиден білім алды. Әл-Матуруди сол кезде он жаста болған екен. Сондықтан да әл-Матурудидің туған жылы шамамен хижраның 258 жылы болып тұр. Ол 75 жыл өмір сүріп, хижраның 333 жылы дүниеден өтті. Бұл аз уақыт емес, бір ғасырдай мерзім.

Егер бұл сенімді болса, онда ол сондай-ақ Мухаммад ибн Муқатиль әр-Разиден де білім алған (248 жыл), әрі егер сол кезде Матурудидің жасы шамамен онда болған болса, онда оның туған жылы хижраның 238 жылы, ал оның өмір мерзімі 95 жыл болды. Бірақ Аллаһ жақсырақ біледі.

Бұған дейін мен оның білім талап ету жолындағы сапарлары туралы еш нәрсе білмейтінімді айтқан болатынмын, бірақ доктор Мухаммад Саъид әл-Афъани былай деген: «Матурудидің ақида бойынша пікірталастарға (қатысу үшін) Басраға сапар шегуі 22 ретке жетті». Қз.: «Шейхуль-ислам ансар» 149.

Алайда бұл доктор өзінің хабарын еш нәрсемен растамаған, ал бұл оның тарапынан үлкен қателік болып табылады.

Әрі бұл доктор өзінің жолдауында осыдан басқа қаншама қателік жіберді десеңізші! Сондай-ақ әл-Афъани былай деген:
«Имам Матуруди он екі халифаны басынан өткізді:
1 – Мутауакиль Жә’фар ибн әл-Му’тасим Мухаммад ибн Харун әр-Рашид (247);
2 – Мунтасир Мухаммад ибн Мутауакиль (248);
3 – Мустаъин Ахмад ибн Му’тасим(251);
4 – Му’таз Мухаммад ибн Мутауакиль(255);
5 – Мухтади Мухаммад ибн Уасиқ (256);
6 – Му’тамид Ахмад ибн Мутауакиль (279);
7 – Му’тадыд Ахмад ибн Муафиқ (289);
8 – Муқтафи Ъали ибн Му’тадыд (295);
9 – Муқтадир Жә’фар ибн Му’тадыд (320);
10 – Кахир ибн Му’тадыд (339);
11 – Ради Мухаммад ибн Муқтадир (329);
12 – Муттаки Ибраһим ибн Муқтадир(357);

Сол ғасырда мұсылман үмметінде маңызды саяси өзгерістер орын алған болатын, әрі, бәлкім, әл-Матуруди оларды басынан өткізген болар.

Имам әл-Матуруди туралы бізге осыдан басқа еш нәрсе мәлім емес. Ал біреулердің еш нәрсемен расталмаған пікірлеріне немесе қиссаларына келер болсақ, мен олар туралы бір нәрсе жазуға құқықты емеспін.


Оның ұстаздары:

Тарихта, бұл туралы жоғары айтылғандай, Абу Мансур әл-Матурудидің өмірі туралы: ол қалайша өскендігі, кімнен білім алғандығы және білім алу жолында қандай сапарлар жасағандығы, сондай-ақ қандай да бір ғалымдардан ілім алған-алмағандығы жайында дерек жоқ.

Әрине, оның төрт ұстазы туралы айтылады, бірақ олардың өмірі туралы айтылып кеткен деректер Матурудидің өзі және оның ұстаздары туралы толық түсінік бермейді. Бірақ мәлім болған нәрселерді келтіруге тырысамыз:
1 – Мухаммад ибн Муқатиль әр-Рази, хижраның 248 жылы дүние салған. Көпшілік оны Матурудің ұстаздарының бірі болған деп санайды, бірақ бұл деректі ешкім дәлелдемеген. Әрі ғалымдардың ол туралы кейбір айтқан сөздері мынандай:
Әз-Захаби «Муғни фи дуъафада»: «Даъиф (әлсіз: хадисте сенімге лайықты емес)», — деген.
2 – Насыр ибн Йахья әл-Балхи, хижраның 268 жылы қайтыс болған. Ол да Матурудидің ұстаздарының қатарында тілге алынады. Әз-Зубайди «Шарх әл-ихья».
3 – Абу Бакр Ахмад ибн Исхақ ибн Субайх әл-Жәузажәни (кейіннен әл-Бағдади Ханафи). Оның қайтыс болған уақыты туралы ол хижраның 200 жылы дүние салды деген хабардан басқа еш нәрсе мәлім емес.
5 – Абу Наср Ахмад ибн ‘Аббас ибн Хусайн ибн Жәбаләх ибн Ғалиб ибн Жәбир ибн Науфәл.

Бұл оның ұстаздары туралы мәлім болған нәрселер. Алайда осы адамдар оның ұстаздары болған дегеннің өзі де екіталай. Әрі кім олардың өмірбаяндарына көз салып қараса, олардың екеуі де «ду’афалардың» (сөздері назарға алынбайтындардың), немесе тіпті де белгісіздердің, немесе хадис туралы ғылыммен және онымен айналысатындармен ешқандай байланысы жоқ мазхабқа соқыр түрде ілесетіндердің қатарына жататындықтарын көре алады. Күмәнсіз, олар өз шәкірттерінің бойларында іздерін қалдырды, ал олардың арасында имам Абу Мансур әл-Матуруди де бар.

Әрі сөздерімізді атақты шейх ‘Абдуллаһ ибн Йусуф әл-Жудай’тың әл-Матуруди және матуруди мектебі туралы айтқан сөздерімен аяқтағымыз келеді:
«Сенімдерінде аш’арилерге сәйкес келетін, «Матурудия» деген атпен танылған тағы бір топ бар, (олар) Әһлю-Сунна уәл-жәма’аның екінші имамы деп саналатын Абу Мансур әл-Матурудидің ізбасарлары. Олар оны осылай деп санайды!
Абу Мансур әл-Матуруди әс-Самаркандиді ханафи фақихтарының қатарына жатқызады, сондықтан да осы мектептің жақтаушыларының көпшілігі – ханафилер. Бұл адам Аллаһтың есімдері мен сипаттарына қатысты көп айтысуды, пәлсапашылыққа салынуды жақсы көретін әрі хадистерді, сахабалар мен табиғиндердің айтқан сөздерін оқып-үйренетіндерден емес еді. Оның мазхабын танымалы ететін ізбасарлары жоқ болатын. Кейін оның сенімдерін алып алған ағым пайда болды, әрі олар сонымен бірге өздерін ханафилер деп атайтын. Соңғы кездерде бұл мазхаб танымал болды, әрі осының барлығы адамдардың Сүннеттен алыстап, надандыққа шалдыққандары соншалықты – Әһлю-Сунна имамдарынан ешкімді білмейтіні, алайда тек Абу-ль-Хасан әл-Аш’ари мен Абу Мансур әл-Матурудиді мойындатыны себебінен.

Көптеген ислам университеттері мен мектептерінде Абу Хасан әл-Аш’аридің ақидасы немесе Абу Мансур әл-Матурудидің ақидасы оқытылады. Әрі, үлкен өкінішке орай, осы университеттердің қабырғаларынан шыққан көптеген ғалымдар таухидтің аш’ари немесе матуруди мағынасын ғана біледі. Мен әл-Матурудидің «Китабу Таухид» (Бірқұдайшылық кітабы) деген кітабын көргенмін. Уа, Аллаһ, оны осынысы үшін кешір, өйткені оны болжамдарға толы пәлсапа немесе пікірталас кітабы десе болар еді». Қз.: «‘Ақида саләфия фи каләми Раббиль-бария уа кашфи абатыли мубтади’ах раддия» 279-280.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:58
Матурудилер әһлю-Суннаға жатады ма?

Әлемдердің Раббысы – Аллаһқа мадақ! Пайғамбарымыз Мухаммадқа, оның отбасына және сахабаларына Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын!

Содан соң:

Ханафи мазхабының кейбір кейінгі өкілдері матурудилерді әһлю-Сунна уәл-жамаъа деп атап, оларды Сүннетті жақтаушылардың қатарына жатқызады. Олар осылай деп ашъарилер туралы да айтады, өйткені олар сенім мәселелерінде бір-бірімен «бауырлас».

Алайда «матурудилер әһлю-сунна уәл-жамаъа қатарынан» дегенге келісуге болмайтынына негіз бола алатын бірнеше тармақтар бар:

1. Матурудилер Аллаһтың сипаттарынан тек төртеуін ғана растайды, олар: Өмір, Білім, «Қудра» (Күш-Қуат), «Ирада» (Қалау); әрі Оның Есту мен Көру сипаттарында келіспеушіліке түседі. Олар сондай-ақ Оның барлық сипат-әрекеттеріндегі (сифат афъаль) негіз деп санайтын «Такуин» деп аталатын тағы бір сипатты қосады және олар Аллаһтың сипаттарын (іс жүзіндегі) әрекеттер ретінде мойындамайды. Қз.: Матуриди «Китабу таухид» 4-49.

Олардың осы жолы Аллаһ Тағаланың көптеген сипаттарын теріске шығаруды (мойындамауды) қамтиды.

Аллаһтың Сөйлеу сипатына келер болсақ, олар бұл сипатқа сенбейді, әрі оны Аллаһтан Тағаладан теріске шығарады, әрі осы орайда Құран мен Сүннет мәтіндерін бұрмалайды. Ашъарилер мен матурудилер, сондай-ақ алғашқы жәхмилер «Құран жаратылған» дегенге бірауызды келіседі. Бұл жөнінде олардың арасында келіспеушіліктер жоқ, бірақ ашъарилер мен матурудилер бұған «Аллаһ сөйлейді, бірақ естілетін әріптермен сөйлемейді, Ол (әріптері мен дыбыстары жоқ) каләм нәфспен сөйлейді» деген бидғатты қосқан. Мұндайды Құран мен Сүннет арқылы түсінуді айтпағанның өзінде, дұрыс ақыл-еске де мұны түсіну қиын.

Ал «Ъулю» (Аллаһтың биіктеп көтерілуі), Қолдары, Көздері, Жүзі, Балтыры, Жоғарылауы, Түсуі, Ызалануы, Разы болуы, Ұялуы сияқты басқа да сипаттарына келер болсақ, олар мұның барлығын Аллаһ Тағаладан теріске шығарады, әрі осы орайда Құран мен Сүннеттің мәтіндерін бұрмалайды. Қз.: «Мадарику танзиль» 2, 670.

Әрі осы жерде мынандай сұрақ туындайды: Осы сенімдер әһлю-Сунна уәл жамаъаның сенімдеріне сәйкес келеді ме?! Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) немесе сахабалар осындай сенімдерге ие еді ме?! Әрі, бұдан қалса, имам Абу Ханифа осы туралы айтатын ба?!

2. Сахабалар мен табиғиндерден болған алғашқы буын Аллаһтың сипаттарына қатысты тауиль (бұрыс түсіндірме) жасамағандығы баршаға мәлім, әрі осыны матурудилердің өздері де мойындайды. Сол үшін де олар сахабаларымызға «олар муфауида (яғни сөздерді мағынасыз қалдырушылар) болған» деген жала жапсырады.

Ал олардың өздеріне келер болсақ, олар — «муаиләх». Әрі олар: «Алдынғы буындардың жолы қауіпсіздеу, ал олардан кейін келгендердің жолы ақылдылау», — деп айтып, «тауиль» жолын мақтайтыны баршаға мәлім. Қз.: «Бидаяһ» 48, «Шарху макасид 2, 50».

Әрі олар осы туралы өздерінің еңбектерінде жазады және мұны олардың идеологтары да айтатын. Егер олар өздерінің жолын Аллаһтың сипаттарын түсінуде жақсырақ және ақылдырақ деп айтып, бұрыңғы ұрпақ жолына қарсы шыққандығын мойындаған болса, онда қалайша оларды әһлю-Сунна уәл жамаъадан деп айтуға болады?! Өйткені «әһлю-Сунна уәл-жамаъа» термині «осы үмметтің алғашқы адамдары ұстанғанды ұстану» дегенді білдіреді ғой.

3. Аллаһ Пәк, егер имам Абу Ханифаның өзі дәлелге фитраны (адамның тума сипатын), Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) күң әйел туралы хадисін және дұрыс ақыл-есті келтіріп, Аллаһ жоғарыда екенін растаған болса, бұл аз болса, осындай деп санамаған немесе осыған күмән келтірген адамды күпірлікке шығарған болса, онда: «Матурудия мазхабы имам Абу Ханифаның ізбасарларынан болған әһлю-Сунна қатарынан», — деп қалайша айтуға болады?! Қз.: «Фиқхуль-абсат» 49-52 — Абу Мутиъ әл-Бәлхи Абу Ханифадан жеткізген кітап, оны ханафи мазхабының ғалымы әл-Каусари тексерген.

Ал әл-Матуридидің өзіне және оның матуруди ізбасарларына келер болсақ, олар Аллаһтың жоғарыда екенін теріске шығарады, әрі «Аллаһ әлемнің ішінде де емес, сыртында да емес, ол әлеммен бірге қосылмаған да, одан бөлек те емес, Ол әлемнің үстінде де емес, астында да емес» деген сөздерді айтып, сонысымен Құран мен Сүннеттің мәтіндеріне, дұрыс ақыл-еске, фитраға және ғалымдардың бірауызды келіскен пікіріне қарсы шығады. Қз.: Матуриди «Китабу таухид» 70-бет.

Бұл – сондай-ақ матурудилерден бұрын олардың «арғы аталары» — джәхмилер айтқан сөздер. Имам Ибн әл-Мубарак: “джәхмилерден басқа әрбір халық өзінің кімге құлшылық жасайтынын біледі!», — деп, ақиқатты айтқан. Әл-Бухари “Хәлқу аф’алиль-‘ибад” 72.

Ал имам Абу Ханифаның «Аллаһ жоғарыда» деген дәлеліне қатысты әл-Матуриди: «Ақиқатында, бұл дәлел рафидилердің, яхудилердің, карамилердің және (Аллаһты жаратылыстармен) теңестірушілердің барлығының дәлелі», — деп айтқан. Қз.: әл-Қари «Шарху фиқхуль акбар» 173.

Сонда имам Абу Ханифа рафидилер, яхудилер т.с.с. қатарынан болғаны ма?!

4. Имам Абу Ханифа Аллаһтың Жүзі, Қолы, Нәпсісі (Өзі, Болмысы) сияқты және басқа да сипаттарын мойындаған, әрі біз оларға тауиль (бұрыс түсіндірме) жасасақ, онда осымен оларды теріске шығаратынымызды, әрі бұл – муътазилилердің жолы екенін айтқан болатын. Бірақ әл-Матуриди мен оған ілескендер қадарилер мен муътазилилердің жолын таңдап, осы барлық сипаттарды теріске шығарып, Құран мен Сүннеттің мәтіндерін бұрмалап, өз имамдарына қарсы шықты. Қз.: Абу Уср әл-Баздауи «Усулю-дин» 28.

5. Имам Абу Ханифа Аллаһтың Ашулануы және Разы болуы деген сипаттарын мойындайтын, бірақ матурудилер Құран мен Сүннеттің мәтіндерін бұрмалап, оларды жоққа шығарды.

6. Имам Абу Ханифа Муса пайғамбардың, оған Аллаһтың сәлемі болсын, Аллаһтың Сөздерін естігенін мойындады. Ал әл-Матурудиге және оның ізбасарларына келер болсақ, олар мұны теріске шығарып: «Муса тек жаратылған әріптерден жасалаған дыбысты ғана естіді», — деді.

7. Әл-Матуруди мен матурудилер муржи және джәхми еді, өйткені олардың айтуынша иман тек жүрекпен растаудан тұратын, ал амалдар иманға кірмейтін. Олар иманды көбейеді және азаяды деп санамайтын, әрі иманды тілмен растау тек бұл дүниеде ғана амалдардың қабыл болуының шарты болып табылады деп санайтын. Әрі сондықтан да жүрегімен иман келтіріп, бірақ тілімен растамаған адам, олардың айтуы бойынша, Аллаһтың алдында құтылғандардың қатарында болады.
Ендеше, Аллаһтың сипаттары мәселесіне және иман мәселесіне қатысты шектен шыққан мужилердің пікірінде болған адамдарды қалайша әһлю-Сунна уәл-жамаъа болып табылады деп айтуға болады?!

Бұдан қалса, оларды сенімді түрде джәхмилер деп айтса да болады! Алдыңғыларымыз бен әһлю-Сунна имамдары мынандай деген екен:
1 – Имам Йазид ибн Харун: «Кім: «Әр-Рахман Аршының үстіне көтерілді, бірақ адамдар санайтындай емес», — деп санаса, яғни көтерілудің мәнін теріске шығарса немесе оған тауиль (бұрыс түсіндірме) жасаса, сол – джәхми!» Абу Дауд «Расаиль имам Ахмад» 268-269.

2 – Шейхуль-Ислам: «Ақиқатында, бізден бұрынғылар Аллаһтың сипаттарын теріске шығаратынды немесе «Құран – Аллаһтың жаратылысы» деп айтатынды немесе «Аллаһты Жәннатта көруге болмайды» деп айтатынды жәхми деп атайтын». Қз.: «Мажумуъу расаиль уа масаиль» 3-427.

3 – Осы себепті біз шейхуль-Исламның ашъарилерді джәхмилер деп атағанын көреміз. Қз.: «Мажмуъуль-фатауа» 4-158.

4 – Ибн Хажжәр: «джәхмилер – бұл Аллаһтың Құран мен Сүннет тарапынан расталған сипаттарын теріске шығаратындар және «Құран –Аллаһтың (Сөзі емес) жаратылғаны» деп айтатындар». Қз.: «Хадью Сари» 459.

Ендеше, аталғандардың барлығынан соң, егер матурудилер осындай маңызды мәселелерде Құран мен Сүннетке ілеспесе, егер олар Аллаһтың сипаттарының басым бөлігін мән-мағынасыз еткен болса, егер олар үшін иман – бұл тек жүрекпен мойындау ғана болса, егер олар Аллаһты тануда өздерінің мазхабын сахабалар мен табиғиндердің мазхабынан жақсырақ деп ашық түрде мәлімдесе және тіпті өздерін соған телитін имам Абу Ханифаға да қайшы келсе, онда қалайша: «Матурудилер әһлю-сунна уәл-жамаъа болып табылады», — деп айтуға болады?!

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:55
Төрт имамның ақидасы негізінде бір екендігі туралы

Төрт имамның – Абу Ханифаның, Мәликтің, әш-Шәфиидің және Ахмәдтың ақидасы Құран мен Сүннетте баяндалғанға сәйкес келеді. Олардың ақидасы сахабалардың және олардың ізінен шын ықыласпен ауытқымай ілескен ізбасарларының ұстанған көзқарастарына да сәйкес келеді. Бұл имамдардың арасында дін негіздері мәселелеріне қатысты ешқандай келіспеушіліктер жоқ. Олар Раббының сипаттарына және Құран – Аллаһтың сөзі болып табылып, жаратылмағанына имам келтіру жөнінде бір ауызды келіскен. Имамдардың көзқарастарына сәйкес иманның міндетті шарты болып тілмен және жүрекпен растау болып табылады. Олардың барлығы грек философиясының және қаләмға негізделген пікірлердің ықпалында жүрген джәхмилерден және басқа секталардан болған қаләмның жақтаушыларын сөгетін.

Ибн Таймийя, Аллаһ оны рахым етсін, былай деген: «Алайда Аллаһтың Өз құлдарына деген рахымы – бұл үмметтің имамдарының, мысалы, төрт имамның және басқалардың (ғалымдар) өз сөздерінде шыншыл болуында. Бұл имамдардың әрбірі мұсылман үмметінің алғашқы ұрпақтарынан болған салиқалы саләфтар (мұсылман үмметінің алдыңғы буынының салиқалы өкілдері) ұстанған ақидаға ие еді. Олардың барлығы Аллаһты болашақ өмірде көруге болады, Құран — Аллаһтың сөзі болған күйінде жаратылмаған және иманның міндетті шарты болып жүрекпен және тілмен растау табылатыды дегенге бір ауызды келіскен». «Китаб әл-Имән», 350-351. «әл-Мухамадиййя» баспасы. Мухаммад әл-Харрастың шархымен.

Ибн Таймийя сондай-ақ былай деген: «Барлық атақты имамдар Аллаһтың сипаттарын растайды және: «Ақиқатында, Құран – Аллаһтың сөзі және ол жаратылған болып табылмайды», — деп айтады. Олар сондай-ақ: «Аллаһты болашақ өмірде көруге болады», — деп айтады. Сахабалардың және олардың ізінен ықыласты түрде және ауытқымай ілескен мұсылмандардың, мейлі олар Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ұрпақтарынан немесе басқа адамдардан болсын, мазхабы осындай. Мұсылмандар олардың өнегесіне ілескен имамдардың: Мәлик ибн Әнәстың, әс-Сауридің, әл-Ләйс бин Сағдтың, әл-Әузағидің, Абу Ханифаның, әш-Шәфиғидің және Әхмәдтың мазхабы да осындай болып табылады…» «Минһәдж әс-Сунна» ( 2/106).

Имам әш-Шәфиғидің ақидасы туралы сұраққа шейх әл-Ислам Ибн Таймийя былай деп жауап берген: «әш-Шәфиғидің, Аллаһ оны рахым етсін, және бұл үмметтің саләфтарының (алдыңғы буын өкілдерінің), мысалы, Мәликтің, әс-Сауридің, әл-Әузағи, Ибн әл-Мубәрактың, Әхмад бин Ханбәлдің, Исхақ бин Рахауәйхтың ақидасы, адамдарға өнеге болып табылатын шейхтардың: Фудайль бин Ийядтың, Абу Суләймән әд-Даранидің, Сәхль бин Абдуллаһ әт-Тустаридің және басқалардың ақидасы болып табылады. Ақиқатында, бұл имамдардың арасында да, осы сияқты ғалымдарда да дін негіздерінде ешқандай пікірталастар және келіспеушіліктер болмаған. Бұл тізімге Абу Ханифа да, Аллаһ оған рахым етсін, кіреді, өйткені оның бірқұдайшылдық (таухид), тағдыр т.б. мәселелердегі ақидасы жоғарыда аталған имамдардың ақидасына сәйкес болғаны сахих түрде бекітілген, ал олардың ақидасы, өз кезегінде, сахабалар және олардың ізбасарлары (табиғиндер) ұстанған сенімге сәйкес келетін еді. Ал сахабалардың және табиғиндердің ақидасы Құран мен Сүннетте баяндалған нәрселерден құралатын». «Мәджму’ әл-Фәтауә» ( 5/256).

Атақты ғалым Сыддық Хасан Хан да дәл осыған нұсқап, былай деген еді: «Біздің мазхабымыз – бұл мұсылмандардың алғашқы буынынан болған салиқалы алдыңғылардың мазхабы. Біз Аллаһтың есімдері мен сипаттарын ешнәрсеге ұқсатпай (теңдестірмей) (билә тәшбих [1]) бекітеміз және Аллаһтың есімдері мен сипаттарын олардың мәндік мағынасынан айырмай (билә та’тыль [2]) тазартамыз. Ислам дінінің имамдары: Мәликтің, әш-Шәфиғидің, әс-Сәуридің, ибн әл-Мубәрактың, Әхмәдтың… тағы да басқалардың мазхабы осындай еді. Ақиқатында, олардың арасында діннің негіздері бойынша айтыстар да, келіспеушіліктер де болмаған. Тура соны Абу Ханифа туралы да, Аллаһ оны рахым етсін, айтуға болады, өйткені, бізге сахих түрде жеткендей, оның ақидасы басқа имамдардың Құран мен Сүннетте баяндалғаннан құралған ақидасына сәйкес келетін еді…» «Катф әс-Самар», 47-48.


( [1] Тәшбих (сөзбе-сөз: «ұқсату, теңдестіру, бірдей көру») — Аллаһты біреуге болсын, бір нәрсеге болсын ұқсату (теңдестіру). Ұқсатудың (теңдестірудің) үш түрін теріске шығару (мойындамау) керек: (1) өзін Аллаһқа ұқсату (теңдестіру);

(2) жаратылғанды Аллаһқа ұқсату (теңдестіру); (3) Аллаһты жаратылысқа ұқсату (теңдестіру).

[2] Та’тыль — сөзбе-сөз: «айыру, алып қою». Аллаһтың есімдері мен сипаттарын мәндік мағынасынан айыру бағдарлы идеясын қамтыған мазмұны бойынша кең термин.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:50
«Ад-даъауату әһл әс-суннә» сериясынан


Берік Али Балқашұлы


Матуруди сектасының соқыр фанатизмге ұрынып азғындап адасуы.

(Имам Әбу Ханифа, Мәлик, әш-Шәфиъи және Ахмәдтың ақидасы бойынша).


Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Ислам – бөтен боп басталған, бөтен боп аяқталады. Туба (Джәннәтта өсетін ағаш) – бөтендер үшін».
Одан; «Бөтендер деген кімдер?» деп сұрағанда, ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Адамдар өзгерткен менің сүннетімді (бидағаттан) тазалап, түзетушілер» деп жауап берді. (Ат-Табарани, «Әл-Кәбир», 6/202)

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:46
Пайдаланылған әдебиеттер;

1. Қасиетті Қур‘ан.

2. Имам әл-Бухаридың ««Әл-джәми‘ ас-сахих» кітабы.

3. Имам Муслимнің «Әл-джәми‘ ас-сахих» кітабы.

4. Хафиз Ибн Касирдың «Тәфсир әл-Қур‘ан әл-Азим» кітабы.

5. Шейх Абд ар-Рахмән бин Насир ас-Са‘дидың «Тайсир әл-Кәрим ар-Рахмән фи тәфсир кәләм әл-Мәннән» кітабы.

6. Әл-Бағауидың «Тәфсир» кітабы.

7. Ибн Әбил Изз әл-Ханәфийдың «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабының Бақтияр қажы Жұмағали ұлының аударған қазақша нұсқасы. (Әһли Сүннет және Жамағат ұғымы) Шымкент қаласы. «Кітап» баспаханасы. 2003.

8. Ибн Хаджар әл-Асқаланидың «Булуғ әл-Марам мин Адиллат әл-Ахкәм» кітабының Э. Кулиев аударған орысша нұсқасы. Мәскеу. «Умма» баспа үйі. 2003.

9. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәнидың «Тахридж Сифат Соләт ән-Нәбий» кітабының Н. Гайнуллин және Д. Хайруддин аударған орысша нұсқасы. Мәскеу. «Умма» баспа үйі.

10. «Иман» кітабы. Алматы. ЖШС «Мирас» 2004.

11. «Ақыл ойдың азғындауы» кітабы. Гүлбаһрам Жебесін.

12. «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз) Фазилет Нешрият және Тижарет А.Ш.»
Алматы.2007. (Матуруди сектасы ақидасы бойынша)

13. «Жүздесу» газеті. 10-17 ақпан.2005. Орал қаласы.

14. шейх Мухаммад ибн Солих әл-Усәйминнің «Әл-кәуә‘ид әл-муслә фи сифат Аллаһ уә әсмәиһ әл-хуснә» кітабы.

15. Мухаммәд Абд ар-Рахмән әл-Хумәйис. «Вероубеждение четырех имамов; Абу Ханифы, Малика, аш-Шафи’й и Ахмада» кітабы. Орыс тіліне Д. Хайруддин аударған. Мәскеу. «Умма» баспа үйі.

16. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәни. Орыс тілінде. «Этикет бракосочетания согласно Пречистой Сунне» кітабы. «Свет Ислама»баспасы. Каир.

17. Мухаммад Насируддин әл-Әлбәнидың «Силсиләт әл-Ахадис ас-Сахиха» кітабы.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:46
حِيمِ الرَّالرَّحْمنِ اللّهِ بِسْمِ

Барлық мақтау Аллаһ Тағалаға. Біз Аллаһты мақтаймыз, Одан жәрдем тілейміз және кешірім сұраймыз. Нәпсілеріміздің және жаман амалдарымыздың жамандығынан Аллаһқа сиынамыз. Аллаһ кімді тура жолға салса, оны ешкім адастыра алмайды. Ал Ол кімді адастырса, ешкім оны тура жолға сала алмайды. Әшһәду әллә иләһә иллаллаһу уә әшһәду әннә Мухаммәдән абдуһу уә расулуһ.

Қасиетті Құранда Аллаһ Таъала айтады; Ей иман келтіргендер! Аллаһтан қорқыңдар және шындықты айтыңдар. Сонда Ол сендердің істеріңді оңғартады (түзейді) және күнәларыңды кешіреді. Егер кім Аллаһқа және Оның елшісіне бойұсынып бағынса, ұлы бақытқа ие болады. (Ахзаб,70-71)

Ақиқатында сөздердің ішіндегі ең дұрысы ─ Аллаһтың сөзі, ал ең жақсы жол – Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның жолы. Амалдардың ең жаманы – дінге енгізілген бид’ат (жаңалық) болып табылады. Әрбір дінге енгізілген жаңалық адасу, ал адасудың бәрі тозаққа апарады.
Содан кейін;

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:45
1. Иман туралы.

«Иман» деген сөз араб тілінен аударғанда бір нәрсеге сену, илану деген ұғымды білдіреді. Ал діни термин ретінде Иман ардақты Пайғамбарымыз Хазреті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм ның Аллаһ тарапынан алып келген нәрселерінің барлығына сеніп, шын жүрекпен қабылдап, әрі оны тілмен айтып жеткізу және амалмен іске асыру. Яғни иман үш бөлімнен тұрады, жүрекпен бекіту, тілмен айту және амалмен іске асыру.

1.Сөз екі бөлімнен тұрады. Біріншісі , жүректің сөзі, оны сенім деп айтамыз.

2.Тілдің сөзі. Бұл деген Ислам кәлимәсын ауызбен айту.

3. Амалмен іске асыру. Имам Мәлик, әш-Шәфи’й, Ахмәд, әл-Ауза’и, Исхақ ибн
Рахауәйһ, басқа хадис ғұламалары және Мәдине жұрты былай деді; «Иман ― жүрекпен бекіту, тілмен айту және осы екеуінің үстіне амал қылу».

Әбу Ханифаның көзқарасын қолдайтын ізбасары, ғалым, шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Иман туралы тағы бір анықтама бар. Онда былай айтылған; “Сөз екі бөлімнен тұрады. Біріншісі (құр айтылған сөз емес) жүректің сөзі, оны сенім дейді. Екіншісі тілдің сөзі. Бұл деген (жүрек сенімінен кейін) Ислам кәлимасын айту. Амалдар да екі бөлімге бөлінеді.
Біріншісі, жүрек амалы. Оған; ниет және ықылас кіреді.
Екіншісі ағзалардың амалы (қол, аяқ сияқты). Егер осы екі бөлімдегі төрт нәрсе жоғалса, иман толығымен жоғалады. Егер жүрегімен бекітпесе, басқа амалдары пайда бермейді. Ал жүрегімен бекітіп, басқа мүшелерінде жоқ болса, онда бұл ― қарама-қайшылықтар алаңына айналады». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә кітабынан)

Шейх Солих ибн Фаузан өзінің «Біз кезінде қараңғылықта едік...» кітабының 8-ші бетінде былай дейді; «Қазіргі күнде кейбір надан, адасқан адамдар; батыл ақидаларды оқымай-ақ қойыңдар, тек дұрыс ақиданы оқумен шектеліңдер, адасқандардың ақидаларын тануға әрі олардың күмәндарын әшкерелеуге қол сұғуды қойыңдар, бұларды тастаңдар, мұсылман балаларына тек дұрыс ақиданы ғана үйретіңдер, оларға теріс сөздердің қателіктерін, жалғандықтарын әшкерелеуді үйретпеңдер –дейді. Осылар не білімнен еш хабары жоқ наданнан шыққан, немесе батыл мәзһәбтармен олардың күмәнына қарсы келуді қаламайтын бет бұрғандардан шыққан сөз. Олар кейде адамның; «Мен мұсылманмын, мүминмін »-деуі жеткілікті, Исламның жалпы есімі жетеді, Әһли Суннә уәл Джәмаъа деп айтпаңдар, адасқандар, ағымдар, келіспеушіліктер деп айтпаңдар, бұл мұсылмандардың арасын ажырату -дейді. Бұның барлығы адасушылық, өйткені Аллаһ Та´алә хақты-батылдан, тура жолды-адасудан, ширкті-тәухидтен ажыратып берген».

Кейбір адасқан топтар мурджий сектасының адасқан ақидасына сүйеніп; амал қылу иманның шарттарына кірмейді, тек тілмен айтып жүрекпен бекітсе жеткілікті деген сөзді айтты. ИншаАллаһ біз бұларға қарсы Құран мен Сүннеттен бірнеше айғақ келтіреміз.


-----
(Исламдағы көптеген адасушы мәзһәбтағылар мурджииттердің адасқан ақидасына сүйенеді. Олардың есептеуінше тозақтан құтылуға жалғыз тілдегі иман жеткілікті, амал қажет емес. Мұны олар былай түсіндіреді; «Егер адамның иманы бар болса, оған қандай да бір күнәлары зиян бере алмайды» және олардың айтуынша; «амал иманның негізгі бөлігі емес, иман дегеніміз тек қана жүрек сенімі». Тағы олардың айтуынша «иман көбеймейді және азаймайды және Аллаһқа күмәнсыз сенген кісіге қандай күнә істесе де тозақ жалыны тиюі мүмкін емес». Мурджииттердің бұл ақидасын джахмилер, марисилер, салихилер, аш’арилер мен матурудилер қолдайды. Кейін мурджииттердің адасулары басқа адасқан ағымдардың көзқарастарымен толыға түсті. Олар му’тазилиттердің «пенде Аллаһ қаламаса да өз қалауымен амал жасай алады, тақуалар ахиретте Аллаһты тіке көруі мүмкін емес» деген ақидасын қабылдады. Олар және өздеріне «мұсылман мемлекеті басшысыз бола алады» деген хариджилік көзқарасты ендірсе, джахмилерден «мәңгілік тек қана Аллаһ, джәннат пен тозақ өз тұрғындарымен түбісі жоқ болады» дейді. Мурджииттердің көзқарастары өз арасындағы ағымдардың ақидасына қарай әр түрлі. Мухаммад Абдуррахмән әл-Хумәйистің түсіндірмесінен үзінді)
Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:44
Амалмен көрсету иманның бір бөлігі екендігіне Құраннан дәлел;

Аллаһ Та‛алә Қасиетті Құранның «Тәубе» сүресінің 11 аятында былай дейді; «Сонда егер олар, тәубе етіп, намазды толық орындап, зекет берсе, онда олар сендердің діндес бауырларың». Бұл аятта иман келтірген кісінің қандай амалдар істеуі керек екендігі анық көрсетілген және ауызбен айтып жүрекпен бекіткеннен кейін, амалмен көрсету иманның шарттарынан екендігіне дәлел ретінде бірнеше аяттар келтіреміз.

1. Бақара сүресінің 3-ші аятында Аллаһ Та‛алә иман келтіргендерді былайша суреттейді; «Сондай-ақ олар ғайыбқа иман келтіреді, намазды толық орындайды, өздеріне берген несібемізден (Аллаһ жолында) пайдаландырады.

2. Аллаһ Та‛алә Бақара сүресінің 43-ші аятында былай бұйырады; «Намазды толық орындаңдар, зекет беріңдер, сондай-ақ сәжде қылушылармен бірге сәжде етіңдер»

3. Бақара сүресінің 217-ші аятында Аса Жоғары Аллаһ айтты; «Шын иман келтіргендер, ауа көшкендер және Аллаһ жолында соғысқандар міне солар, Аллаһтың рахымын үміт етеді».

4. Аллаһ Та‛алә Ниса сүресінің 76-шы аятында айтады; «Сондай-ақ иман келтіргендер Аллаһ жолында соғысады да, кәпірлер шәйтан жолында соғысады. Ендеше сендер шәйтанның достарымен соғысыңдар. Негізінен шәйтанның әдісі әлсіз.

5. Аллаһ Та‛алә Ниса сүресінің 122-ші аятында айтады; «Иман келтіріп, жақсы амал істегендерді астарынан өзендер ағатын бақшаларға кіргіземіз де, олар онда мәңгі қалады. Өйткені Аллаһтың уәдесі хақ. Аллаһтан тура сөзді кім ?.

