Казах.ру
поиск по сайту и Казнету
rus / eng / kaz
Форумы
На русском языке
Қазақша сөйлесу
English talk
Правила
Поиск по разделу
Словарь-переводчик

Введите русское или казахское слово. Для ввода казахских символов нажмите цифры:
Ә2, I3, Ң 4, Ғ5, Ү8, Ұ 9, Қ0, Ө-, һ+


полная версия












Общение

Общение: Список форумов
Форум: Мәдениет, өнер, дәстүр, әдебиет, БАҚ
Тақырып: Қазақтың салт-дәстүрі

страницы:    4   3    2    1    в начало »   

Авторы Xабарлама
Aika
ainur_appasova@mail.ru
21-10-08 15:38
Салем! Маған осы тақырыпта сценарийлер қажет. Қандай сайттардан табуға болады екен?

Авторы Жауап
Қарлығаш
rakhat7805@mail.ru
06-12-14 11:14
Қазақтың салт дәстүрлері http://koshpendiler.ru/
Сымбат
02-12-14 15:29
Тусын бедим
анеля
anelya_310894@mail.ru
20-11-14 13:07
салт дастурге байланысты таныстыру тауып бериндерши
Ерұлтан
esuna_20_03
15-10-14 18:34
дәстүр туралы шығарма керек

АНсар
ansar1122@mail.ru
17-09-14 17:27
Маган Макал создын мәйегі деген эссе жазу керек еды кай сайттан алуга болад!!!
Азамат
SHAKHAMAN1@MAIL.RU
17-05-14 06:20
салт дәстүр туралы рефераттт
алмат
almat-04.11
23-04-14 12:37
маған ата салтын ардақтайық деген тақырыпқа шығарма қажет еды қай сайттан іздейм
Акерке
svetok_1999@mail.ru
10-04-14 17:33
Сырласу такырыбына диолог тауып бериндерши
сандугаш
sandu_97_77bk.ru
19-03-14 21:51
казак халкынын кыз узатудан баскада жоралгылары
Карол
Karoool@bk.ru
30-01-14 09:28
Маған үйсіндердің Салт-дәстүрі мен діни нанымдары қажет қайдан іздеймін?
beksultan
kizan_96
21-11-13 08:28
казакстаннын мадени бастауы

Айдос
Dako.9898@mail.ru
13-11-13 02:12
Ата салтын ардақтайық шыгарма керек достар
Мұқағали
muhan_89kz@inbox.ru
03-11-13 07:09
Ассалаумағалейкум барша жамағаттар!!! Өтініш сіздерден маған ау ойыннын тауып бере аласыз ба? тауып берген жағдайда алдын ала сізге алғызымыз шексіз көп көп рахметімді айтамын.....
Айсауле
Ice_turarovna@mail.ru
14-10-13 16:52
magan Kazaktin halik pedagjgikasinin damu kezenderine sipattama kerek komektesiniwwi otiniw
Нурик
Шығарма
11-10-13 17:20
Маған Қазақ салты ұрпаққа мұра атты шығарма тауып немесе жазып бере аласыздарма
Сіздерден жауап күтем маған 12 қазанға дейн керек еді 4-бет булуы керек
жадыра
kazakhstan.98@inbox.ru
01-10-13 16:56
Тақырыбы:Ата салтын ардақтайық!1.кіріспе.2негізгі бөлім.3.қорытынды
Казак
kazak1909
26-04-13 21:19
дәстүр ерекшелiгінің мәдениетке өзара ықпалы кандай? осыган толыктай жауап берсениздер
мусульманка
muslim_80
12-04-13 20:03
takiribi salem sozdin atasi
Аяна
begaz_ayana2000@mail.ru
10-04-13 08:44
Салеметсыз бе! Маган дене табиесы сабагында жахала тын кимылдарды бейнелеуыш создермен бере отырып ангыме курау керек!
Ая
ayazhanum@mail.ru
05-04-13 13:01
өтініш :Түркі тілдес елдердің салт-дәстүрі мен мәдениеті туралы ақпарат болса жіберіңіздерші....
Эльмира
Emo_dos@mail.ru
30-03-13 14:43
Сәлем! Маған "Қыз қуу ойыны арқылы оқушылардың эстетикалық талғамын қалыптастыру" тақырыбында материалдар қажет. Қандай сайттардан табуға болатынын айтып жіберіңдерші.
Баглан
26-03-13 22:31
Мұхтар Өтебаевтың орындауындағы Фарида Шарипова сөзімен Қызжібек жырын мп-3 қалай табуға болады алдын ала рахмет!
кенжегул
jan96kz@mail.ru
17-03-13 09:05
кыз сынына диалог керек коп болса 2 бет отиниш тездетип
тауып беринши.
Азамат
way_of_tourist@mail.ru
16-03-13 14:53
Салем достар!
Маған "Бесік кұда" жоралғысының толық орындалу ретін айта аласыздар ма?!
Алдын ала Рахмет!
П0нти
Milashka.gulshat@mail.ru
16-03-13 05:12
Karabura aulie jaili material kerek
Балзия
balziya_ismail
15-03-13 17:05
маган "огыз сою,казан котеру,уркердын жерге тусуы" туралы керек отнем тауып берындершы)))))
Акбота
botashka_9.5@mail.ru
14-03-13 14:52
конак куту кадеси жайында тауып бериндерш
назерке
naz.jan.96@list.ru
11-03-13 17:06
салт-дәстүр байналысты саханалық көрініс керек
Фатима
Fatima_00
01-03-13 18:14
Сүйінші Қуанышты хабар жеткізуші адам «сүйінші-сүйінші» деп келеді. Мұндайда қуанышты үй иесі «қалағаныңды ал» дейді. Немесе оған риза болатындай сыйлық ұсынады. Бұл қуанудың, ризалықтың белгісі. Сүйінші сұраудың да, оның сүйіншісін алудың да ешқандай сөкеттігі жоқ.