6. Аллаһ Та‛алә Мәидә сүресінің 80-81-ші аяттарында айтады; «Олардың көбінің кәпірлерді дос тұтқанын көресің. Аллаһтың ашуына жолығып, азапта мәңгі қалатындықтан олардың ілгері жіберген нәрселері нендей жаман. Егер олар Аллаһқа, Пайғамбарға және оған түсірілген Құранға иман келтірген болса, оларды дос тұтпас еді».

7. Аллаһ Та‛алә Ән‘ъам сүресінің 82-ші аятында айтады; «Сондай иман келтіріп, сенімдерін зұлымдықпен былғамағандар, міне соларда сенімділік бар. Және олар тура жолға түсірілгендер».

8. Аллаһ Та‛алә Әнфәл сүресінің 2-3-4-ші аяттарында айтады; « Сөзсіз му’миндер; Аллаһ еске алынса, жүректері қобалжиды да оларға Аллаһтың аяттары оқылса, имандары артып Раббыларына тәуекел қылады. Сондай-ақ олар, намазды толық орындап, оларға берген несібемізден тиісті орынға жұмсайды. Міне солар, шын му’миндер. Олар үшін Раббыларының қасында дәрежелер және жарылқау әрі көркем несібе бар».

9. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 28-29-шы аяттарында айтады; «Ей иман келтіргендер! Дау жоқ мушриктер арам. Сондықтан биылдан кейін Мәсджид әл-Харамға жоламасын. Кедейліктен қорықсаңдар, егер Аллаһ қаласа, сендерді өз кеңшілігімен байытады. Расында Аллаһ толық Білуші, хикмет иесі. Кітап берілгендерден, Аллаһқа, Ахирет күніне иман келтірмегендер және Аллаһтың әрі Оның Елшісінің арам еткен нәрселерін арам деп білмегендер және де хақ дінді дін деп мойындамағандармен сүмірейіп, өз қолдарымен салық бергенге дейін соғысыңдыр».

10. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 43-44-ші аяттарында айтады; «(Мухаммәд с.а.с) Аллаһ сені кешірсін. Саған шын айтқандар анықталып, өтірікшілерді білмейінше оларға неге рұқсат бердің. Өйткені Аллаһқа, Ахирет күніне иман келтіргендер, Аллаһ жолында малдарымен, жандарымен соғысуда сылтауратпайды».

11. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 86-шы аятында айтады; «Қашан оларға; ″Аллаһқа иман келтіріңдер, Аллаһтың Елшісімен бірге соғысыңдар″ делінген сүре түсірілсе, олардың дәулеттілері, сенен рұқсат сұрап; ″Бізді қалдыр, отырушылармен бірге болайық″ дейді».

12. Аллаһ Та‛алә Тәубе сүресінің 88-ші аятында айтады; «Бірақ Пайғамбар және онымен бірге иман келтіргендер, малдарымен, жандарымен соғысты. Жақсылықтар солардікі. Міне солар құтылушылар».

13. Аллаһ Та‛алә Таһә сүресінің 75-ші аятында айтады; «Ал кім Оған иман келтіріп, рас жақсы амал істеп келсе, міне соларға жоғары дәрежелер бар».

14. Аллаһ Та‛алә Таһә сүресінің 112-ші аятында айтады; «Ал кім иман келтірген түрде жақсы амал істесе, сонда ол жамандықтарының артуынан, жақсылықтарының кемуінен қорықпайды».

15. Аллаһ Та‛алә Хадж сүресінің 50-ші аятында айтады; «Ал иман келтіріп, жақсы амал істегендер, оларға жарылқау әрі құрметті несібе бар».

16. Аллаһ Та‛алә Хадж сүресінің 77-78-ші аяттарында айтады; «Ей иман келтіргендер! Рукуғ, сәжде қылып, Раббыларыңа ғибадат қылыңдар және хайырлы амал қылыңдар. Әрине құтыларсыңдар. Аллаһ жолында шынайы түрде күресіңдер. Сендерді Ол таңдады. Сендерге дінде қиындық қылған емес. Аталарың Ибраһим (а.с.) ның жолы. Аллаһ бұрын да, осы Құранда да пайғамбардың сендерге куә болуы, сендердің де адамдарға куә болуларың үшін ″Мұсылман″ деп атады. Енді намазды толық орындаңдар, зекет беріңдер де Аллаһқа жабысыңдар. Иелерің сол; нендей жақсы Ие. Нендей жақсы жәрдемші».

17. Аллаһ Та‛алә Му’минун сүресінің 1-9-шы аяттарында айтады; «Ақиқатында иман келтіргендер құтылды. Олар сондай муминдер, намаздарында іштей жалбарынады. Олар бос нәрселерден аулақ болады. Олар зекеттерін береді. Олар ұятты жерлерін сақтайды. Бірақ әйелдері немесе меншіктілері болса, оларға сөгіс жоқ. Егер кім бұлардан басқаны іздесе, міне солар шектен шығушылар. Олар (иман келтіргендер) аманаттарын, уәделерін қорғаушы. Олар намаздарына ұқыпты».

18. Аллаһ Та‛алә Нур сүресінің 62-ші аятында айтады; «Ақиқатында муминдер, Аллаға, Пайғамбарына сондай иман келтіргендер, егер олар Пайғамбармен бірге топты түрде бір істе болған болса, Пайғамбардан рұқсат алмайынша кетпейді. (Мухаммәд с.а.с) Рас сенен рұқсат сұрағандар, міне солар Аллаһқа, Пайғамбарға иман келтіргендер...».

19. Аллаһ Та‛алә Шуъара сүресінің 67-ші аятында айтады; «Бірақ иман келтіріп жақсы амал істегендер, Аллаһты көп зікір еткендер, зұлымдық көргеннен кейін кек алғандар, басқа...».

20. Аллаһ Та‛алә Қасас сүресінің 227-ші аятында айтады; «Ал енді кім тәубе етіп, иман келтіріп жақсы амал істесе, құтылушылардан болуы үміт етіледі».

21. Аллаһ Та‛алә Қасас сүресінің 80-ші аятында айтады; «Өздеріне білім берілгендер; ″Аллаһтың сыйлығы иман келтіріп жақсы амал істегендерге ғана жақсы. Ал оған сабырлылар ғана жетеді″ деді».

22. Аллаһ Та‛алә Ъанкәбут сүресінің 7-ші аятында айтады; «Сондай иман келтіріп, жақсы амал істегендердің жамандықтарын міндетті түрде жоямыз да, өздерін істегендерінен гөрі жақсырақ сыйлыққа бөлейміз».

23. Аллаһ Та‛алә Ъанкәбут сүресінің 56-ші аятында; «Ей иман келтірген құлдарым! Әрине жерім кең. Маған ғана ғибадат қылыңдар» деп амал қылуға бұйырса, осы сүренің 58 аятында былай айтады; «Иман келтіріп жақсы амал істегендер, әлбетте оларды джәннәттың астынан өзендер ағатын жоғарғы орындарына орналастырамыз да, олар онда мәңгі қалады».

24. Аллаһ Та‛алә Рум сүресінің 15-ші аятында айтады; «Ал енді иман келтіріп жақсы амал істегендер, бір бақшада сыйланады».

25. Аллаһ Та‛алә Рум сүресінің 45-ші аятында айтады; «Өстіп Аллаһ, иман келтіріп, жақсы амал істегендерге өз кеңшілігінен сыйлық береді. Рас Ол, қарсы келгендерді жақсы көрмейді».

26. Аллаһ Та‛алә Луқмән сүресінің 8-ші аятында айтады; «Күмәнсіз иман келтіріп, жақсы амал істегендер, олар үшін нығметі таусылмайтын бақшалар бар».

27. Аллаһ Та‛алә Сәбә сүресінің 4-5-ші аятында айтады; «Иман келтіріп, жақсы амалдар істегендерге сыйлық берілуі үшін. Міне солар үшін; жарылқау, көркем несібе бар. Ал аяттарымыз жайында оны күшінен қалдыруға тырысқандар, міне соларға жаман бейнетті азап бар».

28. Аллаһ Та‛алә Сәбә сүресінің 37-ші аятында айтады; «Малдарың да, балаларың да сендерді бізге жақындастырмайды. Бірақ кім иман келтіріп, жақсы амал істесе, міне соларға істегендерінің салдарынан неше есе сыйлық бар. Сондай-ақ олар аман-есен жоғары орындарда болады».

29. Аллаһ Та‛алә Фатир сүресінің 7-ші аятында айтады; «Сондай қарсы болғандар, оларға қатты азап бар. Ал иман келтіріп, жақсы амал істегендер, олар үшін жарылқау, әрі ірі сыйлық бар».

30. Аллаһ Та‛алә Фатир сүресінің 37-ші аятында айтады; «Олар (Яғни, иман келтірмегендер, жақсы амал істемегендер) тозақта; ″Бізді тозақтан шығар! Істеген амалдарымыздан басқа жақсы амал істейік″ деп шыңғырады. ″Сендерге үгіт алғысы келетін кісі үгіт алатын өмір бермедік пе? Әрі сендерге ескертуші де келген еді. Енді татыңдар, Залымдар үшін ешбір көмекші жоқ″ делінеді.

31. Аллаһ Та‛алә Сод сүресінің 28-ші аятында айтады; «Немесе иман келтіріп, жақсы амал істегендерді, жер жүзіндегі бұзақылардай қыламыз ба?».

32. Аллаһ Та‛алә Ғафир сүресінің 58-ші аятында айтады; «Соқыр мен көруші тең емес. Сондай-ақ иман келтіріп, жақсы амал істегендер мен жамандық істеушілер де тең емес. Аз ғана түсінерсіңдер.

Амалмен көрсету иманның ажырамас бөлігі екенін көрсететін аяттар мен хадистердің көптігі соншалық, барлығын тізіп көрсету мүмкін емес. Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Иманның ең әлсіз бөлігі, адамдардың жолында жатқан тікен талды алып тастау» деген кез-келген мұсылман білетін кең тараған өсиетінің өзі, иманның ең әлсіз бөлігінің өзі амалмен көрсету екеніне дәлел. Әбу Ханифаның көзқарасын ұстанушы ғалым Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Амалмен көрсету иманның ажырамас бөлігі екендігіне, Кітап пен Сүннетте дәлел толып тұр»

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:43
Иман күшейеді және әлсірейді.

Иман күшейеді және әлсірейді. Иманның күшейетініне және әлсірейтініне Құраннан, Сүннеттен және сәләфтарымыздың сөздерінен дәлелдер өте көп. Аллаһ Та’алә айтады; мағынасы;...Муминдерге Аллаһтың аяттары оқылса, имандары күшейеді.(Әнфал.2аят)

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:42
Муминдердің барлығы Рахмәнның әулиелері боп табылады.

Иунус сүресінің 62 аятын Куртуби былай тәфсир қылады; «Біліңдер! Ақиқатында Аллаһтың әулиелеріне (достарына) ахиретте ешбір қауіп-қатер, қайғы жоқ. Олар иман келтіргендер, әрі тақуа болғандар».

Кәлимә-и тәухид;
Оқылуы; Лә иләһә иллаллаһу Мухаммадур-расулуллаһ. (Мағынасы; Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық тәңір жоқ. Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Оның Елшісі)

Шәһәдат Кәлимә;
Әшһәду әллә иләһә иллаллаһу уә әшһәду әннә Мухаммадән абдуһу уә расулуһ. (Мағынасы; Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық тәңір жоқ екендігіне және Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Аллаһтың құлы әрі Елшісі екендігіне куәлік етемін)

Иман ― Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне, сондай-ақ тағдырдың жақсылығы мен жамандығы, әрі ащысы мен тұщысы Аллаһтан екендігіне сеніп, мойынсұну.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұрақ берген Джәбрәйил аләйһиссәләм ға былай жауап берген; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне иман келтіруің және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің» (Муслим).

Яғни, иманның шарттары алтау;
1.Аллаһқа сену,
2.Аллаһтың періштелеріне сену,
3.Аллаһтың кітаптарына сену,
4.Аллаһтың пайғамбарларына сену,
5.Ахирет күніне сену,
6.Тағдырға ― жақсылық та, жамандық та Аллаһтың қалауымен болатынына сену.

Біз осы мәселелердің барлығына иман келтірген муминдерміз. Біз пайғамбарлардың ешқайсысын бөлмейміз, әрі олардың әкелгенін растаймыз.

Аллаһтың құзырында муминдердің ең құрметтілері өзінің ұлттық ерекшеліктерін, ұлттық дәстүрін дәріптегендер емес, ең құрметтілері Аллаһқа көп бойұсынғандары және көбінше Құран және Сүннет бойынша жүргендері. Аллаһ Та’алә Худжурат сүресінің 13 аятында айтады; Мағынасы; «ақиқатында Аллаһтың қасында ең құрметтілерің, тақуаларың».

Иман тілмен айту, жүрекпен бекіту және амалмен іске асыру. Шариғат және дін істері туралы Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан жеткен барлық сахих хадистер шындық. Иман ─ біреу. Иман негізінде иман келтіргендер тең. Олардың ішінде ең жақсылары ─ Аллаһтан көп қорқатындары, тақуалық қылатындары, нәпсісіне берілмей Сүннет жолында сабыр қылып, жақсы амалдарды абзал тұтушылар болып табылады.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:41
Аллаһтың тәуфиғымен, біз Аллаһтың тәухиды туралы, Аллаһ жалғыз және Оның ешқандай серігі жоқ екендігін сеніммен айтамыз.

Тәухид – дегеніміз, жалғыз Аллаһ Та’аләға ғана ғибадат қылу және Оған ширк қоспау. Тәухид барлық пайғамбарлардың джәннәтқа шақыру уағызының басы, джәннәтқа апаратын жолдағы бірінші кезең және Аллаһқа бет бұрған құлдың ең бірінші ісі. Аллаһ Та’алә Құранның көптеген аяттарында пайғамбарлардың тәухидқа шақырғаны туралы айтады. Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Маған адамдар Аллаһтан басқа ғибадатқа лайық құдай жоқ және Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм Оның елшісі екендігіне куәлік бермейінше, олармен соғысу (күресу) бұйырылды».(Бухари)

Яғни, бірінші кезекте адамды Исламға алып келетін де, өмір сүріп және бұл өмірден өтіп бара жатқан адамның қоштасатын сөзі де тәухид болуы керек. Аллаһтың елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Кімнің соңғы сөзі лә иләһә иллаллаһ болса, ол міндетті түрде джәннәтқа кіреді».(Сахих)

Тәухидтың үш діңгегі бар;
1.Тәухид ар–Рубубиә
2.Тәухид әл–Улухиә
3.Тәухид әл–Әсмә уә ас–Сифат
Осы үшеуі толық болмай, пенденің иманы кәміл болмайды

Тәухид ар–Рубубиә дегеніміз; Аллаһтың бар екендігіне сену, Оның Жалғыз екендігіне сену, ризық беруші, жаратушы екендігіне сену. Бірақ тәухид ар–Рубубиә пендені мұсылман қыла алмайды. Кәпірлер мен мүшіріктердің барлығы да тәухид ар–Рубубиәны мойындайды. Мысалы орыс христиандары «Бог один», «Бог создатель» деп тәухид ар–Рубубиәға иман келтіреді, бірақ Иса аләйһиссәләмды (христ.Иисус) Аллаһтың баласы (сын божий) деп тәухид әл–Улухиә мен тәухид Әсмә уә ас–Сифатқа иман келтірмегені себепті кәпір болады. Кез келген мүшірік құдайдың жаратушы, ризық беруші, жалғыз екендігіне иман келтіреді. «Егер олардан; Көктер мен жерді жаратқан кім? Деп сұрасаң, әлбетте; Аллаһ дейді...» (Луқмән сүресі, 25 аят). Олар өздерінің ширктеріне тек «Аллаһқа жақындастырсын» деп қана сиынады.(Зүмәр,3 аят)

Тәухид әл–Улухиә дегеніміз; Аллаһтың «билікте», (яғни,құдайлықта) жалғыз екендігіне иман келтіру. Яғни Аллаһтан басқа ешкімге сиынуға болмайды, Одан басқа құлшылыққа лайық ешкім жоқ, Ол адамдар мен жындарды Өзіне ғана құлшылық қылсын, Өзінің ғана заңымен өмір сүрсін деп жаратты және заңдарын Кітап (Құран) етіп түсіріп, түсіндіріп үйрету үшін пайғамбарлар жіберді. Міне осыған иман келтіру тәухид әл–Улухиәға кіреді. Бірақ мұсылман болу үшін тәухид Әсмә уә ас–Сифатқа иман қажет.

Тәухид Әсмә уә ас–Сифат дегеніміз; Аллаһтың Өзі және Оның елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдірген барлық көркем есімдеріне-сипаттарына иман келтіру. Біз Аллаһтың Өзін-Өзі атаған, және Пайғамбарымыздан саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сахих жолмен келіп жеткен есім-сипаттарына ғана иман келтіреміз. Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың Өзін-Өзі атамаған, Оның Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, білдірмеген, есім сипаттарын танып біле алмайды. Кімде кім сахих жолмен жеткен Аллаһтың бір ғана сипатына иман келтіруден бас тартса, ол – кәпір.

Міне тәухидтың осы үш негізіне иман келтірмей пенде мұсылман бола алмайды.

Исламдағы адасушы секталардың көбісі осы тәухид «Әсмә уә ас–Сифатқа» иман келтірмегені себепті, тура жолдан адасқан. Осы адасушы топтардың бірі Матуруди сектасы. Олар өздерін Әһли Сүннетпіз деп есептейді, бірақ бұл секта Әһли Сүннет және Жамағат тобына кірмейді, олар жалпы адасушылардың үкімінде. Бұған Әһли Сүннет бағытындағы «Ханәфи» мәзһәбының ақида ғұламасы Ибн Әбил Изз әл-Ханәфидың сөздері дәлел. Иншаллаһ біз осы секта туралы Құран, Сүннет және ақида ғалымдарының дәлелдерімен рет–ретімен баяндаймыз.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:39
Матуруди сектасының «әл-Әсмә уә әс-Сифат» мәселесінде адасуы және бұл мәселеде Әбу Ханифаның атын бүркеніш қылуы.

Әбу Хурайрадан (р.а) жеткен хадисте, пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Тура жолға шақырған , соның себебімен дұрыс жолға түскендердің сауабын алады, одан дұрыс жолға түскендердің сауабы кемсітілмейді. Теріс жолға шақырған, теріс жолға түскендердің күнәсін алады, одан адасқандардың күнәсі кемсітілмейді» (Муслим) деген екен. Бұл жерде «дұрыс жол» деп аталып отырған жол, Құран, Сүннет және сахабалардың жүріп өткен сара жолы екенін көзі қарақты әрбір мұсылман түсінеді.

Қазір мұсылман бауырларымыздың арасында адасуға бастайтын ақидасы бұзық әдебиеттер кеңінен таралып, насихатталуда. Солардың бірі түрік тілінен қазақшаға аударылған «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз)және орысшаға аударылған «Введение в Ислам» (Мухтасар ильми–халь) кітабы.

Бұл кітап «Ханәфи» мәзһәбының атын жамылған «му’тазилиттік » көзқарастағы адасқан матурудилердің көп секталарының бірі «сүлейменшілердің» ақидасының үстіне құрылған. Бұл кітаптың 24-ші бетінде былай делінеді;

8. Аллаһқа мекен тағайындамау. Яғни, Аллаһ аспанда деген сияқты ойлар да адамды діннен шығарады. (Яғни, Аллаһ аспанда деп ойласаң, кәпір болып діннен шығасың дейді).

Ал «Введение в Ислам» деп аталған орысша нұсқасының 26-шы бетінде бұл сөз былай берілген;
8.Отказ от попыток определения местонахождения Аллаха. Например, человек теряет веру, если скажет, что Аллах находится на небесах.

Бұл жарамсыз бұзық ақида. Әһли Сүннет ғалымдары бұл пікірді бірауыздан жоққа шығарған. Адасқан Му’тазилилер, Джахмилер, Харурилер (хариджиттер), Матурудилер және Аш’арилер Аллаһтың «А‘лә»(Жоғары), «Та’алә» (Аса Жоғары, орысша Всевышний) сипаттарын мойындамай бас тартты.

Мухаммад Абдуррахмән әл-Хумейистің орыс тіліне аударылған «Вероубеждение четырех имамов» кітабында му’тазилиттер туралы мынадай түсінік берілген;
Му’тазилилер (ерекшеленген, бөлінгендер) шамамен хиджраның 105-110шы жылдары кәләм (философия) ілімінің негізінде пайда болды. Бұл ілімнің негізі Әбу Хузайил әл-Аллафтың уақытында қаланып бітті және бес негізге негізделді;...
...және му’тазилилердің ғалымдары Әбу әл-Хузайил, әл-Искәфи, Мухаммад ибн Абдул Уәһһәб әл-Джуббаидың пікірінше Аллаһ аспанда емес, барлық жерде. Ал Хишам әл-Фаути, Ибад ибн Суләймән және Әбу Зуфрдың пікірінше Аллаһтың ешқандай мекені жоқ. Кәләм ілімін ұстанатын аш’арилер мен матурудилер му’тазилилердің бұл көзқарасын толық қолдайды.

Өкінішке орай му’тазилилердің осы көзқарасын насихаттайтын бұл «Мұхтасар Ғылымхал» кітабы көптеген мұсылман бауырларымыздың арасынан қолдау тауыпты. Бұл көп имамдардың ақида мәселесінде джәһил (надан) екендіктерін көрсетеді. Білім иелерінің үнсіздігі, әлде бұл мәселені білетін, қозғайтын діндар имамдарымыздың болмауы көңілге қаяу ұялатады.

Осман Нури Топбаш, Фетхуллаһ Гүлен, Сүлеймен Хилми, Мәуләнә Руми секілді түріктің дінбұзар «кәләмшы» сопыларының кітаптары халқымызға кеңінен тарап насихатталуда.

Әбу Ханифаның ең үздік шәкірті Әбу Иусуф кәләм ілімін ұстанушылардың
артына намазға ұюға тиым салған фәтуә берген екен. (шейх Мухаммад Солих ибн Усәйминнің Э. Кулиев орыс тіліне аударған «Атрибуты Всевышнего Аллаха» кітабының 11 бетін қараңыз). Ал атақты Құран тәпсіршісі әл-Куртуби; «Харури-хауаридждер 12 топқа бөлінеді; азруки, абази, саълаби,хазими, халфи, каузи, канзи, шамрахи, ахнаси, хукми, му’тазили және маймунилер» деп му’тазилилерді хариджиттерге жатқызған.(осы топтардың ақидасымен танысқысы келген бауырымыз Куртуби тәфсірінің 4 том 158 бетін оқысын).

Шейхул Ислам Ибн Таймиәның «Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабының 5 том 48 бетінде, шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфийдың «Шарх Ақидатут Тахауиә» кітабының 301 бетінде, шейх Ибн Қайим әл-Джәузидың «Иджтимә әл-Джуйуш әл-Исләмиә» кітабының 139 бетінде, әз-Зәһәбидың «әл-Улувв» кітабының 101-102 бетінде және «әл-Фиқһ әл-Әбсат» кітабының 46 бетінде Әбу Ханифаның былай дегені келтіріледі; «Егер кім, Аллаһ аспанда ма, жерде ме, білмеймін десе – ол кәпір. Бұл сөз; Аллаһ аршының үстінде, бірақ аршы аспанда ма, жерде ме білмеймін деген кісіге де қатысты».

Әбу Ханифаның осы сөзіне қарап ақ бұл «Ғылымхалдың» оның мәзһәбына үш қайнаса да сорпасы қосылмайтынын білуге болады.

Әбу Ханифа мәзһәбын ұстану деген сөз, Исламды Әбу Ханифаның түсінігіндей түсінікпен, сондай көзқараспен ұстану деген сөз. Біздің молдалардың түсінігі бойынша намазда алғашқы тәкбирде құлақ қағып, фатиха сүресінен соң әминді іштей айтып қолыңды кіндігіңнің астына байласаң болды, сен – ханәфи мәзһәбындасың. Олар үшін Әбу Ханифаның ілімі осымен аяқталады, арғы жағында Әбу Ханифа не десе, о десін, онда ешкімнің шаруасы жоқ. Мәзһәб, мәзһәб деп зар илеген олар өмірлерінде Әбу Ханифаның бірде-бір кітабының бетін ашып көрмеген, тіпті қандай кітаптары бар екенін білмейді де. Білсе де олар оны оқымас еді, өйткені әулие-ұстаздарының (түрік сопылары) кітаптарын оқудан олардың қолдары тимейді.

Шейх Ибн әл-Қайим «И‘ләм әл-Муқиъин» (2/309)кітабында және Ибн Абидин «Расм әл-Муфти» кітабында Әбу Ханифаның; «Біздің қайдан, кімнен дәлел келтіргенімізді білмей тұрып, біздің сөзімізді қабыл етуге болмайды» дегенін
жеткізсе, Аббас ад-Даури Әбу Ханифаның шәкірті Зафардан сахих иснадпен Әбу Ханифаның «Менің сүйенген дәлелдеріме көз жеткізбей тұрып, менің сөзіме сүйеніп пәтуә беру харам» дегенін жеткізді.

Ал әл-Бәйһақи имам әш-Шәфи’идың ; «Білімнің бәрін еш дәлелсіз қабылдай берген кісі, түнде отын жинап жүріп өзін шағатын улы жыланды қолына алғанмен бірдей» дегенін жеткізеді.

Аллаһтың аспанда екендігіне және Ол барлық жаратылысын күре тамырынан да
жақын, толық қамтитындығы турасында Әһли Сүннет ғалымдарының арасында талас жоқ.

Әһли Сүннет ғалымдарының пікірінше Аллаһтың аспанда (Жоғары) екенін дәлелдеуге жалғыз Миғраж хадисінің өзі жеткілікті. Бұл хадисте Аллаһтың елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеті қат аспанға бірінен соң бірін қалай көтерілгені, Аллаһ қалаған биіктікке шығып Аллаһпен сөйлескені егжей-тегжейлі баяндалған. Алайда адасқан Му’тазилә, Джахмия, Харурия және Матурудия мен Аш’ария секталары бұл сахих хадистердің анық мағынасына бой ұсынуға бас тартқаны себепті, иншаллаһ Құраннан, Сүннеттен және сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыздан бірнеше дәлел келтіреміз.


.-----
¹Осман Нури Топбаш – Түркиялық сопылық көзқарастағы көркем шығармашы жазушылардың бірі. Ойдан, қиялдан құрап, діни шығармашылық кітаптар жазумен айнеалысады. Елімізде оның ойдан құрап жазған “Бір шоқ гүл» және т. б. кітаптары белгілі.

²Фетхуллаһ Гүлен – тегі түркиялық, америкаға қашып қоныс аударған. Түркияда отанын сатқаны үшін сырттай он жылға сотталған. Қазір Америка, Израил, Армения елдерінде лекциялар өткізіп тұрады.

³ Нақшбенди тариқатшысы Сүлеймен Хилмиды шәкірттері ең соңғы әулие деп есептейді. Одан кейін әулие болмақ емес.
-----
Мәуләна Руми – адасқан сопы. Ал оның шәкірттері жаңа құлшылық деп лотос, күн билерін ойлап тауып, оны құлшылық деп санап, өлгендердің моласын құлшылық орнына айналдырып ширкке белшесінен батуда
Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:36
Аллаһтың аспанда (жоғарыда) екендігіне ең бірінші
дәлел – Құран.
Му’тәзилилер, джахмилер, харурилер, аш’арилер және матурудилер Құранның
Рахмән аршыға жоғарылады (көтерілді )(Таһә, 5аят) деген аятын бұрмалап, Аллаһ Аршыға үстемдік етті, бағындырды, күшпен басып алды деп түсіндіреді. Бірде-бір Әһли Сүннет ғұламалары мен атақты Құран тәпсіршілері бұл аятты бұлай тәпсірлемеген. Сәләф ғұламалардың арасында Аллаһтың ең жоғарғы жаратылыс аршының үстіне (аспанда) көтерілгендігіне талас жоқ. Бұл ақидадан тек адасқан топтар ғана бас тартты.

Әһли Сүннет және Жамағат бір ауыздан Аллаһтың аршының үстіне көтерілгеніне иман келтіреді.

Ханәфий мәзһәбының ақида ғұламасы шейх Әбу Джаъфар ат-Тахәуи әл-Ханәфи былай дейді; «Аллаһ Та’алә Аршыға және одан басқа ешнәрсеге мұқтаж емес. Ол барлық нәрсені қамтушы және барлығынан биік орналасқан аршының үстінде. Аллаһ Та’алә жаратылыстарды Өзін қамтуға дәрменсіз қылып қойды (жаратылыстар Аллаһты біле алмайды)»

.Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфи бұл сөзді былай түсіндіреді; «Аллаһ аршыны оған
мұқтаж болғаны үшін емес, оған көтерілу үшін жаратты. Мұнда Аллаһтың хикметі бар. Сол хикметке сәйкес Ол аршыға көтерілді.
Жоғарыда; «Ол- бәрін қамтушы, барлық нәрседен биік болған аршының үстінде» делінді. Аллаһтың ұлылығын жоққа шығарушылар (яғни, харури, му’тазили, матуруди т.б.секталар), егер Аллаһ туралы жоғарыда айтылғандай
өзгертпестен сипаттаса, тура жол тауып, дәлел жолмен жүрген болар еді. Бірақ олар дәлелден алшақтап, тура жолдан адасты. Имам Мәликтен (содан кейін Ол аршыға көтерілді) деген аят туралы; «Қалай көтерілді?» деп сұрағанда, ол басын салбыратып терге малшынды, сосын; «Көтерілгені мәлім, ал қалай екені беймәлім, бұған иман келтіру ― уәджиб, қалай деп сұрау - бидъа» деп жауап берді. Содан кейін әлгі адамға; «Кет, сен жаман адамсың» деді.
Ең жоғарыда орналасқан жаратылыс Аршы, ал Аллаһ оның үстіне көтерілген және Ол бәрін толық қамтушы». (Шарх әл Ақида ат Тахауиә кітабынан)

Аса Жоғары да Үстем Үстем Аллаһ Мүлк сүресінің 16-17ші аяттарында былай дейді; Мағынасы; «Жер теңселген сәтте Аспандағының сендерді жерге жұттыруынан бейбітсіңдер ме.? Немесе Аспандағының сендерге тас жаудыруынан қауіпсізсіңдер ме»?

Аллаһтың жоғарыда екенін көрсететін бұдан да басқа аяттар келген, мысалы;
Мағынасы; «Аллаһ құлдарының үстіне қаһарымен көтерілген...» (Ән’ам, 18-61аят)
Нахл сүресінің 50ші аятында, Аса Жоғары да Үстем Аллаһ былай дейді;
Мағынасы; «Жаратылыстар үстеріндегі Раббыларынан қорқады...»

Перғауын (Фараон) да Аллаһ аспанда деген Муса аләйһиссәләмның сөзіне сенбей, оны өтірікші санап көмекшісі Хаманға былай деді ;
Мағынасы; «Ей Һәмән ! Маған бір мұнара жаса. Мүмкін мен аспан жолдарына жетіп, (аспандағы) Мұсаның тәңірін байқармын.«Ақиқатында мен (Мұсаны) өтірікші санаймын». (Ғафир сүресі, 36-37 аят)

Аъраф сүресінің 54 ші аятын атақты Құран тәпсіршісі шейх ат-Табари былай
түсіндіреді; Мағынасы;«Иә адамдар, сіздердің Раббыларыңыз ― Иелеріңіз сіздердің істеріңізді оңғартушы, өйткені Ол барлық нәрселердің ғибадатына лайық. Ол көктер мен жерді алты күнде жаратты. Бұл күндер; - жексенбі, дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі және жұма күндері. Содан кейін Өзінің Ұлылығына лайық түрде аршыға көтерілді...

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:23
Аллаһтың аспанда екендігіне екінші дәлел – Сүннет.

Имам Муслим «Китәб ас-Соләт» кітабының 537ші бетінде Му’ауиә ибн әл-Хәкәм ас-Салмидың (р.а) былай дегенін келтіреді; «Мен қара реңді күңімді ертіп кеп; Я Расулуллаһ! Мен бұны кәффарат ретінде азат қылсам ба деп едім. Азат қылсам бола ма? деп сұрадым. Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм одан; “Аллаһ қайда?” деп сұрады. Ол (күң); “Аспанда” деп жауап берді. Ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм ; “Мен кіммін”? деп сұрады. Ол “Сен Аллаһтың Елшісісің” деді. Сонда Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм маған былай деді; “Оны азат қыл. Өйткені ол иманды”.
Бұл хадис Аллаһтың аспанда екенін білу, тәухидтың маңызды негіздерінің бірі екеніне дәлел.

Имам Бухари жеткізген хадисте Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай дейді; «Сіздердің орталарыңда сіздерге қарап күзетіп тұратын періштелер бар. Олардың бір тобы сіздерді түнде күзетсе, екінші тобы күндіз күзетеді. Періштелер Аср және Фаджр намазы уақытында ауысу үшін жиналады. Періштелердің сіздердің араларыңда болған тобы ауысып, екінші топқа тапсырып, аспанға Раббыларының құзырына көтеріледі...»
Міне бұл хадисте де Аллаһтың аспанда екеніне дәлел бар.

Бухари Әбу Хурайрадан (р.а) мынадай хадис келтіреді; «Әр түні, түннің соңғы бөлігі кірісімен, Үстем де Аса Жоғары Аллаһ төменгі аспанға түсіп былай дейді; “Кім Мен қабыл етсін деп Маған ду’а қылуда? Кім Мен берсін деп Менен сұрауда? Кім Мен кешірсін деп Менен кешірім сұрауда?»

«Мухтасар әл-Улувв» кітабында Джарирден радиаллаһу анһу мына хадис келтірілген; «Жердегілерге мейрімсіз болғанға, Аспандағының мейрімі болмайды». Аллаһ аспанда деген кәпір боп діннен шығады дегендердің өздері ұзақ акдасуда екендігіне Құран , Сүннет және сәләфтарымыз дәлел.

Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, айтты; «Аспандағы маған сенімділік танытқанда, сендер маған сенімсіздік танытасыңдар ма?». (Бухари,4351, Ибн Хузәймә, 2373).
Аллаһтың аспанда екенін көрсететін хадистердің көптігі соншалық, бәрін бұл мақалада тізіп шығу мүмкін емес.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:22
Сәләф (алдыңғы) және халәф (кейінгі) ғалымдарымыздан дәлел.

«Тарих әл-Кәбир» кітабында имам Бухари, Әбу Бәкрдың радиаллаһу анһу, былай дегенін жеткізеді; «Кім Мухаммәдты тәңір тұтса – Мухаммәд өлді. Ал кім Аллаһқа құлшылық қылса – Аллаһ аспанда, Тірі, өлмейді». Аллаһ аспанда деп мекен тағайындаған кісі кәпір боп діннен шығады деп кім айта алар, егер ең дұрыс жеткізуші, ең шыншыл, сыддық кісінің сөзіне куәлік беріп тұрса.

Әбу Ханифаның «әл-Фиқһ әл-Әкбар» кітабының 60 бетінде және әл-Бәйһақидың «әл-Әсмә уә ас-Сифат» кітабының 456 бетінде мынадай дерек келтірілген; Әбу Ханифадан Аллаһтың төменгі (ән-нузул) аспанға түсуі туралы сұралғанда, ол былай деген; «Аллаһ төменгі аспанға түседі және бұл жөнінде қалай деп сұралмайды».

Хафиз әл-Бәйһақидың «әл-Әсмә уә ас-Сифат» кітабында тағы мынадай дерек келтірілген; «Әбу Ханифадан бір әйел; ″Сенің сиынатын тәңірің қайда?″ деп сұрағанда, ол; ″Ақиқатында Пәк және Жоғары Аллаһ аспанда″ деп жауап берген.

«әл-Фиқһ әл-Әбсат» кітабының 51бетінде Әбу Ханифаның; «Аллаһтан ду’а қылып сұрағанда тек, жоғарыдан (аспаннан) сұралады. Өйткені төмен жақ Оның рубубиясы мен улухиясына қатысты емес» дегені келтіріледі. Бұл сөздің жаны бар, дұға қылғанда ешкім неге қолын төмен созбай, жоғарыдан сұрайды.

«Мәсәил имам әл-Ахмәд» кітабының 263 бетінде Әбу Дәуд, Абдуллаһ бин Нәфидың былай дегенін жеткізеді; «Имам Мәлик айтты; Аллаһ аспанда, ал Оның ілімі барлық жерде».(Яғни Аллаһ аспанда және жаратылыстарын шексіз, толық қамтиды)

Шейх Ибн Қайим «Иджтимә әл-Джуйуш әл-Исләмиә» кітабының 65 бетінде имам әш-Шәфи’идың былай дегенін келтірген; «...Аллаһ аспанда аршының үстінде, Өз жаратылыстарына қалай қаласа солай жақындайды, ең төменгі аспанға қалай қаласа солай түседі»

Мухаммад бин Абд ар-Рахмән әл-Хумәйис былай дейді; «Аллаһ шекаралардан және биіктерден Ұлық және Пәк. Онда Оны шектейтін қандай да бір шекара және соңы болған қандай да бір биік нүктесі жоқ. Бірақ, бұл Аллаһ жаратылыстарымен араласқан деген сөз емес. Ақиқатында Аллаһ жаратылыстарынан ажыралған, тысқарыда. ...Алты жақ жаратылыстарды қамтығандай Оны қамтымайды. Ол ондай кемшіліктерден Пәк. Бірақ бұдан Аллаһтың жан-жағы жоқ деп түсінбеу керек. Аллаһ аспанда. Біз Оның барлық есімдеріне, сипаттарына иман келтіреміз, бірақ олардың анығын білмейміз».

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы, шейх Ибн Ибн Әбил Изз әл-Ханафи өзінің «Шарх Ақидатут Тахауиә» кітабында былай дейді; «Исра хадисінде, пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм денесімен сергек жағдайда Меккедегі Мәсджид әл-Харамнан Қуддустағы Мәсджид әл-Ақсаға Буракқа мінгізіліп, Джәбрәил аләйһиссәләммен бірге алып барылды. Сол жерде пайғамбарларға имам болап намаз оқыды. Бурақты мешіттің есігіне байлады. Содан кейін сол түні Бәйтул Мақдистен бірінші аспанға көтерілді.
...Бұл берекелі түн туралы Аллаһ Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен барлық сахих хадистер шындық. Миғраж хадисінде ақылды кісілер үшін Аллаһтың Ұлық сипаты туралы дәлелдер бар». (Яғни, Аллаһтың аршының үстіне көтерілуі, барша жаратылыстарынан Жоғарылығы, Ұлық екендігі).

Аллаһ ‘Иса аләйһиссәләм пайғамбарды оң тарапқа, әлде сол тарапқа немесе төмен жер астына алып кеткен жоқ. Аллаһ ‘Иса аләйһиссәләм ды Өзіне (аспанға) көтеріп алып кеткеніне кез келген мұсылман сенеді. Өйткені мұны айғақтайтын аяттар бар. Ақида мәселесінде адасқан Харури, Му’тазили, Матуруди және Аш’арилер секталары осының бәрін аз ақылға салып, бұрмалап түсіндіруге тырысады.
Әл-Филәни «Икәз әл-Химәм» кітабының 50 ші бетінде имам Мухаммадтан. Әбу Ханифаның былай дегенін жеткізеді; «Әбу Ханифа айтты; Егер мен Аллаһтың Кітабына және Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм хадистеріне қайшы келетін әлдене айтсам, онда сендер оны қабылдамаңдар».

Ал Медине қаласының мүфтиі болған имам Мәлик ; Бұл үмметің алдыңғыларын не түзесе, соңғыларын да тек сол түзей алады (Яғни Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетіне деген махаббатты айтады)деген екен.

Ал имам әш-Шәфи’й «ар-Рисәлә» кітабында; «Біздің сөзіміз тек тәйәмүм секілді. Су табылғанда тәйәмүмнің күші жойылады. Құран мен сахих хадистен нақты дәлел келгенде біздің сөзіміз күшін жояды» деген.Сондықтан кез-келген көзқарасқа соқырлықпен ілеспей Құран, Сүннет және сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыздың сөздерімен дәлел қарап, саралайық бауырлар. Матуруди және басқа да кәләм ілімін ұстанушылардың Әбу Ханифаға еш қатысы жоқ. Ал олардың кітаптарының сыртындағы «Әбу Ханифа мәзһәбы бойынша» деген жазу жай бетперде (маска) ғана.

Әбу Ханифа кейбір кәләм ілімін ұстанушыларға Аллаһтың лағынеті болсын деп қарғаса, имам әш-Шәфи’и оларға дүре соғып, сосын түйемен көше-көшені аралатып кәләм ілімін ұстанушылардың жазасы осы екенін жариялау керек деген пікірде болған. (Нақты мәлімет үшін Әһли Суннә уәл Джәмә‘а ғалымдары шейх Мухаммад Солих ибн әл-Усәйминнің орыс тіліне аударылған «Атрибуты Всевышнего Аллаха» кітабының 10 бетін және Мухаммад бин Абд ар-Рахмән әл-Хумәйистің кітаптарын қараңыз).

«Замм әл-Кәләм» кітабының 28-31ші бетінде әл-Харауи былай дейді; «Әбу Ханифа айтты; “Амр ибн Убаидқа Аллаһтың лағынеті болсын. Ол адамдарға еш пайда бермейтін кәләм іліміне жол ашты”».

«Мәнақиб Әби Ханифа» кітабының 183-184ші бетінде имам Ахмәд ибн әл-Мәкки, Әбу Ханифаның баласы Хаммадтың былай дегенін жеткізеді; «Бірде маған әкем келді, бұл кезде менің үйімде бір топ кәләм ілімін ұстанушылар отырған еді. Біз әлдебір мәселені дауыс көтере қызу талқылау үстінде едік. Әкемнің дыбыстағанын естіп мен оған қарсы шықтым. Ол менен; “бұл неғылған адамдар, ей Хаммад?” деп сұрады. Мен; “мұнда осындай да, осындай адамдар бар” деп есімдерін тізіп айтып шықтым. Ол; “қандай мәселеде келіспеушіліктесіңдер?” деп сұрағанында, мен; “осындай да, осындай бір сұрақ туындады” деп жауап бердім. Ол сол кезде; “балам, ендігі кәләм ілімімен айналысуыңды тоқтат” деп бұйырды. Мен әкемнің өз-өзіне қайшы келгенін бірінші рет көріп таң қалдым, ол бір нәрсеге рұқсат берсе қайыра тиым салушылардан емес еді. Сондықтан мен одан; “Ей әкетайым! Кәләм ілімін зерттеуге өзің бұырмап па едің” деп сұрадым. Ол маған; “иә балам, бірақ бүгін мен саған кәләм ілімін ұстануға тиым саламын” деді. Мен; “неге?” деп сұрағанымда, ол; “балам, кәләм ілімін ұстанушылардың алғашқы толқыны бір көзқарас, бір дінде еді. Бірақ шәйтан олардың ауызбірліктерін алып қойды да олардың арасына алауыздық салды, сөйтіп олар топ-топтарға бөлінді...”».

Өздерін Әбу Ханифа мәзһәбындамыз дейтін матурудилердің жік-жік болып махмудшы, сүлейменші, таблиғи жамағат, йассауишы, нақышбенди, деобенди, сопы, зікірші, тариқатшы, нұршы т.б. да секталарға бөлінуінің ең негізгі себебі, осы кәләм ілімі боп табылатыны ақиқат. Біз дұрыс жолда болу үшін жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап кеткен түріктің және басқа да матурудилердің сопыларының кәләмдық көзқарастарынан сақтанып, сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыз жүрген және үйреткен жолды ғана басшылыққа алуға тиіспіз. Әбу Ханифаның ең үздік шәкірті Әбу Иусуф; «Кәләм (философия)ілімін білу ─ джәһилдік (надандық). Кәләмды дұрыс емес деп одан бет бұру ─ ілім» деген екен. (Бұл хабарды «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында Ибн Әбил Изз әл-Ханәфи жеткізеді).

Ал Ахмәд ибн әл-Мәкки «Мәнақиб Әби Ханифа» кітабының 373ші бетінде Әбу Ханифаның Әбу Иусуфке былай дегенін келтіреді; «Дін негіздері туралы кәләм іліміне сүйеніп сөйлеуден сақтан, өйткені адамдар саған еліктеп осыны істеуге кірісуі мүмкін».

Әл-Харауи «Замм әл-Кәләм» кітабында Исхақ ибн Исадан имам Мәликтің; «Кім дінді кәләм ілімінің көмегімен үйрене бастаса , ол кәпір болады..» дегенін келтірсе, Абдуррахмән ибн Махдиден жеткен келесі бір хабарында имам Мәликтың өзіне сұрақ қойған бір кісіге; «Сен Амр ибн Убаидтың ізіне ерушілерден шығарсың? Амр ибн Убаидқа Аллаһтың лағынеті болсын! Өйткені ол дінге кәләмға қатысты жаңалықтарды ендірді. Егер ақиқатында кәләм ілім боп саналса, міндетті түрде сахабалар кәләмды шариғаттың бір бөлшегі деп есептер еді» дегенін айтады.

Имам Әбу Ханифа, Мәлик, әш-Шафи’й және Ахмәд кәләм ілімін ұстанушыларды сөккен және адамдарды бұл ілімнен сақтандырған. Ақиқатында тура жол сәләф (алдыңғы) ғалымдарымыз жүрген жол. Бұл туралы шейх Мухаммад Солих ибн Усәймин былай дейді; «Әһли Сунна уәл Джәмаъа біздің үмметің (алдыңғылары) сәләфтары. Кім оларға ілессе, ол ― сәләфит болып табылады».

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:20
4. Матурудилердің тағдыр мәселесінде адасуы және Әһли Сүннет ғалымдарының бұған дәлелдері.

Му’тазиләлық көзқарастағы матуруди «Сүлейменшілердің» осы «Мұхтасар Ғылымхал» (Бейнелі намаз) кітабының 21ші бетінде былай делінеді; «Енді бір теріс көзқарастағылардың айтуынша; ″Сен не істесең де, Аллаһ бәрібір өзі қалағанын дұрыс жолға, қаламағанын бұрыс жолға түсіреді″. Бұл көзқарас мүлде дұрыс емес». ...«Әу бастан Ахмет жұмаққа, ал Мехмет тозаққа барады» ― деп бір адамға қатысты белгілі бір үкім жоқ». (Ұстаздары Сүлеймен Хилми Тұнаханның сөзінен).

Бұл матурудилердің тағдырға деген көзқарасы. Олар Әһли Сүннет мәзһәбындағы ақида ғұламаларын, теріс көзқарастағы адасушылар деп есептейді. Ал бұл мәселеде Әһли Сүннет бағытын ұстанатын төрт мәзһәб арасында талас жоқ. Бірақ Харури, Му’тазили, Аш’ари және Матуруди секталары Әһли Сүннет ақидасынан бас тартып, бұл мәселеде Әһли Сүннетке қарсы шықты.

Ал Әһли Сүннет жолындағы ақида ғұламалары шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий мен шейх Ибн Әбил Изз әл- Ханәфий бұл мәселені былай түсіндіреді;
Аллаһ Та’алә айтты; (Мағынасы;«Сол уақытта Раббың адам балаларының белдерінен нәсілдерін алды да өздеріне куә етіп; ″Мен, сендердің Раббыларың емеспін бе?″(дегенде) олар; ″Әрине куәмыз″ деген. Қиямет күні; ″Бұдан хабарымыз болмады демеңдер». (әл-Аъраф,172)

Имам Ахмәд, Омар ибн Хаттабтан (Аллаһ оған разы болды)жеткізеді. Бұл аят туралы сұрақ берілгенде, Омар (радиаллаһу анһу) былай деді; «Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм, осы аят туралы сұрағанда былай деп айтқанын естіген едім; «Күмәнсіз Аллаһ Адам аләйһиссәләм ды жаратты. Одан кейін Ол оның арқасынан оң (қолымен) сипады да, ұрпақтарын шығарып; ″Оларды Мен джәннәт үшін жараттым. Олар джәннәтты мекендеушілердің амалдарын істейді″ -деді. Бұдан кейін Аллаһ тағы да Адам аләйһиссәләм ның арқасынан сипап, ұрпақтарын шығарып; ″Бұларды Мен тозақ үшін жараттым. Олар тозақты мекендеушілердің амалдарын жасайды″ деді.
Сонда бір кісі сұрады; ″Иә Аллаһтың Елшісі, онда не үшін амалдар істейміз?″
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай деп жауап берді;
″Ұлы да құдіретті Аллаһ қандай да бір құлын джәннәт үшін жаратса, Ол сол құлын джәннәтты мекендеушілердің амалын жасайтын қылып қояды. Түптің түбінде сол құл джәннәтты мекендеушілердің амалының біреуін орындау кезінде өледі. Ол осы амал арқасында джәннәтқа кіреді. Қашан Аллаһ қандай да бір құлын тозақ үшін жаратса, Ол сол құлды тозақты мекендеушілердің амалын жасайтын етіп қояды. Ол құл тозақты мекендеушілер амалының біреуін орындау үстінде өліп, сол амалымен тозаққа түседі».

Аллаһ джәннәт пен тозаққа түсетін жаратылыстарының санын толық, әрі әуелден білген. Бұл сан көбеймейді және азаймайды. Ол тағы да олардың не амалдар істейтіндерін әуелден білген. Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Күмәнсыз Аллаһ барлығын толық білуші». (Әнфәл,75). Аллаһ барлығын әуеліден және барлық уақытта білу сипатына ие.

Әрбір адамға жаратылып қойған орнының амалдары жеңілдетілген. Амалдар соңғыларымен қабылданады. Бақытты адам Аллаһтың тағдырымен бақытты болады, бақытсыз адам Аллаһтың тағдырымен бақытсыз болады.
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Бухари риуаят еткен хадисінде; «Амалдар соңғыларына қарап қабылданады» дейді.

Джәннаттық адам Аллаһтың тағдырымен джәннаттық болатындығы, тозақы адам Аллаһтың тағдырымен тозақы болатындығы туралы Абдуллаһ ибн Масъуд радиаллаһу анһу дан риуаят етілген хадисте, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтады; «Сіздердің әрбіріңіз анасының құрсағында 40 күн мәни (сперма) күйінде болады. Одан кейін сонша уақыт ұйыған қан күйінде болады. Одан кейін тағы сонша уақыт кесек ет күйінде қалыптасады. Одан кейін оған Аллаһ періште жібереді. Ол періштеге жан беру мен 4 нәрсе бұйырылады; оның ризығы, өмірінің мерзімі, амалдары, джәннаттық немесе тозақы болатындығын жазады. Одан басқа ғибадатқа лайық құдай жоқ Аллаһтың атымен ант етемін, күмәнсіз сендерден кез-келгенің джәннатқа бір білек қалғанға дейін, джәннат тұрғындарының амалын жасай аласыңдар, сонда оның тағдырына жазылғаны тозақ болса, ол тозақты мекендеушілердің амалын жасай бастайды да тозаққа кіреді. Ақиқатында дәл солай сендерден кез-келгенің тозаққа бір білек қалғанға дейін тозақ тұрғындарының амалын жасай аласыңдар, сонда оның тағдырына жазылғаны джәннат болса, ол джәннат тұрғындарының амалдарын орындай бастайды да, джәннатқа кіреді». (Муслим)

Аллаһ Өзінің мейірімділігімен Өзі қалаған құлын тура жолға салады, оны адасудан және бәледен сақтайды. Аллаһ Өзінің әділеттілігімен, Өзі қалаған құлын адастырады, оны күмәнданушылықтан сақтамайды және оған пәле-жаланы үйеді.

Бұл сөз му’тазилилердің, қадари (және матурудилердің) ақидасын жоққа шығарады. Олар «Аллаһтың хидаясы ― тура жолды баяндау» деп айтады (бұл ұғым адасу). Әһли Сүннет ғалымдары хидаяны 2 ге бөледі;

1)Хидая тәуфиқ (тура жолға салу)

2)Тура жолды түсіндіру, ұғындыру.

Аллаһ Та’алә Өзінің құлына иман сыйласа, тура жолға салды деп айтамыз, осыны тәуфиқ дейміз. Мұндай хидая тек Аллаһтан ғана болады. Ешкім, тіпті пайғамбарлар және періштелер де өздерінің қалауымен біреуге тәуфиқ хидаятын бере алмайды. Хидаяның екінші түрі ― тура жолды түсіндіру, мұны пайғамбарлар, ғалымдар және басқалар істей алады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм жақсы көрген және жақсы көрмеген адамдарына да тура жолды түсіндірді.

«Қасас» сүресінің 56 аятының мағынасын Әһли Сүннеттің Құран тәпсіршісі шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; Аллаһ Та’алә айтты;
«Ей Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сендер ешкімге хидая-тәуфиқ бере алмайсыңдар, тіпті ол сендердің ең жақсы көретін адамдарың болса да. Өйткені жаратылғандар қалағандарына хидая-тәуфиқ беруге қабілетсіз. Бұл тек Аллаһтың қолында. Ол өзінің құлдарынан кімді қаласа соны тура жолға салады. Кімнің хидаятқа лайық екенін Аллаһ білуші. Сондықтан тек Аллаһ қана біле тұрып тура жолға салады. Хидаятқа лайық емес құлдарын Аллаһ адастырып қояды».

Сәжде сүресінің 13 аятының мағынасын шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; «Аллаһ айтады; Егер Біз қалағанымызда еді, барлығына хидаят беріп, тура жолға салған болар едік. Бірақ Аллаһтың хикметі (даналығы) барлығының тура жолда болуынан бас тартты». (Хикмет – барлық заттарды өз орнына қою).

Аллаһ Та’алә Мудассир суресінің 31 аятында былай деді;
Мағынасы; «Аллаһ Өзінің қалаған құлын адастырып қояды, ал кімді қаласа, оны тура жолға салады».

Барлық жаратылыстар Аллаһтың кеңдігі мен әділдігі арасында, Оның қалауы бойынша өмір сүреді.

Тағабун сүресінің 2 аятының мағынасын шейх ас-Саъди былай тәпсірлейді; «Аллаһ жаратылыстарды жаратқанда біреулерін иманды, ал біреулерін кәпір қылғандарын жариялайды. Адамдардың иманды және кәпір болуы Аллаһтың қалауына байланысты. Аллаһ кімді тура жолға салса, бұл Аллаһтың жомарттығы мен мейірімділігінің арқасында болады. Ал кімді адастырса, ол Аллаһтың әділеттілігінің арқасында. Барлық мақтау Аллаһқа».

Аллаһ Та’алә қарсыластардан және ұқсастардан жоғары.
Аллаһ Та’аләға қарсы шығатын ешбір зат жоқ. Оның қалағаны міндетті түрде болады, ал қаламағаны еш уақытта болмайды. Оған ұқсайтын, тең келетін ешбір зат жоқ. Ихлас сүресінің 4 аятын шейх ат-Табарий былай тәпсірлейді; «Мүшіріктер пайғамбарымыздан; «Ей Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм бізді өзіңнің Раббыңмен таныстыр» деп сұрағанда, Аллаһ келесі аяттарды түсірді. Мағынасы; «Айт, Аллаһ жалғыз. Аллаһ ешнәрсеге мұқтаж емес. Ол тумады және туылмады. Әрі Оған ешкім тең емес». Өйткені, кез келген туылған жан міндетті түрде өледі. Ал әрбір өлетін жан артында мирас қалдырады. Ал Аллаһ Та’алә ешқашан өлмейді, мирас та қалдырмайды және Оған тең келер ешнәрсе жоқ». Бұл сөздер «құл Аллаһтың қалауынсыз іс-әрекетін өзі жасайды» дегенді айтатын му’тазилилер мен матурудилерге қарсы дәлел.

Аллаһтың әмірін кері қайтаратын, оны кешіктіретін және Оның әмірінен жоғары тұратын ешнәрсе жоқ. Өйткені Аллаһ жалғыз Қаһһар. Қаһһар ― Өзінің билігімен және құдіретімен жаратылыстардың үстінен жеңіске жетуші деген мағынаны білдіреді. Жаратылыстар бұны ұнатса да, ұнатпаса да Ол жеңіске жетуші.

Әрбір зат Аллаһтың қалауы және тағдырымен іске асады. Аллаһтың қалағаны міндетті түрде орындалады. Құлдар үшін ерік жоқ, Аллаһ олар үшін не қаласа, сол болады. Демек, Аллаһ құлдары үшін не қаласа, ол әлбетте болады, ал Ол қаламаған нәрсе еш уақытта болмайды. (Тіпті, бүкіл жаратылыстар бір жерге жиналып, ол нәрсеге қарсылық жасағысы келсе де).

Тәкуир сүресінің 29 аятының мағынасын хафиз Ибн Касир былай тәпсірлейді; «Сендердің қалағандарың бүкіл әлемдердің Раббысы қаласа ғана болады. Ерік сендердің қолдарыңда емес. Кімді Аллаһ тура жолға түсіруді қаласа, ол оны міндетті түрде табады. Кімді Аллаһ тура жолдан тайдыруды қаласа, ол оны күмәнсыз тайдырады. Бұл істердің барлығы бүкіл әлемнің Раббысы Аллаһ Та’аләға байланысты».

Суфиән әс-Сәури Саъид ибн Абд әл-Азизден жеткізеді, ал ол Суләймән ибн Мусадан радиаллаһу анһу жеткізуші. Ол былай деді; «Аллаһ Та’алә кімді тура жолға салуды қаласа, оған Құран үлгілі еске түсіруші болатынын ескерткен. Осы аят түскенде Әбу Джәһил; ″Барлық іс біздің қолымызда, егер қаласақ тура жолда боламыз, қаламасақ болмаймыз″ деп айтты. Сонда Аллаһ Та’алә; ″Сендердің қалауларың бүкіл әлемдердің Раббысы Аллаһ қаласа ғана болады″ деген аятты түсірді. Бұл және осыған ұқсас аяттар; «Аллаһ қалаған нәрсе болады, қаламаған нәрсе болмайды» дейтін Әһли Сүннет және Жамағат ақидасының дәлелі. Аллаһ қаламаған нәрсе Аллаһтың құзырында қалай болады? Олар өздерінше; «Аллаһ кәпірдің иманды болуын қалайды, ал кәпір иманды болуды қаламай кәпір болады» деген сөздерді айтып, кәпірдің ерік-қалауын Аллаһтың қалауынан жоғары қойды. Осы сөзді айтқан адамнан артық кәпірлік батпағына батқан адам бар ма? Олар айтқан надан сөздерден Аллаһ Пәк.

Аллаһ жаратылыстарды біліп жаратты. Аллаһ адамдарды және жындарды жаратқанда, олардың санының қанша екенін, өз өмірінде қанша ауа жұтып, қанша тамақ жейтінін, қанша өмір сүретінін, олардың бақытты әлде бақытсыз болатынын, джәннәтқа немесе тозаққа түсетінін және басқа барлық жағдайларды біліп жаратты.

Аллаһ жаратылыстарының тағдырын, өмір сүру мерзімін белгілеп қойған. Қашан оларға ажал жеткенде, олар оны бір сағат не артқа, не алға жылжытуға шамалары жетпейді. «әл-Имран» сүресінің 145 аятын шейх ас-Саъди былай тәпсірлеп түсіндіреді; «Барлық тірі жандардың өмір сүру мерзімі Аллаһтың тағдырымен және қалауымен белгіленген. Қашан өлім уақыты келгенде, оған еш себеп болмаса да бұл жан өледі. Егер Аллаһ кейбір жанның өмір сүруін қаласа, өлімге әкелетін қандай да бір себептерге қарамастан, ол жан мерзімінен ерте өлмейді. Бұл нәрсе Аллаһтың осы жанның өмір сүру мерзімін жазуы, осы жанның тағдырын белгілеуі нәтижесінде болады. Қашан жаратылыстардың өлім мерзімі келгенде, олар оны бір сағат алға, не бір сағат артқа жылжыта алмайды».

Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмның әйелі Үммі Хабибә радиаллаһу анһә; «Ей Аллаһ! Менің күйем Аллаһтың Елшісінің және менің әкем Әбу Суфиәнның және ағам Муъауияның өмір жастарын ұзартып, мені қуанта гөр» - деп Аллаһтан дұға қылып сұрағанда, Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Сен Аллаһтан белгіленген мерзімді, саналған күндерді және бөлініп қойылған ризықты сұрадың. Аллаһ Та’алә өз мерзімінен бұрын еш нәрсені алға жылжытпайды және одан кейін еш нәрсені кейінге қалдырмайды. Егер сен Аллаһтан өзіңді қабір азабынан және тозақ азабынан сақтауды сұрағаныңда, жақсы және абзал болар еді» (Муслим)».

Аллаһ пенделеріне олардың шамасы жететін нәрсені ғана жүктейді. Олардың шамасы Аллаһ жүктеген нәрсеге ғана жетеді. Бұл «Лә хәулә уә лә қууәтә иллә билләһ» сөзіне түсіндірме. Бірде-бір адамда, Аллаһқа күнәһар болудан, яғни күнә істеп қалудан сақтап қалатын қандайда бір айла, айналып өту немесе қандай да бір іс-әрекет жоқ. Пенде күнәдан тек қана Аллаһтың жәрдемімен сақтана алады. Аллаһқа ғибадат етуде бекем болу үшін, егер Аллаһ тәуфиқ бермесе адамдарда ешқандай күш-қуат жоқ. Барлық нәрсе Аллаһтың тағдырымен, білімімен және қалауымен жүзеге асады. Оның қалауы барлық нәрсенің қалауынан жоғары. Сондай-ақ Оның қалауы барлық айлалардан жоғары. Аллаһ ешқашан зұлымдық жасамай қалаған ісін жүзеге асырады. «Аллаһ Та’алә істеген бірде-бір амалы туралы сұралмайды, ал жаратылыстар әрбір істеген амалы туралы сұралады» (Әнбиә, 23)

Зәид ибн Сәбиттің радиаллаһу анһу риуаятында, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Күмәнсыз, Аллаһ егер аспан мен жердің мекендеушілерін азаптаса, оларға зұлым болмаған жағдайда азаптайды. Егер оларды Өз рахымына алса, Оның рахымы олар үшін істеген амалдарынан да жақсырақ болады» (Әбу Дәуд, Хаким).

Тағдыр Аллаһтың ақиқаты және құпия сыры. Аллаһ жаратылыстарды жаратады, оларды бай немесе кедей қылады. Оларды адастырады және тура жолға салады, өлтіреді және тірілтеді. Адамдардың тағдыр мәселесіндегі таласы жалпыға мәлім. Құтылатын жалғыз жол ― Әһли Сүннет ақидасы. Барлық нәрсе Аллаһтың тағдырымен болады. Құлдардың тіпті іс-әрекеті де Аллаһтың қалауымен болады. Аллаһ Қамар сүресінің 49 аятында былай деді;Мағынасы; «Ақиқатында Біз әр нәрсені тағдырмен жараттық»

Имам Муслим өзінің «Сахих» кітабында Абдуллаһ бин Амр радиаллаһу анһу дың риуаяты бойынша, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм хадисін келтіреді; «Аллаһ жаратылыстарының тағдырын көктер мен жерді жаратпай тұрып 50 мың жыл бұрын белгілеген. Ол кезде Оның аршысы судың үстінде еді». Әһли Сүннеттің матурудия сектасы тәрізді бидағатшыларға айтатыны осы. Аллаһ Ахметтің де, Мехметтің де тағдырын аспан мен жерді жаратпай тұрып 50 мың жыл бұрын белгілеген. Бұған иман келтіру ―уәжіп боп саналады. Кімде-кім бұған иман келтіруден бас тартса, ол ― кәпір. Өйткені тағдырға деген иман, иманның негізгі алты шарттарының бірі.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұрақ берген Джәбрәйил аләйһиссәләм ға былай жауап берген; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне иман келтіруің және тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің» (Муслим).

Әһли Сүннет «Ләух әл-Махфуз» және онда жазылған тағдырға иман келтіреді. Аллаһ Бурудж сүресінің 21-22 аяттарында айтады;
Мағынасы; «Олар (кәпірлер)жоққа шығарған нәрсе, Ләух әл-Махфуздағы, яғни әрбір бұзылудан, өзгеріске ұшыраудан сақталынған ұлы тақтадағы Құран болып табылады». Жаратылыстардың тағдыры жазылған Ләухты (тақтаны), Ләух әл-Махфуз деп атайды.

Аллаһ Та’алә қаламды жаратып, онымен жарататындарының барлығының тағдырын Ләух әл-Махфузға жазды. Пайғамбарымыздан саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен сахих хадисте былай делінеді; «Аллаһтың жаратқан нәрселерінің ең алғашқысы қалам, оны жаратып болғаннан кейін Аллаһ оған; ″Жаз!″ деп әмір берді, қалам; ″Иә Раббым нені жазамын?″ дегенінде, ″Қиямет күніне дейін болатын барлық нәрсенің тағдырын жаз″ деді».(Әбу Дәуд, Тирмизи). Әһли Сүннет Ләух әл-Махфузға иман келтіреді, және олардың қандай екендігі жайында бас қатырмайды.

Егер жаратылыстардың барлығы жиналып, Аллаһтың Ләух әл-Махфузда жазып қойған, болуы тиіс болған нәрсенің болмауын қаласа, олар оны істей алмайды. Егер жаратылыстардың барлығы жиналып, Аллаһтың Ләух әл-Махфузға жазбаған нәрсенің болуын қаласа да, олар оны істей алмайды. Қаламның сиясы Қияметке дейін болатын нәрсенің бәрін жазып кеуіп қалған.

Абдуллаһ ибн Аббастан радиаллаһу анһу риуаят қылынады, ол кісі былай дейді; Бір күні Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләммен бірге отырған едім.Сонда Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ей бала! Мен саған бірнеше насихат сөз айтайын ба? Аллаһтың (белгілеген) шекараларын сақта, сонда Ол сені сақтайды. Аллаһты (үнемі) жадыңда сақта, сонда сен Оны қарсы алдыңнан табасың. Қашан болмасын не сұрасаң да Аллаһтан сұра, көмек беруші жалғыз Ол ғана. Біліп қойғын, егер барша халық жиналып, саған пайда тигіземіз десе, олар тек Аллаһтың жазғанынан артық пайда тигізе алмайды. Ал егер бүкіл халық жиналып саған зияндарын тигізуге кіріссе, Аллаһтың жазғанынан артық зиян тигізе алмайды. Өйткені қаламдар көтеріліп, сиялар кеуіп қалған» (Тирмизи).

Аллаһ Та‘алә Мулк сүресінде былай дейді; «Аллаһ, сендерден амалдарымен кім ең жақсы екенін сынау үшін, өмір және өлімді жаратты». Ат-Табари бұл аятты былай тәфсирлейді; «Аллаһ Та‘алә кімді қаласа өлтіреді және кімге қаласа өмір береді. Ей адамдар, сендерден кім Оның мейірімділігін көбірек іздегенін, сендерден кім Аллаһқа ғибадат қылғанын және сендерден кім амалдарымен жақсы екенін сынау үшін, Ол өлім мен өмірді жаратты».
Куртуби айтады; «Аллаһ Та‘алә алдын өлімді, ал одан кейін өмірді ескертті. Оның себебі, өлім өмірге қарағанда жақынырақ, өйткені заттар бастапқыда өлі еді. Мысалы, (шөп пайда болатын) жер және одан адам пайда болатын ұрық тәрізді. («Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабы)

Пенденің тағдырына не жазылған болса, ол нәрсе оған сөзсіз келеді, айналып өтпейді. Оған келмеген нәрсе оның тағдырына жазылмаған, яғни ол келмейді. Пендеге Аллаһ жаратылыстарында болатын барлық нәрселерді алдын ала білетіндігін білуі керек. Аллаһ оның бәрін өзгермейтіндей етіп берік жазып қойған. Бұл тағдырды Аллаһтың көктерінде және жерінде жаратылыстарының ішінен кешіктіретін, жоғалтатын, өзгертуге күші жететін, азайтатын немесе ұлғайтатын теңі жоқ.

Тағдырға осылай иман келтіру ― иманның түйіні, Аллаһ Та’аләның тәухидын және Оның рубубиясын мойындау және таным негіздері болып табылады. Фурқан сүресінің 2 аятында Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Ол барлық нәрсені жаратты және олардың тағдырын өлшеп қойған».
Ол тағы да Ахзаб сүресінің 38 аятында; Мағынасы;«Аллаһтың қалауы белгіленген тағдыр шешімі» дейді.

Аллаһ кәпірдің кәпір болуын қалайды, бірақ Ол оны жақсы көрмейді және оған риза болмайды. Аллаһ кәпірдің бұл дүниеге келуін, өмір сүруін қалайды, бірақ Ол сенім мәселелерінде Ол олардан риза болмайды. Му’тазилә, Қадария, Матурудия секталары бұл таза ақидаға қарсы шықты. Олардың пікірінше Аллаһ барлық адамдардың иманды болуын қалайды, бірақ кейбір адамдар иманды болуды қаламай кәпір болды. Бірақ бұл болмашы әрі жарамсыз пікір. Өйткені ол Құран мен Сүннетке қарама-қайшы келеді.

Амр ибн Хәйсам былай деді; «Біз кемеге міндік, жолсеріктеріміздің бірі қадари сектасын ұстанушы, ал екіншісі мүшірік еді, сонда қадари ағымын ұстанушы мүшірікке; ″Мұсылман бол″ деді. Ал мүшірік; ″Қашан Аллаһ қаласа, боламын″
деді. Сонда қадари ағымын ұстанушы; ″Аллаһ күмәнсыз қалайды, бірақ оны шәйтан қаламайды″ деп жауап берді. Сонда мүшірік; ″(Менің мұсылман болуымды) Аллаһ қалайды, (бірақ) шәйтан қаламайды. Сонда шәйтанның қалауы-
(Аллаһтан) күштірек болғаны ма? Мен, кім күшті болса, сонымен біргемін″ деп жауап қатты». Міне қадари сектасын ұстанушылардың дұрыс емес ақидасынан шығатын нәрсе. Аллаһ бізді ондай нәрселерден сақтасын.

Бір бәдәуи Амр ибн Убайдтың жиналысына келіп; «Уа халайық! Менің түйемді ұрлап кетті. Сендер Аллаһтан түйемнің қайтарылуын сұрап дұға тілеңдерші» деді.
Сонда Амр ибн Убайд; «Ей Аллаһ! Сен бұл кісінің түйесінің ұрлануын қаламадың, бірақта ол ұрланды. Оның түйесін қайтып бере гөр» деп дұға қылғанын естіп тұрған әлгі бәдәуи; «Сенің мұндай дұғаңа мұқтаж емеспін. Сенің айтуыңша Аллаһ қаламаса да менің түйем ұрланыпты. Менің қорқып тұрғаным, енді Аллаһ қаласа да енді ол түйе маған қайтып келмейді екен» деді. (Білімсіз бәдәуи кәләм ілімінің ғалымының ақидасын жарамсыз қылды).

Аллаһ барлық нәрсеге иелік қылады. Бірде-бір нәрсе Оған (әлде Онымен қатар) иелік ете алмайды. Бір сәтке Аллаһтан тәуелсіз болу жоқ. Егер кім, өзін бір сәтке Аллаһтан тәуелсізбін деп санаса, ол күмәнсіз кәпір болып, құрушыға айналады.
Бұл тақырыпта, алдын ала өткендегідей тағдырға иман келтіруге, Аллаһ әлемде болатын уақиғаларды алдын ала білетініне дәлел бар. Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм иман туралы сұраушыға (Джәбрәил а.с.) былай деп жауап берді; «Аллаһқа, Оның періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ахирет күніне және тағдырға, оның жақсылығы мен жамандығына иман келтіруің».

Табари риуаят етіп Ибн Масъудтан жеткізеді; Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Тағдыр еске алынғанда, тілдеріңізді тиыңдар».
Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы шейх Әбил Изз әл-Ханәфий бұл хадисті былай түсіндірді; «Кімде-кім неге Аллаһ олай істеді дейтін болса, ол Құран үкімін жоққа шығарған болады. Ал кім Құран үкімін жоққа шығарса, ол күмәнсыз кәпір болады». Бұл сөз былай түсіндіріледі; «Аллаһқа ғибадат қылу, Оның Кітаптарына, Пайғамбарларына иман келтіру ― бұның бәрі бой ұсынуға,
сонымен қатар шариғаттағы бұйрықтар мен тиымдардың даналығын сұрастырмауға негізделген».