Сәлемдеме Сәлемдеме (дәстүр) – адамдардың бір-біріне деген сыйластығының, құрмет тұтуының айқын белгісі. Олар көптен көрмей сағынысқан адамдардың бір-біріне жіберген қымбат бұйымы, асыл заты немесе жеңсік тамағы, қысқы сыбағасы. Оның қымбат бағалы болуы шарт емес. Сәлемдеме келген адам жіберген адамға ақ батасын, шын ризалығын білдіріп, қатты қуанады.

Көрімдік Жаңа туған балаға, жас келінге, ботаға тағы басқа алғаш көрген сәтте көрімдік сұрау халықтың ежелгі және лайықты дәстүрі. Мұның маңызы алып,беруде ғана емес жақын-жуықтың адамгершілігін, ниетін, ашыққолдығын да танытудың белгісі ретінде қаралады. Байғазы мен көрімдік екеуі екі басқа ұғым. Көрімдік адамға, жандыға, байғазы көбінесе жансыз дүниелерге қатысты айтылады.

Базарлық Алыс сапарға саяхатқа, сауда жолына шыққан адамдар жерлестеріне, көрші-көлемдеріне, сыйлас адамдарына, жас балаларға ірілі-ұсақты сыйлықтар әкеледі. Оны «базарлық» деп атайды. Бұл жақсы көрудің, сыйластықтың белгісі және ескерткіш ретінде қабылданады.

Жеті ата Жеті атасын білмеген – жетесіз (мәтел). Әр адам жеті атаға дейін жақын туыс саналады. Қазақ халқы жеті атаға дейін қыз алыспаған. Бұрынғы адамдар бір-бірімен танысқанда, жүздескенде руын, тегін сұрауы осыдан шыққан. Жеті ата әкеден төмен емес, жоғары таратылады. Олай болса жеті ата: 1. Бала. 2. Әке. 3.Ата. 4. Арғы ата. 5. Баба. 6. Түп ата. 7. Тек ата. (Ата-тек деген сөз осыдан шыққан). Жеті атаны тарату осылай жіктеледі.

Тыйым«Қызға қырық үйден тыю, ұлға отыз үйден тыю» (мақал). Халқымыздың тәрбиелік құралдарының күнделікті қолданылатын үлгі, өнеге түрлерінің бірі – тыйым. Бұл балалар мен жастарды жаман әдеттерден сақтандырып, жақсылыққа бейімдеуден шыққан педагогикалық ұғым. Осы арқылы олар әркімді теріс мінез, орынсыз қимылдардан сақтандырып отырған. Халық ұғымында тізені құшақтау – жалғыз қалудың, үлкеннің жолын кесу - әдепсіздіктің, қолды төбеге қою – ел-жұрттан безінудің, асты төгу – ысыраптың белгісі деп таныған және ондай істерге қатаң тыйым салған. Ел ішінде тыйым түрлеріне байланысты сөздер көптеп саналады.