Тағдырға иман келтіру «Аллаһтың тәухидын» мойындау болып табылады. Яғни Аллаһтың сипаттарына иман келтірмейінше, тәухид кемел болмайды. Кімде-кім Аллаһтан басқа жаратушы бар десе, ол күмәнсыз мүшірік болады. Осындай болғанда, әр адам өз іс-әрекетін өзі жаратты дейтін адамның халі не болады? Сол үшін «қадарилар» осы үмметтің отқа табынушы мүшіріктері болып табылады. Әбу Дәуд, Абдуллаһ ибн Омардан радиаллаһу анһу, ол кісі Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм нан риуаят қылады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтады; «Қадарилар осы үмметтің мүшіріктері. Егер олар ауырып қалса, хал- жағдайын сұрамаңдар. Егер олар өлсе, жаназасына қатыспаңдар».

Пенделердің қалаулары, амалдары – Аллаһтың жаратқандарынан. Ол амалдарды жүзеге асыру пенделердің ісі боп табылады. Пенделердің амалдарының жақсысын да, жаманын да жалғыз Субханәһу уә Та‘алә жаратты. Бұл мәселеде адасқан екі ақида бар. Бірісі адасқан Джәбарийлердің ақидасы, екіншісі адасқан Қадариә және Му’тазилә ақидасы. Джәбарийлер тағдырға иман келтіруде шектен шығып кетті. Олардың сөзі бойынша пенделер істейтін іс-әрекетте олар мәжбүрленген, оларда ешқандай қалау жоқ екен. Бұлардың қылмысы мушаббихалардың ақидасына
ұқсайды. Мушаббихалар Аллаһтың сипаттарына иман келтіруде шектен шығып, аталмыш сипаттарды жаратылыстар сипатына ұқсатып жіберді. Тағдырды жоққа шығарушы қадарилар болса пенделерді Аллаһпен бірге жаратушы қылып қойды. Адасқан джәбарий топтары; «пенде де ешқандай қалау жоқ» деп айтты. Ал му’тазиләлар болса; «жамандықты Аллаһ қаламайды, Ол қаламаса да пенделер өз қалауымен жаратады (жасайды)» деп айтты. Екі топтың бірі шектен шықса, екіншісі Аллаһқа кемшілік қосты.

Шейх Ибн Әл-Изз әл-Ханәфий айтады; «Тағдыр мәселесінде ең дұрыс сөз ― Әһли Сүннет және Жамағаттың сөзі. Бұлар айтады; «Пенделер істерін өздері істесе де, ол істер Аллаһтың жаратқандарынан болып табылады».

Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; «Аллаһ сендерді және сендердің амалдарыңды жаратты» (Саффат сүресі, 96 аят) Ақиқат осы».

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:13
Матурудилердің ақылмен Аллаһқа сипаттар қосып адасуы.

Матурудилік Нақышбенди сектасы көптеген үлкенді-кішілі тармақтарға бөлінген. Солардың кейбір топтары Аллаһтың тек жеті сипатына ғана иман келтірсе, кейбірі Аллаһтың мың бір есім-сипаты бар деп санайды.

Имам Бухари, имам Муслим және имам ат-Тирмизи Әбу Хурайрадан (р.а) мына хадисті жеткізеді; «Аллаһтың 99 есім-сипаттары бар. Бұл есім-сипаттар біреусіз жүз, кім бұларды қайталаса джәннәтқа кіреді».

Әһли Сүннет Аллаһтың есім-сипаттарын тек осымен шектемейді, бірақ аз ақылға салмай, Аллаһ пен Оның Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм жеткен сахих жолмен жеткен есім-сипаттарға иман келтіреді. Ешбір пенде өз ақылымен, өз білімімен Аллаһтың сипаттарын біле алмайды. Тек Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм білдіргендерінен біледі. Шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи былай дейді; «Қиялдар Аллаһ Та‘аләның қандай екеніне еш уақытта жете алмайды және ғылымдар Аллаһтың қандай екенін білуі мүмкін емес».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафи айтады; «Аллаһтың Өзінен басқа ешкім Оның қандай екенін біле алмайды. Біз Аллаһты тек Оның сипаттары арқылы білеміз». (Аллаһ Өзін Құранда қалай сипаттаған болса және пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм өзінің хадистерінде Аллаһты қалай сипаттаған болса, біз Аллаһтың сол сипаттарын мойындап иман келтіреміз).
Таһә сүресінің 110 аятын шейх ат-Табари былай тәпсірлейді; Мағынасы;...Адамдар Аллаһтың қандай екенін біле алмайды.

Шейх ат-Тахауи айтады; «Аллаһ Та’аләның Өзіндік сипаттары әуелден, жаратылыстарды жаратудан бұрын бар болған. Аллаһқа жаратылыстар жаратылғаннан кейін жаңа сипат қосылған жоқ. Ол Өзінің сипаттарымен әуелден бар және сол сипаттарымен мәңгілік».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханафи былай дейді; «Аллаһ Та‘алә затында және сипаттарында әуелден кемел сипаттармен сипатталған. Аллаһтың белгілі сипаты әуеліде жоқ еді, кейін пайда болды дегенге сенуге болмайды. Егер Аллаһтың кейбір сипаттары бұрын болмаған, ал кейін пайда болған деп айтатын болсақ, онда бұл Аллаһқа кемшіліктер қосу болып табылады. Аллаһ Та‘алә кемшіліктерден Пәк және Ұлық».

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:12
Матурудилердің Аллаһты жаратылыстарға ұқсатып Мушаббиха сектасын қолдауы.

Мушаббихалар Жаратушыны жаратылыстарға ұқсатады. Матурудилердің Саид Нурси құрған «Нұршылар» тәрізді сопылық секталары бұл көзқарасты қолдайды. Олар Аллаһтың сипаттары қайталанбайтын, Өзіне ғана тән сипаттар екендігіне иман келтіруден бас тартады. Мушаббихалар Аллаһтың сипаттарының қайталанатын шағылысы бар, жаратылыстар Оның сипаттарының шағылысы деп есептейді. Олардың кейбірісінің алжығандары соншалық кәдімгі үй жануары итте Аллаһтың Қаһһар есімінің шағылысы (қайталануы) бар деп есептейді. Астағфируллаһ сонда шошқа мен маймылда қандай сипаттарының шағылысы бар екен. Сөйтіп олар бүкіл әлемді Аллаһтың шағылысына жатқызады.
Әһли Сүннет айтады; Аллаһқа ұқсас еш нәрсе жоқ.

Әһли Сүннет және Жамағат ғалымдары Аллаһқа ұқсас еш бір нәрсе жоқ екендігіне бір ауыздан келіседі. Бұл ұқсастық затында, сипатында немесе іс-әрекетінде болсын еш нәрсе оған ұқсамайды.

Шура сүресінің 11 аятының мағынасын шейх Абд ар-Рахмән бин Насир ас-Саъди былай тәпсірлейді;
«Аллаһтың жаратылыстарының еш бірі Оған ұқсас емес және Оған тең келе алмайды. Тіпті бұл ұқсастық затында, сипатында іс-әрекетінде болсын, еш нәрсе Оған мүлдем ұқсамайды. Өйткені Аллаһтың есімдерінің барлығы өте көркем, сипаттарының барлығы кемел және ұлы сипаттар және Оның іс-әрекеті ғаламат жаратылыстарды серіксіз жарататын іс-әрекет. Жалпы Оған ұқсас келетін бір нәрсе еш жерде жоқ». (Яғни, Аллаһтың жаратылыстарында Аллаһтың сипаттарының шағылысы да, көлеңкесі де жоқ.. Оның сипаттары жаратылыстарында еш қайталанбайтын Аллаһтың Өзіне ғана тән сипаттар).

Бұл сөздер Мушаббиха және кейбір матуруди секталарына да қарсы жауап береді. Олар Жаратушының сипаттарын жаратылыстарға ұқсатады. Аллаһ Та’алә олардың бұзық сөздерінен Пәк.

«әл-Фиқһ әл-Әкбар» деген кітабында имам Әбу Ханифаның мынадай сөздері бар;
«Аллаһ Та’алә Өзінің жаратылыстарының бірде-біріне ұқсамайды және Оның жаратылыстарының бірде-бірі Оған ұқсамайды. ОНЫҢ БАРЛЫҚ СИПАТТАРЫ ЖАРАТЫЛЫСТАРЫНЫҢ СИПАТТАРЫНА ҚАРАМА-ҚАЙШЫ. Ол біледі, бірақ біз сияқты емес. Ол құдретті, бірақ Оның құдреті біздікіне ұқсамайды. Ол көреді, бірақ біз сияқты емес».

Мушаббихалар Аллаһты суреттегенде Құран мен хадиске сүйенбейді.Олар адамдарға Аллаһты үнемі жаратылыстарға (мысалы, қолында билігі бар хан, патша) ұқсатып суреттеп таныстырады. Сөйтіп, Аллаһты танытатын ең жақсы білім бізге нәсіп етілген деп мәз болады.

Имам Бухаридың ұстазы шейх Ну’аим бин Хаммад әл-Хуза‘и былай деді; «Кім Аллаһқа, Оның жаратылыстарының қайсы бірін ұқсатса, ол күмәнсіз ─кәпір. Кімде-кім Аллаһ Өзін-өзі сипаттаған сипаттардың бірін жоққа шығарса, ол да кәпір». (Толық мәлімет үшін имам әз-Зәһәбидың «әл-Улувв» кітабын қараңыз).

Ханәфий мәзһабының атақты ақида ғалымы шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий айтады; «Кімде-кім адамзатта болған сипаттардың бірімен Аллаһ Та’аләны сипаттаса, күмәнсыз кәпір болады. Мұны ұққан адам ғибрат алады, бұл сияқты кәпірлердің сөзінен тиылады және Аллаһ Та’аләның кемел сипаттарымен адамға ұқсамайтынын біледі». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Оның ізбасары шейх Әбил Изз әл-Ханәфий былай дейді; «Аллаһ Та’алә өзінің сипаттарында адамға ұқсамайтындығын ескертеді, Аллаһ Та’алә сөйлейді, бірақ біз сияқты емес. Еш нәрсе Аллаһқа ұқсамайды және тең келмейді. Тіпті затында, есімдеріне, сипаттарында және іс әрекетінде болсын, Аллаһқа еш нәрсе әсте ұқсамайды. (Яғни, жаратылыстарында Оның қайталанатын шағылысы да, көлеңкесі де жоқ). Ол барлық дыбыстарды Естуші және барлығын толық Көруші. Кімде-кім Аллаһтың сипаттарын жоққа шығарса, жоқ нәрсеге ғибадат етуші болады. Кімде-кім Оның сипаттарын жаратылыстарының сипатына ұқсатса, пұтқа сиынушы мүшірік болады». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай дейді; «Аллаһ Та’аләның кез келген сипатын өз ақылы және қиялымен түсіну және өлшеу мүмкін емес. Бұл (адамның ақылы жетпейтін) ақида мәселелеріне бағынудан басқа жол жоқ. Мұсылмандардың діні осымен құрылған. Кімде-кім Аллаһ Та’аләның сипаттарын және одан басқа ақида мәселелерін жоққа шығарудан, сондай-ақ Аллаһ Та’аләның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсатудан тиылмаса, тура жолдан адасады».
(Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх Әбил Изз әл-Ханафий айтады; «Аллаһтың сипаттарын жоққа шығару және Оның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсату, жүректің рухани ауруы. Сондай рухани аурулар екі түрлі болады; күмән ауруы және шахуат ауруы. Бұл аурулар Құранда айтылған. Күмән ауруы шахуат ауруынан да жаман, өйткені шахуат қанағаттанса, шахуат ауруының жазылуына үміт бар. Күмән ауруында Аллаһ ол адамды рахметіне алмаса, оған шипа жоқ. Аллаһтың сипаттарын жоққа шығару (мысалы, аспанда екенін) және Оның сипаттарын жаратылыстардың сипаттарына ұқсату күмән ауруына жатады».
(Шарх әл-Ақида ат-Тахауия кітабы).

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай дейді; «Сондай екен, Раббымыз Аллаһ Та’алә сипатталған сипаттарында жалғыз. (Оның сипаттарының жаратылыстарда шағылысы да, көлеңкесі де жоқ,, еш қайталанбайтын Аллаһтың Өзіне ғана тән сипаттар). Жаратылыстарындағы бірде-бір мақлұқтарда Оның сипаты жоқ».

Ат-Тахауи бұл тақырыпты «Ихлас» сүресінен алды. Сүренің мағынасы; Айт; Ол Аллаһ жалғыз.Аллаһ мұңсыз (әр нәрсе Оған мұқтаж). Ол тумады да, туылмады. Әрі Оған ешкім тең емес.

Сәләфтарымыз (сахабалар, табиғиндер, ғалымдар) бір ауыздан, адамзаттың Аллаһ Та’аләның шекарасын білмейтіндігін, сондай-ақ Оның сипаттарының бір де бірін шектей алмайтындығын айтқан. Әбу Дауд Таялусий айтады; «Суфиян, Шуъбә, Хаммад бин Зәид,Хаммад бин Сәләмә, Шарйик және Әбу ӘууәналарАллаһты шектемейтін, жаратылыстарға ұқсатпайтын және теңестірмейтін, «қалай» деп айтпастан хадистерді риуаят ететін. Оларға сұрақ берілгенде, хадистермен жауап беретін».

Мушаббиха және кейбір матуруди секталары сахих хадистермен амал қылушылар адасуда деп ашық айтады. Олардың ойларынша сахих хадистермен тек «әулие ұстаз» бұйырса ғана амал қылуға болады.

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы, Әбу Ханифаның көзқарасын ұстанушы шейх Ибн Әбил Изз әл-Хәнәфий айтты; Исламның қадамы аят және хадистердің анық мағынасына бой ұсынса және соған ерсе ғана нық болады. Құран (Аллаһтың сөзі) және Хадис (Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм) нұсқауларына бой ұсынған, оларды мойындаған және оларға бағынған, Құран мен хадиске өзінің нәпсісімен, күмәнімен, ақылымен және ойымен қарсылық жасамаған адам ғана Ислам ақиқатында нық және иманында тура болады. Имам Бухари Ибн Шихаб Зухрийдан риуаят қылады; «Пайғамбарлық Аллаһтан, жеткізу Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ал бізге бағыну парыз».

Шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий айтты; «Кімнің ақылы Құран мен хадиске бой ұсынуға қанағаттанбаса, ол мақсаты оны тәухидтың ақиқатынан, таза танымнан және сау иманнан бөгейді. Сонда ол күпір мен иман, жалғанға шығару мен мойындау арасында азғырылған ойлар және күмәнмен қалып, тура жолдан адасады.Ол не мойындаған мұсылман емес, не жалғанға шығарған кәпір емес болып қалады. Бұл мәселе дініміз негіздеріндегі ең ұлы мәселе болып саналады. Ақида мәселелерінде ақылға салу, ақылымызға сиса иман келтіріп, ақылымызға симаса аят, хадис мағыналарын өзгертуге болмайды. Ақида ақылмен өлшенбейді. Бұған бой ұсынып иман келтіру қажет».(Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә кітабы)

Әһли Сүннеттің ақида ғұламасы шейх Әбу Джаъфар ат-Тахауи әл-Ханәфий былай деп насихат қылды; «Бұл ақида мәселелері ─сырттай да, іштей де болған біздің дініміз және ақидамыз. Біз бұл ақида мәселелеріне қарсы болған әрбір кісіден беземіз және Аллаһқа бет бұрамыз. Аллаһ Та’аләдан бізді иманда бекем қылуын және осы дүниеден иманмен өтуімізді сұраймыз. Әр түрлі нәпсілеріне еріп, жік-жік қылып бөліп жіберетін пікірлерден және мушаббиха, му‘тазилә, джахмиә, джәбриә, қадариә және бұлардан басқа Сүннет және Жамағатқа қарсы болған, адасқан ақидасы бұзық ағымдардың пікірлерінен сақтауын сұраймыз. Біз олардың пікірлерін жоққа шығарамыз. Олар біздің түсінігімізше адасқан және ақидалары бұзық. Сақтаушы және тәуфиқ (тура жол) беруші тек Аллаһ Та’алә ғана».

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:10
Матурудилердің дінге енгізген жаңалықтары және дінге кез-келген жаңалық енгізудің зияны туралы

Айша анамыздың радиаллаһу анһә жеткізуінше, ол Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деп айтқанын естіген; «Кімде-кім біздің ісімізге (дінімізге) қатысы жоқ нәрсені енгізсе, ол қайтарылады (қабыл етілмейді)». (Бухари, Муслим).

Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұл сөзінде дінімізге және ғибадатымызға жаңалық енгізуден сақтандыру бар. Әһли Сүннет имамдары ширктен кейінгі ең үлкен күнә, дінге жаңалық енгізу екендігіне бір ауыздан келіскен. Ғалымдар «ең жақсы болған бидағат, харам болған ширктің туған қарындасы» деген екен.

Ал Абдуллаһ ибн Аббас радиаллаһу анһу айтады; «Дінге енгізілген жаңалық, Аллаһ үшін ең жеккөрінішті амал болып саналады» (Бәйһақи, Сунән әл-Кубра кітабы, 4том, 3/6).

Муслимнің ″Сахихында″ Джәбирдің радиаллаһу анһу жеткізуімен, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деп айтқаны келтіріледі; «Ақиқатында, ең жақсы сөздер боп Аллаһтың Кітабы саналады, ең жақсы басшылық ол Мухаммадтың басшылығы, амалдардың ең жаманы болып жаңадан ойлап табылған амалдар болып табылады. Ал кез-келген жаңалықты дінге енгізу ─ адасу».

Сәләфтарымыздың айтуы бойынша дінге жаңалық енгізген адам, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм үмметіне діндегі кейбір мәселелерді жеткізбеді, ал мен болсам оларды толықтырамын деп, өзін пайғамбар дәрежесіне көтергенмен тең болады дейді. Ал мұндай көзқарас Құран мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетіне қарсы келу боп саналады. Өйткені Аллаһ Та’алә Өзінің Кітабы Құранда былай деді; «Бүгін діндеріңді толықтастырдым және нығметімді тәмәмдадым. Сондай-ақ сендерге Ислам дінін қоштап ұнаттым». (Мәидә сүресі, 3аят). Ислам толық дін болғаны себепті ол ешқандай жақсы жаңалыққа мұқтаж емес.

Ахиретімізге зияны бар осындай жаңалықтардың бірі «Мәуліт», яғни Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін тойлау мерекесі. Туған күнді мерекелеп тойлаудың қайдан пайда болғанын атай кетейік. Туған күнді мерекелеп тойлау отқатабынушы мүшіріктердің мерекесі. Иса аләйһиссәләмның туған күні деп тойланатын мереке де (рождество) мүшіріктердің мерекесі. Салыстырып қарасақ; мүшіріктердің ″құдайларының″ бәрі 25 желтоқсанда дүниеге келген. Ал христиан дінінің беделді зерттеушілері Исаның аләйһиссәләм наурыз, сәуір, мамыр айларының бірінде туғанын айтады.

Библия зерттеушісі Хастинг былай жазады; «Еуропада кеңінен тараған және ерте кезден басталған туған күнге байланысты ғұрып-дәстүрдің көбісі ─ шынайы христиандық салт емес, шіркеу қабылдаған пұтқа табынушылық ғұрып». Егер Иса аләйһиссәләм пайғамбардың рождествосын (туған күн) тойлау мерекесін христиан ғалымдары осылай мойындап жатса, мұны біздің пайғамбарымыздың (туған күнін, рождество) мәулітін мереке етіп бекітіп жатқан мұсылмандарға не жорық.

Матурудилердің айтуынша Мухаммадтың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау жақсы жаңалық (хасанул бид’а). Кейбір діндарларымыз ″бидағаттың жақсы түрі де бар, мысалы; бұрын микрофонмен азан шақырылмайтын, Құран оқылмайтын, хиджра жыл санауы енгізілді, ендеше бұлар жақсы бидағат″ дейді. Олар сөйтіп мына хабарды келтіреді; «Халиф Омар халықты тарауих намазына жиды да, "Бұл қандай жақсы жаңалық" деді.

Біріншіден; Шариғатта негізі болмаған кез-келген амал жаңалық боп табылады. Ал шариғатта негізі бар амал, ол тіпті араб тілінде ″бид’а″ деп аталса да жаңалық боп табылмайды. Дінімізде Құраннан, хадистен және сахабалардың сөзімен дәлелденбеген кез-келген амал адасуға апарады.

Екіншіден; бидағат деп ғибадатымызға енген жаңалықты ғана айтамыз. Тұрмыс-тіршілігіміздегі жаңалықтар-теледидар, радио, телефон, микрофон, машина, тағы басқалары – ғылым мен техника жетістіктері. Олар заман ағымына сай өзгеріп, дамып отырады. Ал хиджра жыл санауы да ғибадат түрі емес, тек ғылыми дерек, (календарь) ғана. Тарауих намазын жамағатпен оқу мәселесіне келсек, ол шариғи негізі бар амал.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тарауих намазын алғаш үйреткен уақытта, адамдар бір-бірден, немесе топтанып оқитын еді. Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, үш түн тарауих намазын жамағатпен қатар оқығаннан кейін; «бұл сендерге парыз боп кете ме деп қорқамын» деп бұнысын тоқтатты.

Осыдан кейін адамдар тарауих намазын Әбу Бәкрдің және Омардың халифалығының алғашқы уақытында өз алдарына және кішігірім топтарға бөлініп оқыды. Бір күні Омар мешітке келіп, Убай бин Каъбтың артына адамдарды жиып, осы сөзді айтты. Бұл хабар «Әл-Муатта» кітабында және басқа да жинақтарда, тағы Бухаридан да келтірілген.

Сөйтіп көріп отырғанымыздай Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм және оның сахабалары жамағатпен тарауих намазын оқыған. Бұл амал мәуліт тәрізді ойдан шығарылған емес. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, дүниеден озған соң уахи тоқтады, сөйтіп тарауих намазы парыз болу мүмкіншілігі жойылды. Сөйтіп халиф Омар қорықпастан бұл сүннетті тірілтті.

Сондықтан да Әбу Ханифаның атақты шәкірті, имам Әбу Иусуф айтады; «Мен Әбу Ханифадан тарауих намазы және Омардың (р.а) (жақсы бидағат деген) сөзі жөнінде сұрадым. Ол (Әбу Ханифа) былай деді; «Тарауих ― анық Сүннет. Омар (р.а) оны өзі ойдан шығарып енгізген жоқ, бұл амал Аллаһтың Елшісінің (с.ғ.с) өзінен бастау алады...» («Шарх Мухтар» кітабы, Али Махфуздың «әл-Ибда» кітабының 80 бетінен).

Ирбад ибн Сариядан радиаллаһу анһу, имам Тирмизи сахих деп, Аллаһ Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм мына сөздерін жеткізеді; «...Басшыларыңыз тарапынан естіген сөздерге бой ұсынуларыңды өсиет қыламын. Сендерден кімде-кім менен кейін өмір сүрсе, жақында талас-тартыс, келіспеушіліктерді көреді. Сендерге менің сүннетімді және менен кейін болған діндар халифалар сүннетін ұстану шарт. Оны бекем ұстаңыздар, азу тістеріңмен жабысып айрылмаңдар. Дінде пайда болған жаңалықтардан сақтаныңдар. Өйткені кез-келген жаңалықтың бәрі – адасу». Шариғатымызда жиырма рәкәт тарауих намазын және Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм жамағатпен тарауих намазын оқып, үмметіне парыз боп қалады деп қорыққаннынан тоқтатқан. Омар радиаллаһу анһу өз заманында бұл сүннетті тірілтті.

Туған күнін (мәуліт) тойлау – Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм деген махаббаттың көрінісі емес. Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм деген сүйіспеншіліктің белгісі – оның сүннетін ұстану. Бұл туған күнді жер бетіндегі мұсылмандардың көпшілігі тойлайды деп еліктеу дәлел емес, дәлел – Құран мен Сүннет. Осыған орай, жоғарыдағы хадисте; «Дінде пайда болған жаңа амалдардан сақтаныңдар. Өйткені кез-келген жаңалықтың бәрі – адасу» деген ескертуді үнемі есте ұстағанымыз абзал.

Ал Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау ешқандай шариғи негізі жоқ амал. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм ешқашан өзінің туған күнін тойламаған, одан кейінгі төрт халиф те және сахабалар да, төрт мәзһәбтың төрт имамы да ешқашан ешкімнің туған күнін тойламаған. Бидағатшы мұсылмандар бұл дәстүрді христиандардан, христиандар мүшіріктерден алған. Ал Ислам діні ешқашан кәпірлердің әдет-ғұрпына мұқтаж болып көрген емес, болмайды да. Оның үстіне григориан (қазіргі) жыл санағы Исаның аләйһиссәләм туған күнінен басталады, сондықтан оларға еліктемес үшін Омар радиаллаһу анһу жыл санауды пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнінен емес, хиджрадан бастауы әбден мүмкін.

Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм туған күнін (мәуліт) тойлау қатерлі жаңалық дейтін себебіміз, осыны ұйымдастырушылар бұл амалды ғибадат санап, осы амал арқылы Аллаһқа жақындаймыз, разылығына бөленеміз деп ойлайды. Онда Аллаһты, Пайғамбарымызды саллаллаһу аләйһи уәссәләм еске алады, мадақ, салауат айтады. Христиан діни хорына еліктеп хормен діни ән салып, сол үшін сауапқа кенеліп жатырмыз деп ойлайды. Әбу Бәкір, Омар, (Аллаһ оларға разы болды), сияқты сахабалар үнемі сауап үшін жарыста болған. Егер діни ән айтып, туған күн тойлауда мол сауап болса, бұл сахабалар міндетті түрде бәрін басып-озып алда болған болар еді. Туған күн тойлау – Исламда жоқ дарақылық. Сондай-ақ туған күн (мәуліт) кезінде әйелдердің сахнаға шығып ән салуына және дастархан жайып әйелдер мен еркектерге араласып бірге отырып мейрамдауына жол беріледі. Жұма намазынан бұрын мәуліт құрметіне екі рәкәт намаз оқу да дәстүрге айналып барады. Сөйтіп бір бидағат жаңа бір бидағатты тудырады. Құрметті бауырлар айтыңыздаршы, әйелдердің сахнаға шығып ән айтуы шариғат қатаң тиым салған іс емес пе? Жартылай жалаңаш азғындықта құтырып селкілдеп жүрген, тәухидтың не екенін білмейтін әншілерге бір күн орамал тартқызып, діни ән айтқызып, керемет сауапты амал жасадық, туған күн тойлап сауапқа кенелдік деп мәз болу ақылды адамның ісі ме?

Сондай-ақ бидағатшы матурудилердің айтар уәждерінің бірі; «біз бар болғаны, мәулітте Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмға салауат айтамыз ғой, бұл да күнә болып па?» дейді.

Әһли Сүннеттің оларға айтар жауабы мынау; «Иә, бұл харам болған күнә». Бұл Пайғамбарды мадақтауда шектен шығу. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өзін шектен шығып мадақтауға қатаң тиым салды және сахабаларға салауаттың ең жақсы, ең сауапты түрін үйретті және аса Жоғары Аллаһтың Өзі бұған сауап тағайындады.

Әбу Мухаммәд Қаъб бин Уджра айтады; «Бірде бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, шықты да, біз одан; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біз саған сәләм айтуды білеміз, ал салауат айтып Аллаһқа қалай дұға қылуымыз керек?″ - деп сұрадық. Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә салли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммәд. Кәмә салләйтә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһимә иннәкә хамидун Мәджид. Аллаһуммә барик ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммад. Кәмә барәктә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар деп бұйырды». (әл-Бухари, Муслим).

Әбу Масъуд әл-Бадри айтады; «Бірде біз Саъд бин Убаданың үйінде отырғанда бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, келді. Сонда Башир бин Саъд оған; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Аллаһ бізге саған салауат айтыңдар деп бұйырды. Біз бұны қалай істеуіміз керек?″ – деп сұрады. Сонда Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә салли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммәд. Кәмә салләйтә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид. Аллаһуммә барик ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә әли Мухаммад. Кәмә барәктә ‘алә Ибраһим. Уә ‘алә әли Ибраһим иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар, «ал қалай сәләм айтуды сендер білесіңдер ғой» деді. (Муслим).

Әбу Хумәид ас-Саъиди айтады; «Бірде адамдар; ″Иә Аллаһтың Елшісі, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біз саған қалай салауат айтуымыз керек″ деп сұрады»
Ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Аллаһуммә солли ‘алә Мухаммәд. Уә ‘алә азуәджиһи, уа зурриатиһи кәмә солләйтә ‘алә әли Иброһимә, уә барик ‘алә Мухаммәд. Уә барик ‘алә Мухаммәдин, Уә ‘алә азуәджиһи, уа зурриатиһи кәмә барәктә ‘алә әли Иброһимә, иннәкә хамидун Мәджид» деп айтыңдар деп үйретті». (Бухари, Муслим, имам ән-Нәуәуидың «Рииад ас-Солихин» кітабынан, №1405, 1406, 1407 хадистер).

Кім осы салауатты айтса, айтқан кісіге Аллаһ Та’алә әрқайсысына оннан жиырма салауат айтады және мұсылмандар арнайы бір күн бөлмей ақ, әр күні бес рет, әр намаз сайын осы сөзбен салауат айтумен болады.

Бидағатшыларға бұл аз көрінді. Олар Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм үйреткенінен жақсырақ жол іздеді, сөйтіп ол жолды христиандар мен мүшіріктерден тауып мәз болды.

Олардың ойлап тапқан салауаттарына осыншама сауап бар деп сауапты кім тағайындапты. Әлде өздері ойлап тауып, өздері сауап бекіту құқығына ие ме?

Жаңалық енгізудің қатерлі жақтарының бірі, әрбір бидағат имансыз бен Ислам жаулары үшін дінді іштей бұзуға кең мүмкіншіліктер береді. Өйткені жаңалықтар шариғат негізіне қайшы келеді. Сондай-ақ жаңалық енгізушілер, шариғатты өзінің қосқандары мен ойлап тапқандарына мұқтаж деп ойлайтын әрбір ақылсызға жол ашып, шариғатқа зиян келтіреді. Ал ол болса сауапты амалдар істеп шариғатқа пайдамды тигізіп жатырмын деп ойлайды.

Дін амалдарының қалай жасалу керектігін, сондай-ақ амалға берілетін сауап жайлы мағлұматты аз ақылға салып білмейді, Аллаһтан біледі, одан кейін Оның Елшісінің білдіргендерінен біледі. Сондықтан кімде-кім Құранда және Сүннетте жоқ амалдарды сауапты деп құлшылық ретінде орындайтын болса, демек ол адам ғайып мәселесіндегі істермен шұғылданып жатыр. Өйткені, қандай істе сауап бар екендігі жайлы және ол сауаптың үлкен-кішілігі жайлы біз тек аят пен хадистен ғана біле аламыз.

Бір таңқаларлық әрі өкініштісі Матурудилердің кітаптарында жеткізушілер тізбегі деген мүлде болмайды. Хадис болсын, ғалымдардың сөзі болсын еш тексерместен өздеріне ұнаған хабарларды қабылдай береді. Әлсіз хабар ма, жалған хабар ма, бәрі бір. Тек адамдарға ұнаса болғаны. Оларға әл-Джуббаи айтты, ар-Рази айтты, Матуруди айтты деген сөздер жеткілікті, күмәнсыз қабылдайды.

Мысалы олар үнемі келтіретін, Хасан әл-Басри айтты; «Менің Ухуд тауындай алтыным болса, Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм мәулітін тойлауға жұмсар едім» деген хабарды талқылайық. Бұл хабардың суайттар ойлап шығарған өтірік хабар екенін дәлелдеуге, үлкен білім, көп ақылдың қажеті шамалы.
Бір ғана дәлел;
Сұрақ; Хасан әл-Басри қай заманда өмір сүрді?.

Жауап; Хасан әл-Басри залым Хаджадж ибн Иусуф халиф болып тұрған уақытта өмір сүрген. Көптеген сахабалармен замандас болған атақты таби’ин.

Құрметті бауырлар Хасан әл-Басри өмір сүрген уақытта көптеген сахабалардың әлі көздері тірі еді, ал сахабалардың көзі әлі тірі заманында мәуліт тойлау түгілі, исламда мәуліт деген сөз, ұғымның өзі болмаған. «Дінге жақсы жаңалық келді, енді христиандар рождество тойласа біз де Мәуліт (туған күн) тойлайтын болдық» деп, халиф Хаджадж бен сахабаларға жаңалық ашса, Хасан әл-Басридың күні не боларын елестетудің өзі қиын. Бұл Исламның ұлы ғұламасына жабылған жала. Бұл дінбұзар суайттардың кезекті бір өтірігі.

Имам ән-Нәуәуи өзінің «әл-Әзкар» кітабында былай деп жазады; «Дұрыс жол ― сәләфтарымыздың (алдыңғы ғалымдар)жүрген жолы. Бұл ― ақиқат және бұған қарсы болушылардың көптігі сені алдамасын. Әбу Али әл-Фудаил ибн Йиәд айтқан еді; ″Тура жолды ұстан және бұл жолдағылардың аздығы саған зиян етпейді. Адасуға бастайтын жолдардан сақтан және бұл жолдағылардың көптігі сені алдамасын″».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм ; «Аллаһ жаңалық енгізушілердің жолын ұстанғанның тәубесін, жаңалықтарын қалдырғанша қабыл етпейтіні, ақиқат» (ат-Табарани, 4360-шы хадис) деген екен.

Ұры, зинақор, арақ ішкіш мұсылман, дінге жаңалық енгізушіден әлдеқайда артық екенін бізге сәләфтарымыз (алдыңғы ғалымдар) өсиет еткен. Өйткені ұры, зинақор, ішкіш мұсылман өзінің күнә істеп жатқанын біледі. Аллаһ қаласа кез-келген уақытта тәубе қылуы мүмкін. Ал діндегі жаңалық енгізудегі қатерлердің бірі, жаңалық енгізуші адам өз қателігін мойындамай, өзінің ісін дұрыс және тура жол санауында. Ол тіпті керек болса осы жолда өзіне қарсы болғандарды жау тұтып, күреседі. Тәубе қылуды ойламайды.

Са’ид ибн Джубәйир, Хасан әл-Басри және Суфиән ас-Саури; «Құр сөз амалсыз қабыл етілмейді, сөз бен амал дұрыс ниетсіз қабыл етілмейді. Ал сөз, амал және ниет сүннетке сәйкеспейінше қабыл етілмейді» (әз-Зәһәби) деген екен.

Бірде Са’ид ибн Мусайиб таң намазының екі рәкәт сүннетін өте ұзақ оқыған адамды көріп ұрсып-сөгіпті. Сонда әлгі адам; «Ей Әбу Мухаммад ! Сонда мені Аллаһ құлшылығым көп болғаны себепті жазалай ма?» деп сұрайды. Сонда Са’ид ; «Жоқ. Бірақ Ол сені сүннетке қайшылығың үшін жазалайды» деп жауап берген.

Ал Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Жаңалықтың бәрі адасу, барлық адасудың соңы ― тозақ» (ән-Наса’и) деген.

Ал ақиқатында, тура жолдағы адам біріншіден Құран мен Сүннеттен ауытқымаушы және дінге жаңалық енгізбеуші адам болса, екінші жағынан өзінің нәпсісін жеңіп, діннің бүкіл бұйрықтарын бұлжытпай орындаушы адам болып табылады.

Әрбір жаңалық енгізушінің ниетінде ешбір жаман ой болмайды, ол адам керісінше Аллаһқа жақындағысы келіп қосымша амалдар жасайды. Бірақ амалдардың қабыл болуының шарттарына бірінші ниет болса, екіншіден жасалатын амалдардың сүннетке сәйкес болуы жатады.

Сондықтан сүннетке сәйкес келмейтін амалдың адам баласына әкелетін пайдасы жоқ, пайда тұрмақ адам одан көп зиян табады. Бұған дәлел мына хадис; Әнәс ибн Мәлик радиаллаһу анһу, айтты; Бірде Пайғамбардың, саллаллаһу аләйһи уәссәләм, әйелдерінің үйінің жанына Пайғамбардың қалай құлшылық ететіндігі жайлы сұрап үш адам келді. Оларға оның қалай құлшылық ететіндігі жайлы айтқанда, олар оны аз санап былай деді; ″Алдыңғы және өткен күнәлары кешірілген Аллаһтың Елшісіне саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ілесу бізге қайда″? Содан олардың бірі; ″Мен түнімен тынымсыз намаз оқимын″ деді. Екіншісі; ″Ал мен үзбей ораза ұстаймын″ десе, үшіншісі; ″Ал мен болсам әйелдерден алшақтап ешқашан үйленбеймін″ деді. Біраздан соң оларға Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, келді де; «Осылай да, осылай деген сендер ме? Аллаһтың атымен ант етемін, мен Аллаһтан сендер қорыққандарыңнан гөрі көбірек қорқамын. Кейбір күндері ораза ұстаймын, кей күні ұстамаймын. Мен түнде намаз оқимын және ұйықтаймын. Әйелдермен де некелесемін. Ал кім менің сүннетіммен жүргісі келмесе, оның маған еш қатысы жоқ» (Бухари, Муслим).