Араша Екі адам жанжалдасқанда немесе төбелескенде оның жанындағы адамдар «араша, араша!» деп басу айтуға тиіс. «Араша» деген сөзді естіген адамдар араша беруге яғни жанжалды дереу доғаруы керек. Араша бермей жанжалдасу қазақ әдетінде жоқ. Ондай адамға айып бар.

Құтты болсын айту Бала туған, келін түсірген т.б. сол сияқты қуанышқа «қайырлы болсын» айту ата салтымыз. Ол сол адамдарға деген ыстық ықыластың, қуанышқа ортақ екендігінің белгісі.

Тоқымқағар Жас адам жолға шыққанда жасалатын дәстүрлі бас қосу. Арнаулы мал сойылып сыйлы мүшелер салынып ет асылып, кең дастархан жасалады, ойын-сауық, өлең, жыр айтылады. Бұл – сапарға шыққан жігіттің тоқымы жерде қалмасын, ат-көлігі аман келсін деген жақсы тілек білдірудің белгісі.

Тізе бүгу Халық әдебімен тізе бүгудің бірнеше түрі, жолы, шарттары бар. Мұның бәрі де негізінен әдептілік, тәртіп заңдарына негізделген. 1. Жұмысы болып бір үйге келген адам шаруасын отырып айтады. Егер тым асығыс болса, ол жайын айтып бір тізесін бүгуі керек. Бұл – шаңыраққа көрсетілген құрметтің белгісі.2. Бұрынғы дәстүрде біреуден бата тілегенде ол адам бір тізесін бүгіп, екі қолын жаяды. Бұл әдет бүгінге дейін сақталған.3. Ұрыста, жекпе-жекте немесе айтыс-тартыста жеңілген жақ немесе кешірім сұраған айыпкер тізесін бүгіп, басын иіп, айыбын төлейді.

Шашу Шашу – қуаныш айғағы ретінде жасалатын өте сұлу да салтанатты дәстүр. Келін түскенде, жақсылық күндерде, алыс сапардан жолаушы келгенде, құда келгенде тағы басқа зор қуанышты күндерде әйелдер құрт, кәмпиттен, күміс теңгеден шашу шашады. Шашылған шашудан тойға қатысушылар теріп алып, ырым қылып балаларына апарып береді. Шашуды әйелдер ғана шашады.
Айман
aiman_ukg.kz@mail.ru
25-02-13 18:28
Қыз Жібек жырларында кездесетін салт дәстүрлері
Габит Жамбылбеков
Erxan.nurxan@mail.ru
11-02-13 23:18
мен бұрынғы служактарымды іздеимін
Karlygash
rakhat7805@mail.ru
26-01-13 20:54
http://koshpendi.kz қазақ тілінде сайт, қазақтың барлық салт-дәстүрлері жақсы жазылған
Болат
24-01-13 04:29
Елбасы да қарап отырмаған екен ғой...
былгыш
былгыш_2000
22-01-13 21:18
. Қазақтың ұлттық ойындарының тәрбиелiк тұстары (аспектiлерi)
Ғалым М.Тәнекеев спорттағы ұлттық және ұлтаралық байланыстарға жете көңiл бөлiп, соның қырын ашуға көп еңбек сiңiрген ғалым. Спорттың ұлттық түрiнiң ұлтаралыққа ұласуын, оның мәнi мен мағынасына қарай талдауды үнемi алға тартып отырады.
Сан ғасырлар бойы талай өткелектен өтiп, дамып әрi жетiлiп бiздiң заманымызға дейiн жеткен ұлттық спорт түрлерiнiң мазмұны ұлттық болғанымен ол рухани тұрғыдан алғанда, барлық ұлтқа ортақ әрi ұлтаралық сипат алған. Бұдан шығатын қорытынды: барлық ұлттық спорт түрлерi келе-келе ұлтаралық сипат алады.
Бұл орайда ғалым кейбiр спорт тарихын зерттеушiлердiң "...әлемнiң әр аймағында өркениетке iлесушi қазiргi халықтардың ұлттық мәдениетiнiң сан-қырлы жиынтығы - олардың тарихи ерекшелiктерiн көрсетедi және мәдениеттi өзара үйлесiмдi байытудың алғы шарттарына қызмет етедi, оның қатарында дене мәдениетi де бар. Демек, жеке халықтардың дене тәрбиесi мен спорты әлемдегi басқа халықтардың дене тәрбиесiмен және спортымен бiте қайнасқан тығыз байланыста дамиды".
(М.Таникеев, Мир народного спорта, Алматы-1998, 99-бет).
Ұлттық спорттың басқа ұлттармен қарым-қатынас арқылы байытылып, ұлтаралық спортқа айналуы - бұл өмiрдiң заңдылығы. Себебi, сонау ықылым замандардан берi Батыс пен Шығыс, Евразия кеңiстiгi бiр-бiрiмен мидай араласып, өмiр қазанында бiрге қайнап келедi. Оған мысалды тарихтың өзi көлденең тартып отыр. Ол мысалдарды төрткүл әлемдi өмiр үшiн арпалысқан соғыстармен шайқап, ұлттарды мидай араластырған ертедегi Рим империясы, сол кездегi әлемдi тiтiреткен Көк түрiктер қағанаты, кешегi Шыңғыс ханның, өткен ғасырды I-шi және II-шi әлемдiк соғыстардан көруге болады. Бүгiнде айтылып жүрген әлемдiк жаңанданудың негiзi сонау ықылым замандардан бастау алатынын ешкiм де жоққа шығара алмайды. Басында әр халықтың өзiне тән спорт түрi уақыт өте келе, ұлтаралық реңктен байытыла түседi де, ұлтаралық спортқа айналады.
Ғалым осы орайда ұлттық спорт түрлерiнiң қалайша ұлтаралық сипат алғанын нақты мысалдармен дәлелдейдi.
Қазақтың ұлттық ойындарының бiрi - көкпар. Бұл ойын бүгiнде Қазақстанмен бiрге Орта Азиядағы басқа елдерге де ортақ ат спорты ойыны болып табылады. Көкпар революцияға дейiн де ұлтаралық ойын ретiнде қалыптасқан. Октябрь төңкерiсiне дейiн көкпар ойынына орыс шаруалары мен әскерилерi де қатысқан. Ал, кешегi Кеңес өкiметi кезiнде түрлi халықтық мерекелер бағдарламасына енгiзiлген. Ол ойын Шығыстың басқа елдерiнде де, атап айтқанда Иран, Ауғанстан, Түркияда дамыған.
Ат спортының тағы бiр түрi - аударыспақ та бүгiнде ұлтаралық ойынға айналған. Бұл ойын Қазақстанмен қатар Орта Азия елдерiнде кеңiнен тараған. Оны әр республика әртүрлi атайды. Атап айтқанда: огдарыш, агдарiш және т.б айтады.