Қияметте «Кәусар» деген көл болады. Бұл көл өте үлкен, оған джәннәт ішімдіктері болатын, кәусар өзені құйылады. Оның суы сүттен ақ, қардан салқын, балдан тәтті және қош иісі жұпардан да артық. Оның ені мен ұзындығы бірдей. Бір бұрышы мен екінші бұрышының арасындағы қашықтық бір айлық жолға тең. Кейбір хадистерге сәйкес ол көлден су ішілгеніне қарай көлдің суы көбейіп, кеңейеді. Аллаһ Та’алә кемшіліктерден Пәк, еш нәрсе Оны күшсіз қалдыра алмайды. Көлдің құмыралары аспан жұлдыздары сияқты. Кім одан бір рет су ішетін болса, ол еш уақытта шөлдемейді. Ол қиямет күніндегі ең үлкен, ең дәмді және ішетін адамдары ең көп болатын көл. Ол қиямет күні Аллаһтың Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм үшін берген мәрхаматы.Бұл көлден ауыз тиген кісі джәннәттық екені күмәнсыз

Дінге кез-келген жаңалық (бид’а) енгізуші адам осы мәрхаматтың бәрінен құр қалып, кәусар суынан ауыз тие алмай үлкен өкініште қалады. Яғни, Кәусар суынан ауыз тиюге бидағатшыларға үміт жоқ. Бұл туралы мынадай сахих риуаят бар;

Имам Ахмәд, Әнәс ибн Мәликтен радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бір сәтке қалғып кетіп, күлімсіреп басын көтерді. ″Не үшін күлдіңіз″?―деп сахабалар сұрағанда, Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм; ″Маған бір сүре түсірілді″― деп, сол сүрені соңына дейін оқыды; «Бисмилләһир Рахмәнир Рахим. Иннә а‘тай нәкәл кәусар. Фасалли лираббикә уәнхар. Иннә шәни’әкә һуәл әбтар. (Мағынасы; «Қайырымды және Мейірімді болған Аллаһтың атымен бастаймын.Біз саған кәусарды сыйладық.Раббың үшін намаз оқы, құрбан шал.Расында дұшпаныңның өзі ұрпақсыз қалады)

Одан кейін; ″Кәусардың не екенін білесіздер ме″?― деп сахабалардан сұрады.
Олар; ″Аллаһ және Оның Елшісі жақсы біледі″― деп жауап берді.

Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты ; ″Ол бір өзен. Раббым оны маған джәннәтта сыйлайды. Онда көп жақсылықтар бар. Қиямет күні кәусардың үстінде тұрғанымда үмметім алдыма келіп, оның суынан ішеді. Оның ыдыстары жұлдыздардың санындай. Үмметім одан су ішуге жете бергенде, Аллаһ олардың арасынан бір құлды суырып алады. Сонда мен; ″Иә Раббым, ол да менің үмметім ғой″ дегенімде, маған; ″Бұлардың сенен кейін дінге не жаңалық (бид’а) енгізгенін сен әлі білмейсің″ деп жауап беріледі». Осы туралы хадисті отыздан астам сахабалар жеткізді. Дінге жаңалық енгізушілерге қандай өкініш.

Абдуллаһ ибн Мас’уд радиаллаһу анһу; «Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сендерге қалдырғаны жеткілікті, адасуға басқа жол іздемеңдер.(ад-Дарими риуаяты)» деп өсиет қылған.

Бізге Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Сендерге Құран және сүннетімді қалдырдым. Осы екеуін мықты ұстансаңдар адаспайсыңдар» (әл-Хаким риуаяты) деп өсиет қалдырды.

Мұсылмандардың арасында «мәулітке» қатысты түрлі көзқарас туындағаны себепті, мұсылмандар бұл мәселеде ең алдымен Аллаһтың Кітабына жүгінулері тиіс. Кітабында Аса Жоғары Аллаһ бізге былай бұйырады; (Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм) «Раббыңа серт! Олар өзара таласқан нәрселерінде сені би қылып, сонан соң берген билігіңнен көңілдеріне күмән таппай толық бой ұсынғанға дейін мүмин бола алмайды» (Ниса, 65). Яғни, өзін мұсылманмын деген кісі Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігіне толық бой ұсынуы тиіс.

Бірде Пайғамбарымызға саллаллаһу аләйһи уәссәләм бір нәрсеге таласып яһуди мен бір намаз оқитын кісі келді. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм даулы мәселені яһудидың пайдасына шешті. Намаз оқитын кісі бұған разы болмай яһудиді ертіп Омардың радиаллаһу анһу алдына барғанда, Омар намаз оқитын кісінің басын қылышпен бір-ақ шапты да; «Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігіне разы болмағандардың жазасы осы» деді (Ат-Табари, Ибн Касир).

Міне құрметті бауырлар, біз «мәулітті» жақсы бидағат дейміз бе, уәжіп дейміз бе, не десек те Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләмның берген билігі бір-ақ сөз; «Кез-келген жаңалық – адасу». Міне Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм берген билігі осы. Әлемдердің Раббысы Аллаһ Та’алә Ниса сүресінің 59 аятында былай бұйырады; «...Егер бір нәрсеге талассаңдар, оны Аллаһқа, Пайғамбарға ұсыныңдар; егер сендер Аллаһқа, ахирет күніне иман келтірген болсаңдар. Міне осы хайырлы да нәтижеде жақсы».

Сондықтан, жақсы жаңалықтар ойлап таппай ақ, біздің дініміз толық дін, тіпті әжетханаға қалай кіріп-шығу мәселесіне дейін анықталған, Құранда және Сүннетте бар амалдар бізге жеткілікті, осыларды орындай алсақ әлхамдулилләһ біз үшін үлкен жетістік.

Кемшіліктен Пәк, Ұлық Аллаһтан жанымызды Өзінің разы болған еш жаңалыққа мұқтаж емес толық дін, Ислам дінінде алуын сұраймыз және Оған жаңалықтар енгізуден сиынамыз. Жаңалықтар енгізуші адамдардың жақсы жаңалығына Аллаһ мұқтаж емес. Аллаһ Та’алә Өзінің мейрімділігі және жомарттығымен «Кәусар» көлінен су ішуді бізге де нәсіп қылсын. (әмин)

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:08
Матурудилердің киімді тобықтан төмен түсіріп кию харам екендігін, халал қылуы туралы.

Еркек адамға; мейлі ол арабтың көйлегі ме, (мейлі қазақтың шапаны ма), осы заманғы плащъ па, еуропаның шалбары ма, кез келген киімді тобықтан төмен түсіріп ұзын киюге харам етілген. Көптеген адамдар білімсіздіктен, әлде тәкәппарлықтан мұны жоққа шығарып адамдарды адастыруда.

Киімді тобықтан төмен түсіріп кию екіге бөлінеді;

Біріншісі; Тәкәппарлықпен киімді тобықтан төмен түсіру.

Екіншісі; Ешқандай тәкәппарлықсыз жай ғана тобықтан төмен түсіріп кию.

Бұның екі түрі де харам етілген, алайда екіншісі біріншісінен жеңілірек. Мысалы, бір кісі ойнас жасаса харам етілген күнә. Ал егер ол кісі әйелінің сіңлісі, әлде туған қарындасымен зина жасаса ол одан да ауыр харам күнә. Киімді тобықтан төмен түсіріп киюдің екі түрінің де үкімі осыған ұқсас.

Киімді тәкәппарлықпен тобықтан төмен түсірушілер туралы хадис;
Абдуллаһ ибн Омар радиаллаһу анһу Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан жеткізеді; «Ақиқатында, киімін тәкәппарлықпен жерге сүйреткен кісіге, ахирет күні Аллаһ назарын салмайды». (Бухари, Муслим). Бұл киімін тәкәппарлықпен төмен түсіріп киюшіге қатысты хадис. Ал киімін еш тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюшілердің жағдайы ауыр болатынын көрсететін хадистерге не дейміз. Адамдардың көбісі бұл турасында тек Әбу Бәкірдің хадисі ғана деп ойлайды. Субханаллаһ, бұл хадистің өзінде олар үшін ешқандай дәлел жоқ.

Киімдерін еш тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюдің өзі харам екені туралы хадистердегі үкімдер; Омар ибн Шаридтен радиаллаһу анһу жеткен хадисте былай делінеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм киімі ұзын бір кісіні көріп, «Аллаһтан қорық, киіміңді (жоғары) көтер)» деп бұйырды. Міне көрдіңіздер ме, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм «киіміңді көтер» деп бұйырды және ол сахаба «мен тәкәппарлықсыз, жай ғана тобықтан төмен түсіріп киіп жүрмін, сені тыңдамаймын Аллаһтың Елшісі, әлі де осылай жүре беремін» деп айтқан жоқ. Ал сіз айтар ма едіңіз? Ал сіз айтар болсаңыз сізге мына хадисті келтірейік;

Бір күні Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сол қолымен тамақ жеп отырған кісіні көріп, «оң қолыңмен же» деп бұйырды. Ол «жей алмаймын» деді. Ол жей алса да бағынудан бас тартты. Сонда Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған не деп айтты? Бір ауыз сөз; «рас сен жей алмайсың» деді. Содан кейін ол адам өмір бойына оң қолын аузына апара алмады.(Муслим).
Себебі не?; Себебі Аллаһ ол оң қолымен жей алса да тәкәппарлықпен бағынбағаны себепті, оң қолын жансыз қылып семдіріп тастады. Бауырым хадис келгеннен кейін, Аллаһтың Елшісіне саллаллаһу аләйһи уәссәләм бағынбасаң, Аллаһ тарапынан зауал жетуінен қорқу керек.

Әбу Зарр жеткізген хадисте былай делінеді;
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, айтты; «Қиямет күні Аллаһ үш түрлі адаммен сөйлеспейді, оларға қарамайды, оларды тазартпайды және оларды ауыр азапқа ұшыратады». Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бұл сөзді үш рет қайталады.
Сонда Әбу Зарр; «Бұл жолы болмай бақытсыздыққа ұшыраушылар кімдер, я Аллаһтың Елшісі?» – деп сұрады.
Ол; «Киімін жерге дейін (тобықтан) төмен түсіруші, жасаған жақсылығын бетке соғып бұлданушы және саудада өтірік антпен тауарын өткізуші» деп жауап берді. (Муслим)

Қайса бин Бишра ат-Тағлиби айтады; ...Бірде Ибн әл-Ханзалийә радиаллаһу анһу, тағы біздің қасымыздан өткен кезде, Әбу ад-Дарда радиаллаһу анһу; «Бізге пайда келтіріп, өзіңе де зиян тигізбейтін сөз айтшы» деп өтінді. Ол былай деді; «...Бірде Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хураймә әл-Усайданы тамаша адам деп айтуға болар еді. Тек ол ұзын шаш қойып және етегі ұзын киім киіп жүргені болмаса», - деді, мұны естіген Хурайм, жедел түрде шашын құлағына дейін қысқартып, ал киімін балтырының ортасына дейін көтерді». (Ахмәд, Әбу Дәуд, Муслим).

Айша радиаллаһу анһәдан жеткен хадисте; «Тобықтан төмен болғанның бәрі отта» (Ахмәд, Наса’и) делінеді.

Әбу Хурайрадан радиаллаһу анһу имам Әбу Дәуд сахих деп мына хадисті жеткізеді; Бірде (киімін тобығынан) төмен түсірген бір адам намаз оқыған кезінде Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған; «бар да дәрет ал!» деп әмір берді. Ол адам барып дәрет алды да қайтып келді, бірақ пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм оған тағы да; «бар да дәрет ал!» деп әмір етті. Сол жерде отырғандардың бірі; «Иә Аллаһтың Елшісі, сен неге оған дәрет ал дейсің де, одан кейін ол туралы еш нәрсе айтпайсың» деп сұрады. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ақиқатында ол намазды (киімін тобығынан) төмен түсіріп оқыды, ал Аллаһ (киімін) төмен түсірушінің дұғасына жауап бермейді» деді. (Бұл хадисті Муслимнің талаптарын қанағаттандыратын иснадпен Әбу Дауд жеткізеді). Алайда кейбір хадис ғалымдары бұл хадисті әлсіз деген екен.

Бидағатшылардың айтуы бойынша екі даъиф хадисті бір-біріне қосу арқылы күшейтуге болады екен. Мысалы, олардың айтуынша дұғадан кейін бет сипау туралы екі даъиф (әлсіз) хадисті бір-біріне қосып хасан (жақсы) дәрежесіне жеткізуге болады екен. Ендеше киімнің тобықтан төмен болғаны отта болатыны туралы соншама сахих хадистерге бұл жалғыз әлсіз хадисті қоссақ қай дәрежеде болмақ. Сөйтіп бұл хадис даъиф деген бидағтшыларға өз сөздерімен тойтарыс беруге болады.

Джәбир ибн Суләймә радиаллаһу анһу ға бірде Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Киіміңді балтырыңның ортасына дейін көтер. Егер мұны қаламасаң тобығыңа дейін түсіруіңе болады. Бірақ ешқашан тобығыңнан төмен түсірме. Киіміңді жай тобықтан төмен түсірудің өзі, тәкәппарлық боп табылады» (Әбу Дәуд, Тирмизи, Ахмәд). Ешқандай тәкәппар өзін ешқашан тәкәппармын деп айтпайды. Киімді жай ғана тобықтан төмен түсіріп киюдің өзі, кісінің тәкәппарлығының белгісі екндігіне осы хадис дәлел. Ақиқатында, киімін тобықтан төмен киюшілерді Аллаһ сүймейді.

Әбу Саъид әл-Худриден жеткен хадисте, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Мұсылман киімін тек балтырының ортасына дейін ғана түсіріп кие алады, алайда егер қаласа, тобығына дейін түсіруге рұқсат. Ал тобықтан төмен болғанның бәрі отта болады. Кімде-кім тәкәппарлықпен киімін сүйретсе, Қияметте Аллаһтың назарынан тыс қалады». (Әбу Дауд, ән-Науауидың «Рийад ас-Солихин» кітабы, 799-хадис).

Муғир ибн Шәйба радиаллаһу анһу жеткізеді; «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Суфиән ибн Сахлге қарап″О Суфиән ибн Сахл, киіміңді тобықтан төмен түсірме, ақиқатында Аллаһ киімін тобықтан төмен түсірушілерді сүймейді″ дегенін естідім.

Абдуллаһ ибн Аббастан радиаллаһу анһу риуаят етіледі; «Киімін тобықтан төмен еткен пендеге, қияметте Аллаһ Та’алә назарын салмайды»(Ахмәд, Наса’и, Әбу Шәйбә).

Абдуллаһ ибн Омар радиаллаһу анһу, айтады; «Бірде мен етегі ұзын киіміммен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, қасынан өткенімде ол маған; ″Иә Абдуллаһ, киіміңді көтер!″ деп бұйырды. Мен киімімді жоғары тартып ем, ол, саллаллаһу аләйһи уәссәләм; ″Тағы!″ деді. Мен тағы көтердім де, содан бері киімімді солай киюге тырысамын». Одан біреу; ″Қай шамаға дейін?″ деп сұрап еді, ол; ″Балтырымның ортасына дейін″ деп жауап берді. (Муслим. Имам ән-Нәуәидың «Рийад ас-Солихин» кітабы, 800ші хадис).

Ал тек «тобықтан төмен отта болса жеңіл ғой» дейтін дейтін бауырларға айтарымыз мына хадис; Нуъмән ибн Бәшир радиаллаһу анһудан имам Бухари мен Муслим жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Ақиқатында, ахиретте тозақ тұрғындарының ішінде ең жеңіл жазаға тартылатынның табанына қызуына миы қайнайтын шоқ бастырылады. Сонда ол жазасының ең жеңіл болғанына қарамай, өзінен басқа ешкім олай қиналып жатқан жоқ деп ойлайды».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «әйелдерге ұқсаған еркектер мен, еркектерге ұқсаған әйелдерді лағынеттеген». Кез келген киімді тобықтан төмен түсіріп кию, әйелдерге еліктеушілік боп табылады. Бұған дәлел мына хадис;

Абдуллаһ ибн Омардан радиаллаһу анһу риуаят етіледі; «Киімін тобықтан төмен түсіріп киген пендеге, қиямет күні Аллаһ назарын салмайды» делінгенде, Үммі Сәләмә радиаллаһу анһә; «Иә Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, біздер, әйелдер жерге сүйретіліп жүргендерімізді (етек )не істеуіміз керек?» деп сұрады. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «(тобықтан төмен) бір алақанға ұзартсын» деді. Үммі Сәләмә радиаллаһу анһә; «Аяқтарымыз ашылып (көрініп) қалу мүмкін ғой» дегенде, Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Онда бір шынтаққа ұзартсын, одан артық ұзартпасын» (Әбу Дәуд, ат-Тирмизи) деп бұйырды. Міне бұл хадисте еркектерге киімін тобықтан төмен түсіруге тиым, ал әйелдерге ұзартуға бұйрық бар. Сондықтан да атақты Құран тәпсіршісі ат-Табари; «киімді әйелдерге ұқсатып кию харам» дейді.

Ал Әбу Бәкір радиаллаһу анһуден жеткен хадиске келсек, ғалымдардың айтуынша бұл хадисте киімді тобықтан төмен түсіріп киетін еш дәлел жоқ. Бұл хадисте былай делінеді; «Иә Расулуллаһ! Менің киімім кейде тобығымнан төмен түсіп кетеді. (Есіме түскенде) дереу көтеріп аламын». Сонда Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Сен бұны тәкәппарлықтан істеушілерден емессің» деді. Әһли Сүннеттің фиқһ ғалымдарының айтуынша бұл жерде бірнеше мәселе бар;

Бірінші мәселе; Бұл жөнінде Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтқаннан соң Әбу Бәкір киімін ұзартты ма немесе тобықтан төмен түсуімен қалдырды ма? Жоқ, Әбу Бәкір киімін ұзартпады және хадисте өзі былай деді; «Дереу көтеріп аламын».

Екінші мәселе; Әбу Бәкір мақтауға лайық адам, сол себепті Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Сен бұны тәкәппарлықтан істеушілерден емессің» деп мақтады. Ал киімін ұзартушы бауырым, сені кім мақтады? Мен тәкәппарлардан емеспін деп өзіңді-өзің мақтадың ба? Өзімді-өзім білемін десең, Әбу Бәкір өзін-өзі білмейтін бе еді, сен одан да артық білемісің? Әбу Бәкір киімін тобықтан төмен түсіріп киюшілердің ахиреттік жағдайын жақсы білді, сол себепті ахиреті үшін қауіптенді.

Омар ибн Хаттабтың радиаллаһу анһу шәһид болар алдында да киімнің ұзындығына қатысты сөздер насихат еткен екен. Мүшірік намазда ту сыртынан қанжар салып өлімші етіп жаралағаннан соң, Омардың халін білмекке бір жас жігіт келіп кірді. Сөйтіп ол Омардың жетістіктерін айтып мақтай бастағанда, оның киімінің тобықтан төмен ұзын екенін көрген Омар; «Ей бауырымның баласы. Киіміңді (тобығыңнан) жоғары көтер. Ақиқатында, бұл өзіңнің тақуалығың үшін және киіміңнің тазалығы үшін жақсырақ» (Ахмәд) деген. Бұл ұсақ-түйек нәрсе болса, қан-жоса боп өлімші халде жатқан Омар осынша мән берер ме еді?

Тағы бір риуаятта; «Омар радиаллаһу анһу киімі тобықтан төмен түскен кісіні көріп, өзіне пышақ әкелуді бұйырады. Әлгі адамды ұстап алып тобықтан төмен болмайтындай етіп киімін кесіп тастағаны туралы айтылған». Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм «Мұсылманның ар-намысы, дүниесі қасиетті» деген. Киімді тобықтан төмен түсіріп кию жай нәрсе болса, Исламдағы ең әділетті адамдардың бірі Омар біреудің мүлкін пышақпен кесіп, бүлдіріп, қолын сұғар ма еді?
Ақиқатында құтылатын жол біреу ақ. Ол Құран мен Сүннетке және діндар халифаларға ілескен сахабалар және оларға жақсылықпен ілескендердің жолы.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:06
Матурудилердің Құран және Сүннеттен еш дәлелсіз кейбір пенделерді Әулие санауы.

Біздерден Құран мен Сүннеттің ауылы әлі алысырақта екенін бәрімізде білеміз. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм мен, сахабалар және сәләфтарымыздың (алдыңғы ғұламалар) сара жолын насихаттайтын әдебиеттер өте аз. Қазақ тіліндегі сол бірі-жарым аз әдебиеттің бірі ″Ақыл ойдың азғындауы″ деген кітап екенін атап айтсақ қателеспесек едік. Біздер «әулие, ұстаз, пір» санап жүрген адамдар өте көп. Сол көп әулиелердің бірі «Қожа Ахмет Иассауи» атамыз. Сол атамыз қаншалықты әулие, соны ұлттық ерекшелігіне емес, Құран мен Сүннетке сай саралап көрейік. Әлхамдулилләһ дін танушыларымыздың бірі, Гүлбаһрам Жебесін «Ақыл ойдың азғындауы» кітабында былай дейді; «Біз өз ата-бабаларымыздан қалған мұраны да, бүгінгі іс-әрекеттерімізді де Құран және Сүннетке сай таразылауымыз керек».
Біздер Қожа Ахмет туралы ақиқат емес, аңыз деректерге ғана сүйенеміз. Бұл кісінің «Диуани хикмет» кітабы болуы мүмкін емес, ертегілік қиял-ғажайып оқиғаларына ғана құрылған.


Дәлел келтірейік;
Бірінші хикметтің 61-62 ші жолдарында, Қожа Ахмет жеті жасында Арыстан бабқа жолығып, Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм аманатын сұрап, құрманы алғанын айтады. Бұл ─ халқымыздың арасында кеңінен тараған аңыз. Арыстан бабтың 400 жылдан кейін құрма тапсыруы қисынсыз іс. Небір керемет әулиелер құрмасыз ақ әулие, небір керемет ғалымдар құрмасыз ақ ғалым болуда ғой.

Құранда Аллаһ Та’алә Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға рух туралы еш мәлімет берілмегенін айтады. Ал Қожа Ахмет Иассауидың өзі; «Пайғамбарымыз (с.ғ.с) миғражда рухымды көріп, Джәбрәилден.(а.с) ″Бұл неткен рух тәнге кірмей тапқан жамал(көрік») (1-хикмет, 103-105-106шы жолдар)деп сұрағанын айтады. Исра хадисінде Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм Аллаһпен сөйлескені, джәннәт пен тозақты көргені туралы мәлімет бар, ал ″тәнге кірмей көрікті болған″ өзінің рухы жайлы мәліметті Қожекең қайдан алды екен. Бұл жөнінде Құранда да, Сүннетте де, тіпті ғылымда да еш дерек жоқ.

Ал енді мына бір жолдарды Қожа Ахмет Иассауидың «ташаһһуды» деуге болады. Ахмет Иассауи 1-хикметтің 109-114 ші жолдарында былай дейді; «Джәбрәил айтты үммет ісі сізге бір хаққ, көкке шығып періштелер алар сабақ, ″перзентім″ деп хақ мұстафа қылды кәләм, одан соңыра барша аруақ берді сәләм».

Бұл жолдардан түсінетініміз, Иассауиге Джәбрәил аләйһиссәләм бүкіл үммет ісін тапсырып, Мухаммад (с.ғ.с) оны ұрпағым деп танып, оған бүкіл аруақ куә болып сәлем берген.

Бірақ бұның бәрі түк емес, сорақысы әлі алда. Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм миғраж сапарында аспанға тек Аллаһ қалаған биіктікке дейін көтерілсе, ал Қожа Ахмет, Аллаһ Өзі көтерілу үшін жаратқан ең жоғарғы жаратылыс Аршының үстіне шығып намаз оқығанын айтады. Яғни Аллаһпен өзін тең қояды. Бұл жолдардың авторын бұдан кейін иманды кісі деуге ауыз бармайды. 1-ші хикметтің 129-130 шы жолдарында Қожа Иассауи ; «Аршы үстінде намаз оқып тізе бүктім, разы боп, хаққа қарап жасым төктім» деп, өзін ең жоғарғы жаратылыс Аршының үстіне көтеріліп Аллаһқа тіке қарауға қол жеткізгенін айтып, өз миғражын баяндаса, одан әрі; «бір жасымда аруақ маған үлес берді, екі жаста пайғамбарлар келіп көрді, үш жасымда шілтен келіп халім білді, төрт жасымда хаққ Мустафа берді құрма, қайда барсам Қыдыр бабам бірге жолда, алты жаста тұра қаштым халайықтан, көкке шығып дәріс алдым мәләиктән(періштеден)» деп жырлайды.

Ақылы бар, иманы кәміл мұсылман Иассауидың осы сөздеріне сене алады ма? Ақиқатында, бұның бәрі шындықтан алыс сөздер. Сахабалар мен Таби’индар заманында бұндай сөздер айтқаны үшін кісі діннен шыққан кәпір атанып басынан айрылар еді. Ал біз ондай кісіні әулие санап, оның атымен мешіттерді атаймыз.

Бірде-бір пайғамбарға аспанда періштелер дәріс үйретпеген, ендеше пайғамбарлар алмаған дәрісті Қожа Иассауидың алуы мүмкін бе?

Дәріс керек болса Құран, хадис не үшін?

Ислам діні ─ толық дін ғой, қандай ғалымға болсын Құран мен Сүннет жеткілікті, аспанға ұшып періштеден дәріс алудың не қажеті бар?

Сондай-ақ Ғайып ерен, Қырық шілтен де қиялдан туған кейіпкерлер. Ал Қыдыр аләйһиссәләм кереметі көп пайғамбарлардың бірі, бірақ оны әлі күнге тірі деуге болмас. Егер тірі болса, міндетті түрде хазреті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләммен кездесер еді ғой. Аллаһтың ең соңғы Елшісіне жолықпаған Қыдыр қалайша басқалармен кездеседі. Қасиетті Құранда; «Саған дейінгі пайғамбардың бәрі дүниеден өткен, сен де өтесің» деген Аллаһ Та’алә Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға.

Ақиқатында, Қожа Иассауидың қазіргі сопылардың ұстазы Ысматулладан еш айырмашылығы жоқ. Бұған Иассауидың өз сөзі дәлел. Қожа Иассауи тариқат жолын, пірге қол беруді дәріптейді.12 ші хикметтің 679-681 ші жолдарында былай жырлайды; «Тариқат жолы қатты, телміріп көзім талды, басым қатты, пір Мұған құяр балды, пір етегін тұттым, көңілде шырақ жанды». Қожа Ахмет Иассауидың жер астына түсу амалы отқатабынушы мүшіріктердің ең сүйікті құлшылығы.

Қазақстанның бұрынғы мүфтиі Рәтбек қажы Нысанбайұлы бір сұхбатында былай дейді; «Қожа Ахмет Иассауи сонша жыл жер астында қалай өмір сүрген?. Сөйтсем, ол түн баласында, ел жаппай ұйқыға жатқанда далаға шығады екен. Сөйтіп, түйеге мініп алып, шаһардың сыртында таң атқанша сейілдеп қайтатын көрінеді. Түйенің жүрісі үстіндегі адамды да белгілі бір қимыл-қозғалысқа ап келеді ғой, оның үстінетүнгі тымық ауа да ағзаға жақсы әсер етеді. Бір күндік қуат жинап алған Иассауи бабамыз таң бозара қайтып қылуетке түседі екен.

Қайбір жылы Моңғолияның ламасы шақырды. Қазақы үйдің пішінімен үлкен ғибадат үйін салдыру бұрыннан ойымда жүретін. Барсам менің ойымдағы мақсатты ол орындап қойыпты. Әңгіме арасында Ламадан ″Сіздер дінге немен сендіріп жүрсіңдер?″деп сұрадым. ″Жүріңіз көрсетейін″деді. Жүз метрдей ме екен, құдай салмасын, бір тереңге ─ жер астына түстік. 11-12 жігіт мінажат етіп отыр екен. ″Бұлар магияны оқиды″деді Лама. Сосын 700-1000 жыл бұрын теріге жазылған кітаптарын көрсетті. ″Мына жігіттер күні-түні осында отыра бере ме, ауру-сырқауға ұшырап қалмай ма?″ деп сұрадым. Лама; ″Түнде жұрттың көзі ілінгенде бұларды далаға алып шығамыз. Таң бозарып атқанша серуендеп келеміз де, шығыс жақ қызара бастағанда қайтадан жер астына түсіреміз″деді. Демек Исламдағы сопылық пен буддизмның ламаизм бағытында ұқсастықтар бар және ол тегін емес″ деп түйіндейді сөзін Рәтбек қажы.(Жүздесу газеті,2005,10-17ақпан).

Міне қазіргі мұсылмандардың алдында өткен тарихымызға салқын қанды, сергек, биік адамгершілік пен ақыл парасат тұрғысынан қарап, Ислам ілімін Құран мен Сүннет тарапынан таразылап, бірігу міндеті тұр. Жанымызға бататын ащы шындық болса да тақуаға тән әділдікпен кемшіліктерімізді мойындай білген де жөн. Аллаһ Та’алә айтады; Мағынасы; Ей иман келтіргендер. Аллаһтан қорқыңдар және шыншылдармен бірге болыңдар, (Тәубе,119аят)

Ал Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деген; «Ақиқатында шыншылдық тақуалыққа, тақуалық джәннәтқа апарады. Сөйтіп, Аллаһтың алдында шыншыл болып жазылғанша, ол адам шындықты айтады. Сондай-ақ өтірікшілдік күнәһарлыққа, күнәһарлық отқа апарады, сөйтіп Аллаһтың алдында сұмдық суайт болып жазылғанша, адам өтірік айта береді». (Бухари, Муслим).

Аллаһтың берген өміріне риза болмай бас тартып, жер астына түсіп алып шықпай қою және парыз намаздарды жамағатпен оқудан, жұма, басқа да жамағат намаздарынан жамағатпен оқудан себепсіз бас тарту, адасушылық.

«Сондықтан да біз Құран мен Сүннетке жат әдеби мұраларға да асқан сақтықпен қарауымыз керек. Халқымызды жақсы мен жаманды ажырата алмайтын жас ұрпақты қиялилыққа ұрындыратын бұлдыр, буалдыр ой-пікірлерден қорғауымыз керек» деген әділ сөздер айтады, әлхамдулилләһ дінтанушымыз Гүлбаһрам Жебесін.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:03
Матурудилердің Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм Сүннетін және Сүннетке жабысушыларды да жек көріп жау санауы туралы.

Хариджиттік му’тазили және му’тазилилік кәләм ілімінен нәр алған матурудилер Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның Сүннетін жек көреді және Сүннет жолына шақырушылар олардың бірінші жауы. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хариджиттер тозақ отының иттері» деген. Хариджиттер Осман, Али (Аллаһ оларға разы болды) сияқты сахабаларды жек көріп, оларға қарсы шықты. Өйткені бұл сахабалар Сүннетті қатты ұстанатын еді. Абдуллаһ ибн Омар Аллаһ екеуіне де разы болсын хариджиттерге пікір таласқа бармақ болғанда, оған Али радиаллаһу анһу; «Сен оларға Сүннеттен дәлел келтірме, олар оны өздерінше тәфсирлейді. Сен оларға Кітаппен бар» деген. Пікір таласта әбден мезі болған Ибн Омар; «Мен сендерге қосылмайтын себебімді айтайын, неге сендердің араларыңда Әбу Бәкір жоқ, неге сендердің араларыңда Омар жоқ, неге сендердің араларыңда Осман мен Али жоқ, неге сендердің араларыңда Мухаммадтың саллаллаһу аләйһи уәссәләм қасында жүрген кісілерден бірде-бір кісі жоқ» деген екен. Бір риуаятта осы пікір таластан соң 2000 кісінің тәубеге келгені айтылады.

Кез келген «Сахих» жинақтарын қолыңызға алып кез-келген Матурудиді Сүннетке амал қылуға шақырып көріңіз. Нәтижесін тез арада-ақ байқайсыз. Матурудилер Сүннеттен және Сүннет жолындағылардан адамдарды алыстату үшін еш нәрседен тайынбайды. Олар бұл жолды мүлде дінсіздермен де, өзге адасқан діндегілермен де бірігіп, билік адамдарын айдап салып, қолдарынан келгеннің бәрін жасайды. Оларға Сүннет жолындағы адамның ар-намысы, абыройы, өмірі ―халал. Діннің бүкіл құндылықтары олар үшін түкке тұрмайтын, жәй-әшейін нәрсе ғана.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:02
Мысалы; сақал қойып, мұрт қысқарту ― Уәжіп.

Бұны істеуді Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузымен бұйырған. Айша радиаллаһу анһә анамыздан имам Әбу Дәуд жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллһу аләйһи уәссәләм айтты; «Он нәрсе адамның табиғатынан. Солардың ішінде толық сақал өсіру».

Тәкәппарлықтан қарғыс атқан шәйтан Ниса сүресінің 119 аятында Аллаһ Та’аләға былай деп ант етті; «Оларды әрине адастырамын. Әлбетте оларды босқа үміттендіремін, әрі оларға міндетті түрде әмірімді орындатамын. Сонда олар малдарының құлақтарын тіледі. Сондай ақ оларға әрине Аллаһтың жаратқанын өзгертуді бұйырамын! Кім Аллаһты емес шәйтанды дос тұтса, сонда рас анық зиянға ұшыраған болды».

Ғалымдардың кейбірі аяттағы «Аллаһтың жаратқанын өзгертуді бұйырамын» деген сөзге сақал қырудың қатысы бар деп тәпсірлеген. Өйткені жоғарыдағы хадисте «сақал қою, адамның табиғатынан» делінген. Ал Аллаһтың табиғатынан берген нәрсесін місе тұтпай, өзгерту жақсы емес дейді шейх әл-Әлбәни.

Ибн Асакир (13/101/2) Омар ибн Абдул Азиздың былай дегенін жеткізеді; «Сақалын қыру адамды қорлау болып табылады. Бұл үшін міндетті түрде кек қайтару қажет. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарды қорлауға тиым салған»

Имам Муслим өзінің «Сахихында» Әбу Хурайраның былай дегенін жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырды; «Мұрттарыңды қысқартып, сақалдарыңды жіберіңдер, мүшіріктерге ұқсамаңдар».

Мүшіріктердің ең танымал сипаты сақал қыру және мұрт өсіру екен. Кез-келген мәселеде кәпірлерге ұқсауға Пайғамбар (с.ғ.с) қатаң тиым салған. Ибн Омардан имам Бухари 10/289 жеткізген хадисте Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай бұйырады; «Мұрттарыңды мұқият қысқартып, сақалдарыңды жіберіңдер».

Ибн Асакирден жеткен бір хабарда былай делінеді; «Опат болған Лұт аләйһиссәләмның қауымының он әдетінің бірі (әйелдерге ұқсап әдемі көріну үшін) сақал қыру еді».

Ибн Хазм; «Мұрт қысқартып, сақал жіберу ― парыз» деген. Ол дәлел ретінде Ибн Омардан жеткен хадисті және Тирмизиден жеткен; «Кім мұртын қысқартпаса, ол бізден емес» деген хадисті келтіреді. Ибн Хазмның сөзіне сүйеніп музыканы халал қылған матурудилер неге сақал жіберуді парыз қылмады екен. Бұған жауап біреу; әрине бұл нәпсіге жағымсыз.

«Муатта» кітабының тәфсирі «Тамхид» кітабында; «Сақалды қыру ― харам, еркектердің ішінде бұны тек қызтекелер ғана істейді» деп жазылған сөз бар.