Осындай ұлтаралық ат спортына айналған ойынның бiрi - қыз қуу. Бұл ойын да қанатын кеңге жайған. Ол спорт түрiмен Қазақстанмен қатар Қырғызстан, өзбекстан республикаларында айналысады. Ғалым қыз қуу спортының ұлтаралық спорт түрiне айналғанына нақты мысал келтiрген. Онда 1966 жылы ұлттық спорт түрлерiнен Алматы ипподромында өткен республикалық бiрiншiлiкте қыз қуудан орыс жiгiтi мен украин қызының республика чемпионы болғанын айтады.
(М.Таникеев, От байги до олимпиады, Алматы-1983, 194-бет).
Кеңес өкiметi кезiнде әйелдердi де ат спортымен айналысуға тарту мәселесi сөз болған. Қазақтың ұлы да, қызы да кешегi көшпелi өмiр сүрген кезде жастайынан ат спортымен шұғылданған. өйткенi, оған күнделiктi өмiрдiң өзi мәжбүрлеген едi. Мал шаруашылығымен айналысатын халықты ат спортынсыз көзге елестету мүмкiн емес. Келе-келе қазақтың ұлттық ойыны қыз қуудың жаңа бiр түрiн қырғыз ағайындар ойлап тапты. Ол ойын түрi - қыз жарыс деп аталады. Бұл спорт түрi қазiргi кезде Қазақстан мен Орта Азияның басқа да республикаларында дамып келедi. Оны ғалым да жiтi байқаған.
Спорт ұлттарды жақындастыратын және олардың дене мәдениетiн байыта түсетiн басты құрал. Ұлттық спорт түрлерi өзiнiң одан әрi даму барысында ұлтаралық спортқа айналғанымен, айналып келгенде, бәрiбiр ұлттық спорт болып қала бередi.
Дене тәрбиесi мен спортты дамытудағы оның көптеген тұстарында бәрiбiр ұлттық бояу айшықталып тұрады. Мысалы, бәйге, көкпар, теңге алу, қыз қуу, тоғызқұмалақ және т.б. ойындардан сандаған ғасырлар бойы көшпелi өмiр кешiп, мал шаруашылығымен айналысқан халыққа ғана тән реңктер айқын байқалады. Ұлтаралық спортқа айналғанда, оның мәнi мен мазмұны да, әдiс-тәсiлдерi де байыған үстiне байи түседi.
Қоғамның өмiрiндегi түрлi құбылыстар сияқты дене тәрбиесi мен спорттағы ұлттық ерекшелiк ұлттардың бiр-бiрiмен тығыз байланыстағы даму жолынан өте келе, жалпы адамзаттық, әлеуметтiк және ұлттық араластықпен үйлесiп, ұлтаралық сипат алады. Бұл жерде ұлттықтың жалпы адамзаттыққа айналуы ұғымды кеңейтiп, оның мазмұнын барынша тереңдетiп байыта түспекшi.
Ұлттық сипаттағы жалпыадамзаттық ұғымы қоғам дамуындағы түсiнiстiк пен айқындылыққа жол ашады. әрбiр ұлт өзiнiң сан ғасырлар бойғы нақты тарихи әлеуметтiк және жалпыадамзаттық даму жолында өз ұлтының әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлерiн өмiрге әкеледi. Оның iшiнде спорттың да қамтылатыны белгiлi. Ұлттық спорт сол ұлт өкiлдерiнiң өзiндiк ұлттық ерекшелiгiн қалыптастырады. Атап айтқанда, адамның өмiрге деген нақты ұстанымы мен көзқарасын, нанымы мен сенiмiн қалыптастыруда ұлттық спорттың рөлi ерекше. Ұлт өмiрiнiң ерекшелiгiн дене тәрбиесi мен спортынан, рухани-мәдени өсу деңгейiнен және педагогикалық тәлiм-тәрбие ерекшелiктерiнен байқауға болады. Ұлттық спорт таным халықтық педагогикамен терең ұштасып жатқан ғылым. Сол ғылымға сүйенер болсақ, дене мәдениетi мен ұлттық спорт сол ұлттың тарихи қалыптасқан нақты ортасына байланысты қамшы өрiмiндей өрiлiп отырылады. Мұнан шығатын қорытынды: ұлттық спорт пен дене тәрбиесiн бiрыңғай жеке құбылыс ретiнде алып қарауға болмайды, оны сол ұлттың өкiлдерiне ортақ құбылыстар жиынтығы ретiнде қарастырған ләзiм.
Әйтсе де, ұлттық спорт түрлерi өзiнiң қазiргi даму сатысында ұлтаралықты бойына қанша сiңiргенiмен бәрiбiр ұлттық спорт түрi болып қала бередi. Ұлттық спорт арқылы сол ұлттың ұлтаралық қарым-қатынас танымын, өмiр сүру деңгейiн, дүниеге көзқарасын, мәдени дамуын, мәдени-рухани байланысын және басқа факторларды алға тарта алады.
Ғалымның өз пiкiрiне сүйенер болсақ, "жалпыадамзаттық және әлеуметтiк нақты-тарихи формада қалыптасқан ұлт сол халықтың арнайы ұлттық ерекшелiктерiн бойына сiңiре отырып, жеке тұлғалардың тарихи танымын қалыптастыруға қызмет етедi. Ұлт осындай ерекшелiктерiмен дене тәрбиесiн, дене мәдениетiн, халықтық спорт пен ойын түрлерiн, оның ұйымдастырушылығы мен әдiстемелiк негiзiн, талғамдық деңгейi мен тәрбиелiк мән-мағынасын айқындайды.
(Таникеев М. Теория и практика взаимовлияния национальных и интернациональных факторов в развитии физического воспитания и спорта в Казахстане, Алматы, 1998 г., 93-бет).
Әр ұлттың дене тәрбиесiнiң қалыптасуына сонымен қатар табиғи, ауарайылық-географиялық, өндiрiстiк және тағы да басқа факторлар, сонымен қатар ұлттық ерекшелiгiне сай факторлар айтарлықтай ықпал етедi. Мұндай салт-дәстүр шешушi рөл атқарады. Ғалым оған өзiнiң көп жылғы зерттеулерiнде көз жеткiзген. Зерттеу қорытындысы бойынша салт-дәстүр неғұрлым күштi болса, ұлттық ерекшелiк көрiнiсi соғұрлым күштi әрi айқын болады деп тұжырымдаған. Оған нақты мысал ретiнде ұлттық ерекшелiгi айқын да анық ат спортын алға тартады.
Қоғамдық өмiрдегi ұлттық ерекшелiк адамдардың барлық қызмет түрi мен саласын түгелдей қамтиды. Ғалымның пiкiрiнше, дене тәрбиесiнде, спорт пен дене мәдениетiн қалыптастыруда, әсiресе, Шығыс халықтарында ұлттық ерекшелiк өте айқын аңғарылады. Яғни, дене тәрбиесi мен спорттың шынайы ұлттық өнермен, дәстүрлi музыкалық аспаптармен қоса өрiлетiнiнен байқалады. Ғалым бұл пiкiрге өз тарапынан жүргiзiлген нақты әлеуметтiк зерттеу жүргiзу қорытындысы арқылы келген.
Қазақ баланы бастан өлең-жырмен әлдилеп өсiрген. Бала дүниеге келгеннен кейiн шiлдехана тойы өткiзiлiп, баланы қырқынан шыққанша күн сайын тұзды суға шомылдырып, аяқ-қолын созып денесiн маймен сылап отырған. Демек, баланың белi бесiктен шықпай жатып, дене жаттығуларын жасататын болған. Бұл ұлтымыздың табиғаты қатал жердегi көшпелi тiрлiкке баланы ерте бастан дайындау үрдiсi екендiгiн баса айтқан жөн.
Бала тәрбиесiне аса қатты көңiл бөлген халқымыз бала бiр аптаға толғанда беiк тойын өткiзiп, бесiкке салған. Оның аты айтып тұрғандай, той түрiнде өткiзiлген. Бұл дәстүр қазiрге дейiн жалғасып келедi. Мұнда түрлi спорттық ойындар, палуандардың белдесуi мен салым, көкпар ойындары ұйымдастырылып, ақындар айтысы өткiзiлетiн болған.
Одан соң арада қырық күн өткенде ит көйлек тойы өтедi. Онда ауылдың барлық әйелдерi мен балалары жиналып, өздерiнше тойлайтын болған. Онда баланың ит көйлегi шешiлiп, иттiң басына кигiзiлiп, ол иттi қуып жеткен балаға сыйлық берiлген. Мұның өзiнен балаларды жылдамдық пен жүйрiктiкке тәрбиелеу үрдiсiнiң ұлттық нышаны байқалады.
Бала аяғын тәй-тәй баса бастағанда, тұсау кесер тойы өткiзiледi. Тұсауды сол ауылдың көпке сыйлы әрi атақты адамы кесетiн болған. Бұл жерде ер баланы ер кiсi, қыз баланы сол елге танымал әрi беделдi әйел кiсi кесетiн дәстүр қалыптасқан. Ол ырым сол тұсау кескен кiсiдей өз ортасына сыйлы әрi ардақ тұтар азамат болсын деген тiлекпен ұштасып жатады.