Төрт мәзһәбтың төрт имамы да, сақалды мүлде қырып тастау ― харам деген. (Сақалды қырмай қысқартуға болады) Бірақ матурудилердің төрт имамның бұл пәтуәларына түкіргені бар. Кім бұл бұйырылған Сүннетті орындаса ― ол олардың жауы. Мұрты қысқартылған, сақалы бар адам ― ваххабист, экстремист, террорист, халық жауы,т.б. Сақал қойып, сүннетке ұмтылған мұсылмандарды олар ешкінің сақалындай сақалдары бар деп малға теңеп, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм сүннетін мазақ қылады. Матурудилер өз пәтуәларымен Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйрығының күшін жойған, енді бұл мәселе талқыланбауы тиіс. Сақал мәселесін бұл кітапшада толық қамту мүмкін емес, сондықтан бұл мәселеде ең болмаса шейх әл-Әлбәнидың «әш-Шарикә әл-Исләмиә лит-Тиба’а уән-Нәшр» баспасынан шыққан «Сақалдың діндегі маңызы мен орны» кітабын оқып шығуды ұсынамын.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 12:01
Музыканың харам екендігіне сәләф және халәф ғалымдарымыздан дәлел.

Абдуллаһ ибн Аббас айтты; «Сыбызғы харам, барабан харам, барлық ішекті аспаптар харам, сондай ақ үрмелі аспаптар да харам» (әл-Бәйһақи,10/223).

Ибн Мас’уд айтады; «ән― жүрекке екіжүзділік (мунафиқтық) кіргізеді» (Ибн Әбу ад-Дуниә, «Замм әл-Мәләһи» 2/4, Бәйһақи, 10/223).

«әл-Джәми» 263 кітабында Хасан әл-Басри айтады; «Егер музыкасы бар жерге тамақтануға шақырса, шақыруды қабыл алмаңыздар».

Имам әл-Аузаъи айтты; «Халиф Омар ибн Абдулазиз, Омар ибн Уәлидке былай деп хат жазды; ″Сендердің қоғамдарыңда пайда болған музыкалық аспаптар Исламда жоқ жаңалық болып табылады. Сондықтан саған дүре соғу үшін кісі аттандырмақпын» (ән-Насаи, 2/178, Әбу Нуъайм, 5/270).

ән-Нәфиъ айтады; «Бірде Ибн Омар сыбызғының үнін естіп, құлақтарын саусақтарымен бітеп алды. Сол жерден алыстағаннан кейін; ″Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, малшының сыбызғысын естігенде осылай істегенін көрдім″» деді.(Ахмәд, 4535, Әбу Дәуд, 4929).

Ибн Хазм және оған ілесушілер бұл хадисте музыканың халал екендігіне дәлел бар дейді. Олар айтады; «Егер музыка харам болса, Аллаһтың Елшісі Ибн Омарға құлағыңды біте деп бұйырар еді, ал Ибн Омар Нәфиъке бұйырар еді».

Бірақ бұл дәлел жөнсіз. Өйткені тыңдаушы мен естушінің арасында үлкен айырмашылық бар.

Шейхул Ислам Ибн Таймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» 10/78 кітабында мұны былай түсіндіреді; «Егер тыңдайын деген ниеті болмаса, естігені үшін кісі сөгіс естуге лайық емес, сөгіске тек тыңдаушы лайық. Мысалы, Құран оқылғанда оны жәй естіген мен тыңдауға құлқы болмай жәй отырған еш сауап алмайды, өйткені барлық амал ниетке байланысты. Музыкалық аспаптарға деген тиым осыған ұқсас, тыңдауға еш ниеті болмаған кісі естігені үшін күнәһар болмайды».

Ибн Абдул Хади мен шейхул Ислам Ибн Таймиә айтады; «Аллаһтың Елшісі(с.ғ.с) мен Ибн Омар малшыны көрмеген, тек сыбызғының даусын ғана естіген. Ибн Омардың тыңдайын деген ниеті болмаған, ал Аллаһтың Елшісі(с.ғ.с) тіпті мүлде естігісі келмеген. Бірінші жолы Ибн Омардың тыңдайын деген ниеті болмаса, екінші жолы ол да мүлдем естігісі келмейтінін көрсетті».

Шейх Ибн Қайим айтады; «Аллаһтың Елшісі (с.ғ.с) мен Ибн Омар музыканың үнін естігісі келмесе, біздің уақытымыздағы ниеттеніп тыңдаушылар жөнінде не айтуға болады?»

Егер Ибн Омардан жеткен сахих хабарлардың бәрінде музыканың харам екені айтылса, қалайша біз Ибн Омар бұған рұқсат етті деп даъиф (әлсіз, өтірік) хабарларға сүйеніп жала жаба аламыз?.

Имам әл-Куртуби «Кәшф әл-Иқнә» кітабында былай дейді; «Әйелдерге ұқсаған қызтеке тәрізді еркектер ойнайтын сыбызғы, шекті аспаптар және барабанды тыңдау харам екендігі мәселесінде талас жоқ. Сәләф ғалымдарымыздың және оларға ерушілердің бұған рұқсат еткені туралы мен ешнәрсе естімедім».

Музыканы сүюшілер кейбір мәзһәбта музыка рұқсат етілген деп, мәзһәб имамдарына жала жабуға дейін баруда. Ал мәзһәб имамдарының бір ауыздан музыканы харам дегені айдан анық ақиқат.
Әбу Саур, Әбу Ханифа, Әбу Иусуф және имам Мухаммад; «Ән айтушы мен жоқтау айтушыға ақы төлеу ― харам» деп пәтуә берсе, тағы да бір сөздерінде; «Музыка рух үшін (харам) шараппен тең» дейді. (Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабы 10/417)

әл-Джәузи айтады; «Әбу Ханифаның мәзһәбы музыкаға ең қатал қараған мәзһәб. Бұл көзқарастағылар музыкалық аспап түгілі ағашпен тықылдатуға да тиым салған. Әбу Иусуф музыка даусы естілген үйге рұқсатсыз кіріп тоқтатуға рұқсат еткен. Ол мұнысын, «жамандықтан тоқтату ― уәжіп» деп түсіндірген». (Иғасатул-Ләхуән, 1/425)

Әбу Тайиб ат-Табари «Тәлбису Иблис» 245 кітабында былай дейді; «Әбу Ханифа ән айтуды сөкті және тыңдауды да күнә деп есептеді».

Ханәфий мәзһәбының танымал ғалымы Ибн Абидин «Хашиә Ибн Абидин» 4/322 кітабында былай дейді; «ән айту ― харам».

Шәфи’й мәзһәбының ғалымы Әбу Исхақ әш-Ширазидың жеткізуінше, имам әш-Шәфи’й; «Кімде-кім музыкаға қатысы бар кез-келген нәрсемен шұғылданса, сөйтіп алтын уақытын түкке тұрғысыз нәрсемен зая қылса, онда ол адамның ақ пен қараны ажырата алмастай ақылы таяз, қазының алдында біз ондайлардың куәлігін қабыл етпейміз» депті.

Сондай таралған жалған сөздердің бірі, имам Мәлик музыка халал депті-мыс. Бұл имам Мәликке жабылған үлкен жалалардың бірі. Имам Муслим сенімді жеткізуші деп атаған Исхақ ибн Иса ат-Табаъа айтады; «Мен имам Мәликтен Мәдинә халқының ән айтуға жақсы көзқарасы туралы сұрадым. Ол былай жауап берді; ″Бұл біздің надандарымыздың (джәһилдеріміздің) айналысатын ісі″» (әл-Халләл, «әл-Амр бил-Маъруф» 32, Ибн әл-Джәузи, «Тәлбису Иблис,244).

Имам Ахмәдтың баласы Абдуллаһ айтады; «Мен әкемнен ән (айту,тыңдау) жөнінде сұрадым, ол былай деді; ″Маған бұл жек көрінішті. Ән жүрекке екіжүзділік енгізеді″» («Мәсәил Әбу Дәуд», 279 кітабы).

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауә» 11/567 кітабында былай деді; «Музыкалық аспаптардың харам екендігіне имамдар бір ауыздан келіскен. Олардың арасындағы келіспеушілік, музыкасыз құр ауызбен айтылған ән харам ба, мәкруһ пе, мубах па, міне тек осы мәселеде». Шейхул Исламның; «музыкасыз құр ауызбен айтылған ән» деген сөзі тек әйелдерге қатысты. Ән айтылғаны жөніндегі сахих хадистердің бәрінде тек әйелдердің ән айтқаны риуаят етілген. Ал еркектердің ән айтуы – харам екендігінде ғалымдар арасында келіспеушілік жоқ.
(Бұл жерде әңгіме музыкамен айтылатын әндер туралы, ал музыкасыз нашидалар халал)

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:59
Музыка ― дінімізде харам етілген, ал матурудилер үшін бұл ― халал.

Тек әннің ішінде; кел зина жасайық, кел арақ ішейік деген сөздер болмауы тиіс. Музыкамен, қасыңдағы жартылай-жалаңаш қыздармен бұралаңдап әніңді айта бер, бұл ― халал. Құран мен хадиске тек ваххабистер ғана сүйенеді. Ал кейбір «зиялы» матурудилерді жын-ойнақ әншілердің кештерінен жиі көруге болады.


Музыканың харам екеніне Құраннан дәлел.

Аса Жоғары Аллаһ Луқмән сүресінің 6-шы аятында айтады;
«Адамдардың түк білмесе де Аллаһтың жолынан адастыру және тәлкекке алу үшін әдемі сөздерге айырбастап алғандар бар. Міне солар үшін күйзелтуші азап бар».

Абдуллаһ ибн Мас’удтан осы аяттағы Аллаһтың әдемі сөздер деген сөзінің мағынасы сұралғанда, ол ; «Аллаһтың атымен ант етемін! Бұл ― ән» деп үш қайтара ант еткен. (Ибн Әби Шәйбә 6/310, әл-Хаким 2/411, әз-Зәһәби, Ибн Қайим және әл-Әлбәни сахих деген.)

Құранды ең көп білушілердің бірі Абдуллаһ ибн Аббас та бұл аятты; «Бұл аят ән және әнге қатысы бар барлық нәрсеге қатысты» деп тәпсірлеген. (Бухари «әл-Адабул-Муфрад» (786) кітабы), Ибн Әби Шәйбә 6/310).

«Тәфсир әл-Куртуби» 5/349, «Иғасатул-ләхуән» 1/528 кітаптарында Абдуллаһ ибн Омардың да осындай пікірде болғаны айтылған. Джәбир ибн Абдуллаһ айтады; «Бұл аят әнге және ән тыңдаушыларға қатысты» (ат-Табари, 21356). Матурудилер мен басқа да музыканы халал деушілер сахабалардың тәпсірлері мен үкімдеріне кейбір дәлел жетпеген Әһли Сүннет ғалымдарының пікірлерін қарсы қоюда.

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» 13/361 кітабында; «Кімде-кім сахабалар мен таби’ундардың жүрген мәзһәбын тастап, олардың тәфсирлеріне (түсіндіргендеріне) қайшы келетін нәрсені таңдаса, ол ― адасты, және бидағатшы болды» десе, әл-Хаким «әл-Мустадрак» кітабының «ат-Тәфсир» бөлімінде; «Білім ізденуші біліп қойсын, аяттардың түсуіне куә болған сахабалардың берген тәпсірі, біздің көз алдымызда Пайғамбардың өз аузынан бұйырылғандай күшке ие» дейді.

Луқмән сүресінің 6 шы аятын Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық сахабалары бір ауыздан «әннің харам екендігіне қатысты» деп тәпсірлеген. Келіспейтіндер дәлел келтірсін. Имам әл-Аузаъи «Джәмиъул бәйәнил ъилм» кітабында айтады; «Білім дегеніміз ― Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм сахабаларынан жеткен нәрселер. Ең болмаса бір сахабаның сөзімен куәландырылмаған нәрсе, білім емес».

«Тәфсир әл-Куртуби» 14/52 кітабында; «(Әннің харам екендігіне) бұл ең күшті дәлел. Бұл аяттың әнге қатысты екендігіне Абдуллаһ ибн Масъуд үш қайтара ант етті» делінген.О мұсылмандар айтыңдаршы, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузынан Құран үйренген сахабалардан артық Құранды кім түсіне алады? Сондықтан да «Иғасатул ләхуән» 1/259 кітабында шейх Ибн Қайим әл-Джәузи; «Сахабалар мен оларға ерушілердің (табиъун) аяттағы ″әдемі сөздер″ сөзінің әнге қатысты, деп берген тәпсірлері жеткілікті» деген.

«Тайсирул Каримир Рахмән» 337 кітабында Құран тәпсіршісі Абдуррахмән ас-Саъди бұл аят туралы былай дейді; «Бұл аят, тиым салынған бос сөздік пен өтірік және күпір мен бағынбаушылықты өз ішіне алады. Бұл аятқа қатысы бар нәрселердің бірі, өтірікті ақиқаттан жоғары қою үшін күресу, (насихат) жүргізу және өтірік, өсек, жала жабу, тіл тигізу, қорлау, лағынет айту және бұл дүние мен ахиретте еш қайыры жоқ амалдардың бірі ән айтумен шәйтанның музыкалық аспаптарында ойнау».

Имам әш-Шәукәни өзінің «Фәтх әл-Қадир» атты тәфсир кітабында дәл осы пікірде екенін айтқан.

Аяттағы «Әдемі сөздер» сөзінің музыкалық аспаптарға қатысты екенін имам Уахиди «әл-Уасит» 3/441 кітабында жазған. Аллаһтан қорқатын тақуа мұсылман үшін осы дәлелдің өзі жеткілікті болар еді, бірақ бидағатшылар үшін бұл аз көрінуі мүмкін. Келесі аятқа көшелік.

Исра сүресінің 64 аятында Ұлы да Дана Аллаһ Ібіліске қиямет күніне дейін кешіктіру беріп былай деді; «Олардан шамаң келгенін даусыңмен әуліктір..»
Имам Муджәһид айтты; «Бұл ән және музыкалық аспаптар».(Тәфсир әл-Бағауи 3/129)
Ол тағы бір түсіндірмесінде; «Ән мен боссөзділікке қатысты» (ат-Табари, 16961) деп айтқан.
«Тәфсир әл-Джәләләин» кітабында да дәл осылай жазылған.

Хасан әл-Басри; «Ібілістің дауысы ― барабан» деген.

Аса Жоғары Аллаһ Нәджим сүресінің 59-61 ші аяттарында айтады; «Сендер осы сөздерге таңырқайсыңдар ма? Жылаудың орнына көңіл көтеріп күлесіңдер ме?»

‘Икримә және ас-Саури «Тәфсир ат-Табари» 25273 және «Тәфсир Ибн Касир» 4/300 кітаптарында аяттағы «көңіл көтеріп» (сәмидун) сөзі туралы Абдуллаһ ибн Аббастың; «Сөз ән жөнінде. Кәпірлер Құранға жауап ретінде ән айтатын. Бұл осыған байланысты түскен аят» дегенін жеткізеді.

Құранды түсініп, түсіндіру мұғжизасы тек Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға ғана берілген. Бұл туралы Аса Жоғары Аллаһ былай айтады; «Саған адамдар үшін түсірілгенді ашық түсіндірсін деп Құранды түсірдік»(Нахл, 44). Ал сахабалар оның өз аузынан білім үйренді.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:57
Музыканың харам екеніне Сүннеттен дәлел.

Жалпы музыканы халал деушілер; «музыканың харам екендігін көрсететін нақты хадис жоқ» деген сөзді айтады. Олар дәлел ретінде Ибн Хазмның, әл-Ғазалидың және олардың ізіне ерушілердің сөздерін айтады. Алайда хадис ғұламалары, мухаддистердің айтуынша, бұл аталған адамдардың бірде-біреуінің хадис талдау, түсіндіру мәселесінде білімдері жоқ.

Имам Бухари «ас-Сахих» кітабында былай жазады; «Хишам ибн ‘Аммар айтты; маған Садақа ибн Халид айтты, ол Абдуррахмән ибн Иәзид ибн Джәбирден, ал ол Атыйә ибн Қайс әл-Киләбиден, ол Абдуррахмән ибн Ғанәм әл-Аш‘ариден, ал ол Әбу Мәлик әл-Аш‘ариден, оның өтірік айтпағанына Аллаһтың атымен ант етемін, Аллаһтың Елшісінен саллаллаһу аләйһи уәссәләм мынаны жеткізеді;
«Менің қауымымда зинақорлықты, жібектен киім киюді, қыздыратын ішімдіктер ішуді және музыкалық аспаптарда (әл-ма’азиф) ойнауды рұқсат етілетін нәрселерге жатқызатын адамдар пайда болады. Тау етегінде орын тепкен олардың орасан көп мал-мүлкі болады. Бір күні оларға қайыр сұрап тіленші келеді, оған олар; «ертең кел» дейді. Аллаһ оларды сол түні таумен бастырып, ауыр жазаға ұшыратады, ал тірі қалғандарын маймыл мен шошқаға айналдырады»(5590).

Ибн Хазм, Әбу Тахир әл-Қайсарани бұл хадисті әлсіз деп айтқан.

Ал хафиз Ибн Хаджар «ат-Тағлиқ» 5/22 кітабында; «Бұл хадис сахих және оның еш кемшіліктері жоқ деген».

Ал шейх Ибн Қайим әл-Джәузи былай жазады; «Бұл хадисті тек Ибн Хазм ғана әлсіз деп таныды. Ол мұны музыкалық аспаптар халал деген жалған пікірін бекіту үшін ғана істеді. Бұл муәллақ хадис деген оның пікірі дұрыс емес және бұған бірнеше себеп бар;

1). Бухари Хишам ибн Аммардың өз аузынан хадис естіген. Барлық мухаддистердің пікірінше «Хишам ибн Аммар айтты» деген сөзі осыған дәлел.

2). Бухари ешқашан өз аузынан хадис естімеген кісіден «пәленше айтты» деп хадис бастамайды. Өйткені Бухари хадис жеткізу мәселесінде Аллаһтың жаратылыстарының ішіндегі қателіктен ең алыс пендесі.

3). Ол бұл хадисті «ас-Сахих» құрамына енгізді. Хадис күмәнсыз сахих.

4). Бухари өз талабына сәйкес келмеген хадистерді «пәленше жеткізеді» деп, «айтты» деген сөзбен нақтыламай жеткізеді, ал бұл хадисте «Хишам айтты» деп нақты бекітіп айтқан.

5). Тіпті бұл хадисті біз талдамасақ та басқа мухаддистерде сахих жолмен иснад келген. (Тахзиб ас-Сунан, 5/271-272, «Иғасатул-Ләхуән», 1/259-260 кітаптары).

Хишам ибн Аммарды Бухаримен бірге хафиз Ибн Хаджар «Тахзиб әл-Кәмәл» кітабында сенімді жеткізуші деп атаған.
Бұл хадисті Бухари, Ибн Хиббан, әл-Исма’или, Ибн ас-Саләһ, ән-Нәуәуи, Ибн Таймиә, Ибн әл-Қайим, Ибн Касир, Ибн Хаджар, әл-Ирақи, Ибн Раджәб, Ибн әл-Уазир, ас-Сахауи, ас-Сан’ани, әл-Әлбәни, Ибн Баз сахих деген. Ал осы ғалымдардың бәрін жоққа шығарып, хадис мәселесінде әлсіз Ибн Хазм, Әбу Тахир, әл-Ғазалиге сүйенушілерге не жорық.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм өз аузымен, өзінің үмметінде харам болған музыкалық аспаптарды, халал деп пәтуә беретін адамдар шығатынын, түптің-түбінде олар маймыл мен шошқаға айналдырылатынын ашық хабарласа да, матурудилер бұл хадистің өңін айналдырып, бояуын өзгертіп, біз бұл хадисті былай түсінуіміз керек деп, өз пайдаларына тәпсір қылып, адастыруда.

«Лисанул ‘араб» 9/244 кітабында тіл ғұламасы Ибн Мәнзур айтады; «әл-Ма’азиф ― бұл музыкалық аспаптар».

Шейхул Ислам Ибн Таймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа»11/535 кітабында былай дейді; «бұл хадис «әл-ма’азиф» музыкалық аспаптардың харам екенін көрсетеді. Осы сөз музыкалық аспаптарды түгел өз ішіне алады».

Шейх әл-Джәузи айтты; «Әл-ма’азиф ― музыкалық аспаптар екендігі жөнінде тіл ғалымдарының арасында талас жоқ. Егер музыка халал болса, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұны сөкпес еді және бұған рұқсат бергендерді шарап ішуге және (еркектерге) жібек киюге рұқсат бергендермен қатар қоймас еді» (Иғасатул-ләхуән» 1/256 кітабы)

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай деген; Ибн Са’д радиаллаһу анһу жеткізеді; «Қиямет басталар алдында адамдар азғындап, күйзеліске ұшырайды және жауыздық белең алады. Қасындағылар одан; О Аллаһтың Елшісі! Осының бәрі қашан болады деп сұрады. Ол; қашан музыкалық аспаптар мен әншілер көбейген кезде деп жауап берді» (Ибн Мәджәһ, Әлбәни сахих деген).

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:53
Матурудилер үшін риба (өсім,процент) ― халал.

Үйің жоқ болса, өсімге ақша ал да, үй ал. Бұл пәтуаға қарсы болсаң , демек ― ваххабит, экстремистсың.

Ал Аллаһ Та’алә Бақара сүресінің 278-279 аяттарында былай дейді;
Мағынасы; Ей иман келтіргендер! Өсім алмаңдар. Егер өсім алғанды қоймасаңдар бұны Аллаға, Пайғамбарына қарсы соғыс деп біліңдер.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деген; «Өсімнің 73 түрі бар, ең зиянсыз түрінің күнәсы, анасымен ойнас жасағанмен бірдей, ал кейбір түрі жанұядағы әйелін бөтен еркектің қасына өз қолымен апарып салып беруге апарады» деген. (әл–Хаким). Аллаһ пен Оның Елшісі харам қылып тиым салған нәрсесіне, кім жеңілдік жасап, рұқсат беру құқығына ие бола алады? Бірақ матурудилер әлдеқашан өз пәтуәларымен бұл аят, хадистердің күшін әлдеқашан жойған..

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:49
Матурудилер үшін кәпірлердің мерекелерін олармен бірге және оларсыз да тойлай беру ― халәл.

Өйткені бұған Құран мен хадистен де күшті боп табылатын өздерінің пәтуәлары бар.

Аллаһ Та’алә айтады; Әр қауым үшін олар орындайтын ереже жасадық, (Хадж,67)

Әр қауымның өз ережелері, мұсылмандардың шариғи бекітілген өз мейрамдары, христиандардың өз мейрамдары, яһуди және мүшіріктердің өз мейрамдары бар. Аллаһ Та’алә әр қауымның өздеріне лайықты мерекелер нәсіп еткен.

Омар ибн Хаттаб радиаллаһу анһу; «Аллаһтың жауларынан олардың мерекелері кезінде алыстаңдар» (Бәйһақи,18641)деп бұйырған.

Шейхул Ислам ибн Тәймиә айтты; «Кәпірлерге еліктеп олардың мерекесін тойлауға қатысу, кәпірлердің жалған сенімдері мен дәстүрлеріне разы болуды білдіреді» және ол былай деді; «Мұсылмандарға олардың мерекесі күні, олардың мерекесіне қатысты тауарларды сатуға тиым салынады, тамақ па, киім ба, әтір ме, бәрі-бір» («әл-Иқтидә» кітабы,229 бет).

Төрт мәзһәбтың төртеуінде де кәпірлердің мерекесін тойлау харам боп табылады. Шейх Ибн Қайим әл-Джәузи; «Кәпірлерді мерекелерімен құттықтау харам екендігі жөнінде ғалымдар арасында бір ауыздан иджма’ бар» деді, және ол; «оларды мерекелерімен құттықтау, біреуді арақ ішуімен, кісі өлтіруімен және ойнас жасауымен құттықтаумен бірдей» деді.(«Ахкәму әһли-ззиммә» кітабы, 1том, 441 бет)

«Әл-Амр бил Иттибә» кітабының 141 ші бетінде ас-Суйути былай дейді; «Джәһил (надан) мұсылмандардың бидағаттары мен жеккөрінішті амалдарының бірі ―кәпірлерге еліктеп, олардың мерекелерін тойлап, қолдауы...».

Әнәс ибн Мәлик радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм Мединеге келгенде, қала тұрғындарының көңіл көтеріп тойлайтын екі мерекесі бар еді. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; Аллаһ сендерге бұдан да жақсы екі мереке сыйлады, Құрбан айт және Ораза айт».

Имам ас-Сан’анидың «Субул әс-Сәләм» және Ибн Хаджардың «Итхаф әл-Кирәм» кітаптарында бұл хадиске былай түсінік берілген; «Исламға дейін Ясриб (Медине) тұрғындарының атап өтетін екі мерекесі бар еді, нәйруз және махраджән. «Нәйруз» сөзі парсының «ноу руз» (жаңа күн) сөзінен шыққан. Ол көктемгі күн ұзарып, жұлдызнама бойынша «қой» шоқжұлдызымен сәйкес келгенде басталады. Ал «Махраджәнға» кесек, ол парсының «махракан» сөзінен шыққан. Ол жұлдызнамамен күзгі күннің таразы шоқжұлдызымен сәйкесуімен басталады. Парсылар бұл күндерді құрмет тұтқан, әлі күнге ұлықтайды, өйткені бұл күндері күн мен түн теңеседі. Ясриб тұрғындары (мүшірік)парсыларға еліктеп, олардан осы мерекелерді қабылдаған болатын. Алайда Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм кәпірлердің мерекелерін мейрамдауға тиым салды. Кейбір ғалымдар кәпірлердің мерекесіне құрмет көрсету, кәпір қылады десе, кейбірі күпірге кіргізеді деген. Ханәфий мәзһәбының ғалымы шейх Әбу Хафс әл-Бусти айтты; «Егер біреу кәпірдің мерекесі құрметіне кәпірге жұмыртқа сыйласа, ол ― кәпір болады. Аллаһ сақтасын». (Толық мәлімет үшін имам ас-Сан’анидың «Субул әс-Сәләм», 2 том, 89 бет және Ибн Хаджардың «Итхаф әл-Кирәм» кітабының 138-139 беттерін қараңыз)
Матурудилер үшін кім бұл пікірді қолдаса, ол ― ваххабист болғаны. Демек олар үшін, тиым салған Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм да, Омар ибн Хаттаб та, Ибн Тәймиә да, Ибн Қайим да, Сүннетті жақсы көргендер де, бәрі ― ваххабистер.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:47
Матурудилерде харури-хариджиттердің үлкен белгісі бар.
Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Хариджиттер ― тозақ отының иттері» (Ахмәд) деген.

Және саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Ақиқатында, сендердің араларыңда бір қауым болады. Олардың ғибадаттары адамдарды да, өздерін де таң қалдырады. Бірақ, жебе нысананы қалай тез тесіп өтсе, олар да діннен солай тез шығып кетеді» (Әбу Иа’лә, 3/107) деді.

Және ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Олар менің үмметімнің ең жақсыларының көзін құртатын ең оңбағандары» (әл-Баззар, Ибн Хаджар, «Фәтх әл-Бари» 12/286 кітабын қараңыз.) деген.

Және ол саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Олар пұтқа табынушыларды жайына қалдырып, имандылармен күреседі» (Бухари,3344) деп айтты.

Матурудилер Сүннет жолындағыларды жек көріп, мола кезіп аруаққа сиынушы мүшіріктерді қолдайды. Олар өздері құрылтайшы болған газеттерде оларға жарнама жасап, өз елдеріндегі және шет елдердегі тақуа адамдардың молаларын аралап, арнайы зиярат жасауға шақырады. Сосын бұл газеттерді «Ата жол», «Ақжол» сияқты аруақшылар кеңінен пайдаланады. Бұны қолдамағандарды, «шетелден келген келімсек ағымдар», «ваххабистер» деп атайды. Олар бұл көзқарастарын шариғаттағы қабірге зияарат жасау мәселесімен бүркемелейді.

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Менің үмметімде, шығыста бір қауым пайда болады. Олар Құран оқиды, ол бірақ жұтқыншағынан төмен түспейді (Яғни жүрегіне жетпейді, не оқығанын түсінбейді). Олар әр ғасыр сайын пайда болып, жеңіледі, пайда болып жеңіледі... (Пайғамбар с.ғ.с. осы сөзді жиырма шақты рет қайталады) Дәджал шыққанша осылай жалғаса бермек» деді. (Ахмәд, 2/174, Ибн Мәджәһ, 173,және осыған ұқсас хадисті ән-Насаи жеткізеді).
-----
Хафиз ас-Суюти «Шарх Сунән Ибн Мәджәһ» 1/233, кітабында бұл хадисті былай түсіндіреді; «Жеңіледі деген сөздің мағынасы; Хауаридждер үнемі пайда болып қанша тұншықтырса да, ақиқат жолындағылар үстем бола бермек»

«аш-Шари’а» 1/21, кітабында имам әл-Аджури былай дейді; «Хауаридждер Аллаһ пен Оның Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырғандарын орындаудан бас тартатын ең нашар қауым екендігіне, алдыңғы және кейінгі ғалымдар арасында талас жоқ. Олар көп ораза ұстайды, намаз оқиды, ғибадаттары көп, бірақ оларының бірі оларға пайда бермейді. Олардың жамандықтан қашып, жақсылыққа шақырғаны да еш пайда бермейді, өйткені олар Құранды өз нәпсілеріне сәйкес тәпсірлейді»...(Яғни, сәләф (алдыңғы) ғалымдар қалай түсініп, түсіндірсе, солай түсінгілері келмейді)

Матурудилер ешқашан Исламның атақты Құран тәпсіршілерінің сөзіне сүйенбейді. Сүйенген жағдайда да тек өз көзқарастарына сәйкестендіріп бұрмалап түсіндіреді. Әрдайым аяттарды өз түсініктерімен тәпсірлейді.

Шейхул Ислам Ибн Тәймиә «Мәджмуъ әл-Фатауа» кітабында; «Хариджиттердің екі сипаты бар. Біріншісі – Сүннеттен бас тартуы, екіншісі, өздері жаман деп тапқан нәрселерін жаман, жақсы деп тапқан нәрселерін жақсы деп табуы» деген.

Матурудилер Мекке мен Мәдине халқын ваххабист, экстремистік ел деп санайды. Әрине олар бұны дәлелдеу үшін Меккеге бара алмайды, бірақ Мекке, Мәдинеге оқуға баруға тиым салып, онда оқығандарды қудалауға ұшыратады. Матурудилер үшін қасиетті Мекке мен Мәдине білім ошағы емес, экстремизм ошағы. Өйткені ондағылар өлікке Құран оқып, бет сипап, сауап бағыштамайды, молалардың үстіне кесене тұрғызбайды және халықты Түркістан, Самарқан, тағы басқа жерлердегі молаларды зиярат етуге шақырмайды және олардың мешіттерінде ақша жинайтын жәшік жоқ. Мекке мен Медине халқының экстремистік сипаттарының бірі, олар жеті шелпек пісіріп сол шелпектерге Құран оқымайды, әке шешелері өлсе үшін, жетісін, қырқын бермейді және матурудилердің пікірінше міндетті түрде мешіттің төбесінде ай бекітілуі тиіс. Себебі христиандарда крест белгісі бар сол себепті мұсылмандар да бір белгі тағуы тиіс. Тағы бір айта кететін нәрсе, өлгенде адамның тәні жердің астында, жаны бәрзах әлемінде болады. Бұған сену ― уәжіп. Тас мүсіндердің қайтқан кісінің тәнімен де, жанымен де еш байланысы жоқ. Алайда матурудилер беделді, ғалым адамдардың мүсініне келіп гүл қойып, бастарын иіп, бір минут үнсіз тұрады. Мұны өздері «Рухына тағзым ету» деп атайды. Мүсінге қарап отырып Құран оқып, бағыштайды. Сенбесеңіздер, әлдебір коммунистік совет одағының батырына мүсін ашу салтанатына немесе 9 май жеңіс күні коммунистік совет әскерлеріне арнап салынған мүсіндерге гүл қойып, тағзым ету салтанатына барып көріңіз. Бұны өздері газеттерінде еш жасырмастан ашық жазады. Бұл амалға қарсы болғандарды ваххабистер деп атайды. Мүсіндерге, молаларға қарап Құран оқу «Ханәфи мәзһәбынша бар нәрсе» деп беттері бүлк етпестен Әбу Ханифаға жала жабады.

Имам Әбу Ханифаның ізбасар шәкірттерінің бірі, ақида ғұламасы шейх Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Егер кім, ″Мәйіт, қабір үстінде оқылған Құранды естіп пайдаланады″ десе, оның сөзі дұрыс емес. Белгілі имамдардың ешқайсысы бұл сөзді айтпаған. Мәйіттің Құранды естуінде күмән жоқ, бірақ естіп пайда алмайды. Құранды естіп, оның сауабын алу тек тірілерге тән, өйткені бұл ықтиярлы амал. Яғни тірі адам өз ықтиярымен Құранды естіп, ғибадат қылған болады. Өлген адамда бұндай ықтияр жоқ. Кейде өлген кісінің үстінен Құран оқығанда азап көруі немесе зиян шегуі күшейуі мүмкін. Себебі Құрандағы Аллаһ Та‘аләның бұйрықтарын орындамаған және тыйғандарынан тиылмаған немесе көбірек жақсы амалдарды істемеген. Ғұламалар қабірде Құран оқу туралы үш пікір білдірген. Әбу Ханифа, Мәлик және бір риуаятта Ахмәд; ″Мәкрух болады, өйткені бұл бидағат (жаңалық). Сүннетте бұлай істелмеген. Құран оқу намаз оқуға ұқсайды. Қабірлерде ғибадат қылуға қатты тиым салынған″».

Имам Әбу Ханифа, имам Мәлик, имам Шафи’й және имам Ахмәдтың ақида мәселесінде ақидалары бір еді. Тек фиқһте көзқарастары бөлек болған. Матурудилер осы төртеуінің де ақидасынан бас тартты, сөйтіп өздері де адасып, басқалардың да адасуына себеп болды және болуда.

Оларды Әһли Сүннет ақидасына шақырсаң, олар тәкәппарлықпен былай жауап береді; «Біз Әбу Ханифа мәзһәбын тек фиқһте ұстанамыз, ал ақида мәселесінде матурудиміз, ахлақта нақышбендиміз». Сонда бұл бейшаралар Әбу Ханифаның ақидасынан Матурудидың ақидасын жоғары қоятындай не кемшілік тапты екен. Тек төрт имам ғана емес, Әһли Сүннеттің барлық ғалымдары ақидаларын да, ахлақтарын да, басқа да амалдарына пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмды негіз қылып соған сәйкестендіруге тырысты. Ал матурудилерді бұл жолға шақырғанда, олардың бастары кекжиіп қатып қалғандарын көресің. Олар Ислам дінін дәстүр деп санап кәпірлердің діндерінің қатарына қосып, «Дәстүрлі дін» деп атайды. Олардың пікірінше қазақтардың өзіне сай Исламы, өзбектің өз Исламы, арабтың өзіне сай, Әбу Ханифаның өзіне сай, Мәлик, әш-Шәфиъи және Ахмәдтың өздеріне сай Исламдары бар екен. Сөйтіп олар дінді әр-түрлі топтарға, сектанттыққа бөлінуге жол береді. Қазірдің өзінде олар быт-шыт боп; нақшбенди, деобенди, нұршы, тариқатшы, зікірші, сүлейменші, махмудшы, тәблиғи жамағат, хизб-ут тахрир, тағы басқа үлкенді кішілі топтарға бөлінген. Олардың Әбу Ханифа мазһәбын ұстанамыз деулері жәй сөз ғана. Олардың бірде-біреуі Әбу Ханифаның бірде-бір кітабын оқып көрмеген, тіпті оның кітаптарының қалай аталатынын да білмейді. Ал және олар Әбу Иусуф, Мухаммәд, Ат-Тахауи, Ибн Әбу әл-Изз, Исам ибн Балхи, Ибн Абидин сияқты ханәфи мәзһәбының үлкен ғалымдарының кім екенінде мүлдем хабарлары жоқ. Есесіне олардың Сүлеймен Хилми, Саид Нурси, Иассауи сияқты сопы әулиелері бар. Тек соларға ғана ілеседі және солардың ғана кітаптарын оқиды.

Қасиетті Құранда Аллаһ Та’алә айтады; «Олар сондай, діндерін бөлшектеп, топтарға бөлініп, әрбірі өз алдына мәз болғандар» (Рум, 32).

Әбу Ханифаның ізбасар шәкірттерінің бірі, шейх ат-Тахауи «Әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай дейді; «Пайғамбарымыз Мухаммад, саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық адамдарға және жындар қауымына шындықпен және нұрмен жіберілген ең ұлы пайғамбар».