Бала үш жасқа келгенде сүндет той өткiiледi. Бұл бала өмiрiндегi тойлардың нағыз есте қаларлық тойы. Мұнда ұлттық ойындармен қатар ақын-жыраулар сайысы, балалар жарысы, күрес, қатын күрес сияқты ойындарды өткiзуге жете көңiл бөлiнедi. Сүндет тойда балаға ерекше жабу жабылып, ашамай салынған тай тарту етiледi. Сол кезден бастап бала ат спортына бейiмделе бастайды. Ол туралы қазақтың ұлттық спортын зерттеушiлер пiкiрi ден қоярлық.
Спорт тарихын зерттеушi орыс ғалымы А.Смирнов: "Бала жөргектен шығысымен аттың құлағында ойнауға үйретiледi" деп жазса, А.Добромыслов: "Қазақ балалары сәби кезiнен атқа мiнудi үйрене бастайды" деп жазады.
Этнографиялық зерттеулерге ден қояр болсақ, қазақ өз баласын ат спортына ерте бастан үйретiп, ерте бастан дайындайды. Үлкендердiң көмегiмен бала биiктiктен қорықпауға үйренедi, ердiң басынан ұстап атқа мықты отыруды меңгередi, аттың басын бұрып, қалаған жағына қарай жүргiзудi үйренедi. Бала мiнетiн тай бала дүниеге келгенде туғаннан құлыншақтан еншiленiп қойылатын болған. Ол туралы спорт зерттеушiлерi де айтып кеткен. Оны ғалым да өз еңбектерiнде алға тартады.
(М.Таникеев, Мир народного спорта, Алматы-1998, 193-бет).
Қазақ ер балалармен бiрге қыз балаларды да атқа отырып шабуға ерте бастан үйреткен. Балалардың атқа салатын ерi ашамай деп аталған. Ол ердiң алдыңғы басы болмайды. Халқымыз ежелден баланы жастайынан атқа отырумен үйретумен бiрге, оның өмiрiнiң негiзгi бөлiгi жер бетiнде өтетiнiн де естен шығармаған. Соған орай, баланың дене жаттығуларымен бiрге оны жан-жақты жетiлдiру үшiн түрлi ойындар мен жаңылтпаштар, тақпақтар айтуға үйретiп, ән мен жырға баулыған. Ол ойындар қатарында қыздарға арналған ұлттық "Үйшiк-үйшiк", "Ұшты-ұшты", ер балаларға арналған "Жалақ", "Асық" (асық шиыру, қанталапай), "Жаңылтпаш" ойындарын атауға болады.
Ұлттық ойындардың өзiндiк ерекшелiктерiн саралап талдай келе, ғалым балаларға арналған ойындардың олардың жасы өскен сайын күрделене түсетiндiгiн айтады. Мысалы, бала бес жасқа толған соң атқа өзi мiнiп, өзi ат басын бұра алатын болған. Осылайша үй тiрлiгiн атқаруда ата-анасына көмектескен, Ойынға негiзделген дене жаттығулары баланың болашақта шымыр да шыныққан азамат болып қалыптасуына, ақыл-ойының жақсы жетiлуiне көп көмегiн тигiзген. Қазақтың ұлттық ойындары мен дене жаттығуларының баланың жақсы жетiлiп өсуiнде аса маңызды рөл атқарған.
Ersultan
eroxa_250@list.ru
14-01-13 17:28
Kazak salt dasturi
Арайка =))))
miss.arai99@mail.ru
14-01-13 15:32
барине салеем))))) маган адамгершилик асыл касиетерге рефераттар тауып бериниздерши отиниш!!
Еркін Сайын
erkosh_1997@inbox.ru
12-01-13 15:53
керектерин болса, маган афт хибериндер тауып берем
серик
serik_ural@mail.ru
09-12-12 16:24
казактын салтдастурин кобирек билетин достар издимин ,
;асельгуль
асель_гулька.74
09-12-12 09:59
тусаукесерде 50 20 тиынды сиктыларды шашады кыз балаларды айел адамдар ул балаларды ер адамдар тусауын кеседи менин ул баламды агам кестирди ширак болганы абзал келген конактарга сый сыйапат бериледи
Ибрагимов Еламан
elaman-ibragimov@mail.ru
24-11-12 19:50
Ассаламуғалейкум жамағат! Маған қазақтың салт-дәстүрлеріне байланысты жұмбақтар тауып беріндерші.


страницы:    4   3    2    1    в начало »   


Сіздің жауабыңыз
Есіміңіз:
Сіздің e-mail: (будет виден всем)
Мәтін:
Кескіндегі код:

Кодты жаңарту
 




© 2002—2014   | info@kazakh.ru   | Блог  | О проекте  | Реклама на сайте | Вакансии 
Группа Вконтакте Страница в Фейсбуке Микроблог в Твиттере Сообщество на Мейл.ру Канал пользователя kazakhru - YouTube
Создание и управление —
«Ижанов и Партнеры»