Шейх Ибн Әби әл-Изз әл-Ханәфий «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында бұл сөзді былай түсіндіреді; «Аллаһтың Елшісі Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға дейін өмір сүрген пайғамбарлар тек қана өз халқына жіберілген. Ал Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм барлық жындар мен адамдарға жіберілген. Оның жындарға жіберілгеніне дәлел Ахқаф сүресінің 31 аяты, бұл аятты ас-Суйути өзінің «Джәләләин» деген тәфсир кітабында былай түсіндіреді; «Жындар Құранды естіген кезде, олар өз қауымына былай деді; ″Ей біздің қауым, иманға шақырған Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмның шақыруын қабыл алыңдар және оған иман келтіріңдер″». Біздің бұл аяттан және Әһли Сүннеттің ғалымының сөзінен түсінетініміз, Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарға да, жындарға да тек бір ғана дінмен жіберілген. Ол олардың дәстүрлі діндері емес, ол Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләмға ғана түскен Ислам.

Ат-Табарий өз тәфсирінде былай дейді; «Сәбә сүресінде Аллаһ Та‘алә айтты; ″Ей Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм! Біз сені Аллаһқа серік қосатын мүшірік халқың үшін ғана жіберген жоқпыз. Біз сені барлық адамдарға, арабтарға және араб еместерге, қызыл реңді және қара реңділерге де жібердік. Біз сені, саған ергендерді қуантушы хабармен сүйіншілеуге және сені өтірікші деп айыптағандарды тозақ отымен ескерту үшін жібердік».

Бұл аяттарда барлық Аллаһқа серік қосушы мушриктер мен бидағатшыларға қарсы дәлел бар. Аллаһтың алдында қабыл болатын олардың көптеген дәстүрлі діндері емес, қабыл болатын тек қана Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм әкелген Ислам ғана. Имам Бухари және Муслим жеткізген хадисте Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм былай деді; «Пайғамбарлар арнайы өз халқы үшін жіберілді. Ал мен барша адамдарға жіберілдім». Сөйтіп пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм дүниеге келуімен дәстүрлі діннің бәрі толық күштерін жойды және олардың бірде-бірі бұдан кейін Аллаһтың алдында қабыл етілмейді. Аллаһтың діні жерде де, көкте де біреу. Кімде-кім Мухаммәд саллаллаһу аләйһи уәссәләм әкелген Исламға риза болмай өз дәстүріне сәйкес ислам іздесе ол ахиретте анық зиянға ұшырайды. Аллаһ Та‘алә Құранда айтады; «Кімде-кім Исламнан басқа дін іздесе, әсте ол қабыл етілмейді де, ахиретте зиянға ұшыраушылардан болады».

Қасиетті Құран аяттары былай бұйырады; Мағынасы;«Егер сен жер жүзіндегі адамдардың көбіне көнсең сені Аллаһтың жолынан адастырады.(Өйткені) Олар өз пікірі мен жорамалына сүйенеді» (Ән’ам,116).

(Мағынасы; «Ей муминдер! Исламға бүтіндей кіріңдер. Шәйтанның
соңынан ермеңдер. Өйткені, ол сендерге ашық дұшпан». (Бақара, 208 аят)

Ал Сүннет жолындағы сабыр етуші бауырларымызға айтарымыз, шейх Солих ибн Фаузанның мына сөздері; «Сондай ақ үмметің құтылу себептерінің бірі; мұсылмандар арасындағы махаббат пен туысқандық сезімдері. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Мүминдер бірін-бірі тіреп тұрған қабырғалар сияқты» (Муслим), басқа бір хадисте; «Мүминдердің өзара сүйіспеншілігіндегі, мейірімділігіндегі, бауырмашылығындағы мысалы дене секілді. Егер дененің бір мүшесі ауырса, оны дененің барлық мүшелері сезінеді» (Муслим) дейді. Сондықтан мұсылмандар бірін-бірі насихаттаулары уәжіп болады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Дін –насхат» -деді. Сонда сахабалар; «Кім үшін?» дегенде, «Аллаһ үшін, Оның Кітабы және Елшісі үшін, әрі барлық мұсылмандар мен олардың имамдары үшін» -деді. Сол сияқты мұсылмандардың бірін-бірі жақсы көрулері –уәжіп. Өйткені Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Иман келтірмейінше джәннатқа кірмейсіңдер, сондай ақ бір-біріңді жақсы көрмейінше иман келтірмейсіңдер. Сендерге оны істесеңдер біріңді-бірің жақсы көретін нәрсені үйретейін бе? Араларыңда сәлем таратыңдар!» (Муслим) –деді.

Сондай ақ мұсылмандардың арасын жарастыру –уәжіп. Аллаһ Та´алә айтады; «Олардың өзара күңкілдерінің көбінде хайыр (жақсылық) жоқ. Бірақ кім бір садақаны, не бір жақсы амалды немесе адамдардың арасын жарастыруды әмір етсе, ол хайырлы. Және біреу осыны Аллаһтың разылығын іздеп істесе, сонда оған жедел ірі сауап береміз». (Ниса, 114).

«Егер мүминдерден екі топ соғысса, дереу оларды жарастырыңдар. Мубада екі жақтың бірі екіншісіне өктемдік жасаса, бас тартқан жақпен Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар, егер қайтса, араларын әділдікпен жарастырыңдар, туралық істеңдер. Расында Аллаһ туралық істеушілерді жақсы көреді». (Худжурат, 9).

Өкініште қалмаудың себептеріне мұсылмандар арасындағы жеккөрінішті және бірін-бірі тәлкек қылмау жатады. Бұл жайында Раббымыз Аллаһ Құранда былай дейді; «Әй мүминдер! Бір ел бір елді тәлкек қылмасын. Мүмкін олар өздерінен жақсы шығар. Сондай-ақ әйелдер әйелдерді келемеждемесін, бәлкім олар өздерінен жақсы шығар. Бір-біріңді міндемеңдір, жаман ат тақпаңдар. Иман келтіргеннен кейін сұрқия ат қандай жаман. Ал кім тәубе қылмаса міне солар залымдар». (Худжурат, 11).

Міне құтылудың себептері –жамағаттың өзара шыншыл болып, бірін –бірі жақсы көрулері. Мұсылманның өз бауырымен қарым-қатынас істеуінде оны алдамауы, саудасында қулық істемеуі және бауырының хитбасының үстіне хитба қылмауы, саудасының үстіне сауда қылмауы, мұсылманның өз бауырының ақысын құрметтеуі. Бұл жайында Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Мұсылман мұсылманның бауыры, оған зұлымдық қылмайды, оны көмексіз тастамайды және оны кемсітпейді» -деді де «тақуа мұнда» -деп кеудесіне үш рет нұсқап ишара қылды. Кейін; «Адамның жамандығына өзінің мұсылман бауырын қорлауының өзі жеткілікті, әрбір мұсылманға мұсылманның қаны, оның жаны және абыройы харам» -деді.

Міне осы құтылудың себептері. Мұсылмандардың арасындағы өзара махаббатты басшылыққа қою, жақсылыққа бұйыруды, жамандықтан қайтаруды насихат ету және жақсылыққа және тақуалыққа көмектесу.

Имам Мәлик рахимухуллоһи аләйһи былай дейді; «Бұл үмметтің ақыры тек қана оның алдыңғылары түзелген нәрсемен ғана түзеледі». Алдыңғылар Исламмен және дінде берік болуларымен түзелді. Сол сияқты соңы да тек қана алдыңғылар түзелген нәрсемен түзеледі. Егер үмметің соңғылары алдыңғылардан ажыраса, құрып кетеді. Ал қазіргі кездегі адасқандар; бұл бұйрықтар мен тыйымдар тек бұрынғылар үшін, біздің заманға бұлар жарамайды дейді. Аллаһ үшін дос болу немесе дұшпан тұту бұл заман үшін тура келмейді. Бұл, сол шектен шыққан ақымақтардың ойлауынша Құранға амал амал қылу аяқталды, оған амал қылынбайды, қазір біз жаңа дінге, жаңа тәртіпке мұқтажбыз дегені. Әрі пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бүкіл әлем үшін елші емес және пайғамбарлығы да, діні де қияметке дейін қалушы емес, әр заманға, мекенге жарайтын толық дін емес дегені.

Расында сол істердің барлығы алдыңғылардың өтуімен бітті, біз қазір жаңа ғасырдамыз, жаңа нәрселерге мұқтажбыз деген сөздер -өтірікшілердің сөздері. Сырттай Исламды көрсетіп, іштерінде күпірлікті жасырған мунафиқтар мен қазіргі кезде исламның атын жамылып жүргендердің сөздері.

Егер фитнә келсе, олардың жасырған екіжүзділіктері көрінеді. Сондықтан оларға қараудың, оларға көңіл бөлудің және оларға құлақ салудың қажеті шамалы. Басқа кісілер біздің үстімізден сөйлесе де, бізді мазақтаса да, оған көңіл бөлместен анық болған ақиқаттың жолында жүруіміз керек. Ол жол –Аллаһтың Кітабы және пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмның сүннеті көрсеткен жол. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, былай дейді; «Сендерге екі нәрсе қалдырдым, егер ол екеуін берік ұстансаңдар ешқашан адаспайсыңдар, олар –Аллаһтың Кітабы және пайғамбарының сүннеті» (Муатта кітабы). Аллаһ Та´алә былай дейді; «Күдіксіз менің тура жолым осы, енді соған еріңдер! Басқа жолдарға ермеңдер. Егер ерсеңдер Аллаһтың жолынан адастырады, Аллаһ сендерге осыны өсиет етті, мүмкін сақтанарсыңдар». (Ән´ам, 153). (Біз кезінде қараңғылықта едік...кітабы. Аударған Құйқалақов Руслан, Құралов Ерік).

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:44
Матурудилердің намазда рукуғке дейін, рукуғтен кейін және екінші рәкәттә қол көтеріп Сүннетке амал қылғандарды жек көруі.

Матурудилер намазда рукуғке барарда және қайтарда, ташаһһудтен кейін үшінші рәкәтта қол көтеру күшін жойған амал деп есептейді және бұны істегендерді «ваххабистер, террористер, экстремистер» деп айыптайды.

Әһли Сүннет ғалымдарының пікірі мен дәлелдерін көрейік;
Арасында Әбу Қатада бар он сахабаға Әбу Хумәйид ас-Саъиди радиаллаһу анһу; «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм қалай намаз оқығанын бәріңнен артық білемін» деді.
Сахабалар; «Қалайша? Аллаһтың атымен ант етеміз, сен бізден бұрын сахаба болған жоқсың, бізден көп оның қасында жүрген жоқсың ғой?» деді.
Сонда ол; «Иә бұл солай?» деп айтты.
Сахабалар оған; «Қане Оның (с.ғ.с) намазын бізге айтып бер» деп айтқанда, ол; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, намазға тұрғанда екі қолын иығына дейін көтеріп тәкбир айтып, әр (омыртқа) сүйегін орнына келтіріп түзу тұратын. Сосын, Құран оқып болғасын тәкбир айтып қолдарын иығына дейін көтеретін. Содан кейін рукуғ қылып қолдарымен тізелерін ұстайтын. Рукуғде басын не жоғары кекжитпейтін, не төмен салбыратпай тең ұстайтын. Қайта түзелгенде «Сәми’аллаһу лимән хамидәһ» деп айтатын. Сосын тағы қолдарын көтеріп «Аллаһу әкбар» деп айтып сәждеге баратын. Сәждеде қолдарын бүйіріне тақамайтын. Сосын басын көтеріп сол аяғының үстіне отыратын. Сәждеде жатқанда жерге башпайларының арасын ашық етіп, тарбитып қоятын. Екінші сәжде қылғаннан соң «Аллаһу әкбар» деп екінші рәкәтқа тұратын. (Ташаһһудта) қайтадан әр сүйегін орнына келтіріп отыратын да, екінші рәкәттан тұрған соң Аллаһты ұлықтап алғашқыдай иығына дейін қайта қол көтеретін. Соңғы тәшәһһудке отырғанда сол аяғын жылжытып, құйымшағына отыратын».
Сонда сахабалар; «Сенікі ақиқат. Ол тап осылай намаз оқитын» деді. (Әбу Дәуд. Сахих)

Исам ибн Иусуф әл-Балхи, ол Әбу Иусуф пен имам Мухаммадтың ізбасар шәкірті намазда тәкбир әл-ихраамнан басқа үш жерде қол көтеріп оқуды қабыл етіп, ханафи мәзһәбына осыны енгізген. Бұл мәселеде ханафилер екіге бөлінеді. (Нақты мәліметті «әл-Бахр әл-Ра’иқ» және «Расм әл-Муфти», Ибн Абидин, кітаптарынан қараңыз)

Абдуллаһ ибн Аббас радиаллаһу анһу айтты; «Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазға кіріскенде қолының саусақтарын иығына дейін көтеретін. Рукуғ қылардың алдында да, рукуғтен кейін де осыны қайталайтын». (Бухари, Муслим)

Хафиз Ибн Хаджар бұл хадис туралы былай түсіндірді; «Бұл хадис намаз уақытында үш жерде; намаз басында, рукуғке барар алдында және түзелгеннен кейін қол көтерудің заңдылығын көрсетеді. әл-Бәйһақи жеткізген хадис нұсқасында, Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм дүниеден өткенше осылай оқығаны келтірілген».

Ал әл-Мәдини айтады; «Мен бұл хадисті естіген кісілердің барлығы бұл хадисті басшылыққа алуы тиіс деп есептеймін.Хадис жеткізушілері тізбектерінде кемшілік жоқ болғаны себепті, бұл үлкен дәлел».

Бухари тіпті бұл мәселеге өзінің «Сахихының» бір тарауын арнаған.

Хасан әл-Басри және Хумәйид ибн Хиләл сахабалардың үнемі намазда айтылған жерлерде қолдарын көтеріп оқығандарын жеткізген.

Хасан әл-Басри; «намазда қайта-қайта қолдарын көтермей оқыған сахабаларды мен білмеймін» деген.

Ибн Абд әл-Барр былай дейді; «Егер біреудің атынан Пайғамбардың (с.ғ.с) рукуғ пен түзелгенде қол көтермей оқығаны жетсе, міндетті түрде кейін осы адамның атынан Пайғамбардың осы жерлерде қол көтеріп оқығаны туралы хадистер келіп тұрады».(Ибн Мас’удтан басқалары).

Мухаммад ибн Наср әл-Маруәзидың хабарлауынша; намазда қайта-қайта қол көтеріп оқуды Куфалық (Ирак) ғалымдардан басқалары бәрі қолдаған.

Хафиз Ибн Хаджар айтты: Ибн Абд әл-Хәкәмның хабарлауынша, ал ол Ибн әл-Қасимнан естіген, имам Мәлик осы екі жерде қол көтеріп оқудан бас тартқан екен. Ал біз Ибн Омардан жеткен хадиске және имам Мәликтен жеткен басқа хабарларға және Ибн Уахбтен жеткен хабарға сүйенеміз. Бұл хабарларда Мәликтің қол көтеріп оқуды қолдағаны айтылған және ат-Тирмизи оның осыдан кейін көзқарасын өзгерткені туралы еш сөз қозғамаған., әл-Хаттәби мен хафиз Куртуби бұл Мәликтің соңғы пікірі деп хабарлаған.

Сондай-ақ имам Мәликпен қатар имам әш-Шәфи’и, имам Ахмәд және тағы басқа ғалымдар осы айтылған жерде қол көтеріп оқуды толық қолдаған. Бұл дұрыс, әділ пікір, өйткені сахих хадистермен қуатталған.

әл-Бухари, Насаи және Әбу Дәудтың жеткізуінше; Абдуллаһ ибн Омар тәкбирде қолын көтерген және рукуғ жасарда, рукуғтан кейін және үшінші рәкәтқа тұрған соң қол көтерген.

Абдуллаһ ибн Омардың хабарлауынша; Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм осылай оқыған.

Ахмәд, Әбу Дәуд, және ат-Тирмизи Али ибн Әбу Талибтен радиаллаһу анһу жеткізген хадистерінде мынаны хабарлайды; «Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазға кіріскенде алғашқы тәкбирде қолын иығына дейін көтеретін. Осыдан кейін ол қолын рукуғ алдында және түзелгенде көтеретін. Ол намазда отырғанда ешқашан қолын көтерген емес. Бірақ екі рәкәттан түрегелген соң қайта тәкбир айтып қолдарын көтеретін».Тирмизи бұл хадисті сахих деген және кейбір хабарларда Ахмәдтың да осы пікірде болғаны айтылады.

Хафиз Ибн Хаджар айтады: Әбу Ханифа және басқа Куфалық (Ирак) ғалымдар алғашқы тәкбирден соң қол көтермеу абзал деп санайды. Олар Бара ибн Азибтың радиаллаһу анһу «Мен Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм намазды бастағанда қолдарын құлақ деңгейіне дейін көтергенін көрдім. Ол осыдан кейін бұлай істемеді» деген хадисіне сүйенеді. Бұл хабарды Әбу Дәуд пен ад-Дарақутни жеткізеді, алайда хадис ғұламалары хадистегі «Ол осыдан кейін бұлай істемеді» деген сөздің Бара ибн Азибтың сөзі емес, хадис жеткізушілерінің бірі Иәзид бин Әбу Зиәд деген кісінің сөзі деген пікірге келген. Сондықтан бұл хадисті Бухари, Ахмәд, Иахиә, ад-Дарими, әл-Хумәйди және көптеген ғалымдар даъиф (әлсіз) деп есептеген.

Ибн Хазмның айтуынша; егер осы қосылған сөз дұрыс болған жағдайда да, сахих хадиске қайшы келмейді, бұл тек кей жағдайда қол көтермей оқуға болатынын ғана көрсетеді.

Хафиз Ибн Хаджар айтады; «Әбу Ханифа және оның көзқарасын қолдаушылар тағы Ибн Мас’удтың радиаллаһу анһу; «Мен Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләммен де, Әбу Бәкір және Омармен де намаз оқыдым. Олар тек намаздың басында ғана қол көтеретін» деген хадисіне сүйенеді. Бұл хадисті Ибн Ади, Бәйһақи және ад-Дарақутни жеткізген. Тағы осыған ұқсас Ахмәдтан, Әбу Дәудтен және Тирмизиден жеткен хадис бар. Бұл хадисті Тирмизи жақсы десе, Ибн Хазм сахих депті-мыс, алайды бұл сөздер ақиқатқа қайшы. Ғалымдардың үлкен тобы, соның ішінде Ибн Әбу Хатим, Ахмәд және ад-Дарақутни ― осы хадистің екі нұсқасын да даъиф (әлсіз) деп мойындаған.Бұл хадистің Асим ибн Куләйибтен жеткен бірінші нұсқасы хадистегі көптеген жеткіліксіздік,кемшіліктерге бола даъиф (әлсіз)деп танылса, екінші нұсқа Мухаммад ибн Джәбирден жеткен екен. Ибн әл-Джәузи бұл хадисті; «жалған, ойдан шығарылған» хадис десе, имам Ахмәд ибн Ханбәл; «Мухаммад ибн Джәбир ― бос орын (яғни, кісі емес) және кім оның атынан бір нәрсе жеткізсе, ол одан да жаман кісі болғаны» деген».

Ал әз-Зәһәби «әл-Мизан» кітабында Асим ибн Куләйибты; «Ол мурджиит» еді депті.

Пайғамбарымыздың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тек намаздың басында ғана қол көтергені туралы басқа да хабарлар бар. Олар Ибн Омар және Ибн Мас’удтың сөздерінен келтірілген, алайда хадис ғұламалары бұл хадистерді «өтірік, ойдан шығарылған» деп тапқан.

Ибн әл-Джәузи; «Сахих хадис тұрғанда, оған қарсы келетін әлсіз хадиспен тек ақылсыз адам ғана амал қылады» депті. Өйткені Бухари және Муслимнің күмәнсыз Сахих жинақтарының бәрінде Ибн Омардың жеткізуімен Аллаһтың Елшісінің үш жерде қол көтеріп оқығаны айтылған.

әш-Шәукәнидың хабарлауынша; «намазда төрт жерде қол көтеру туралы бізге жиырма бес сахабадан сахих хадис келіп жеткен. Аллаһ білуші». Міне бұл Ислам ғұламасы, хафиз Ибн Хаджардың және Ас-Санъанидың пікірі.

Сахих хадис келіп жеткеннен кейін Әбу Иусуф пен имам Мухаммадтың шәкірті Исам ибн Иусуф әл-Балхи осы амалды қабыл еткен. Өйткені Әбу Ханифаның өсиеті осылай еді.

Ибн Абидин «әл-Хашийә» (1/63)және «Расм әл-Муфти» (1/4) кітаптарында және әл-Фулани «Иказ әл-Химәм» (62- бет) кітабында Әбу Ханифаның былай дегенін келтіреді; «Егер хадис сахих болса, дәл менің мәзһәбым». Шейх әл-Әлбәни бұл хабарды тексеріп, дұрыс хабар деген. Бірақ матурудилердің пікірінше намазды қол көтермей оқуды, ата-бабаларымыз өсиет етіпті. Ата-бабаларымыздың жолы осы дейді олар. Не дерсің; «Әркім өз сүйгендерімен болады» депті Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм. Аллаһ бізге Өз достарымен болуымызды нәсіп етсін.

Қазір кейбір надандар имам Муслимнен жеткен мына хадисті, намазда үш жерде қол көтеруге болмайтынына дәлел деп, дәлел қылады.
Бір күні Аллаһтың Елшісі шықты да бізге; «Мен неге сендердің күн астындағы (желдеп) тұрған жылқының құйрығындай қолдарыңды созып жатқандарыңды көріп тұрмын. Намазда тыныш болыңдар! –деді.

Алайда бұл надандар ең болмаса Муслимнің Сахихының бетін ашып, бұл хадисті толығымен оқып көрген болса, бұл хадистің намазда үш жерде қол көтеруге еш қатысы жоқ хадис екенін білер еді. Енді біз Муслимнің Сахихын ашып толығымен осы хадисті оқып көрелік.

Джәбир ибн Самура айтты; «Мен Аллаһтың Елшісімен намаз оқыдым. Намазда таслим қылғанда біз екі жаққа қолымызды созып «Ассаламу аләйкум», «Ассаламу аләйкум» дейтінбіз. Бір күні Аллаһтың Елшісі шықты да бізге; «Мен неге сендердің күн астындағы (желдеп) тұрған жылқының құйрығындай қолдарыңды созып жатқандарыңды көріп тұрмын. Намазда тыныш болыңдар! Жай ғана екі жақтарыңда отырғандарға қарап сәлем қылыңдар! Сосын біздің дөңгеленіп тұрғанымызға қарап; «Сендер иірілген мал сияқты тұрсыңдар, Періштелер Раббысының алдында қалай сапта тұрса, сендер де солай тұрыңдар, олар алдыңғы қатарды толтырып, сапта түп-түзу тұрады» -деп бұйырды. ( Сахих Муслим кітабы, «Намаз соңында сәлем берген уаақытта қолдарымен әлдебір белгі беруге, көтеруге және алдыңғы қатардың толық әрі түзу болуына байланысты бұйрықтар» тарауы, № 430,431-0, 431-1-ші хадистер.)

Муслимнің Сахихындағы бұл хадистердің тек өзіңе қажет жерін алып, өтірікке куә қылуға болар ма екен. Біз бұл адамдарға Аллаһтың Елшісінің атынан өтірік айту, тозақта өзіңе үй салу екендігін ескертеміз.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:41
Му’тазилиттік көзқарастағы Матурудилердің ең бір жек көретін амалдарының бірі, намаздан соң «Фатиха» сүресінен кейін дауыстап «әмин» деп айту. Дауыстап «әмин» сөзін айтқан мұсылманға олар аса жауығып алған. Олардың діни сабақтары да, жиналыстарда сөйлеген сөздері де, жұма намазында оқитын хұтбалары да, барлық амалдары осы «әмин» сөзін дауыстап айтушыларға қарсы бағытталған. Олардан адасқан секталардың сипаттарын сұрасаңыз, ең бірінші «әмин» сөзін дауыстап айтушыларды көрсетеді. Ал Ислам шариғаты «әмин» сөзін дауыстап айту туралы не дейді екен, соны көрелік?
Әбу Хурәйрә радиаллаһу анһу жеткізеді; «Аллаһ Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Үммил Құранды (Фатиха) оқып бітірісімен жоғары дауыспен «әмин» деп айтты». Бұл хадисті ад-Дарақутни жақсы деп жеткізсе, ал әл-Хаким сахих деген.
Уаил ибн Худжрдан радиаллаһу анһу, Әбу Дәуд пен Тирмизи осыған ұқсас мына хадисті жеткізеді; «Мен Пайғамбардың саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ″Қаһарыңа ұшыраған және адасқандардың емес, Өзің жарылқағандардың жолына бастай гөр″ дегеннен кейін даусын созып, (жоғары) мақаммен; ″әмин″ дегенін естідім.
Хафиз Ибн Хаджар Фатиха сүресінен соң «әмин» сөзін айту мәселесін былай түсіндіреді; «Фатиха сүресінен соң «әмин» сөзінің дауыстап айту турасында қатарынан бірнеше сахих хадистер келген. Әбу Дәуд пен Ибн Мәджәһ бізге Әбу Хурайраның сөзінен, Аллаһ Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ″Ғайрил мағдуби аләйһим, уәладдаллин″ деп айтқаннан соң, «әмин» деп алдыңғы қатардағылардың еститіндей дауыстағанын жеткізеді.

Ибн Мәджәһ жеткізген хадис нұсқасында; намазхандардың ″әмин″ деген даусынан мешіттің тітіренгені айтылған. Ад-Дарақутни бұл хадисті жақсы десе, әл-Хаким Бухари мен Муслимнің талаптарын қанағаттандыратын сахих деген. Бәйһақи да бұл хадисті жақсы, әрі сахих деген.
Ибн Хиббан «Сикат» (2/74) кітабында және хафиз әл-Бәйһақи (2/59) Ибн Джубәйирден, ал ол, Халид ибн Әбу Әнуфтан, ал ол (атақты табиғин)Атадан Мына хабарды жеткізеді; «Мен Мәсджид әл-Харамда Аллаһтың Елшісінің саллаллаһу аләйһи уәссәләм екі жүз сахабасымен бірге намаз оқыдым. Имам ″Уәладдаллин″ деп айтқанда, олар дауыстарын көтеріп ″әмин″ деген кезде, күн күркірегендей болды».
Имам Бухари өзінің «әл-Адаб әл-Муфрад» кітабында, Ибн Мәджәһ, Ибн Хузәймә, Ахмәд және ас-Сирадж екі дұрыс тізбекпен мына хадисті жеткізеді; Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Яһудилер қызғанышпен сендердің екі амалдарыңды көре алмайды. Біріншісі; ″Ассәләму аләйкум″ деп айтуларың және (намазда имам артында) ″Әмин″ деулерің».
Имам әш-Шәфи’й өзінің «Муснадында» (1/76) Муслим ибн Халидтен, ал ол Ибн Джубәйирден, ал ол Атадан;«Мен Зубаир мен оның артына ұйығандар ″Уәладдаллин″ деп айтқаннан соң ″әмин″ деген кезде мешіттің жаңғырыққанын естідім». Бұл хабарлардың бәрін хадис ғұламасы шейх әл-Әлбәни тексеріп, өзінің «Тахридж Сифат Саләт ән-Нәбий» кітабында сахих екенін мойындап жазған.

Әминді іштей айтуға еш дәлел жоқ.
Бұл туралы әл-Хаттаби былай дейді; «(Әминді жария айту керек дейтін ) көпшіліктің пікірі дұрыс, әрі сенімді, өйткені қарсыластардыкі (еш дәлелсіз) тек өз пікірлері мен өз жорамалдары ғана.Аллаһ білуші». (Толық мәлімет үшін әш-Шәукәнидың «Нәил әл-Әутар Шарх Мунтака әл-Ахбар» (2/514,517) және «Булуғ әл-Марам мин Адиллат әл-Ахкәм» (Ибн Хаджар) кітаптарын қараңыз). Хадис ғұламаларының айтуынша бізге Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләмнан және оның сахабаларынан «әминді» іштей-жасырын айту жөнінде ешбір сахих хабар келіп жетпеген.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:40
Соңғы сөз
Әһли Сүннет ғұламасы, шейх Мухаммад Солих ибн Усәйминнің кітабына жазған алғы сөзінде шейх Әбу Омар Салим әл-Ғаззи халиф әл-Уасиқтың баласы әл-Мухтади ел басқарған уақытта болған мынадай оқиғаны келтіреді; (Му’тазиләлар халифтың сеніміне кіріп-ап Құран Аллаһтың (сөзі емес) жаратылысы деген адасқан ақидаларын күшпен таңып, мойындамаған Әһли Сүннеттің қанын суша төгіп жатқан уақыт болатын). Құран Аллаһтың жаратылысы емес, сөзі екендігіне әл-Масисадан келген қария халифтың көзінше му’тазилидың көзін тамаша түрде жеткізді). ...Қария дінбасы Әбу Дуадтан; Сенің шақырған жолыңды ұстануға Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм адамдарды шақырды ма? деп сұрады.
Жоқ- деді Әбу Дуад.
- Осыны ұстануға Әбу Бәкр Сыддық шақырды ма?
- Жоқ.
- Омар бин әл-Хаттаб осы жолға шақырды ма?
- Жоқ.
- Осман бин Аффан осыған шақырды ма?
- Жоқ.
- Әли бин Әби Толиб осыған шақырды ма?
- Жоқ.
― Онда қалайша сен адамдарды Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләмда, Әбу Бәкір де, Омар да, Осман да, Али да шақырмаған жолды ұстануға шақырасың. Сен бұл жөнінде тек екі нәрсе айта аласың , олар мұны білмеді, әлде олар мұны білді -деп. Егер олар білмеді деп айтсаң онда сен ақымақсың, сенің әкең де ақымақ. Қалайша сен олар білмеген нәрсені біле аласың. Ал олар білді, бірақ үндемеді десең, онда бұл мәселеде сен де, мен де үнсіз қала аламыз».

Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм мен діндар-әділ халифтер бізді матуруди, сүлейменші, нақышбенди, хизбут тахрир, тәблиғи жамағат, ихуанул муслимин секілді топтарға бөлініп, қырық пышақ болуға шақырды ма?

Мәзһәбтарға бөлініп, ана мәзһәбтың артынан мына мәзһәбтағыға намаз оқуға болмайды, мына мәзһәбтан әйел алсаң кәпір боласың деп айтты ма?

Ислам қабылдаған кісі міндетті түрде бір мәзһәб ұстансын деп кім бізді міндеттеді?. Аллаһ Та´алә міндеттеді ме, әлде Оның Пайғамбары саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұйырды ма? Ең болмаса төрт имамның қайсысы өзіне ілесуді бізге парыз қылып бекітті.

Төрт имамның бірісі болса да, мұсылман міндетті түрде біздің мәзһәбымыздың бірісін ұстансын деп өсиет етті ме?

Біздер Әбу Ханифа мәзһәбын ұстанамыз деп айтамыз, ал Әбу Ханифаның өзі кімнің мәзһәбын ұстанды екен?

Имам Мәликтің өзі кімнің мәзһәбын ұстанған?.

Имам Шәфи’й мен имам Ахмәд өздері кімнің мәзһәбын ұстанды екен?

Әлде олардың уақытында мәзһәб ұстану парыз болмай, олардан кейін парыз боп кетті ме екен?

Әлде олар әрқайсымыз мәзһәб ойлап шығарайық та, бүкіл үмметке осыған еруді парыз қылайық деп шешті ме екен?

Ақиқатында, олар Әһли Сүннет және Жамағат мәзһәбын ұстанды және адамдарды осыған үндеді.

Ал Әһли Сүннет және Жамағат дегеніміз кімдер, матуруди, аш’ари, му’тазили, нақышбенди секілді жік-жікке бөлініп, сансыз секталардан құралған, қырық құрау, бүкіл ислам құндалықтарын тәрк еткен жамағат па?.

Аллаһтың атымен ант етемін, олай емес! Әһли Сүннет дегеніміз ― ол Аллаһтың Елшісі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләм, ал ― Жамағат дегеніміз, олар сахабалар және солар жүрген жолмен соларға жақсылықпен ілескендер.
Бұл туралы шейх ат-Тахауи әл-Ханәфи былай дейді; «Біз Сүннет пен Жамағатқа ілесеміз. Оларға қарсы болудан және топтарға бөлінуден сақтанамыз».

Ал Әһли Сүннет бағытындағы ханәфи мәзһәбының ақида ғұламаларының бірі, шейх Әбил Изз әл-Ханәфи бұл сөзді былай түсіндірді; «Сүннет ─ Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләмның жолы. Ал жамағат, бұлар сахабалар және қиямет күніне дейін оларға жақсылықпен ілескен кісілер. Оларға еру – хидаят (тура жол). Ал оларға қарсы болу – адасу». (Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабын қараңыз).

Ақиқатында Аллаһ бар деп және тек Аллаһты сүйгені үшін құл джәннәтқа кірмейді. Өйткені Аллаһты христиан да, яһуди де сүйеді. Сенбесеңіз құдайды сүйемісіз деп солардан сұрап көріңіз.

Аллаһ кімді сүйсе ― джәннәт соныкі.

Аллаһ бізді сүюі үшін не істеуіміз керек?

Бұның жолын Аса Жоғары Аллаһ Өзінің Кітабы Құранда былай деп көрсетеді;
Мағынасы; (Ей Мухаммад); «Айт! Егер Аллаһты сүйсеңдер, онда маған ғана ілесіңдер. Сонда ғана Аллаһ сендерді сүйеді. Аллаһ Кешірімді әрі Мейірімді» (әл-Имран, 31).

Аллаһ Өзіне деген сүйіспеншілікті Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның сүннетіне байлап қойған. Оның сүннетін сүймей, соқырлықпен оған ілеспей, джәннатқа қол жеткізу мүмкін емес.

Ниса сүресінің 115 ші аятын шейх Әбил Изз әл-Ханәфий былай тәпсірлейді; «Кімге Құран аяттары және Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләмның хадистері туралы хидаят ― тура жол баяндалып, түсінікті болғаннан кейін, Расулуллаһ саллаллаһу аләйһи уәссәләмға қарсы шықса және сахабалардың жолын тастап, басқа жолдарға ілессе, оны сол тауып алған жолында қалдырамыз. Тағұтты ол бейшараның көмекшісі етіп қоямыз. Бірақ олар ол адасқан бейшараны Аллаһтың азабынан құтқара алмайды. Біз оны қор қылып, тәуфиқ-хидаят бермейміз, өйткені ол ақиқатты көріп тұрып тастады. Ахиретте оны тозаққа кіргіземіз. Тозақ ― бұл қандай жаман орын».

Ән’ам сүресінің 153 аятында Аса Жоғары Аллаһ былай бұйырады; «Әлбетте, бұл жол ― Менің тура жолым. Сендер, сол жолға ілесіңдер. Басқа жолдарға ермеңдер, олар сендерді Аллаһтың жолынан тайдырады. Сендер тақуа болсын деп, Аллаһ сендерге осы нәрселерді бұйырды».

Шейх Солих Фаузан айтады; Хузайфаға радиаллаһу анһу Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм бұл аяттың мағынасын айқындап берген. Түзу бір сызық сызып; «Бұл Аллаһтың жолы» деді. Сосын оңынан, солынан бірнеше сызықтар сызды да; «Бұл жолдардың әрбірінде адамдарды оған шақыратын шәйтан бар» -деді.(Ахмәд риуаяты). Бұл хадис адасқан үгітшілерді, олардың бағыт-бағдарлары мен мақсаттарын бізге толық суреттеп береді. Әлбетте тура жолға қайшы келгеннің әрбірі тозаққа жетелейтін жол. Кім тура жолды тастаса, ол тозаққа қалай бет алады. Тіпті оның ойынша ол дамушы, ілгерілеуші, өркендеуші болса да.

«Ей Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, бізге оларды сипаттап бер?- дедім. Осы атақты сахабадан қойылған ғажайып сұрақтарды қара. Пайғамбарымызды саллаллаһу аләйһи уәссәләм, тоқтатып алып, сұрай бастады. Аллаһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, егжей-тегжейлі кеңінен, айқындап жауап беруде.

«Ия, біздің туыстарымыздан болған қауым. Әрі біздің тілімізде сөйлейді» - деді. Осы ең қиын бәле! Олар бізге желімше жабысып алған, әрі өз жамағатымыздан, әрі өз елімізден. Ал, егер шет елдерден болса іс оңайлаған болар еді. Бірақ жағдайдың қиыны пәленшенің баласы, пәленшенің баласы, кейде «мен ғалыммын», «ғылыми куәліктерім бар» - деп, әрбір жетістіктерін айтуы мүмкін және өз туысымыздан, біздің тілде сөйлейді... Тіпті олар жазғанда, сөйлегенде, лекция оқығанда, көркем әдеби тілді мықты меңгерген, шешен болуы мүмкін. Осы істерді біздің тілімізде, яғни Исламның тілімен сөйлейді.

Аллаһ Та´алә Құранда; «Олар сөйлесе, сөзін тыңдайсың» (Мунафиқун, 4) –дейді. Олар сөзге шебер, тыңдаушыны баурап алады, әрі көркем сөзге мықты болғандықтан адамдар оларды құлақ асып тыңдайды. Ибн Омардан радиаллаһу анһу риуаят етілген хадисте Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Расында шешендікте бір сиқыр түрі бар» (Бухари) деген. Ең сорақысы өзіміздің тілде сөйлеуі, егер шетел тілінде сөйлегенде оларға құлақ аспайтын еді. Әдеби көркем тіл мен шешендік сөздерді қолдану арқылы адамдардың көңілін өзіне аудартады, міне нағыз бүлік – осы.

Хузайфа радиаллаһу анһу; «Ей Аллавһтың Елшісі саллаллаһу аләйһи уәссәләм, сол нәрсе маған жетіп келсе, не айтар едіңіз»? –деп сұрады. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Мұсылмандар жамағатын, әрі имамын бекем ұстасын» -деп жауап берді.

Бұл айтылған жамандықтар мен фитна, (діннен, сүннеттен) бет бұру, құлдырау, кәпірлерге (еліктеу), ілесу. Исламнан және оның үкімдерімен жүруден алыстау көбейген сәтте, мұсылманға не істеу керектігін баяндаған. Мұсылман оларға алданып қалмайды, керісінше мұсылман жамағатымен бірге болып, оны бекем ұстайды. Ой- пікірде, сенімде, үгіт-насихатында олардан тысқары қалып жекешеленбейді. Олардың әдемі сөздеріәне, бояма қылықтарына алданбайды, керісінше олардың ұстанған амалдарына қарайды. Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, «Үмметім адасусушылыққа бірікпейді» (Ибн Маджа) –деген. Тирмизи риуаятында; «Жамағатты абзал тұтыңдар, расында Аллаһтың қолы жамағаттың үстінде» -дейді....

Фитна мен жамандықтан өзін құтқаруды қалаған адам, мұсылмандар жамағаты мен басшысынан жекешеленіп, шеттенбеуі керек. Керісінше олармен бірге сабыр қылуы, Аллаһтан жеңілдік келгенше, қандай қиындық болса да шыдай білуі керек. Міне фитнадан құтылу жолы – осы.

Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм; «Мұсылмандар жамағатын әрі имамын берік ұста» -деген.
-«Егер олардың жамағаты және басшысы болмаса ше»? – дедім. Бұл ұлы сахаба Аллаһтың Елшісінен үмметке өте пайдалы болған сұрақтарды алып келіп, әрі Аллаһтың Елшісінен түсіндіріп беруін сұрауда.

Міне осында Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм, алып келген жолға, алдыңғы өткен ізгілердің (сәләфтар), сондай ақ мұсылман жамағатына қарсы келген топтарды тастауға дәлел бар.

Егер мұсылмандар жамағаты жоғалып, жоқ болса, мұсылман не істейді.

Джәһәннәм есігіне шақырушы адасқан ағымдардан қашық болады. Егер мұсылман жамағатын тапсаң солармен бірге бол, ал егер таппасаң жалғыз бол. Жалғыз өзің қалсаң да хаққа, ақиқатқа берік бол.

Сол үшін; «Хақ, ақиқат үстінде болған адам жалғыз болса да; ол жамағат болады» -делінген.

«Егер саған өлім келгенге дейін тістеріңмен ағашты тістеп жабысып қалсаң да, ондай адасқандардан аулақ бол» -деді. Мұнда амалдар соңғыларына байланысты екендігіне дәлел бар. Расында кім фитналардан қашық болып, хақты берік ұстаса, басына түскен жағдайларға сабыр қылған жағдайда өлсе, ол джәннәт иелерінен. Шынында кімге өлім келгенде, ол өзгеріп, ауытқып адасқандарға ерсе, ол әлбетте тозақ иелерінен болады. Бұдан Аллаһтың Өзі сақтасын, өйткені Одан басқа ешкімде күш-құдірет жоқ!

Міне осы, үмметтің жолына көлденең болған қатерлерді баяндаған ұлы хадис төңірегіндегі бір ауыз сөз. Онда мұсылманға фитна кездерінде міндет болатын істер баяндалған....(Солих ибн Фаузан, «Біз кезінде қараңғылықта едік..». кітабы).

Әл-Имран сүресінің 105 ші аятында Аллаһ Та’алә былай деді; «Анық дәлелдер келгеннен кейін бөлініп кетіп, бір-біріне қарсы шыққан және бір-бірімен таласып-тартысқан кісілер сияқты болмаңдар. Ондай үшін ұлық азап бар».

Шейх Әбил Изз әл-Ханәфий айтады; «Қалып-жүректе өмір мен өлім, ауру мен шипа бар. Бұл нәрселер тәндегіден де ауырырақ болады. Пәк және тірі жүрекке күйе жағып, жалған пікірлер таңылып қойылғанда ол өз табиғатында олармен жаны жараспайды, оларды жек көреді және оларға көңіл аудармайды. Өлік жан бұған қарама-қарсы, өйткені ол жақсылықты жамандықтан ажырата алмайды. Бұл жайында Ибн Масъуд; ″Жақсылық пен жамандықты ажырата алмайтын жан иесі ― өлік боп табылады″ деді. Қалып-жүрек ауруының екі түрі бар; күмән ауруы және шаһуат ауруы. Күмән ауруы шаһуат ауруынан ауыр болады. Ең жаман күмән ― тағдыр мәселесіндегі күмән. Кейде жан ауырып ауруы асқынса да оны иесі сезбейді. Өйткені бұндай кісі өз жанының саулығына қажет ілімді тастап басқа нәрселермен әуре боп жүреді. Кейде жан өледі, бірақ өлімін иесі сезбейді. Бұның екі белгісі бар;

1)Жексұрын амалдар жарақаты оны алаңдатпайды,

2)Ақиқаттан, шындықтан мақрұм (джәһил) қалғаны және ақидасының жарамсыздығы оны мазаламайды.

Адам рухындағы жан жаман амалдарды істегені себепті ауырады, сондай-ақ өмірінің біраз бөлігінде жауыз адамдар себебінен қиналады. Бұндай адам жанының ауырғанын сезеді, бірақ бұндай адамға емінің ащылығы және оған сабыр қылу ауыр болады. Сондықтан жанның шипасы шаһуатқа қарсы болады.

Қашан сабырлы және иманды (джәннаттықтар жолымен жүретін мүмин) қалып-жүрек ең бірінші ұлы жамағатпен (сахабалар) жолдас екенін сезсе, серіктерінің аз болуы немесе болмауы оны үмітсіздік қорқынышына түсірмейді. Аллаһ Та’алә Ниса сүресінің 69 шы аятында ең бірінші ұлы жамағаттың кімдер екенін баян қылды;
«Олар Аллаһ нығмет берген пайғамбарлармен(уахи нығметімен Аллаһ оларды басқа адамдардан жоғары көтерген кісілер), шыншылдармен(сыддықтар, яғни пайғамбарлар әкелген шариғатты кәміл түрде мойындап бойұсынғандар), шаһидтармен(Аллаһтың сөзі бәрінен үстем болу жолында өлтірілген кісілер), салихтармен(сыртқы және ішкі көріністері келіскен амалдары түзу кісілер) бірге болады, Олар қандай тамаша жолдастар» (Саъди тәпсірі негізінде).

Әбу Шама өзінің «әл-Хауадису уәл бидаъ» кітабында былай деді; «Шариғатта жамағатпен бірге болуға бұйрық келді. Бұның мақсаты ақиқатты мойындап, оған еру. Ақиқатты мойындайтындар аз болып, оған қарсы шығатындар көп болса да. Өйткені ақиқат ― Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм және оның сахабалары заманындағы ең бірінші жамағат жүрген жол. Біз олардан кейін жарамсыз (былық) ақидаға ергендердің көптігіне назар аудармаймыз».

Сахабалар мен табиъиндардың ақидасынан бас тартып, адасып өмір сүріп, адасып өлген Матуруди секілді пенделердің ақидасына соқырлықпен айрылмай жабысып, ал табиъиндар үйреткен ақидамен жүрушілерді жау тұтқаннан артық адасушы болар ма?

Хасан әл-Басри өсиет етеді; «Сүннет ― ғибадатқа лайық Одан басқа тәңір жоқ Аллаһтың атымен ант ішіп айтамын, бұл түпсіз азғындыққа бату мен бос тастап қою арасы. Аллаһ сендерді рахымына алсын, сүннет жолында сабыр қылыңдар. Сүннет жолындағы адамдар өткен заманда аз болған еді, бұдан кейін де олар аз болады. Олар сондай кісілер, азғындармен бірге азғындыққа бармайды. Олар бидъа адамдармен бірге олардың бидъасына батпайды. Олар Раббыларына жолыққанға дейін Сүннет жолында сабыр қылады. Сіздер де сондай болыңыздар».

Әһли Сүннет бағытындағы Ханәфий мәзһәбының ақида ғұламасы, шейх Әбил Изз әл-Ханәфий өзінің «Шарх әл-Ақида ат-Тахауиә» кітабында былай деп жазды; «Мұсылмандар жамағаты Аллаһтың әмірін орындаса, тура жол және ақиқатта тұрса, жамандықтан қайтарып және жақсылыққа шақырса біз оларға ілесеміз. Адамдар бұзылып кетсе, шариғат заңдары бұзылып, бидъат-сүннетке, жақсылық жамандыққа, жамандық жақсылыққа айналғанда, адамдардан бөлініп жеке тұруға рұқсат беріледі (халәл болады). Адасқан және (сәләфтарымызға ілеспей)нәпсілеріне ілескен топтардан шет (аулақ) тұру керек.Осылай істеуді Пайғамбар саллаллаһу аләйһи уәссәләм, Хузайфә ибн Иәмәнға бұйырып былай деді; «Егер саған өлім келгенге дейін тістеріңмен ағашты тістеп жабысып қалсаң да, ондай адасқандардан аулақ бол».

Шейх ат-Тахауи әл-Ханәфий былай деді; «Әділеттілер мен аманатшыларды жақсы көреміз, сондай-ақ әділетсіздер мен қиянатшыларды жек көреміз».

Оның бұл сөзін шейх Ибн Әбил Изз әл-Ханәфий былай түсіндірді; «Бұл қасиет – иманның кемелділігінен және ғибадаттың мықтылығынан болады. Өйткені ғибадат махаббаттың кемелдігін және шоқтығын, әрі Аллаһтың алдында кішіпейіл болып тұруды өз ішіне алады. Аллаһтың расулдарына, пайғамбарларына және мумин пенделеріне болған махаббат, Аллаһқа болған махаббаттан келіп шығады. Аллаһтан басқасын Аллаһ пен бірге жақсы көруге болмайды. Аллаһ үшін, Оның жолында жақсы көріледі. Сондықтан жақсы көруші, жақсы көргенінің сүйгендерін де жақсы көреді. Жек көргендерін жек көреді. Дос тұтқандарын дос тұтады. Дұшпандарын дұшпан деп біледі. Разы болғандарына разы болады. Ашуланғандарына (ренжігендеріне) ашуланады. Бұйырған нәрселеріне бұйырады. Қайтарғандарынан қайтарады. Қысқасын айтқанда, барлық жағдайда жақсы көрген Жаратқан Иесіне сай өмір кешіп жүреді. Аллаһ Та’алә мухсиндерді (Аллаһты көріп тұрғандай ғибадат етушілер), тақуаларды, көп тәубе етушілер мен өздерін таза ұстаушыларды жақсы көреді. Біз де Аллаһ жақсы көргендерді жақсы көреміз. Аллаһ Та’алә сатқындарды, бұзғыншылық қылушыларды және тәкәппарланып жүрушілерді жақсы көрмейді. Біз де оларды жақсы көрмейміз. Аллаһ Субханәһу уә Та’аләға сай болу үшін, бұндай кісілерді жек көреміз. Пайғамбарымыз саллаллаһу аләйһи уәссәләм айтты; «Кім Аллаһ үшін жақсы көрсе, Аллаһ үшін жек көрсе, Аллаһ үшін берсе, Аллаһ үшін тыйса (қайтарса), ақиқатында ол өзінің иманын кемел (толық) қылыпты».(Әбу Дәуд).

Барлық мақтау Әлемдердің Раббысы Аллаһ Та’аләға. Оның бейбітшілігі, берекесі мен сәлемі Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмға, оның үй іші мен ұрпағына және сахабаларына болсын.

Ассаләму аләйкум уә рахмәтуллоһи уә барәкәтуһ.

Ханафий
etauhid@mail.ru
04-09-12 11:38
حِيمِ الرَّالرَّحْمنِ اللّهِ بِسْمِ
Барлық мақтау Аллаһ Тағалаға. Біз Аллаһты мақтаймыз, Одан жәрдем тілейміз және кешірім сұраймыз. Нәпсілеріміздің және жаман амалдарымыздың жамандығынан Аллаһқа сиынамыз. Аллаһ кімді тура жолға салса, оны ешкім адастыра алмайды. Ал Ол кімді адастырса, ешкім оны тура жолға сала алмайды. Әшһәду әллә иләһә иллаллаһу уә әшһәду әннә Мухаммәдән абдуһу уә расулуһ.

Қасиетті Құранда Аллаһ Таъала айтады; Ей иман келтіргендер! Аллаһтан қорқыңдар және шындықты айтыңдар. Сонда Ол сендердің істеріңді оңғартады (түзейді) және күнәларыңды кешіреді. Егер кім Аллаһқа және Оның елшісіне бойұсынып бағынса, ұлы бақытқа ие болады. (Ахзаб,70-71)

Ақиқатында сөздердің ішіндегі ең дұрысы ─ Аллаһтың сөзі, ал ең жақсы жол – Мухаммад саллаллаһу аләйһи уәссәләмның жолы. Амалдардың ең жаманы – дінге енгізілген бид’ат (жаңалық) болып табылады. Әрбір дінге енгізілген жаңалық адасу, ал адасудың бәрі тозаққа апарады.
Содан кейін;

ербол
erbol_aris_kz
03-09-12 19:35
оздерин салафпин деп мусылмандардан болинип жургендердин тындайтын дагуатшысы Дильмурат, ол Дильмурат Дарын туралы толык маглумат билмесе де артынан отрик соз сойлеген. мусылманнын артынан отирик соз сойлеу мусылмандыкка лайык ис емес
ербол
erbol_aris_kz
03-09-12 19:30
Дарын бауырымызга Аллах куат берсин, казакстанда ислам дамуына коп улесин косты, Дарын бауырымызды жамандаган тукте шыкпайды, кателиги бар болса бар шыгар кателиксиз, кемшиликсиз адам болмайды
жаннур
02-09-12 20:17
ассаламу алейкум жамгат! барлык мактаулага тек Аллах лайык, жаксы кисинин жаксылыгын айт нуры тасын дидигой, биринши дарын агмыздай болып алайыкта илимсиз соли берми? альхамдулильах ол кисинин уагыздары иманды кушитпесе алсиретпиди, казакка шындыкты айту жакпайды гой. мен тындаган уагызын баринде хадистен кураннан далел келтиреди гой ол киси , ол кисинин жеткизукаблетиде жаксы Ол кииге Аллах разы болсын, катте пикирден аулак болайык МУМСЫЛМАН БАУЫРЛАР БИР БИРМИЗГЕ ЖАНЫМЫЗ АШЫМАСА КИНИН ЖАНЫ АШИДЫ,
Теория ислам
ali.ali.92
02-09-12 11:25
Бауырлар! сыртта сасып жаткан мәселелерді неге айтпаймыз, неге намаз окымайтын,арак ішіп, зинакорлык жасап, күнадан бас котермей журген бауырлырымызыды неге дінге шакырмаймыз, неге озара дауласа береміз, Бауырлыр, өтініш, Аллах разылыгы үшін, салгыласа бермей напсімізді тыйайык, біз булай урыса беретін болсак біздін душпанымыз кафирлер, мунафиктар емес өзіміз болып шыгамыз, оз озимиздин жага жыртысканымыздыкойайыкшы агайындар
Теория ислам
ali.ali.92
02-09-12 11:15
Сізден мін іздеген болсамкешірерсіз, Ислам діні 2 емес 5 нәрсенін негізінде кұралған

Теория ислам
ali.ali.92
02-09-12 11:10
Ассаламуъалейкум уа рахматуллахи уа боракатуху бауырлыр. Алғаш келгенде білімім мүлде жоқ болатын, Кейін Дарын ағамыздын уағыздарын тындап оң солымды таныдым, алайда онын Саляфиттік жолды уагыздайтынын естігенімде Арман Куанышбаев, Кайрат Жолдыбай ағаларымыздын уағыздарына көштім, Егер Дарын Мубаровтан күмандансаныздар тындамай ак койыныздар, ешкім ешкімді кинамайдыгой, бекерге гайбаттап күна артып алмайык,Пайгамбарымыздан С.Г.С. хадис келед "Улкен кара топ бар, сол топпен бірге жүрсеңіздер адаспайсыздар" деен, ал енді караныз 1,5 млрд. мусылманның 50 % і Абу Ханиф масхабымен окид, онан калды 4 масхабтын ауызбіршілігі бір, енді сол 4 масхабты устанган жаксыма алде улкен кара топтан бөлініп жүргендердің соңынан ерген жаксыма? , жогарыда откан кейбір агаларымыз кімнін не істеп жургенін тізіп отыргой, біз Секта туралы естіп жургенімізді олар бізден артык білсе керек. Аллах разы болсын баршанызга.
Алмас
02-09-12 07:45
МаашАлла тамаша сайт екен, бас имам мен наибтарына Алла риза болсын, жамағаттан бөлек уаххабшылардың өздері керітартпа сұрақтар көп қойыпты, бәріне дәлелмен нақты жауап қайтарған, біраз қаракөздеріміз тәубеге келер деген үміттеміз!
maksat
@mail.ru
31-08-12 19:29
Жамагат кешириндер. Айтып отырган адамдарындiкi кате болса барып беттерине айтсаныздар. Алыста отырып алып анау анандай,мынау мынандай бермей. Казак алга шыкса казак кулатады деген осы шыгар. Анау бахабис болсы,мынау махабис болса. Ким тура жолдагы кiсi. Биреудин биреуди анау анандай десе айналасынын барине анау анандай екен дейди. Сол кiсiлердi барып устап алгандай сойлейсидер.Биреуи бахабис болса,биреуи махабис болсы шыгыныздар биреуиниз. Сиздердиде кореик.
Исатай
31-08-12 16:34
Ислам дининдеги кайсы сектанын тарихын карасаныз барлыгы куран мен суннага жугинген бирак негизги жамагаттан болинип адасып кеткен ешбиреуи озине шан жуытпады тек меники дурыс деп 4 мазхаб жолын мыктап устаган ахли сунна уаль жамагаттан баскасы тура жолдан тайып кеткендер Мейли ол карамия хариджиттер болсын казирги уаххабиттер мен кураниттер шииттер толган таблиг жамагаты баска да жамагаттар болсын куран сунна деп далбасалап болинип жургендерин биле бермейди
Әлім
29-08-12 11:10
мечеть Алматы деп жазыңыз.
АРМАН
28-08-12 21:46
Әлім ор талық мешіт болғанда қайсы??? Сайтын жазып жіберші!
maxat
maxat
28-08-12 19:41
Мұсылман бауырларыңыз өтініш жасаса, көмектесе алар едіңіздер ма? Егер титтей де болса көмек бере алсаңыздар, бұдан былай бұл тақырыпты қозғамаңыздаршы Аллаһ разылығы үшін. ӨТІНІШ!!!
Жеке
Асылхан
28-08-12 13:54
Құран, хадис емес. Дұрысы былай
1Құран
2Хадис
3Қияс
4Иджма

Біздер мазхаб ұстанамыз. Біз амал мәселесінде уаххабилерден осы жерден ажыраймыз.
aikerim
saliafi_uhti@mail.ru
28-08-12 13:35
сен озин каи шихтын алдында отырдын дитин шыгарсындар маган иа мен ешкимнин алдында откан жокпын ешкимнен билим алган жокпын бирак мен дарын сиакты уагыз аитып жаткан жокпын егер уагыз аитсам онда каи шеихтын алдында отырдын деп сурарсындар,бир дарын ушин олип тирилудин кажети жок ол жаиында жазугада уиаламын мен бирак бауырлар сендерге аллах разы болсын егер жазгыларын келсе далелдеп куран суннетпен аят хадиспен жазындар оз оздеринин акылдарынмен жаза берми,каншама ои пикирди окып отырмын кулким келет уяткои субханналлах дарынды соншама журекпен жаксы корип оган кудаидаи сенет субханналлах аузибилах аллахтан коркындар
aikerim
saliafi_uhti@mail.ru
28-08-12 13:25
ассалаумаликум ИМАМ МАЛИК аитат кез келген адамнын сози алынады жане тасталынады деген дарын мубаровта адам субханналлах оган катып калудын кажети жок,дарын мубаровты тындауга болмаиды себеби онын каида кимнен калаи билим алганын ешким билмиди,дарынды гаибаттамандар дисиндер биринши сендер гаибат деген не екенин жэаксы билип алындар гаибат деген биреудин денесиндеги биреудин боиындагы кемшиликти аиту мысалы боиы кишкентаи екен мурны кисык екенин вот осы гаибат,ал биз дарынды гаибаттап жаткан жокпыз биз онын тек билимин аитып жатырмын,аллах тагала кимнен билим алып жаткандарынды билиндер деген,биз сол ушин ким болса ол болсын биз онын каида билим алганын билуимиз керек,дарын мубаров иа ол уагыз аитат бирак далелсиз аитат ал аллах тагала бахара суресинин 111 аяатында создерин рас болса далел акелиндер деген жане дарыннын ахидасы дурыс емес аузибиллах,дарын сендерге кудаи меди жок паигамбарма ол кателеспиди дитинди субханналлах киаметте сендер ушин дарын жауап бермиди оз оздеринин амалдарынын натижесин коресиндер,интернетте отырып алып катын сиакты герои болудын кажети жок аркимнин акылы озине калталарына салып отырындар,ахи ухти деп аитат биреулер диди,иа ахи ухти деп аитамыз онда турган ештеме жок арапша аиткан кезде ултшыл болып кетесиндер ал орысша соилегенде казакты умытасындар,аахи ухти деп аитканда турган ешитема жок,уахабилер деп коиасындар ози уахаби деген не екенин билесиндерма сендердин мурындарына ол исиде бармаидыгои,дулмарат ринатты жамандап жазасындар аллах тагала оларга разы болсын,олардын бир уагызын тындап кориндер сосын жазасындар,аллах кимди тура жолга салса оны адастырушы жок ал кимди адастырса оны тура жолга салушы жок
Асылхан
27-08-12 20:11
Негізі ислам діні екі нарседен құралған;
1. Құран
2. Хадис

Егер қандай да бір адамның сөзі немесе іс-әрекеті осы 2 нәрсенің біріне қайшы келсе ол адамның ісі немесе сөзі дұрыс емес.
Сондықтан Дарын Мұбаровтың уағызы дұрыс емес деген адам Дарынның қай уағызы Құранның қай аятына немесе Мухаммад пайғамбарымыздың қай хадисіне қайшы келгенін айтып дәлелдеу керек.
Егер Дарынды қаралап жүрген осылай дәлелдей алмаса, онда білініңіз ол адам Дарынға дәлелсіз жала жабуда.

Жала жапқан адам білсін, осы күнәсі ушін Аллахтың алдында жазасын алатынын
Әлім
26-08-12 07:53
Орталық мешіт сайтына кірсеңіздер нақты, білімді жауап аласыздар любой мәселеге, иншАллах! Осы күндегі уаххабилердің фитнасының, шығу тарихын, мына Дарын, Ринат, Дилмурат сияқты солардың шейхсымақтарының қате жерлерін дәлелмен түсіндіреді, және бұл ағым уағыздаушыларының неге ашық дискуссияға келмей, қашатыны туралы да оқыдым, дінді мешіттен үйреніңіз, бүгін бар, ертең жоқ зыттыбайлардан емес!
Асылхан
25-08-12 20:42
Ешкандай кателiк коргенiм жок мына видеодан!!!!! Сойлемдi жан жакка болiп,манiн жогалткызып,кателiк iздеуден не пайда керегiн тусiнбедiм!!!!! Жаксыга жамандык жасаганмен тен дуние гой!!!! Дарын бауырымыз мундайга мойымасын,жастарды оз бiлiмiмен сусындата берсiн- деген ниеттемiн!!!!!
huseyin
shirazdin@mail.ru
25-08-12 10:53
Абдуллах баурым. АЛЛАХ саған тура жолды нәсіп етсін. имам ағзам ілімді Имам жәғфардан үйренді. имам жәғфар пайғамбарымыз с.ғ.у ның шөбересі яғни х.з Хусейннің ұлы. Имам ағзамның әкесі Сабит4-5 жасында қайтыс болады сүйтіп анасы имамы Жәғфарға үйленеді. ілімді сол кісіден жастайынан үйреніп имам ағзам болды. осы үйренгенін сені ойландыратын шығардеп үміттенемін. Құранда Алла тағала бұйырады кімде кім Мұсылман Баурын өлтірсе мәнгі тозақта жатады . АЛ Абдулуаххаб меккемен мәдинаны басып алғанда бүкіл мұсылманды бала шағасы мен қоса қылыштан өткізген. Құранда көп пайғамбарлардың қыссалары өтеді яғни Алла тағала бізге тарихымызды білумізді үйретеді.
Орынбасар
Orinbasar_1970@mail.ru
23-08-12 15:15
http://www.youtube.com/watch?v=zbS6uu_me6g мына ссылканы корши бауырым
Асылхан
23-08-12 14:58
Асаламу ьалейкум уа рахметоллаhи уа баракатух!
Курметтi мусылман бауырлар! Дарын Мубаров агамызга Аллах разы болсын! Мен ол агамызды Алла разылыгы ушiн жаксы корем! Ол шынай мусылман агамызды толык бiлмей, еш далелсiз гайбаттаудан Алладан корыкпайсыздар ма???... Ол агамыздын менiн бiлетiн 80 ге жуык дарiсiнiн барлыгын тындап кордим. Кайта кайта тындап келемiн, Куранга жане суннетке карама кайшы жактары жок. Шынымды айтсам алгашында Дарын агамызга кiшкене кудiкпен карайтынмын, бiрак далелсiз гайбаттаудан Кудайдан корыктым. Сол себептен бе онын дарicтерiн тындап коргiм келдi.
Мен жане онымен катар Куран мен Пайгамбарымыз С.А.У хадистеринде окып келе жатырмын Алхамдуллилах! Дарын Мубаров агамыз Куран мен суннетте бар шындыкты гана айтады екен. Негiзiнде мусылман адамды далелсiз гайбаттауга болмайды. Ойткенi онын кунасi ауырлау болады екен.
Куран мен суннетке лайык омiр сурyдi Аллах бiзге насiп етсiн!!!
Ия АЛЛАХ, акикатты бiзге акикат деп корсет, жане оган ерудi насiп ет!!! Отiрiктi бiзге Отiрiк деп корсет, жане одан сактануды насiп ет!!!
Асылхан
23-08-12 12:59
Дарыннын жауларын сурак:
Дарыннын накты кай жер сози исламга карама кайшы? Мысалы Куранда немесе сахих хадисте былай айтылган, ал Дарын оган карама кайшы былай айтты деп накты далелмен айтып бере аласындар ма? Елди сыртынан анау ваххабит, мынау ханафит, мен матрудитпин деп каралай беру далел емес!
Жане Дарыннын айткан исламга кайшы келген сози онын кай лекциясында айтылганын тагы айтындар!

Бирак Дарыннын соз биздин \\"шейхтин\\" созине кайшы деген далел емес! Себеби ол \\"шейх\\" сендерге галым болуы мумкин, ал баска адамдарга ол \\"шейхтын\\" куны кок тиын болуы мумкин!
Жауап кутемиз!
Максат
Alhamdulilah_musilman@mail.ru
23-08-12 09:57
Асет ага сиз булай шадаспаныз жарайма Сакал мен Хиджаб Ахирет ушин осыны естен шыгарманыз ага. шын манинде келер болсак сиз озиниз илимсиздикке салынудасыз ага булай кателеспениз жарайма
Максат
Alhamdulilah_musilman@mail.ru
23-08-12 09:47
Assalaumagaleikum ua rahmatullahi ua barakatuh Bauirlar!! Сиздерге Алла разы болсын. Сиздердин пикирлеринизди оки отырып менде оз пипкиримди коскым келеди! Балакты киген бауырларымыз кобейди депсиздер МашАлла кобейгени жаксы Суннет ким кип жургени неси жаман сакал осирип суннет ким кисе МашАлла ол бауырларымыз Суннет амалын жасап жургени!!! Дарын агамыза келер болсак арине казир дин уагыздаушыларды уахабист дейди баска дейди айтеуир жаман атты кылып кояды мен озим Дарын агамыздын уагыздарына косылып тындаганмын ешкандай терис пикирде емес корыкпаныздар казир шындыкты айтса уахабист болады екнбиз АЛла сактасын мундай пикирлерден аулак болыныздар! Пайгамбарымыз(с.г.с) Ей менин умбеттерим гайбаттан аулак болындар тилге еге болындар бастарын косылса бир бирлерине дин жайында уагыз айтындар гайбат емес дейди сондыктан бауырлар тилге еге болайык барынша!!!
Асылханға
22-08-12 16:18
Ешкім өтірік айтып жатқан жоқ, ваххабистер өзара мадхалит, сурурит, такфир т. б. бөлінгенмен түп-
тамырлары Абдуль Уаххабқа барып тіреледі, жылан терісін өзгерткенмен оның уы кетпейді!
Асылхан
22-08-12 07:09
Дарын Дидар Халил бари бир дейсиндер, ал билесиндерме Дарын Халел бир бириникин кате дейди...отирик айтататын болсандар кишкене ойланып айтындар СубханАллах!

Алмас
21-08-12 19:49
Мен сопымын! Дарын ағаны жамандағандар оның білім деңгейіне жетіп алсын. Сол кісінің арқасында дінге келдім десе де болады. Өзім Нақшбанды тариқатынанмын. Аллаға шүкір. Ғайбат сөйлеуден аулақ болайық. Ол кісі МашаАллах. Қазақстанның жарты халқын сол кісі дінмен таныстырған және қауыштырған десем қателеспегем болар. Дұрыс па? Кейбір бауырлар оның уағызы қиссадан тұрады дейді. Ол кісі себебі білген да адамдарды қалай дінге шақыруды! Оның уағызын жылап тұрып еститінбіз!
Мұсылман
19-08-12 11:25
Ваххабистік сенімнің християн, яхуди ақидасынан айырмашылығы шамалы, бұлар да Аллаһқа мекен, бағыт беріп қаз қуып жүр, білімді кімнен алып жатқанға қарау керек, Дарын, Ринат, Халил дегендер ваххабиттік сектаның мүшелері болғандықтан оларға мешітте орын жоқ, сонда да қасарысып елді бөлу әрекетін тоқтатпауда, алды жарылып, атылып, арты имамдарға қарсы шығып бөлініп, әдемі сөйлегенге емес, артындағы болып жатқан нәтижесіне қарау керек!
Асылхан
16-08-12 19:05
Енди мына суракка жауап берши:

Далел
Дарыннын жауларын сурак:
Дарыннын накты кай жер сози исламга карама кайшы? Мысалы Куранда немесе сахих хадисте былай айтылган, ал Дарын оган карама кайшы былай айтты деп накты далелмен айтып бере аласындар ма? Елди сыртынан анау ваххабит, мынау ханафит, мен матрудитпин деп каралай беру далел емес!
Жане Дарыннын айткан исламга кайшы келген сози онын кай лекциясында айтылганын тагы айтындар!

Бирак Дарыннын соз биздин "шейхтин" созине кайшы деген далел емес! Себеби ол "шейх" сендерге галым болуы мумкин, ал баска адамдарга ол "шейхтын" куны кок тиын болуы мумкин!
Жауап кутемиз!
КАЙЫРЖАН
boxing_ali86@mail.ru
15-08-12 10:09
Ассалаумагалейкум мусылман жамагат!мусылман-мусылманнынайнасы деген хадис бар гой,неге сонша Дарын агамызды жамандайсыздар,сол кисини гайбаттап отырсыздар!кимде-ким бир мусылманды гаибаттап,соны соксе сол бауырыннын етин жегенмен бирдеи деген хадисти билесиздер ме,катты билимди такуа болсаныздар неге сол агамыз сиякты динди уагыздап насихаттамаисыздар.Дарын-Машаллах киси.Кимде ким куранмен жане хадиспен соилесе ол пенде ешкашан адаспаиды.ал сиздер ои оиларынызды аитып дуние созимен салыстырасыздар,ал ол киси АЛЛАХ сози куранмен жане Пайгамбарымыз (с.г.cсозимен соилесе адасканы ма.Пайгамбарымыз (с.г.c)-ертен шаннын тозанындаи нарсеге жауап бересиздер деген хадиси бар гой бауырлар оиланайыкшы,бир нарсеге коздериниз жетпеи оз оиларынызды аита бермениздер,егер далелдериниз болса аитыныздар.Аллахтын динин уагыздаганкисиге олаи жала жаппаныздар отиниш сиздерден АЛЛА разы болсын,10 кунанын 9 тилден деген.Ертен осы кишкен тил ушин не жаннат не тозакка барамыз АЛЛАХ сактасын!кыска создин тобыктаи туини олаи мусылман бауырды жамандаманыздар,катты такуа билимдериниз кушти болса сиздерде солаи уагызданыздар.коремиз сонда кандаи билимди акида да жургенинизди
АЗАМАТКА
a--musulmanin@mail.ru
14-08-12 11:41
Дарынды жактырмайды дейсин, ал билесинбе пийгамбарымыз (с.а.у) яхудилермен хрестияндар калай жеккоргенин СубханАллах
АЗАМАТКА
a--musulmanin
14-08-12 11:36
СубханАллах пе деп турсын? кайдагы таурат, кайдагы хрестиян?.....иа келисем олада алладан келген, бирак курткан жокпа китаптарын..анау хрестиян оз пайгамбарын олтирген СубханАллах! ал Дарын кураннан кайшы сойлеппе? кемшилиги баршыгар...ол да адамгой енди СубханАллах
Азаматка
13-08-12 19:43
СубханАллах не айтып жатсын АЗАМАТ? кайдагы таурат кайдагы хрестиян? таласым жок олда аллахтын дини... бирак олардан устанатындай не калды букил аллахтын китабин курткан жокпа, кайысынын колында дурыс туарат китабин устап жургенин билмейсин..ал куран сакталып тур... ал Дарыннын куранга кайшы айтканы барма? кателесип турган жери баршыгар олда адам емеспе а?
ерболат
09-08-12 05:38
дарынды жамандаганша оз туган туыстарымызга арагын койдырайык солардын ахуалдарын ойлайык агайн дарын жаман жолга итерип жаткан жок ешкимди
Оразхан
Оразхан
09-08-12 02:10
ЕЙ Азамат аузына байкап сойле! Аллахтан корык, таурат алдекашан кушин жойган. Аллахтын алдында кабыл болатын дин тек кана - ИСЛАМ!


страницы:    « в конец    18    17    16   15    14    13    12    11    10-1    в начало »   


Сіздің жауабыңыз
Есіміңіз:
Сіздің e-mail:
Мәтін:
Кескіндегі код:

Кодты жаңарту
 




© 2002—2017   | info@kazakh.ru   | Блог  | О проекте  | Реклама на сайте | Вакансии 
Группа Вконтакте Страница в Фейсбуке Микроблог в Твиттере Сообщество на Мейл.ру Канал пользователя kazakhru - YouTube
Создатель сайта —
интернет-траблшутер Марат Ижанов